![](\"http:\/\/www.retididedalus.it\/Archivi\/2008\/febbraio\/FILOSOFIE_PRESENTE\/gramsci.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Antonio Gramsci, ku\u015fkusuz 20. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f en \u00f6nemli Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiydi. Teorisyenli\u011fi, siyasal duru\u015fu, m\u00fccadeleden hi\u00e7bir zaman vazge\u00e7meyen inat\u00e7\u0131 ki\u015fili\u011fi onu Marksizmin \u00f6nde gelen isimlerinden birisi haline getirmekle kalmad\u0131, kendi deyimiyle \u201cpraxis felsefesi\u201dne[1] yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar da kazand\u0131rd\u0131. \u00d6zellikle hegemonya sorunu, sivil toplum-devlet ve ayd\u0131nlar-toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, k\u00fclt\u00fcr meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131 gibi konularda Marksizme yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar onun her zaman tekrar tekrar d\u00f6n\u00fclecek bir kaynak olmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p, kendisinden sonraki bir\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc derinden etkiledi. \u0130yi ki!<\/p>\n
\u0130talya\u2019da s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fkinin en keskin oldu\u011fu, \u00fclkenin di\u011fer b\u00f6lgelerine g\u00f6re geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n en yak\u0131c\u0131 \u015fekilde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcney \u0130talya\u2019da (Sardunya) do\u011fan; teorik\/pratik geli\u015fmesini ise
-tarihin bir cilvesi olarak belki de- s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin en a\u00e7\u0131k oldu\u011fu sanayi merkezi Torino\u2019da g\u00f6steren Gramsci, b\u00fcy\u00fck bir sentez yetene\u011fiyle, her iki y\u00f6renin de asl\u0131nda \u0130talya\u2019n\u0131n bizzat kendisi oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015f bir beyindi. Nitekim bu sentezi ba\u015far\u0131yla yapmas\u0131 ona d\u00fcnya sosyalist hareketinde olan bitene mikro ve makro \u00f6l\u00e7\u00fclerde daha panoramik yakla\u015fma kabiliyeti verdi. \u00d6tesinde, bir \u201csol hastal\u0131k\u201d olarak \u201ckerameti kendinden menkull\u00fc\u011fe\u201d hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015fmemesine de vesile oldu.<\/p>\n
M\u00fctevaz\u0131l\u0131k salt bir ki\u015filik \u00f6zelli\u011fi olmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde fikr\u00ee anlamda da Gramsci\u2019nin alameti farikas\u0131d\u0131r asl\u0131nda. Onda \u201ctepeden inme\u201d bir ayd\u0131nl\u0131k haleti ruhiyesine rastlanmaz: Derdi; kitabi olmaktan \u00e7ok ya\u015fayan, i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 toplumun dertlerini, zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131, sapmalar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fini kavrayan, ona g\u00f6re \u201cdevrimci taktikler\u201d geli\u015ftiren birisi olmakt\u0131r. Devrimin ancak ve ancak b\u00f6yle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fine inan\u0131r:<\/p>\n
\u201cGramsci al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f alternatifleri reddederek ayd\u0131nlar aras\u0131nda \u00f6zg\u00fcn bir konum kazanm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131 ya -ne kadar ya\u015famsal olursa olsun- b\u00f6lgesel deneyime yuvarlan\u0131p kalm\u0131\u015flar (Deledda veya Satta gibi), daha geni\u015f bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 elde edememi\u015fler veya yeni ya\u015fam bi\u00e7imini en bloc (toptan) \u00f6z\u00fcmseyip yerel deneyim ve duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Salvatore Farina gibi) g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015flerdir. Gramsci, hem gen\u00e7li\u011fin Sardunya milliyet\u00e7ili\u011fini reddetmi\u015f hem de kuzeyli i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ideoloji ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 edilgen bir bi\u00e7imde almam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d[2]<\/p>\n
\u201cB\u00fcy\u00fck\u201d s\u00f6zlerin, \u201cb\u00fcy\u00fck\u201d adamlar\u0131n pek sevildi\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ocukken ge\u00e7irdi\u011fi bir kaza sonucu fiziksel geli\u015fimi sekteye u\u011frayan, kambur, \u201cparlak s\u00f6zler\u201dden ho\u015flanmayan \u0130talya\u2019n\u0131n \u00fczerinde fazla durulmamas\u0131 \u00e7ok anormal de\u011fil asl\u0131nda. \u00d6te yandan biraz daha dikkatle bak\u0131l\u0131rsa asl\u0131nda memleket solunun Gramsci\u2019den \u00f6\u011frenece\u011fi \u00e7ok \u015fey oldu\u011fu da ortada. Bir yandan Sovyet Devrimi\u2019ni g\u00f6rm\u00fc\u015f, sosyalizmin ger\u00e7ek bir \u015fey, bir m\u00fcmk\u00fcnl\u00fck haline geldi\u011fi bir ortamda bulunmu\u015f, beri yandan fa\u015fizmin usul usul geli\u015fimini, demir yumru\u011funu iliklerine kadar hisseden birisi olarak, g\u00f6rm\u00fc\u015f ge\u00e7irmi\u015fli\u011fiyle Gramsci\u2019nin s\u00f6zlerinin \u00f6nemi daha da artmakta asl\u0131nda. Tabii anlayana\u2026<\/p>\n
\u201c\u015eimdi yeni \u015feyler s\u00f6ylemek laz\u0131m\u201d<\/p>\n
Gramsci\u2019nin temel \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerinden birisi, Marksizmin dogmalar\u0131n\u0131 reddederek her zaman \u201cyeni\u201d, zaman\u0131n ruhuna uygun bir hareket tarz\u0131 geli\u015ftirmek arzusudur. Kitab\u0131 asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsemez ya da reddetmez ama \u201cMarx onun i\u00e7in de\u011fne\u011fiyle \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra cezalar veren \u00e7oban de\u011fil, ahl\u00e2ki ve entelekt\u00fcel ya\u015fam\u0131n ustas\u0131\u201dd\u0131r; \u201cbize zaman ve mek\u00e2n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir dizi \u00f6\u011f\u00fct, kategorik emirler ve mutlak normlar b\u0131rakan bir Mesih de\u011fil\u201d[3]. Bu nedenle \u201cparlak laflar\u201d kullan\u0131p, teoriyi hat\u0131rlat\u0131p durmaktansa yeni bir \u015fey in\u015fa etmek pe\u015findedir. Fabrika konseylerine verdi\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem bunun bir g\u00f6stergesidir; madem ki, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 gelece\u011fi ellerine alacakt\u0131r, hemen \u015fimdi bunun uygulamalar\u0131na giri\u015fmeli, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip oldu\u011funda ne yapabilece\u011fini mikro boyutlarda bir \u00f6rg\u00fctlenme temelinde g\u00f6stermelidir. \u0130\u015f\u00e7ilerin yerine d\u00fc\u015f\u00fcnen, onlar i\u00e7in en do\u011fruyu bilen \u015fefler-abiler varken bu giri\u015fim elbette iddial\u0131d\u0131r, tepki \u00e7eker:<\/p>\n
\u201cFabrika konseyleri hareketini \u00e7ok az say\u0131da eski sosyalist y\u00f6netici anlad\u0131. Gramsci\u2019yi i\u015f\u00e7ilerin dikkatini parlamenter \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011fil de, \u00fcretim ve fabrika sorunlar\u0131na \u00e7ekti\u011finden ele\u015ftirdiler, onu bir sendikac\u0131 olmakla su\u00e7lad\u0131lar. Tersine, Gramsci\u2019nin t\u00fcm kalem kavgas\u0131 sendikac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilmi\u015fti\u2026 Onu fabrika konseylerini iktidar i\u00e7in m\u00fccadelenin ekseni haline getirerek, parti ve onun y\u00f6netici rol\u00fc sorunundan yan \u00e7izmekle su\u00e7lad\u0131lar.\u201d[4]<\/p>\n
\u00c7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 gazete ve dergiler yan\u0131nda fabrikalar\u0131 dola\u015fmaktan, her f\u0131rsatta i\u015f\u00e7ilerle bir araya gelip onlarla diyaloga girmekten vazge\u00e7meyen Gramsci ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 k\u0131sa zamanda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: \u015eef-abi denkleminin yerle bir olmas\u0131, emek\u00e7ilerin m\u00fccadeleye daha aktif kat\u0131lmas\u0131, se\u00e7imlerde sosyalistlerin b\u00fcy\u00fck bir zaferle oylar\u0131n y\u00fczde 32\u2019sini kazanmas\u0131! Bu sonu\u00e7lar\u0131n hi\u00e7biri onun i\u00e7in o kadar da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa. Zira bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 yayg\u0131n bir e\u011filim olan halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131na \u00fcstten bak\u0131p, analizler geli\u015ftirmeye de\u011fil onlar\u0131n i\u00e7ine girip, \u201conlarla birlikte anlamaya\u201d temel bir de\u011fer atfeder o:<\/p>\n
\u201cPolitika sanat\u0131nda eski do\u011fal \u015femalar\u0131 alt\u00fcst eden bir \u015fey de, y\u00f6netim g\u00f6revinde, ki\u015filerin ya da tek (ya da tanr\u0131sal) \u015feflerin yerini kolektif \u00f6rg\u00fctlerin alm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Y\u0131\u011f\u0131n partilerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n en temelli (ekonomik \u00fcretici) cephelerine organik bir \u015fekilde kar\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda, halk\u0131n duygular\u0131n\u0131n mekanik ve rastgele olan (yani benzer ko\u015fullar ve bask\u0131lar i\u00e7indeki belirli bir ortamda ya\u015fam\u0131n meydana getirdi\u011fi) standardizasyonu s\u00fcreci bilin\u00e7li ve ele\u015ftirici bir nitelik kazan\u0131r. Bu duygular\u0131 anlamak ve bunlar\u0131n de\u011ferini kestirmek, art\u0131k istatistik kanunlar\u0131n\u0131n bilgisini yani akla ve ele\u015ftiriye dayanan \u015feflerin sezgisini a\u015far.\u201d[5]<\/p>\n
Has\u0131l\u0131 yeni bir \u015feyler s\u00f6ylemek, yeni bir \u015feyler \u00fcretmek i\u015fin p\u00fcf noktalar\u0131ndan birisidir. Peki ama kime, ni\u00e7in?<\/p>\n
\u201cO mahiler ki dery\u00e2 i\u00e7red\u00fcr dery\u00e2y\u0131 bilmezler\u201d<\/p>\n
\u201cAh! \u015eu ayd\u0131nlar\u0131n peygamberce ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131! Bunlar d\u00f6rt ufak d\u00fc\u015f\u00fcnce kotaracaklar\u0131 i\u00e7in tarihin ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirleyeceklerini san\u0131rlar! Evet, \u00e7ok kitap okumu\u015flard\u0131r, ama ger\u00e7ekten bir \u015fey isteyen ve bir \u015feylere umut ba\u011flayan insanlar\u0131n ruhlar\u0131 ile do\u011frudan ili\u015fkiyi yitirmi\u015flerdir. Kimilerinin h\u00e2l\u00e2 onu i\u00e7in ya\u015fad\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fin, en basit ger\u00e7e\u011fin y\u00f6n\u00fcn\u00fc yitirmi\u015flerdir. Ama buna kar\u015f\u0131l\u0131k nice plan, nice laf var!\u201d[6]<\/p>\n
Daha sonra Gramsci\u2019yle fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d\u00fc\u015fecek \u0130talyan solunun \u00f6nde gelen isimlerinden Togliatti\u2019nin bu s\u00f6zlerini, \u00fczerindeki Gramsci etkisinin o d\u00f6nemdeki a\u00e7\u0131k yans\u0131mas\u0131 olarak kabul etmek yerinde olacak herhalde. Dolay\u0131s\u0131yla benzer \u015feyleri s\u0131kl\u0131kla dile getirmi\u015f Gramsci s\u00f6ylemi\u015f gibi kabul etmekte de mahsur yok.<\/p>\n
Kendisinin de bir ayd\u0131n oldu\u011funun bilincindeki Gramsci\u2019nin ayd\u0131nlara y\u00f6nelik h\u00fccumunun temelinde \u201chalktan kopuk\u201d olmalar\u0131na duydu\u011fu tepki yatar. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun i\u00e7in \u00f6teden beri esas olan, devrimi ger\u00e7ekle\u015ftireceklere d\u0131\u015far\u0131dan bilin\u00e7 g\u00f6t\u00fcrecek, onlar\u0131 do\u011fru yola sevk edecek birisi olmaktan ziyade onlarla birlikte yol almakt\u0131r. \u201cDeniz i\u00e7inde olup, denizi bilmeyen bal\u0131k\u201d olmay\u0131, bal\u0131\u011f\u0131 da denizi de bilen biri olmaya tercih eder:<\/p>\n
\u201c\u2026d\u00fc\u015f\u00fcncenin organik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 ancak, ayd\u0131nlarla \u2018basit\u2019 insanlar aras\u0131nda teori ile prati\u011fi birle\u015ftiren t\u00fcrden bir birlik olursa ger\u00e7ekle\u015febilir. Yani, bu birlik ancak, ayd\u0131nlar\u0131n bu y\u0131\u011f\u0131nlara organik \u015fekilde ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131, bu y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n pratik etkinlikleriyle ortaya koyduklar\u0131 ilkeleri ve problemleri g\u00f6r\u00fcp b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmeleri \u015fart\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir\u2026<\/p>\n
Bir felsefe ak\u0131m\u0131 sadece uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesine yarad\u0131\u011f\u0131 ve dar ayd\u0131n gruplar\u0131n mal\u0131 oldu\u011fu zaman m\u0131, yoksa tam tersine, bilimsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe ererek, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi geli\u015ftirirken \u2018basit\u2019 insanlarla temas\u0131 hi\u00e7bir zaman yitirmez ve fazla olarak incelenen ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlenen sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 bu temasta bulursa m\u0131 ger\u00e7ekten bir felsefe ak\u0131m\u0131 say\u0131lmal\u0131d\u0131r?\u201d[7]<\/p>\n
Gramsci\u2019ninki s\u0131radan bir pop\u00fclizmin \u00f6tesinde halkla \u201cger\u00e7ekten\u201d, \u201csahici\u201d ili\u015fki kurmaya y\u00f6nelik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Onun ayd\u0131n olarak kendisine bi\u00e7ti\u011fi temel g\u00f6rev m\u00fccadele i\u00e7inde y\u0131\u011f\u0131nlarla birlikte olmak, teori ve pratik aras\u0131ndaki u\u00e7uruma yuvarlanmadan sadece eyleme y\u00f6n veren de\u011fil, eylemi yapan da olmakt\u0131r: Fiziksel yetersizli\u011fine ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorluklara ra\u011fmen saatler s\u00fcren fabrika toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131lmas\u0131, her zaman m\u00fccadelenin \u00f6n saflar\u0131nda yer almas\u0131 b\u00fcy\u00fck takdir toplamas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kendisine duyulan inanc\u0131 daha da art\u0131ran fakt\u00f6rlerden olmu\u015ftu. \u00c7\u00fcnk\u00fc kurald\u0131r asl\u0131nda: \u201cBasit\u201d insanlar kendileri gibi olanla yan yana durmay\u0131, kerameti kendinden menkul laf ebeli\u011fine her yerde, her zaman ye\u011flerler.<\/p>\n
\u00d6te yandan Gramsci\u2019nin tuttu\u011fu yol hamasi \u201cdevrim neferli\u011fi\u201d duygusunun \u00e7ok \u00f6tesinde kafas\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu teori-eylem birli\u011finin de bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131: \u201cMadem ki bir eylemde bulunmak daima siyasal olarak bir eylemde bulunmakt\u0131r; buna g\u00f6re her insan\u0131n felsefesi, tamamiyle politikas\u0131n\u0131n i\u00e7indedir, denilemez mi?\u201d[8] Bu ba\u011flamda insan\u0131n yap\u0131p, ettikleri d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden, nas\u0131l bir hayat istedi\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir. Ayd\u0131n\u0131n halka bak\u0131\u015f\u0131, hem m\u00fccadeleye hem de gelece\u011fe \u015feklini verecektir asl\u0131nda:<\/p>\n
\u201cHalktan bir ki\u015fi \u2018duyar\u2019 ama anlamaz ya da bilmez her zaman; ayd\u0131n ki\u015fi \u2018bilir\u2019 ama anlamaz, hele \u2018duymaz\u2019 her zaman. \u0130ki u\u00e7tan birinde bilgi\u00e7lik ve dar kafal\u0131l\u0131k, \u00f6tekinde de k\u00f6r tutku ile ba\u011fnazl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u2026 Ayd\u0131n\u0131n yan\u0131lg\u0131s\u0131, anlamadan, hele duymadan bilgiye eri\u015filebilece\u011fini sanmas\u0131d\u0131r\u2026Bir tutku olmazsa yani ayd\u0131nla ulusun halk kesimi aras\u0131nda bir duygu ba\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 olmazsa tarihsel bir politika olamaz. B\u00f6yle bir ba\u011f olmaks\u0131z\u0131n ayd\u0131nla, ulusun halk kesiminin ili\u015fkileri salt b\u00fcrokrat\u00e7a bi\u00e7imsel ili\u015fkilere indirgenmi\u015f olur; b\u00f6ylece ayd\u0131nlar bir kast\u0131 ya da \u00f6rg\u00fctsel merkezcilik ad\u0131 verilen bir kutsal ki\u015filer toplulu\u011fu olu\u015ftururlar.\u201d[9]\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Gramsci i\u00e7in ayd\u0131n-halk aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n kopuk olmas\u0131, m\u00fccadelenin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne girmesini ba\u015ftan kabul anlam\u0131na gelmektedir esasen. Nitekim bir devrim ger\u00e7ekle\u015fse dahi, s\u00f6z konusu kopuklu\u011fun sonunda varaca\u011f\u0131 yerin yine ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc, kuvvetini, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n iktidar\u0131 elinde tutmas\u0131n\u0131n temel arac\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u201chegemonya\u201d kavram\u0131yla do\u011frudan ili\u015fki i\u00e7inde olmas\u0131ndan almaktad\u0131r. Zira ona g\u00f6re hegemonya, sadece \u201cy\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131\u201d de\u011fil \u201cegemen s\u0131n\u0131f\u0131n, kar\u015f\u0131t gruplar \u00fczerinde zorunlu olarak uygulayaca\u011f\u0131 zorlama\u201dy\u0131 da anlatmaktad\u0131r[10]. Dar bir ayd\u0131nlar \u00e7evresinin i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalan d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u201chalk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n fikir y\u00f6n\u00fcnden geli\u015fmesine siyasal bak\u0131mdan olanak sa\u011flayacak bir fikri-manevi blok\u201dun[11] \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olacak; bu da, iktidar ele ge\u00e7irilse dahi ekonomist e\u011filimlere gere\u011finden fazla \u00f6nem verecek sistemin hi\u00e7bir zaman hegemonik bir g\u00fc\u00e7 olamamas\u0131n\u0131 beraberinde getirecektir:<\/p>\n
\u201c\u2026 \u0130ktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesi \u2018h\u00fckmetmeyi\u2019 sa\u011flar; bundan sonra \u2018y\u00f6netimi\u2019 ele ge\u00e7irmek s\u00f6z konusudur. Bu iki durum birbirine diyalektik olarak ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bir grup, iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmeden \u2018y\u00f6netici\u2019 olabilir; \u2018h\u00fckmeden\u2019 (egemen) oldu\u011fu zaman bu \u2018y\u00f6netici\u2019 rol\u00fcn\u00fc kaybederse, bu onun i\u00e7in felaket demektir.\u201d[12]\u00a0\u00a0 <\/p>\n
T\u00fcm bu \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda teori-pratik aras\u0131ndaki ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n ayd\u0131n-halk aras\u0131ndaki ayr\u0131lmazl\u0131kla birlikte de\u011ferlendirilmesi zorunlulu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131m\u0131zda de\u011fil mi? Eskilerin dedi\u011fi gibi \u201cteori, prati\u011fe \u0131\u015f\u0131k tutuyorsa anlaml\u0131d\u0131r\u201d. Fakat yeteri kadar \u0131\u015f\u0131k almayan bir pratik de \u201ceylemcilik\u201dten \u00f6teye ge\u00e7meye muktedir olamayacakt\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla yeni bir \u015feyler s\u00f6ylemek, yeni bir \u015feyler \u00fcretmek i\u015fin p\u00fcf noktalar\u0131ndan birisi evet, ama kime, ni\u00e7in oldu\u011fu kadar \u201cnas\u0131l\u201d oldu\u011fu da \u00f6nemli.<\/p>\n
\u201cNe olursan ol yine gel\u201d<\/p>\n
Gramsci\u2019nin hegemonya sorununun kilit noktas\u0131 olarak k\u00fclt\u00fcr\u00fc g\u00f6rmesi, yeni ve sa\u011flam bir \u201cWeltanschauung\u201d (d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc) yaratma iste\u011fiyle paraleldir. Zira de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 belki de zor ayg\u0131t\u0131ndan da fazla, y\u00f6netilenlerin onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini, d\u00fcnya alg\u0131lar\u0131n\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmelerinde yatmaktad\u0131r: \u201cSistemin ger\u00e7ek g\u00fcc\u00fc y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n \u015fiddetinde veya devlet \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn zorlay\u0131c\u0131 kuvvetinde de\u011fil, y\u00f6neticilere ait \u2018d\u00fcnya kavram\u0131\u2019n\u0131n y\u00f6netilenler taraf\u0131ndan kabul edili\u015findedir. Y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n felsefesi \u2018ortak duyu\u2019 durumuna gelene kadar karma\u015f\u0131k basitle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7er. Ortak duyu, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n felsefesidir; ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun ahl\u00e2k, gelenek ve kurumlar\u0131n\u0131 b\u00f6ylelikle benimserler.\u201d[13]<\/p>\n
Hal b\u00f6yleyken ne kadar sa\u011flam arg\u00fcmanlar \u00fcretilirse \u00fcretilsin, sahip olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u00e7arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ortaya ne kadar konulursa konulsun y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n bir noktadan sonra varaca\u011f\u0131 yer, \u201cbu kadar insan yan\u0131l\u0131yor olamaz\u201d duygusu olaca\u011f\u0131ndan[14] egemen s\u0131n\u0131f\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc y\u0131kma i\u015fi anl\u0131k bir zafer duygusunun \u00f6tesinde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Sorun, girilen bir tart\u0131\u015fman\u0131n kazan\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok fikr\u00ee enjeksiyonun devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, ya\u015fan\u0131lan d\u00fcnya ve tahayy\u00fcl edilen d\u00fcnya aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00f6ne d\u00f6ne tekrarlanmas\u0131ndan y\u0131lmamakt\u0131r. Yani Gramsci i\u00e7in \u201cta\u015f \u00fcst\u00fcne ta\u015f koyma\u201d hali mutlak bir zarurettir:<\/p>\n
\u201c\u2026 eski d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin yerine yenisini ge\u00e7irmeyi i\u015f edinen k\u00fclt\u00fcr hareketlerinin \u015fu belirli zorunluluklara uymas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r: 1. Kendi \u00f6z kan\u0131tlar\u0131n\u0131 yorulmadan, b\u0131kmadan (anlat\u0131\u015f \u015feklini de\u011fi\u015ftirerek) tekrarlamak; bu, halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc etkileyebilmek i\u00e7in en etkin bir \u00f6\u011fretim arac\u0131d\u0131r 2. Gittik\u00e7e daha geni\u015f halk tabakalar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrce y\u00fckselmesine hi\u00e7 ara verilmeden \u00e7al\u0131\u015fmak\u2026 Bu ikinci zorunluluk yerine getirilebilirse bir d\u00f6nemin \u2018ideolojik panoramas\u0131\u2019 ger\u00e7ekten de\u011fi\u015ftirilebilir.\u201d[15]<\/p>\n
Gramsci\u2019nin bir ba\u015fka \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc tam da bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00e7er\u00e7evesinde v\u00fccut bulur: Herkesle b\u0131kmadan, usanmadan konu\u015fan; herkesi dinleyen; anlatmaktan asla yorulmayan ve vazge\u00e7meyen; \u201cs\u00f6z\u00fcn g\u00fcc\u00fc\u201dne inanan bir fikir adam\u0131d\u0131r. Ateist olmas\u0131na ra\u011fmen fa\u015fizme kar\u015f\u0131 birlikte m\u00fccadele verilebilece\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 din adamlar\u0131n\u0131 ofisinde a\u011f\u0131rlamaktan gocunmaz[16], Fa\u015fist Parti\u2019ye kat\u0131lan karde\u015fini ziyaret etmekten \u00e7ekinmez[17], hapishanede ya da d\u0131\u015far\u0131dayken e\u011fitim h\u00fccreleri kurup okuma-tart\u0131\u015fma g\u00fcnleri d\u00fczenlemekten hi\u00e7 vazge\u00e7mez. \u201cMarksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin ekonomist, mekanist ve kaderci sapk\u0131nl\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesi\u201dni[18] her platformda devam ettirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her t\u00fcrl\u00fc sekter d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 praxis felsefesinin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na inanc\u0131 tamd\u0131r:<\/p>\n
\u201c[Praxis felsefesinde] Kendili\u011finden, kendi taraf\u0131ndan, kendisi i\u00e7in bir \u2018ger\u00e7eklik\u2019 yoktur; fakat kendisini de\u011fi\u015ftiren insanlarla tarihsel ili\u015fki halinde bulunan bir ger\u00e7eklik vard\u0131r.\u201d[19]<\/p>\n
Kendisine ayd\u0131n diyen, sol m\u00fccadele i\u00e7inde yer alan bir kimsenin g\u00f6revinin kendisine ne kadar acayip, komik, sa\u00e7ma, bo\u015f laf y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gibi gelirse gelsin kamusal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fte yer etmi\u015f bir fikri anlamak, kavramak, temellerini aramak gerekti\u011fine sars\u0131lmaz bir inan\u00e7 duymaktad\u0131r. Halk\u0131n ancak bu sayede kazan\u0131labilece\u011fini, \u00f6tesinde fikr\u00ee d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kal\u0131c\u0131 olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Soyut konu\u015fmalar yerine somut g\u00f6zlemler \u00fczerinden, kitabi olmayan, hayat\u0131n i\u00e7inden konu\u015fmay\u0131 tercih eder. Fikirlerin usul usul yay\u0131labilece\u011fini, ili\u015fkiye girilen her insan\u0131n hem kendisinde hem ili\u015fkiye giren de hem de bizzat ideolojinin kendisinde de\u011fi\u015fiklik yarataca\u011f\u0131n\u0131 diyalekti\u011fin gereklili\u011fi olarak ortaya koymas\u0131[20] \u201chalka teorisi\u201d olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bu ili\u015fki tarz\u0131n\u0131n temelidir: Gramsci\u2019nin bu tarz\u0131; diyalo\u011fun, suya at\u0131lan ta\u015flar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen, geni\u015fleyen halkalar gibi fikirleri de b\u00fcy\u00fct\u00fcp, geni\u015fletece\u011fine inananlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde tarihsel bir ger\u00e7eklik olarak durmakta.\u00a0 <\/p>\n
Yeni bir \u015feyler s\u00f6ylemek, yeni bir \u015feyler \u00fcretmek i\u015fin p\u00fcf noktalar\u0131ndan birisi evet; kime, ni\u00e7in oldu\u011fu kadar \u201cnas\u0131l\u201d oldu\u011fu da \u00f6nemli. Ama \u201cneyi\u201d s\u00f6yledi\u011fin, \u00fcretti\u011finin \u201cne\u201d oldu\u011fu da bir o kadar hayati de\u011fil mi?<\/p>\n
\u201cSen kendini bilmez isen \/ Ya nice okumakt\u0131r\u201d<\/p>\n
Bug\u00fcn Antonio Gramsci i\u00e7in \u201crevizyonist\u201d ya da \u201creformist\u201d demeye herhalde kimse c\u00fcret edemez. Ya\u015fam\u0131n\u0131n da, eyleminin de pek \u00e7ok ortodoks, sekter Marksistin prati\u011finden \u00e7ok daha devrimci oldu\u011fu tarafl\u0131 tarafs\u0131z herkesin kabul edece\u011fi bir ger\u00e7ek. Tam da o Gramsci\u2019nin, praxis felsefesini s\u00fcrekli hareket halinde olan, yenilenen, de\u011fi\u015fen, d\u00f6n\u00fc\u015fen bir olgu olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de biliyoruz ama. Marksist temelinden asla taviz vermeden, d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u201ckal\u0131pla\u015fmas\u0131na\u201d, derin dondurucuya konulmas\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc m\u00fccadele ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde ele\u015ftirilse, kendisini zaman zaman yaln\u0131zl\u0131\u011fa itse de daha sonraki sosyalizm deneylerinin g\u00f6sterdikleri Gramsci\u2019nin ele\u015ftirilerinin son derece yerinde oldu\u011funu g\u00f6steriyor sanki: \u201c\u2026 praxis felsefesi kelimenin k\u00f6t\u00fc anlam\u0131yla bir ideoloji, yani, bir salt (mutlak) ve sonsuz (ebedi) hakikatlerin dogmatik bir sistemi haline gelebilir.\u201d[21] Oysa onun anlay\u0131\u015f\u0131nda ideoloji, yap\u0131dan ayr\u0131 bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 gibi maddi g\u00fc\u00e7ler olmaks\u0131z\u0131n bireysel ham hayalden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n
Gramsci\u2019nin sosyalistlerin \u00f6teki partilerle olan ili\u015fkisine bak\u0131\u015f\u0131 yeni oldu\u011fu gibi gazete \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, tart\u0131\u015fma ve konu\u015fmalar\u0131nda da eski ku\u015fa\u011f\u0131n sosyalizmin dilini ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini soktuklar\u0131 dar s\u0131n\u0131r ve kal\u0131plardan kurtarma m\u00fccadelesi vermi\u015ftir[22]. Tercihi, basmakal\u0131p ideolojik s\u00f6zc\u00fcl\u00fck yerine somut durumun, somut tahlilinden m\u00fccadeleyi ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131racak \u201ctaktik\u201d a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 \u00e7\u0131karmak y\u00f6n\u00fcndedir. Bu ba\u011flamda \u201chedefleri m\u00fccadeleye, takti\u011fi ger\u00e7ek durum ve ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 dengesine ba\u011fl\u0131 tutan Leninist politika\u201dn\u0131n[23] da uza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmez: \u201c\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kom\u00fcnist \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn y\u00f6netmek, emek\u00e7i halk\u0131n en geri katmanlar\u0131n\u0131 ard\u0131ndan s\u00fcr\u00fcklemek ve onun \u00e7o\u011funlu\u011funu kazanmak i\u00e7in sava\u015fmas\u0131 gerekir.\u201d[24], \u201cYenmek i\u00e7in kitlelerin sevgisini kazanmak gerekir. Mutlak \u00e7o\u011funluk her zaman gerekli de\u011fildir ama yenmek i\u00e7in, iktidar\u0131 elde tutmak i\u00e7in yaln\u0131zca i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu de\u011fil\u2026 s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin ve k\u0131r emek\u00e7ilerinin \u00e7o\u011funlu\u011funu da kazanmak gerekir.\u201d[25] <\/p>\n
Ancak ortodoks Marksizme\/sekterli\u011fe sadece takti\u011fin \u00f6n\u00fcn\u00fc kapad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek de hata olur. Her ne kadar \u0130talya bak\u0131m\u0131ndan Machiavelli\u2019yi \u00f6zel olarak, derinlemesine incelemi\u015f olsa da ba\u015far\u0131ya ula\u015fmak i\u00e7in her yolu mubah g\u00f6ren bir zihniyete sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Siyasete girdi\u011fi ilk g\u00fcnden itibaren \u201cdiyalog\u201d ve \u201ca\u00e7\u0131kl\u0131k\u201d taraftar\u0131 olan, sekter gizli kapal\u0131l\u0131ktan nefret eden[26] Gramsci\u2019nin derdi esas olarak ortodoksinin kap\u0131lar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fkiye kapatan ve dolay\u0131s\u0131yla Marksizmi dogma haline getirerek halktan uzakla\u015ft\u0131ran anlay\u0131\u015f\u0131ylad\u0131r:<\/p>\n
\u201cOrtodoksluk praxis felsefesinden yana olan \u015fu ya da bu e\u011filimde de\u011fil, fakat praxis felsefesinin \u2018kendine yeterli\u2019 oldu\u011fu yolundaki temel kavramda aranmal\u0131d\u0131r\u2026 kendilerine \u2018Ortodoks\u2019 diyen, praxis felsefesinden yana olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler bile tuza\u011fa d\u00fc\u015fmekte ve praxis felsefesini genel (kaba) materyalist anlay\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 olanlar gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler.\u201d[27]<\/p>\n
Kitlelerin asla pe\u015finde gitmeyecekleri (hen\u00fcz) m\u00fcmk\u00fcn olmayan hedefleri bir programa oturtmaya \u00e7al\u0131\u015fan, somut durumla, ya\u015fananlarla ilgilenmeyen sekter siyasal yap\u0131lar\u0131n asl\u0131nda \u201cpolitikad\u0131\u015f\u0131\u201d olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymas\u0131 Gramsci\u2019den al\u0131nabilecek derslerden birisidir \u015f\u00fcphesiz. Nitekim \u0130talya\u2019da \u00e7ok uzun zaman Sosyalist Parti\u2019den ayr\u0131l\u0131p Kom\u00fcnist Parti\u2019nin kurulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n temelinde de[28], Mussolini fa\u015fizmi s\u0131ras\u0131nda Kom\u00fcnist Parti ileri gelenlerinin (\u00f6zellikle Bordiga\u2019n\u0131n) aksine s\u0131n\u0131f temeli d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131larak geni\u015f bir m\u00fccadele cephesi \u00f6rg\u00fctlemenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken de[29] yasland\u0131\u011f\u0131 dayanak budur: Ger\u00e7ek sosyalizmi korudu\u011funu iddia eden sekterlik bizzat sosyalizmin \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kayan bir hal bi\u00e7imine gelebilir.<\/p>\n
\u201cBella Ciao\u201d<\/p>\n
Antonio Gramsci\u2019nin fikirleri kendi i\u00e7inde birbirine ba\u011fl\u0131, ayr\u0131lmaz bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck sergiler. \u201cEylemde ve s\u00f6ylemde yenilik\u201d derken \u201cayd\u0131n-toplum ili\u015fkisi\u201dne; \u201cayd\u0131n-toplum ili\u015fkisi\u201d derken hegemonya sorununa, sol\/devrimci bir harekette k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ana ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 noktalardan birisi oldu\u011funa; \u201ck\u00fclt\u00fcrel hegemonya\u201d derken Marksist diyalekti\u011fe, toplumu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede dogmalara saplan\u0131p kalmamaya; \u201cideolojik a\u00e7\u0131l\u0131m\u201d derken halk\u0131n en geni\u015f cephesine ula\u015fmaya vb. ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Yinelemekte beis yok, her durumda vazge\u00e7medi\u011fi anlatmaktan, m\u00fccadeleden y\u0131lmamak; kadercili\u011fe (fatalizm), finalizme, determizme, \u201coluruna b\u0131rakmac\u0131l\u0131\u011fa\u201d kap\u0131lmadan, yeise d\u00fc\u015fmeden mevzisini tekrar tekrar berkitmekten gocunmamakt\u0131r. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin ko\u015fullar\u0131n\u0131 daima akl\u0131n\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde tutarak, siper sava\u015f\u0131yla egemen s\u0131n\u0131f\u0131n kalesini ele ge\u00e7irme azminden geri ad\u0131m atmaz, \u201ctarihin ak\u0131\u015f\u0131\u201dn\u0131n m\u00fcdahaleyle de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fine duydu\u011fu iman hi\u00e7bir zaman eksilmez.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\u201cM\u00fccadeleye giri\u015filmedi\u011fi, m\u00fccadelenin de ard\u0131 ard\u0131na gelen bozgunlardan ibaret oldu\u011fu zaman, mekanist determinizm \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir manevi kar\u015f\u0131 koyma, b\u00fct\u00fcnl\u00fck, sab\u0131rl\u0131 ve inat\u00e7\u0131 bir direnme g\u00fcc\u00fc olur. \u2018\u015eimdilik yenildim ama olaylar benim i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facak\u2026\u2019 B\u00f6ylece ger\u00e7ek irade, bir inan\u00e7, \u00e2deta tarihten gelen akla uygun bir durum, ihtirasla kar\u0131\u015f\u0131k amprik ve ilkel bir finalizm \u015fekline b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Bu finalizm, b\u00fcy\u00fck dinlerdeki kadar, Tanr\u0131 iradesi inan\u00e7lar\u0131 gibi bir \u015fey olur\u2026\u201d[30]<\/p>\n
Gramsci\u2019nin ele\u015ftirdi\u011fi i\u015fte bezgin, y\u0131lg\u0131n, olaylar\u0131 tarihe havale eden bu haldir. Oysa o, kendisine \u201csolcu\u201d diyen kimsenin bir t\u00fcr Sisifos oldu\u011funun fark\u0131ndad\u0131r: O kaya s\u00fcrekli olarak tepeye birka\u00e7 ad\u0131m kala a\u015fa\u011f\u0131ya yuvarlanabilir ama neticede onun kayas\u0131d\u0131r, onun y\u00fck\u00fcd\u00fcr. \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131z tutku, zek\u00e2y\u0131 bileyerek sezgiyi daha da berrakla\u015ft\u0131r\u0131r\u2026 \u0130nsan bir \u015feyi kuvvetle isterse ancak o zaman, iste\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in gerekli olan \u00f6\u011feleri g\u00f6r\u00fcp tan\u0131yabilir.\u201d[31] \u201cAkl\u0131n k\u00f6t\u00fcmserli\u011fi, iradenin iyimserli\u011fi\u201d:<\/p>\n
\u201c\u2026 Bu ta\u015f\u0131n ufac\u0131k par\u00e7alar\u0131n\u0131n her biri, bu karanl\u0131k da\u011f\u0131n her madensel par\u0131lt\u0131s\u0131, tek ba\u015f\u0131na bir d\u00fcnya olu\u015fturur. tepelere do\u011fru tek ba\u015f\u0131na didinmek bile insan y\u00fcre\u011fini doldurmaya yeter. Sisifos’u mutlu tasarlamak gerekir.\u201d[32]<\/p>\n
Antonio Gramsci\u2019nin bir puzzle\u2019\u0131n par\u00e7alar\u0131 gibi birbirini tamamlayan, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden memleket solunun \u00f6\u011frenmesi gereken \u00e7ok \u015fey oldu\u011fu a\u00e7\u0131k; g\u00f6rmesini bilenlere onda b\u00fcy\u00fck hikmetler oldu\u011fu ortada. Ama tabii anlayana.<\/p>\n
Bitirirken ba\u015fl\u0131\u011fa d\u00f6nelim, bilenler bilir, bilmeyenlere diyelim: \u201cCiao\u201d, \u0130talyanca\u2019da hem \u201cmerhaba\u201d hem \u201cg\u00fcle g\u00fcle\u201d anlam\u0131na gelir. \u201cMerhaba\u201d anlam\u0131nda olana bu topraklarda b\u00fcy\u00fck ihtiya\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylemeye gerek var m\u0131 peki?<\/p>\n
K\u0131van\u00e7 Ko\u00e7ak<\/strong><\/p>\n kivanc@iletisim.com.tr<\/p>\n [1] Gramsci\u2019nin Hapishane Defterleri\u2019nde Marksizm yerine \u201cpraksis\u201d terimini kullanmas\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cBu terim, hapishanedeki sans\u00fcrc\u00fclerin g\u00f6z\u00fcne \u00e7arpmamas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131. Bunlar Marksizm kelimesine tak\u0131labilirlerdi\u2026 Bu terim, Lenin okulunun, Marksizmi, teori (felsefe) ile pratik (praxis) aras\u0131ndaki diyalektik olarak tamamiyle i\u00e7 i\u00e7e olu\u015fu \u015feklinde anlamak gerekti\u011fi yolundaki derin iste\u011fini de belirlemektedir. Bundan ba\u015fka bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, praxis (eylem), d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye y\u00f6nelik bir irade ile birlikte, prati\u011fe diyalektik olarak ba\u011fl\u0131 bulunan, teorinin geli\u015ftirilmesinin b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131n\u0131 da ifade etmektedir\u2026\u201d Hapishane Defterleri, Antonio Gramsci, \u00e7ev. Adnan Cemgil, Belge Yay\u0131nlar\u0131, 1997, s. 23, dipnot 7.\u00a0 Antonio Gramsci, ku\u015fkusuz 20. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f en \u00f6nemli Marksist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiydi. Teorisyenli\u011fi, siyasal duru\u015fu, m\u00fccadeleden hi\u00e7bir zaman vazge\u00e7meyen inat\u00e7\u0131 ki\u015fili\u011fi onu Marksizmin \u00f6nde gelen isimlerinden birisi haline getirmekle kalmad\u0131, kendi deyimiyle \u201cpraxis felsefesi\u201dne[1] yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlar da kazand\u0131rd\u0131. \u00d6zellikle hegemonya sorunu, sivil toplum-devlet ve ayd\u0131nlar-toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, k\u00fclt\u00fcr meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131 gibi konularda Marksizme yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar onun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1361","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-antonio-gramsci"},"yoast_head":"\n
[2] Antonio Gramsci-Bir Devrimcinin Ya\u015fam\u0131, Giuseppe Fiori, \u00e7ev. Kudret Emiro\u011flu, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2009, s.106-107.
[3] Antonio Gramsci, s. 129, dipnot 2.
[4] Palmiro Togliatti-Ya\u015fam\u0131 Sava\u015f\u0131m\u0131, Marcella-Maurizio Ferrara, \u00e7ev. Kerem Kurtg\u00f6z\u00fc, Yar\u0131n Yay\u0131nlar\u0131, 1988, s. 48.
[5] Hapishane Defterleri, s. 146.
[6] Palmiro Togliatti, s. 45.
[7] Hapishane Defterleri, s. 22.
[8] Hapishane Defterleri, s. 17.
[9] Hapishane Defterleri, s. 133-134.
[10] Hapishane Defterleri, s. 28, dipnot 15.
[11] Hapishane Defterleri, s.27.
[12] Hapishane Defterleri, s. 28, dipnot 15.
[13] Antonio Gramsci, s. 277.
[14] \u201cHalktan bir adam, hasm\u0131 kendisini ne kadar kand\u0131rmaya u\u011fra\u015fsa da, bu kadar insan yan\u0131lmaz der. Her ne kadar kendisi hasm\u0131 gibi kan\u0131tlar\u0131n\u0131 iyi savunamasa da, grubunun i\u00e7inde bunu yapabilecekler, hem de hasm\u0131ndan iyi yapabilecekler vard\u0131r\u2026 Bir kere \u015fim\u015fek h\u0131z\u0131yla b\u00f6yle bir kan\u0131ya vard\u0131ktan sonra, bu kan\u0131n\u0131n kan\u0131tlar\u0131 bulunmasa bile, bunu benimsemekte devam eder.\u201d Hapishane Defterleri, s. 37.
[15] Hapishane Defterleri, s. 38.
[16] Ofisinde gen\u00e7 Katoliklerle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcp, onunla dalga ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan bir arkada\u015f\u0131na verdi\u011fi cevap \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r: \u201c\u2026Kiliseye ben de gitmem, \u00e7\u00fcnk\u00fc ben de inanan biri de\u011filim. Fakat halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun inanan ki\u015filer oldu\u011funu bilmeliyiz. E\u011fer ateistlerden ba\u015fkas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrsek, hep az\u0131nl\u0131kta kalaca\u011f\u0131z…\u201d Antonio Gramsci, s. 120.
[17] \u201c\u2026 Antonio onunla fa\u015fist olma nedenleri \u00fczerine uzun uzun konu\u015ftu, sonunda, sakince: \u2018Ger\u00e7ekten sana do\u011fru g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor mu? D\u00fc\u015f\u00fcn. \u0130yi \u00e7ocuksun ve zekisin. \u0130ki defa d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fini biliyorum.\u2019 dedi.\u201d Antonio Gramsci, s. 172
[18] Antonio Gramsci, s. 277.
[19] Hapishane Defterleri, s. 46.
[20] \u201c\u2026 her insan kendi \u00e7evresinde ba\u011flanan karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirdi\u011fi ve bunlarda de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde kendisini de de\u011fi\u015ftirir.\u201d Hapishane Defterleri, s. 53.
[21] Hapishane Defterleri, s. 113.
[22] Antonio Gramsci, s. 119-120.
[23] Palmiro Togliatti, s. 115.
[24] Palmiro Togliatti, s. 115.
[25] Lenin\u2019den akt. Palmiro Togliatti, s. 82.
[26] Antonio Gramsci, s. 191.
[27] Hapishane Defterleri, s. 188-189.
[28] \u201c\u2026Gramsci, tersine, solda ayr\u0131lman\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu kom\u00fcnist gruplar\u0131n PSI\u2019y\u0131 [\u0130talyan Sosyalist Partisi] etkilemek i\u00e7in daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fini ve sonunda b\u00fct\u00fcn partinin kazan\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyordu.\u201d Antonio Gramsci, s. 150.
[29] \u201cGramsci fa\u015fist gericilik dalgas\u0131n\u0131n \u0130talyan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 devrimci durumdan gerilere itti\u011fini biliyordu. Bundan iki a\u00e7\u0131k sonu\u00e7 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131: Birincisi yeniden burjuva d\u00fczenine sald\u0131rmadan \u00f6nce yitirilmi\u015f mevzilerin kazan\u0131lmas\u0131 ve ikincisi anti-fa\u015fist g\u00fc\u00e7lerle i\u015fbirli\u011fi yapmadan bu mevzilerin kazan\u0131lmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131. \u00d6te yandan Bordiga b\u00f6yle bir i\u015fbirli\u011fini istemiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuva demokrasisinin yeniden kurulu\u015funu ama\u00e7lam\u0131yordu, tek ve do\u011frudan hedefi proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc, ara a\u015famalar gereksizdi. Gramsci son hedef i\u00e7in ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncedeydi ama ara\u00e7lar\u0131n feti\u015f haline getirilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yordu. K\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7ok farkl\u0131yd\u0131 ve de\u011fi\u015fmez sihirli form\u00fcller arkas\u0131na gizlenmeye niyeti yoktu.\u201d Antonio Gramsci, s. 201.
Gramsci\u2019nin fa\u015fizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele konusunda, Stalin\u2019in cepheler yerine daralma vazetti\u011fi ve m\u00fccadeleyi \u2018\u00f6zerk eylem\u2019ler i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmek gerekti\u011fi yolundaki talimatlar\u0131na kar\u015f\u0131 savundu\u011fu \u201ccephe\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in bkz. Antonio Gramsci, s. 290 vd., 295, 297-298. Ayr\u0131ca bu ba\u011flamda Gramsci\u2019nin Mussolini fa\u015fizminin y\u00fckseli\u015fi s\u0131ras\u0131nda Kom\u00fcnist Parti\u2019nin yay\u0131n organ\u0131 olarak kurdu\u011fu gazetenin ad\u0131n\u0131n L\u2019Unita (Birlik) olmas\u0131 da dikkate de\u011ferdir.
[30] Hapishane Defterleri, s. 32-33.
[31] Hapishane Defterleri, s. 258.
[32] Albert Camus, Sisifos S\u00f6yleni, \u00e7ev. Tahsin Y\u00fccel, Can Yay\u0131nlar\u0131, 1998, s. 131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"