{"id":1595,"date":"2009-11-26T13:17:59","date_gmt":"2009-11-26T10:17:59","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/"},"modified":"2009-11-26T13:17:59","modified_gmt":"2009-11-26T10:17:59","slug":"kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/","title":{"rendered":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"},"content":{"rendered":"

Felsefede temel ara\u00e7 kavramlar ise, kavramlar\u0131n tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc bilmek, ger\u00e7ek anlamda felsefe yapabilmenin \u00f6nko\u015fuludur diyebilir miyiz? Yani tarih bilgisinden ayr\u0131 bir felsefe bilgisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez dersek yan\u0131lm\u0131\u015f olur muyuz?<\/strong><\/p>\n

\u0130nsan bilinci s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fen bir yap\u0131 ortaya koyuyor. Bu bilin\u00e7te d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin \u00f6z\u00fc ne dersek, bu d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin ad\u0131, elbette kavramlar. Kavramlar dedi\u011fimiz \u015fey de bilgi birimleridir ama bunlar salt nesnel bilgiler gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir. Ayn\u0131 zamanda bunlar duygu y\u00fckleri de olan bilgi birimleri olarak da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Mesela bir elma kavram\u0131 benim i\u00e7in bir bilgi sorunudur elbette ki ama benim \u00f6zellikle ge\u00e7mi\u015fimle ilgili olarak elmayla olan ili\u015fkilerim ona ayr\u0131ca bir duygu y\u00fck\u00fc y\u00fcklememi getiriyor. Diyelim ki ben denizden korkan bir insansam, deniz kavram\u0131n\u0131n duygu y\u00fck\u00fc bende olumsuz oluyor. Ama bir deniz tutkunuysam denizin duygu y\u00fck\u00fc \u00e7ok daha sevin\u00e7 y\u00fckl\u00fc, istek dolu oluyor. Demek ki kavramlar yaln\u0131zca nesnel bilgi birimleri de\u011fil ayn\u0131 zamanda \u00f6znel bilgi birimleridir. Tabii bunu, tek bir bilin\u00e7 i\u00e7in, bireysel bilin\u00e7 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Yoksa kavramlar\u0131n b\u00fct\u00fcn bilin\u00e7lerde ortak bir duygu y\u00fck\u00fc vard\u0131r demek abes olur. Kavramlar ya\u015fam\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Yani ya\u015fam s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fck\u00e7e bizim ya\u015famla ilgili bilgilerimiz de de\u011fi\u015fiyor. Fakat ya\u015famla ilgili bilgilerimizin de\u011fi\u015fmesi, ya\u015fam\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemiz i\u00e7in bir temel dayanak oluyor. Yani hi\u00e7bir zaman ya\u015fam bilinci belirler ama bilin\u00e7 ya\u015fam\u0131 belirlemez diye bir d\u00fc\u015f\u00fcnce koyamay\u0131z, bu \u00e7ok yanl\u0131\u015f olur. Ya\u015fam ve d\u00fc\u015f\u00fcnce aras\u0131nda s\u00fcrekli bir etkile\u015fim vard\u0131r. Hem ben ya\u015fam\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyorum hem de ya\u015fam beni d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Ama bende d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015fey kavramlar\u0131n kendileridir. Demek ki her kavram, tarihselli\u011fiyle kavramd\u0131r. Bireylerin bilincinde tarihselli\u011fiyle kavramd\u0131r her \u015feyden \u00f6nce. Ama genel olarak kavramlar\u0131n nesnel i\u00e7eriklerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, yani onlar\u0131 ortak bilin\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ortak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131n da var oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani sa\u011fl\u0131kl\u0131 her bilin\u00e7te sordu\u011fumuz baz\u0131 sorular benzer yan\u0131tlar getirecektir. Diyelim ki, ‘Ayd\u0131nlanma nedir’ diyorsam, bilin\u00e7li bir insan\u0131n bana yan\u0131t\u0131, ‘Ayd\u0131nlanma 18. y\u00fczy\u0131lda Fransa’da ortaya \u00e7\u0131kan ve yetkeye kar\u015f\u0131 kendini ortaya koyan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi’ olacakt\u0131r. Bir ba\u015fkas\u0131 yine buna yak\u0131n bir tan\u0131mda bulunacakt\u0131r, ama biri \u00e7\u0131k\u0131p derse ki, ‘Ayd\u0131nlanma Newton’la ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r’, bu sa\u00e7ma olacakt\u0131r. Demek ki, kavramlar\u0131n bana g\u00f6re olan yap\u0131lar\u0131yla toplumsal bilin\u00e7teki ya da evrensel bilin\u00e7teki yap\u0131lar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fkinin olmamas\u0131 gerekiyor. Ama hepimizin zihninde b\u00fct\u00fcn kavramlar ayn\u0131 dolgunlukta olmaz. Bir gemicinin kafas\u0131ndaki gemi kavram\u0131yla benim kafamdaki gemi kavram\u0131 ayn\u0131 dolgunlukta de\u011fildir ya da bir baleci pasdedeux dedi\u011fi zaman ne anl\u0131yorsa ben pasdedeux dedi\u011fimde onun anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ancak onda birini anl\u0131yorumdur. Ama \u00f6nemli olan nedir? \u00d6nemli olan her ikisi aras\u0131nda temelde \u00e7eli\u015fkinin bulunmamas\u0131d\u0131r. Yani ikimizin bunlardan ba\u015fka \u015feyler anlamamas\u0131d\u0131r. E\u011fer ikimizden biri bunlardan ba\u015fka \u015feyler anl\u0131yorsak ki ba\u015fka bir \u015fey anlayan benim olmam gerekir, daha az bildi\u011fime g\u00f6re, o zaman da pasdedeux kavram\u0131n\u0131 do\u011fru olu\u015fturmam\u0131\u015f\u0131m demektir. Zihnimizde olu\u015fan b\u00fct\u00fcn i\u00e7eri\u011fi bozuk kavramlar, zihnimizde bozucu etkiler ta\u015f\u0131rlar. Bozuk ya da yetersiz bilin\u00e7 dedi\u011fimiz \u015fey bozuk kavramlarla olu\u015fturulmu\u015ftur. Buna a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f bilin\u00e7 de diyebiliriz.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin bir ortamda demokrasi kavram\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu kavram\u0131n t\u00fcm tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ge\u00e7irdi\u011fi a\u015famalar\u0131 bilmeden, bug\u00fcn demokrasi \u00fczerine sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctemeyiz desek?<\/strong><\/p>\n

Tabii… Hi\u00e7bir bilgi yoktur ki tarihsel olmas\u0131n. Ya da bir bilgiyi tarihsel dayanaklar\u0131ndan kopard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman o bilgi, bulan\u0131k, anla\u015f\u0131lmaz ve yan\u0131lt\u0131c\u0131 hale gelir. Yani her bilgiyi tarihi i\u00e7inde kavramak gerekir. Dedi\u011fin gibi \u00f6rne\u011fin demokrasiyi de tarih i\u00e7inde kavramak gerekir. Yani en eski uygarl\u0131klar\u0131ndaki demokrasi uygulamalar\u0131ndan alarak \u00e7a\u011flar\u0131n, y\u00fczy\u0131llar\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7e ge\u00e7e bug\u00fcne gelmek ve o d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin ne oldu\u011funu g\u00f6rmek gerekir, demokrasinin ne oldu\u011funu g\u00f6rebilmek i\u00e7in. O y\u00fczden pek \u00e7ok yanl\u0131\u015f yap\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye’de insanlar, demokrasiyi bir y\u00f6netim bi\u00e7imi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Demokrasi bir y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fil bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imidir, bir bak\u0131\u015f bi\u00e7imidir, bir de\u011ferlendirme bi\u00e7imidir, hatta bir bilin\u00e7 yap\u0131s\u0131 bi\u00e7imidir. Demokrasiyi gerektiren y\u00f6netim bi\u00e7imi cumhuriyettir zaten. Ama her cumhuriyet demokrasiyle donanm\u0131\u015ft\u0131r da diyemeyiz. Dolay\u0131s\u0131yla kavramlar\u0131 birbirleriyle yak\u0131nl\u0131klar\u0131 ve uzakl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131rken onlar\u0131n tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm noktalar\u0131n\u0131 ya da birbirlerine ge\u00e7tikleri noktalar\u0131 \u00e7ok iyi kavramak gerekiyor.<\/p>\n

Ayn\u0131 y\u00f6ntemi bir felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kavramaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken de ortaya koyabiliriz san\u0131r\u0131m. \u00d6rne\u011fin Eski Yunan felsefesini anlama \u00e7abas\u0131, o d\u00f6nemin iktisadi-toplumsal ko\u015fullar\u0131n\u0131, ya\u015fam ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bildi\u011fimizde yerli yerine oturacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u015eunu zorunlu olarak ortaya koymak gerekir: felsefe tarihi, felsefe i\u00e7in zorunlu bir bilgi alan\u0131d\u0131r. Ben felsefe tarihi bilmem ama felsefe bilirim diyen adama g\u00fclmek gerekir, b\u00f6yle bir sa\u00e7mal\u0131k olmaz. Ayr\u0131ca senin de belirtti\u011fin gibi, felsefeyi toplumsal temellerine oturtmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman da do\u011fru olarak kavrayamay\u0131z. Yani onu do\u011furan tarihsel ve toplumsal ko\u015fullar\u0131 do\u011fru olarak kavrayabilmeliyiz ki onu do\u011fru olarak kavrayabilelim. Tarih bilinci ta\u015f\u0131mayan insanlar felsefedeki her d\u00f6neme ayn\u0131 de\u011ferdeymi\u015f gibi bak\u0131yorlar. O y\u00fczden zaman zaman g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc m\u00fc diyelim, \u00fcz\u00fcnt\u00fc verici mi diyelim, yaz\u0131lar okuyoruz. Mesela ‘Descartes’in yanl\u0131\u015flar\u0131’ gibi ya da ‘Descartes nerede yanl\u0131\u015f yapt\u0131?’ gibi… Bug\u00fcn 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n bir filozofuyla g\u00fcre\u015f tutmaya kalkmak, yedi ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocukla g\u00fcre\u015f tutmaya kalkmak gibidir ki ay\u0131pt\u0131r. Tarih kendini yarata yarata ilerledi ve bug\u00fcn daha ileri bir noktada bulunuyor ama bu bulundu\u011fumuz nokta tarihin sonu olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, gelecek zamanlar daha ileri a\u015famalar getirecek bize. Dolay\u0131s\u0131yla tarihselin i\u00e7ine yerle\u015fmeden felsefeyi do\u011fru olarak kavrayamayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi toplumsal\u0131n i\u00e7ine de yerle\u015fmeden felsefeyi do\u011fru olarak kavrayamay\u0131z. Zaten tarihsel ile toplumsal\u0131 birbirinden koparmamak gerekir. Ke\u015fke tek bir s\u00f6zc\u00fck olsayd\u0131, toplumsal tarihsel diye… Ama \u015fu anlamda koparabiliriz: genel tarihsel ko\u015fullar i\u00e7inde de bir felsefe kuram\u0131n\u0131 ele alabiliriz, \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ortam\u0131n toplumsal ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek de ele alabiliriz. Asl\u0131nda en iyisi, her ikisi i\u00e7inde ele almakt\u0131r. Bizim hocalar\u0131m\u0131z vaktiyle ‘toplumbilimle felsefeyi kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n’, ‘tarihle felsefeyi kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n, bunlar apayr\u0131 \u015feylerdir’ derlerken san\u0131yorum biraz \u00e7ekiniklik i\u00e7indeydiler. Yani \u015fimdi Platon’un Devlet’ini kavrayabilmek i\u00e7in Atina’n\u0131n hatta Yunanistan’\u0131n toplum yap\u0131s\u0131n\u0131 bilmek gerekmez mi? Yunanistan’\u0131n toplum yap\u0131s\u0131n\u0131 bilmeden Devlet’i kavramaya kalkmak bir bo\u015f ser\u00fcven de\u011fil midir? Bir ser\u00fcven kitab\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yas\u0131n\u0131z gibi bir adam \u00e7\u0131km\u0131\u015f, biraz da insan akl\u0131na zarar verecek \u015fekilde ileri-geri bir d\u00fczen tasarl\u0131yor. Oysa neye g\u00f6re tasarl\u0131yor onu; hem Atina’n\u0131n a\u00e7mazlar\u0131na g\u00f6re hem de Sparta’n\u0131n ona g\u00f6re \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnen ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re tasarl\u0131yor. Demek ki tarihsel temellere inmek de, toplumsal temelleri ortaya koymak da felsefe i\u00e7in son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Tarihsel kaynaklar\u0131 konu\u015fuyorken felsefenin \u00e7\u0131k\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131na da de\u011finirsek, felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6ncesinde, eski Yunan’da k\u00f6kl\u00fc bir mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f gelene\u011fi var. Mitolojiden felsefeye ge\u00e7i\u015fi k\u0131saca \u00f6zetleyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

Mitolojiden felsefeye ge\u00e7i\u015f, bir anlamda d\u00fc\u015fsellikten d\u00fc\u015f\u00fcnselli\u011fe ge\u00e7i\u015ftir. Mitoloji uygarl\u0131klar\u0131 dedi\u011fimiz uygarl\u0131klar\u0131n insan\u0131, usundan \u00e7ok imgelemini kullanan insand\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla imgelem burada bir \u00e7e\u015fit ussall\u0131k olarak i\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr onun varl\u0131\u011f\u0131nda. Mitolojiyi iyice ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelirsek onun d\u00fcz masallardan olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, felsefenin en temel sorunlar\u0131n\u0131 soran bir alan oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yani insan nedir, insan nerden gelmi\u015ftir, insan\u0131n d\u00fcnyadaki yeri nedir, tanr\u0131lar\u0131n g\u00fcc\u00fc nedir, \u00f6l\u00fcm nedir, insan \u00f6ld\u00fckten sonra ne olur gibi b\u00fct\u00fcn bu sorular\u0131n, \u00f6zellikle de evrenin olu\u015fumuyla ilgili sorular\u0131n mitolojide sorulmu\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ama elbette sorular da yan\u0131tlar da daha imgelemsel d\u00fczeyde ortaya konmu\u015ftur. Demek ki d\u00fc\u015fsellikten d\u00fc\u015f\u00fcnselli\u011fe ge\u00e7i\u015f, yani ussal d\u00fc\u015f\u00fcnceye ge\u00e7i\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oluyor. Bundan sonra insan imgelemini usuyla denetleyen insan olarak kendini ortaya koyuyor. Eskiden imgelem alabildi\u011fine i\u015f g\u00f6r\u00fcrken \u015fimdi art\u0131k onu denetleyen bir us vard\u0131r ve sezgisel d\u00fc\u015f\u00fcnce yerini gidimli d\u00fc\u015f\u00fcnceye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Yani bir \u00f6nermeden bir ba\u015fka \u00f6nermeyi \u00e7\u0131karabilen d\u00fc\u015f\u00fcnceye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n soyutlama yetene\u011finin geli\u015fimi diyebiliriz buna, de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Elbette diyebiliriz. Zaten felsefe tarihi boyunca b\u00fct\u00fcn a\u015famalar bize insan\u0131n somuttan soyuta y\u00f6neli\u015fi ser\u00fcvenini g\u00f6sterir. Eski insan somutun alan\u0131nda ya\u015f\u0131yordu ve soyutlama yapmakta o kadar usta de\u011fildi. \u0130lkel insan\u0131n da temel \u00f6zelli\u011fi odur. \u0130lkel insan kolay kolay somuttan soyuta y\u00fckselemez. Ama felsefe tarihi i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, somuttan soyuta y\u00f6nelim \u015feklinde olmu\u015ftur. En soyut d\u00fc\u015f\u00fcnce de bana kal\u0131rsa tektanr\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Tektanr\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye ula\u015farak insanl\u0131k en genel \u00e7er\u00e7evede soyutlama yapabilme yetkinli\u011fine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Soyutlaman\u0131n bu en \u00fcst d\u00fczeyinin, tektanr\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceye varm\u0131\u015f olman\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnselli\u011fin geli\u015fimindeki yeri nedir peki?<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi \u015funu yan\u0131lmamak i\u00e7in hemen s\u00f6ylememiz gerekir: \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en soyut d\u00fc\u015f\u00fcnceye varm\u0131\u015f olmas\u0131, insan olma a\u00e7\u0131s\u0131ndan doru\u011fa ula\u015fm\u0131\u015f olmak anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Sadece insanl\u0131k tektanr\u0131l\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnselli\u011fe y\u00f6neldi\u011finde \u00fcst d\u00fczeyde bir soyutlama yapabilme g\u00fcc\u00fcne ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bunu \u00e7ok da g\u00f6z\u00fcm\u00fczde abartmamam\u0131z gerekir. Ger\u00e7ek anlamda bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve hatta sanatsal d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u00e7\u0131k\u0131p en soyutta durmakla ilgili de\u011fildir. En soyutla en somut aras\u0131nda s\u00fcrekli bir ili\u015fki kurmakla ilgilidir. En soyut d\u00fc\u015f\u00fcnceye vard\u0131ktan sonra insan, yeniden somutun alan\u0131na y\u00f6nelmi\u015ftir. Yani bir anlamda insan\u0131n g\u00f6klerden yere inmesidir bu. Yeni\u00e7a\u011f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 insan do\u011frudan do\u011fruya art\u0131k tanr\u0131 kat\u0131ndan bu d\u00fcnyaya inmi\u015f insand\u0131r. \u00d6nemli olan, en y\u00fcksek d\u00fczeyde soyutlamalar\u0131 yapabilen ama bununla yukar\u0131da hayaller d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan de\u011fil de ger\u00e7eklikler d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan insan olabilmektir.<\/p>\n

Felsefe e\u011fitiminin yo\u011fun bir y\u00f6ntem aray\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bunu biraz a\u00e7abilir misiniz?<\/strong><\/p>\n

Y\u00f6ntem sorunu \u00f6zellikle 17. y\u00fczy\u0131lla birlikte kendini ortaya koydu. Ondan \u00f6nce filozoflar d\u00fczg\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar ama y\u00f6ntem fikri diye bir \u015fey s\u00f6z konusu de\u011fildi. Daha do\u011frusu, 17. y\u00fczy\u0131ldan \u00f6nce insan usunun do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in yeterli oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Oysa ge\u00e7en zaman, daha do\u011frusu demin s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi insan\u0131n somuttan soyuta y\u00f6nelme \u00e7abas\u0131 onun i\u015fin i\u00e7inden salt ussall\u0131kla \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131, usu do\u011fru kullanmakla birlikte y\u00f6ntemlere de gereksinimi oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bu, adlar\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k duydu\u011fumuz iki filozofta, Bacon’da ve Descartes’te ortaya \u00e7\u0131kar \u00f6zellikle. \u00c7ok ilgin\u00e7tir, Descartes’in en \u00f6nemli kitaplar\u0131ndan birinin ad\u0131 Y\u00f6ntem \u00dczerine Konu\u015fmalar’d\u0131r. Yine \u00e7ok ilgin\u00e7tir, Bacon’un en \u00f6nemli kitab\u0131n\u0131n ad\u0131 Novum Organum’dur, Aristoteles’in Organum’una kar\u015f\u0131t olarak yeni Organum’dur. \u00d6yleyse y\u00f6ntem dedi\u011fimiz \u015fey, usun yard\u0131m\u0131yla bizim ula\u015fmay\u0131 tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama\u00e7lara bizi g\u00f6t\u00fcrecek usullerin toplam\u0131d\u0131r diyebiliriz. Yani salt ussall\u0131kla art\u0131k bir yere varamazd\u0131k, o bizi en soyut d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, salt ussall\u0131k. Ama ya\u015fam\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman y\u00f6ntemli olmak zorundayd\u0131k. \u0130\u015fte y\u00f6ntem gereksinimi d\u00fcnyay\u0131 somut planda do\u011fru olarak kavrayabilmenin bir at\u0131l\u0131m\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n

\u0130yi bir felsefe e\u011fitiminin ko\u015fullar\u0131 neler sizce?<\/strong><\/p>\n

\u0130yi bir felsefe e\u011fitimi i\u00e7in bir kere \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan ba\u015flayarak gen\u00e7 insanlara kavramlar\u0131n do\u011fru i\u00e7eriklerini \u00f6\u011fretmek gerekir. Bazen \u015f\u00f6yle yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fckleri oluyor baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n: felsefeye k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan ba\u015flamak. Felsefeye k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan ba\u015flayamazs\u0131n\u0131z. Belli bir soyutlama g\u00fcc\u00fc kazand\u0131ktan sonra zihin ancak felsefeye y\u00f6nelebilir. Nas\u0131l insanl\u0131k belli bir zamana kadar soyutlamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterip de belli bir zamanda buna ula\u015ft\u0131ysa insan bireyi de belli bir ya\u015fa gelince soyutlama yapabilir. Ama soyutlama yapabilece\u011fi yere kadar onu haz\u0131rlamak gerekir. \u0130yi soyutlama yapabilmesi i\u00e7in yani kavramlar\u0131 do\u011fru d\u00fcr\u00fcst edinebilmesi ve kullanabilmesi i\u00e7in \u00e7ok erkenden baz\u0131 temel kavramlar\u0131 ona do\u011fru i\u00e7erikleriyle vermek gerekir. Az \u00f6nce konu\u015ftu\u011fumuz gibi, demokrasi nedir, bunu bilmeyen bir \u00e7ocuk, bunun gibi temel 150-200 ya da 500 kavram\u0131 bilmeyen bir \u00e7ocuk felsefeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi zaman son derece s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131z olacakt\u0131r. Bu birinci ko\u015ful. Ama daha \u00f6nemli ko\u015ful, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapt\u0131rabilecek yetkin e\u011fitimciye ihtiyac\u0131m\u0131z var. Yani iyi e\u011fitimci yeti\u015ftiremedi\u011fimiz s\u00fcrece felsefenin bu \u00fclkede geli\u015fme \u015fans\u0131 yoktur. Gerek felsefe \u00f6ncesi d\u00f6nem gen\u00e7 insanlar i\u00e7in gerek daha yetkinle\u015fmi\u015f 15-20 ya\u015f\u0131na gelmi\u015f gen\u00e7 insanlar i\u00e7in \u00e7ok iyi e\u011fiticilerin olmas\u0131 gerekir. Bu \u00e7ok iyi e\u011fiticiler olmad\u0131\u011f\u0131 zaman felsefeyi \u00f6\u011fretmek yerine \u00f6\u011fretmemek daha yararl\u0131 olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n kafas\u0131na \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015feyler, \u00e7ok yanl\u0131\u015f \u015feyler sokaca\u011f\u0131m\u0131za hi\u00e7bir \u015fey sokmayal\u0131m daha iyi. Yani k\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131yor ve onlar\u0131 hasta ediyor. \u00d6zellikle bizim toplumumuz bu ko\u015fullar\u0131 ya\u015f\u0131yor yaz\u0131k ki. Gerek \u00fcniversite d\u00fczeyinde gerek daha \u00f6ncesinde insanlar\u0131n \u00e7ok k\u00f6t\u00fc e\u011fitildiklerini rahat\u00e7a s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6zellikle de felsefe a\u00e7\u0131s\u0131ndan.<\/p>\n

Son olarak, felsefeye ilgi duyan ama ona y\u00f6neli\u015fte nereden ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen birisi nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlemeli?<\/strong><\/p>\n

Bir kere kendinden ku\u015fkuya d\u00fc\u015ferek ba\u015flarsa iyi eder. Yani Descartes o ku\u015fkuyu \u015funa yak\u0131n s\u00f6zlerle ortaya koymu\u015ftu: ‘Bug\u00fcne kadar babam, annem, \u00f6\u011fretmenlerim bana bir\u00e7ok \u015feyler \u00f6\u011frettiler. Acaba \u00f6\u011frettikleri \u015feyler do\u011fru mu de\u011fil mi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 m\u0131 de\u011fil mi, benim b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ku\u015fkuya koymam, temelden g\u00f6zden ge\u00e7irmem gerekiyor.’ Ba\u015fta insan\u0131n kendini g\u00f6zden ge\u00e7irmesi, neyi bilip neyi bilmedi\u011fini ortaya koymas\u0131 gerekir. \u0130kincisi, zihnindeki kavramlarla teker teker hesapla\u015fmas\u0131 gerekir. Ama bunu nas\u0131l yapmas\u0131 gerekir diye soracak olursan, bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7inde yapmas\u0131 gerekir. Yani insan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geli\u015fimini ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bug\u00fcne getiren g\u00fcvenilir bir kitap eline ge\u00e7irirse, kendisine yanl\u0131\u015f bilgi vermedi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131 kitapta kavramlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkatli bir bi\u00e7imde izlerse, ayr\u0131ca eline yine g\u00fcvendi\u011fi bir felsefe s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7irebilirse (ama \u00f6nemle s\u00f6yl\u00fcyorum, g\u00fcvendi\u011fi bir felsefe s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7irebilirse), o zaman felsefe i\u00e7in gerekli bilinci olu\u015fturmu\u015f demektir. Bundan sonras\u0131 ona kalm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011filimlerine g\u00f6re, \u015funu okur, bunu ara\u015ft\u0131r\u0131r, Descartes’i sevmeyebilir ama Locke’u sevebilir, Locke’u sevmeyebilir ama Bergson’la ilgilenebilir; ama \u015funu da s\u00f6yleyelim ki, iyi bir felsefe adam\u0131, t\u0131pk\u0131 iyi bir m\u00fczik\u00e7i gibi sevdim sevmedim demeden, felsefenin b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck adlar\u0131n\u0131 iyi bilmek zorundad\u0131r. Yani ben m\u00fczik\u00e7i de\u011filim, o y\u00fczden b\u00fcy\u00fck bir rahatl\u0131kla durmadan Beethoven dinliyorum. Ama ben m\u00fczik\u00e7i olsayd\u0131m, hi\u00e7 sevmedi\u011fim Stravinski’yi de dikkatle dinlemek zorundayd\u0131m.<\/p>\n

Bununla birlikte k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6b\u00fcr bile\u015fenlerine y\u00f6nelik ilgiyi de koparmamak gerekiyor, de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Tabii, hi\u00e7bir zaman felsefenin alan\u0131na hapsolup kalmamak gerekir. Bizim kesimin baz\u0131 cahil bireyleri aras\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6zler duyars\u0131n\u0131z: ‘Ben edebiyattan hi\u00e7 anlamam, ben felsefe adam\u0131y\u0131m.’ Edebiyattan hi\u00e7 anlamayan felsefe adam\u0131, felsefe adam\u0131 de\u011fildir. Yani Dostoyevski’yi tan\u0131m\u0131yorsunuz, Flaubert’i tan\u0131m\u0131yorsunuz, Balzac’\u0131 tan\u0131m\u0131yorsunuz ama Kant’\u0131 tan\u0131yorsunuz. Hadi oardan derler adama. \u0130nsan bilgisi bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr diyordu Descartes. Bilimi, sanat\u0131 ve felsefeyi temel ko\u015fullar\u0131nda bir b\u00fct\u00fcn olarak kavramadan hi\u00e7bir bilimsel, felsefi ve sanatsal \u00e7al\u0131\u015fma yapamay\u0131z. Yapar\u0131z, o kendine g\u00f6re bir \u015fey olur. Hani \u015fair demi\u015f ya, “Toplan\u0131p ehli heva \/ her biri bir saz \u00e7alar \/ \u00c7elebi b\u00f6yle olur bizde de \/ konser dedi\u011fin.” Yap\u0131l\u0131r, ama ger\u00e7ek anlamda bir k\u00fclt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015f\u0131 gerektirdi\u011fi kesindir.<\/p>\n

S\u00f6yle\u015fi: Volkan ALICI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Felsefede temel ara\u00e7 kavramlar ise, kavramlar\u0131n tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc bilmek, ger\u00e7ek anlamda felsefe yapabilmenin \u00f6nko\u015fuludur diyebilir miyiz? Yani tarih bilgisinden ayr\u0131 bir felsefe bilgisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez dersek yan\u0131lm\u0131\u015f olur muyuz? \u0130nsan bilinci s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fen bir yap\u0131 ortaya koyuyor. Bu bilin\u00e7te d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin \u00f6z\u00fc ne dersek, bu d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin ad\u0131, elbette kavramlar. Kavramlar dedi\u011fimiz \u015fey de bilgi birimleridir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[79],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1595","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-afsar-timucin"},"yoast_head":"\nK\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Felsefede temel ara\u00e7 kavramlar ise, kavramlar\u0131n tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc bilmek, ger\u00e7ek anlamda felsefe yapabilmenin \u00f6nko\u015fuludur diyebilir miyiz? Yani tarih bilgisinden ayr\u0131 bir felsefe bilgisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez dersek yan\u0131lm\u0131\u015f olur muyuz? \u0130nsan bilinci s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fen bir yap\u0131 ortaya koyuyor. Bu bilin\u00e7te d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin \u00f6z\u00fc ne dersek, bu d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin ad\u0131, elbette kavramlar. Kavramlar dedi\u011fimiz \u015fey de bilgi birimleridir […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-11-26T10:17:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\",\"datePublished\":\"2009-11-26T10:17:59+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\"},\"wordCount\":3005,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\",\"name\":\"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-11-26T10:17:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N","og_description":"Felsefede temel ara\u00e7 kavramlar ise, kavramlar\u0131n tarihsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc bilmek, ger\u00e7ek anlamda felsefe yapabilmenin \u00f6nko\u015fuludur diyebilir miyiz? Yani tarih bilgisinden ayr\u0131 bir felsefe bilgisi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez dersek yan\u0131lm\u0131\u015f olur muyuz? \u0130nsan bilinci s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fen bir yap\u0131 ortaya koyuyor. Bu bilin\u00e7te d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin \u00f6z\u00fc ne dersek, bu d\u00f6n\u00fc\u015fen \u015feyin ad\u0131, elbette kavramlar. Kavramlar dedi\u011fimiz \u015fey de bilgi birimleridir […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-11-26T10:17:59+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N","datePublished":"2009-11-26T10:17:59+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/"},"wordCount":3005,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/","name":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2009-11-26T10:17:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/kotu-felsefe-zihinleri-bulandirir-afsar-timucin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K\u00f6t\u00fc felsefe zihinleri buland\u0131r\u0131r | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}