{"id":1597,"date":"2009-11-26T13:22:19","date_gmt":"2009-11-26T10:22:19","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/"},"modified":"2009-11-26T13:22:19","modified_gmt":"2009-11-26T10:22:19","slug":"felsefe-insan-icindir-afsar-timucin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/","title":{"rendered":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"},"content":{"rendered":"

Sohbetimize felsefenin tan\u0131m\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m… Felsefe nedir?<\/strong><\/p>\n

Felsefe elbetteki d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ayr\u0131 bir yan\u0131 olmas\u0131 gerekir, o zaman \u015f\u00f6yle diyebiliriz: felsefe evrensel \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00fct\u00fcn insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Felsefe yapmak, b\u00fct\u00fcn insanla ilgili yarg\u0131lar ortaya koyabilmektir. Bir Alman, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z felsefesinden s\u00f6zediyoruz ama bu felsefelerin t\u00fcm\u00fc insan\u0131 Alman, \u0130ngiliz ya da Frans\u0131z olarak de\u011fil, insan olarak ele al\u0131yorlar. Bir \u0130ngiliz felsefesinin, Alman ya da Frans\u0131z felsefesinin \u00f6zelliklerini saptayabiliriz ama bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman t\u00fcm\u00fcn\u00fcn, t\u00fcm filozoflar\u0131n insana y\u00f6neldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130nsan nedir sorusundan ba\u015flayarak insan\u0131n t\u00fcm \u00f6zelliklerini, hatta t\u00fcm gizlerini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fan bir etkinliktir felsefe.<\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda “benim hayat felsefem…” ile ba\u015flayan c\u00fcmlelere tan\u0131k oluyoruz. Felsefe bir anlamda insana ve ya\u015fama dair genellemeler yapmaksa, herkes kendi ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz felsefenin alan\u0131na giriyor diyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

Diyebiliriz elbette. Felsefe yapmak yaln\u0131zca filozoflara \u00f6zg\u00fc de\u011fil. G\u00fcndelik ya\u015famda felsefeyle hi\u00e7 ilgisi olmayan insanlar da rahat\u00e7a felsefe yapabiliyorlar. Trende giderken bir teyze, “ben d\u00fcnyada \u00fc\u00e7 \u015feyden korkar\u0131m” dedi\u011fi zaman felsefe yapm\u0131\u015f oluyor ya da bir ba\u015fkas\u0131 “h\u0131rs\u0131zl\u0131k d\u00fcnyan\u0131n en k\u00f6t\u00fc i\u015fidir” dedi\u011fi zaman felsefe yapm\u0131\u015f oluyor. Burada aksayabilen \u015fudur: ger\u00e7ek anlamda felsefe terimleriyle ve o terimlerin arkas\u0131nda var olan kavramlarla konu\u015fmad\u0131m\u0131z zaman ileri geri s\u00f6zler edebiliriz. Mesela felsefeden hi\u00e7 haberim yoksa \u015f\u00f6yle diyebilirim. “Ben d\u00fcnyada \u00fc\u00e7 \u015feyden korkar\u0131m: h\u0131rs\u0131zl\u0131ktan, ahlaks\u0131zl\u0131ktan ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan.” Ama doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k da h\u0131rs\u0131zl\u0131k da ahlaks\u0131zl\u0131k de\u011fil mi? Demek ki burada d\u00fczenli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce yok. Yani felsefe yapmak, ya\u015fam\u0131n ko\u015fullar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dizgesel bir bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi gerektiriyor.<\/p>\n

O zaman kavramlar\u0131n yerli yerinde kullan\u0131lmas\u0131, o kavramlar\u0131n i\u00e7leminin bilgiyle dolmas\u0131 gerek felsefe yapmak i\u00e7in?<\/strong><\/p>\n

Felsefe yapan insan\u0131n ilk kayg\u0131s\u0131, zihnindeki kavram i\u00e7eriklerinin do\u011fru ve dolgun olmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Benim kafamdaki bir kavram, ger\u00e7ekli\u011fi kar\u015f\u0131lam\u0131yorsa, ben onu \u00f6yle san\u0131yorsam, demek ki benim d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyamda ger\u00e7eklikle bir uyu\u015fmazl\u0131k var demektir. Yani benim zihnimde bir yabanc\u0131l\u0131k var demektir. Zaten insanlar genellikle ileri geri konu\u015furken ger\u00e7eklikten kopuk d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretimi yapm\u0131\u015f oluyorlar. Mesela adam pankarta yaz\u0131yor, “Cumhuriyete ve demokrasiye ba\u011fl\u0131y\u0131z” diyor. \u015eimdi acaba bunun i\u00e7eriklerini bilerek mi s\u00f6yl\u00fcyor, bilmeyerek mi s\u00f6yl\u00fcyor…\u00a0 Demokrasi cumhuriyetin neresinde duruyor, demokrasi mi cumhuriyetle ba\u011fda\u015f\u0131yor cumhuriyet mi demokrasiyle ba\u011fda\u015f\u0131yor?\u00a0 Demokrasisiz bir cumhuriyet olur mu, demokrasisiz bir cumhuriyet olursa nas\u0131l bir cumhuriyet olur? B\u00fct\u00fcn bu konular\u0131 tart\u0131\u015fabildi\u011fimiz, bu tart\u0131\u015fmada da kavram i\u00e7eriklerimiz sa\u011flam oldu\u011fu zaman do\u011fru felsefe yapma \u015fans\u0131na sahibiz demektir.<\/p>\n

Siz konu\u015fman\u0131zda “felsefe yapma”ya \u00f6zel bir vurgu yap\u0131yorsunuz. Felsefe \u00f6\u011frenmekle felsefe yapmak aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 nas\u0131l tan\u0131mlayabiliriz?<\/strong><\/p>\n

Felsefe \u00f6\u011frenmek bir birikim sa\u011flamak zorunlulu\u011funu ortaya koyar. Felsefe yapmak i\u00e7in felsefe bilmek gerekir. Felsefe bilmeden felsefe yapamay\u0131z. Bu, felsefe tarihinin ya da daha geni\u015f \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin i\u00e7ine yerle\u015fmek demektir. Yani ben felsefe yap\u0131yorsam, bug\u00fcne kadar felsefede ortaya konmu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00f6z\u00fcmlemi\u015f, onlarla hesapla\u015fm\u0131\u015f biri olarak yap\u0131yorum demektir. Yoksa \u00e7ok zaman yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi felsefe bilmeden felsefe yapmak, k\u00f6r bir kuyuya ta\u015f atmak gibidir. Pek\u00e7ok ki\u015finin de bunu rahat\u00e7a yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Rahat\u00e7a yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da nerden anl\u0131yoruz, kavram i\u00e7eriklerinin bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan ya da do\u011frudan do\u011fruya ortaya konan fikrin bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan anl\u0131yoruz. Bak\u0131yorsunuz bir felsefe profes\u00f6r\u00fc on sayfa yaz\u0131 yaz\u0131yor, iki sat\u0131r\u0131n\u0131 anlam\u0131yorsunuz. Demek ki burda bilgi karga\u015fas\u0131 s\u00f6z konusudur. Demek ki \u00e7ok sa\u011flam bir felsefe bilgisinin \u00fczerine yeni felsefi g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koyabilirsiniz. Yani daha kaba bi\u00e7imde s\u00f6ylersek, ben Platon’u bilmiyorum, Kant’\u0131, Descartes’i, Auguste Comt’u bilmiyorum ama felsefe yapabilirim demek, \u00e7ocu\u011fun bile yapmayaca\u011f\u0131 bir \u015feydir.<\/p>\n

Felsefe yapmak i\u00e7in yaln\u0131zca felsefe \u00f6\u011frenmek, felsefe bilgisi yeterli midir?<\/strong><\/p>\n

Yeterli de\u011fil elbette. Zaten felsefe e\u011fitiminin yetersizli\u011fi de burda kendini g\u00f6steriyor. Genellikle felsefe \u00f6\u011freten kurumlar yaln\u0131zca felsefe \u00f6\u011fretiyorlar. Yaln\u0131zca felsefe dedi\u011fimiz \u015fey, ayaklar\u0131 yere basmayan, yukar\u0131da duran bir bilgi birikimi olabilir ancak. Hani hokkabazlar kad\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131r\u0131r da \u015fa\u015far\u0131z ya, nas\u0131l kald\u0131r\u0131yor, hi\u00e7bir yere dayanm\u0131yor diye… b\u00f6yle bir felsefe yap\u0131labilir. Ger\u00e7i bizim hocalar\u0131m\u0131z da eskiden bir \u00e7e\u015fit kesin bilgi verircesine bunu \u00f6nerirlerdi, “aman” derlerdi, “felsefeyi toplumblimle, tarihle, ba\u015fka alanlarla kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n.” oysa insan ya\u015fam\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Yani felsefe, sanat ve bilim bir b\u00fct\u00fcnden ibarettir. Sanat\u0131 d\u0131\u015fta tuttu\u011funuz zaman felsefe yapamazs\u0131n\u0131z, bilimi d\u0131\u015fta tuttu\u011funuz zaman sanat yapamazs\u0131n\u0131z. Bu \u00fc\u00e7 alan birbirini do\u011frulayan, birbirine kan ve can veren alanlard\u0131r. Felsefenin yetersiz oldu\u011fu alan da salt felsefe bilgisiyle yetinme tela\u015f\u0131d\u0131r ki bu felsefe yapmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece yanl\u0131\u015f ve tehlikelidir. Yani ben Baudeleire’i, Flaubert’i, Dostoyevski’yi bilmiyorsam nas\u0131l felsefe yapabilirim…<\/p>\n

Peki felsefe ne i\u015fe yarar, bize ne katar, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz zorunlu bir gereksinim mi?<\/strong><\/p>\n

E\u011fer insan\u0131 tan\u0131mak diye bir gereksinimimiz varsa bunu bize felsefe sa\u011fl\u0131yor. Ya\u015fam\u0131n ne oldu\u011funu bilerek ya\u015famak var, bir de bilmeyerek ya\u015famak var. Ya\u015fam\u0131n ne oldu\u011funu bilmeden ya\u015famak demek, bir anlamda i\u00e7g\u00fcd\u00fcleriyle ya\u015famak demek. \u0130nsan i\u00e7in de g\u00f6reneklerle ya\u015famak demek. Yani anamdan, babamdan, dedemden b\u00f6yle g\u00f6rd\u00fcm, ben b\u00f6yle ya\u015far\u0131m demek… Oysa ya\u015fam tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir \u015feydir \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00fcrekli d\u00f6n\u00fc\u015fmekte olan bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. O zaman felsefenin bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 tek bir \u015fey var, o da ya\u015fam\u0131 \u00f6\u011frenmek. Daha do\u011frusu, ya\u015fam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren insan\u0131 \u00f6\u011frenmek. \u0130nsan\u0131 bilmeden hi\u00e7bir \u00fcst d\u00fczey ba\u015far\u0131 elde etmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Az \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimi biraz de\u011fi\u015ftirerek s\u00f6yleyeyim: felsefe bilmiyorsak roman yazamay\u0131z, felsefe bilmiyorsak m\u00fczik yapamay\u0131z, felsefe bilmiyorsak kimya yapamay\u0131z. Kaba bir bi\u00e7imde yap\u0131lmaz m\u0131 bunlar, yap\u0131l\u0131r. \u0130nsan\u0131 tan\u0131madan keman da \u00e7alars\u0131n\u0131z, ama o \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z kemandan tat almaz kimse…<\/p>\n

Bir yaz\u0131n\u0131zda felsefenin insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131na yarar\u0131n\u0131 Epikuros’un \u00fcnl\u00fc ilac\u0131 Tetrapharmakon’u ile a\u00e7\u0131kl\u0131yordunuz. Neydi bu ila\u00e7: Tanr\u0131lardan korkmaya gerek yok, \u00f6l\u00fcmden korkmaya gerek yok, mutlulu\u011fa ula\u015f\u0131labilir, ac\u0131ya katlan\u0131labilir…<\/strong><\/p>\n

Evet. \u0130nsan\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m zaman ben kendimi de tan\u0131m\u0131\u015f oluyorum. Montaigne bunu \u00e7ok iyi ortaya koydu, ben’imi ara\u015ft\u0131r\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc insan\u0131 tan\u0131mak istiyorum diye… Kendimi ara\u015ft\u0131rarak insan\u0131 tan\u0131r\u0131m, insan\u0131 ara\u015ft\u0131rarak kendimi tan\u0131r\u0131m. dolay\u0131s\u0131yla d\u00fcnyada do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir yere yerle\u015febilmem i\u00e7in insan\u0131 tan\u0131mam gerekiyor. Zaten felsefe insan i\u00e7indir. Felsefe, yalan yanl\u0131\u015f bir tak\u0131m \u00fcnvanlar elde etmek i\u00e7in de\u011filse, g\u00f6steri\u015f yapmak i\u00e7in de\u011filse, ‘vay adama bak ne bi\u00e7im konu\u015fuyor’ gibi sonu\u00e7lar almak i\u00e7in de\u011filse do\u011frudan do\u011fruya insan\u0131 tan\u0131mak i\u00e7indir. Bir anlamda \u015f\u00f6yle de diyebiliriz: nas\u0131l teknik, ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yorsa, felsefe de bir ba\u015fka anlamda ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. \u00d6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131ndaki dinginli\u011fimiz, ac\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutarl\u0131 davran\u0131\u015f\u0131m\u0131z, gelecekten korkmay\u0131\u015f\u0131m\u0131z, ya\u015farken insanlarla al takke ver k\u00fclah birbirimize girmeyi\u015fimiz… Hepsi bize felsefenin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 verimlerdir.<\/p>\n

Felsefe de ya\u015fam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir etkinlik de\u011fil zaten… Felsefi bilgiyi edinme s\u00fcreci de bilincin kendi kendine \u00fcretti\u011fi tasar\u0131mlarla de\u011fil ger\u00e7ekli\u011fin bilgisi olacakt\u0131r. \u00d6yle de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

Tabii. Benim zihnimdeki kavramlar ger\u00e7ekli\u011fin yans\u0131lar\u0131d\u0131r. Demokrasi diyorsam, hukuk ya da t\u0131p diyorsam bir ger\u00e7ekli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131yor. Yeter ki kafamdaki kavramlar bunlar\u0131 do\u011fru kar\u015f\u0131l\u0131yor olsun. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kavramlar ger\u00e7eklikle uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zaman havada kal\u0131r. B\u00f6yle olunca da onlarla \u00fcretece\u011fim fikirler yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben kavramlar\u0131 fikir \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131yorum. Ama zaten kavramlar\u0131m do\u011fru i\u00e7eriklerle olu\u015fmam\u0131\u015fsa, ortaya koyaca\u011f\u0131m fikirler de yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Fakat bir anlamda d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ger\u00e7ekli\u011fi yaratmakt\u0131r da. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in insan geli\u015fen bir varl\u0131k… Yani var olan’dan olmas\u0131 gerekeni \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Yoksa insanl\u0131k geli\u015fmezdi, u\u00e7aklar u\u00e7mazd\u0131, demir y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 denizin \u00fczerinde y\u00fczmezdi. O halde \u015funu diyebiliriz: insan, olan’\u0131 alg\u0131layan bir varl\u0131k olman\u0131n \u00f6tesinde, olas\u0131y\u0131 kuran, yaratan bir varl\u0131k. Bu, gelece\u011fi yaratmak demektir.<\/p>\n

Yani latinlerin dedi\u011fi gibi, ‘\u00f6nce ya\u015famak sonra felsefe yapmak…’<\/strong><\/p>\n

Tabii ki… Hi\u00e7bir zaman ya\u015famdan kopmu\u015f bir felsefe etkinli\u011finin bize yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnemeyiz. B\u00fct\u00fcn eski filozoflara bakal\u0131m, \u00f6zellikle Stoa filozoflar\u0131na, bunlar\u0131n hepsi felsefeyi ya\u015fam i\u00e7in yapm\u0131\u015flard\u0131r. Epiktetos der ya, \u00f6nce kendini felsefede yeti\u015ftir, sonra g\u00f6ster insanlara felsefenin yaratt\u0131\u011f\u0131 adam\u0131… \u0130nsanda d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme g\u00fcc\u00fc g\u00f6r\u00fcr Stoa filozofu… \u00d6yle de\u011fil midir zaten. Biz yaln\u0131zca kendimizi ahlakl\u0131, mutlu, esenlikli k\u0131lmak i\u00e7in felsefe yapm\u0131yoruz. Bir de d\u00fcnyaya do\u011fru fikirler ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in felsefe yap\u0131yoruz. D\u00fcnyay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek gibi bir g\u00f6revimiz de var…<\/p>\n

Felsefenin \u00f6yle bir g\u00fcc\u00fcn\u00fcn oldu\u011funa inan\u0131yor musunuz?<\/strong><\/p>\n

Y\u00fczde y\u00fcz inan\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bize olas\u0131y\u0131, neyin olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Edebiyat\u0131n da b\u00f6yle bir g\u00fcc\u00fc var. Ben Dostoyevski’yi okudu\u011fum zaman insan\u0131n gelece\u011fiyle ilgili i\u015faretler al\u0131yorum. Zaten hi\u00e7bir felsefe, bilim ve sanat yoktur ki (tabii bunlar ger\u00e7ek anlamda felsefe, bilim ve sanatsa) bize gelece\u011fi g\u00f6stermesin ya da bize gelece\u011fi a\u00e7mas\u0131n…<\/p>\n

Son olarak, ilk ba\u015ftaki soruya d\u00f6nelim. Felsefe size ne katt\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131zda nas\u0131l bir yer kaplad\u0131?<\/strong><\/p>\n

Ben edebiyata merakl\u0131yd\u0131m. Edebiyata tutarl\u0131 y\u00f6nelmem i\u00e7in bana \u00e7ok yard\u0131mc\u0131 oldu. ben Frans\u0131z Dili ve Edebiyat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne gittim. Orda yap\u0131lan dersler bana \u00e7ok eksikli g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Kendimde bir eksiklik hissettim. Tamam, edebiyat\u0131 \u00e7ok seviyorum, elimden geldi\u011fince de edebiyat yap\u0131yorum ama burda bir sakatl\u0131k var. O zaman farkettim ki ben felsefe bilmiyorum. Yani ben insan\u0131 tan\u0131m\u0131yorum, insan\u0131 tan\u0131madan da edebiyat yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u0130nsan\u0131 tan\u0131d\u0131ktan sonra ya\u015fam\u0131 da tan\u0131d\u0131m. Ya\u015fam\u0131 tan\u0131d\u0131ktan sonra hem edebiyatta daha bir kolayl\u0131\u011f\u0131m oldu hem de ya\u015fam\u0131n kendisinde daha bir kolayl\u0131\u011f\u0131m oldu. Annemin \u00e7ekinikliklerini daha do\u011fru anlad\u0131m, babam\u0131n kayg\u0131lar\u0131n\u0131 daha g\u00fczel anlad\u0131m, bana d\u00fc\u015fmanl\u0131k edenlerin neden d\u00fc\u015fmanl\u0131k etti\u011fini \u00e7ok daha sa\u011flam kavrad\u0131m, devletle ili\u015fkimizin bozuk olu\u015funun nedenlerini daha do\u011fru kavrad\u0131m. Yani pek\u00e7ok\u00a0 \u015feyi ben felsefe yaparak daha iyi kavrad\u0131m. Zaten felsefenin b\u00f6yle bir katk\u0131s\u0131 olmayacaksa neye yarar ki felsefe yapmak. Hi\u00e7bir \u015feye yaramaz. Ya\u015fam\u0131 daha da ya\u015fan\u0131r k\u0131lman\u0131n \u00f6tesinde felsefe yapman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Korkakl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 y\u0131kacakt\u0131r felsefe bizim, kendimiz olabilmenin ko\u015fullar\u0131n\u0131 getirecektir, \u00f6zg\u00fcr olabilmenin ko\u015fullar\u0131n\u0131 getirecektir, ben insan\u0131m ve benim se\u00e7imlerim \u00f6nemlidir diyebilmemizi sa\u011flayacakt\u0131r. Bunlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de, e\u011fer ben bunlar\u0131 elde edebildimse, ne mutlu bana…<\/p>\n

S\u00f6yle\u015fi: Volkan ALICI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sohbetimize felsefenin tan\u0131m\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m… Felsefe nedir? Felsefe elbetteki d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ayr\u0131 bir yan\u0131 olmas\u0131 gerekir, o zaman \u015f\u00f6yle diyebiliriz: felsefe evrensel \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00fct\u00fcn insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Felsefe yapmak, b\u00fct\u00fcn insanla ilgili yarg\u0131lar ortaya koyabilmektir. Bir Alman, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z felsefesinden s\u00f6zediyoruz ama bu felsefelerin t\u00fcm\u00fc insan\u0131 Alman, \u0130ngiliz ya da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[79],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1597","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-afsar-timucin"},"yoast_head":"\nFelsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sohbetimize felsefenin tan\u0131m\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m… Felsefe nedir? Felsefe elbetteki d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ayr\u0131 bir yan\u0131 olmas\u0131 gerekir, o zaman \u015f\u00f6yle diyebiliriz: felsefe evrensel \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00fct\u00fcn insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Felsefe yapmak, b\u00fct\u00fcn insanla ilgili yarg\u0131lar ortaya koyabilmektir. Bir Alman, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z felsefesinden s\u00f6zediyoruz ama bu felsefelerin t\u00fcm\u00fc insan\u0131 Alman, \u0130ngiliz ya da […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-11-26T10:22:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\",\"datePublished\":\"2009-11-26T10:22:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\"},\"wordCount\":2064,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\",\"name\":\"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-11-26T10:22:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N","og_description":"Sohbetimize felsefenin tan\u0131m\u0131ndan ba\u015flayal\u0131m… Felsefe nedir? Felsefe elbetteki d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Genel olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ayr\u0131 bir yan\u0131 olmas\u0131 gerekir, o zaman \u015f\u00f6yle diyebiliriz: felsefe evrensel \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle b\u00fct\u00fcn insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektir. Felsefe yapmak, b\u00fct\u00fcn insanla ilgili yarg\u0131lar ortaya koyabilmektir. Bir Alman, \u0130ngiliz ve Frans\u0131z felsefesinden s\u00f6zediyoruz ama bu felsefelerin t\u00fcm\u00fc insan\u0131 Alman, \u0130ngiliz ya da […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-11-26T10:22:19+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"10 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N","datePublished":"2009-11-26T10:22:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/"},"wordCount":2064,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/","name":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2009-11-26T10:22:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/26\/felsefe-insan-icindir-afsar-timucin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Felsefe insan i\u00e7indir | Af\u015far T\u0130MU\u00c7\u0130N"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1597\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}