{"id":1607,"date":"2009-11-27T19:21:31","date_gmt":"2009-11-27T16:21:31","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/"},"modified":"2009-11-27T19:21:31","modified_gmt":"2009-11-27T16:21:31","slug":"bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/","title":{"rendered":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"float: left;\" src=\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\" width=\"155\" height=\"205\" border=\"0\" \/>Benim sorunum modern devletlerde siyasi s\u00fcrece dair kuramsal bir anlay\u0131\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, modern \u00e7a\u011fda, diyelim ki Bodin ve Hobbes\u2019tan Hegel\u2019e ve 19. y\u00fczy\u0131l hukuki egemenlik kuramlar\u0131na ve Green ile Bosanquet\u2019nin (daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 fakat e\u015fit derecede b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131 olan) kuramlar\u0131na ve Barker, Lindsay ve MacIver gibi 20. y\u00fczy\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine dek uzanan \u00fcnl\u00fc \u201cb\u00fcy\u00fck\u201d kuramlar\u0131n tumturakl\u0131 tarz\u0131na sahip bir devlet kuram\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f devletlerin i\u015fleyi\u015flerini anlamak i\u00e7in kendi liberal-demokratik devletlerimizdeki (ve e\u011fer daha etrafl\u0131 bir bi\u00e7imde bilgilenmek gerekirse, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya devletlerindeki ve kom\u00fcnist devletlerdeki) siyasi s\u00fcrece dair kuramlara ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle liberal-demokratik devlet konusunda b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 kuram\u0131n\u0131n eksikli\u011fi duyulmamaktad\u0131r. Son bir ka\u00e7 on y\u0131lda siyaset bilim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu alanda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu da bize partilerin, b\u00fcrokrasilerin, bask\u0131 gruplar\u0131n\u0131n rolleri, oy verme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n belirleyenleri ve benzerlerine dair yeni bir anlay\u0131\u015f kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcne dek ge\u00e7erli olan kuram -ki bu, \u00e7o\u011fulcu-se\u00e7kinci-denge kuram\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir ve yaln\u0131zca tan\u0131mlay\u0131c\u0131 ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir kuram olarak bile tamam\u0131yla yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir- bir \u00e7ok radikal liberal-demokratik kuramc\u0131n\u0131n hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r sald\u0131r\u0131lar\u0131na maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r1 ve W.J.M. Mackenzie (1975) yak\u0131n zamanda, bu kuram\u0131n siyasi \u015fiddeti g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmaktaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak burada, bu ampirik kuram\u0131n bir de\u011ferlendirmesi beni ancak, bu kuram\u0131n y\u00fckseli\u015fi b\u00fcy\u00fck devlet kuramlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn nedenlerine \u0131\u015f\u0131k tutabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde ilgilendirir.<\/p>\n<p>Benim sorunum siyasi s\u00fcre\u00e7 kuramlar\u0131ndan daha fazla bir \u015feye ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck kuramlar\u0131n al\u00e2meti farikas\u0131 hepsinin devleti, s\u00f6zde\u00a0 insan\u0131n esas ama\u00e7lar\u0131 ve yeteneklerine, insan\u0131n s\u00f6zde esas do\u011fas\u0131na ba\u011flamalar\u0131d\u0131r. Elbette ki b\u00f6yle yapmakla hem tan\u0131mlay\u0131c\u0131 hem de yerle\u015fik ya da kan\u0131tlay\u0131c\u0131 idiler. Hem fiil\u00ee devletin ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya hem de hakl\u0131 ya da gerekli oldu\u011funu ya da ba\u015fka bir \u015feyin onun yerini alabilece\u011fini ve almas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ama burada vurgulanmas\u0131 gereken \u015fey, devleti normatif olarak, s\u00f6zde esas insan\u00ee ama\u00e7larla ili\u015fkilendirdikleridir.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir devlet kuram\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Elbette ki bu soruyu sormak yeterli bir devlet kuram\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 varsaymakt\u0131r. Bu sorunun cevab\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u201cbiz\u201dim kim oldu\u011fumuza ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ben \u201cbiz\u201d demekle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda liberal-demokratik toplumlarda ya\u015fayanlar\u0131, \u00f6zellikle de siyaset ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 meslek edinmi\u015f olanlar\u0131 kastediyorum. Bu durumda yeni bir devlet kuram\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var m\u0131? Baz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n ihtiyac\u0131 oldu\u011funu baz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrece\u011fim.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu grubu belirgin bir bi\u00e7imde farkl\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rabiliriz.2\u00a0 Ben birinci kategoriye (I) genellikle varolan liberal-demokratik toplum ve devlet kuramlar\u0131n\u0131, (\u00f6rne\u011fin daha iyi bilgi sahibi yurtta\u015f\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131 ya da refah devletinin daha az ya da daha \u00e7ok etkinlik g\u00f6stermesi yoluyla) daha iyiye gidebileceklerini kabul eden, onaylayan ve bu konuda yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ekinceleri ya da \u00fcmitleri olanlar\u0131 koyuyorum. Bu kategori \u00e7a\u011fda\u015f ampirik kuramc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ve farkl\u0131 bir d\u00fczeyde, felsefi liberaller olarak adland\u0131r\u0131labilecek baz\u0131 normatif kuramc\u0131lar\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n<p>\u0130kinci kategori (II) J.S Mill\u2019den ve 19. ve 20. y\u00fczy\u0131l idealist kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n liberal-demokratik toplum ve devletten \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 normatif de\u011ferleri kabul eden ve destekleyen, fakat bu de\u011ferlere uymay\u0131 ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 ya da onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fi i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn liberal-demokratik toplumunu ve devletini reddedenlerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu, \u00e7a\u011fda\u015f sosyal demokratlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ve Marksgil kuram\u0131n tamam\u0131n\u0131 kabul etmeyen sosyalistleri i\u00e7ermektedir&#8230;<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kategori (III) hem idealist normatif kuram\u0131 hem de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn liberal-demokratik toplum ve devletini reddeden ve bunlar\u0131n yerine tamamen Marksgil bir kuram\u0131 ve prati\u011fi koyanlardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0130R KURAMA DUYULAN YA DA DUYULMAYAN \u0130HT\u0130YA\u00c7LAR<\/p>\n<p>\u0130mdi birinci kategoridekilerin b\u00fcy\u00fck bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kategoridekilerin ise ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu savunaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>(I) Belirtildi\u011fi gibi birinci kategori hem yeni ampirik kuramc\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funu hem de baz\u0131 liberal normatif kuramc\u0131lar\u0131 i\u00e7ermektedir. Bunlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n<p>(a) Genelde ampirik kuramc\u0131lar inceledikleri s\u00fcre\u00e7lere dair her t\u00fcrl\u00fc de\u011fer yarg\u0131s\u0131ndan uzak durduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerler. Ama \u00e7o\u011funlukla kuramlar\u0131nda \u00f6v\u00fcc\u00fc imalar vard\u0131r. E\u011fer ger\u00e7ekten her t\u00fcrl\u00fc de\u011fer yarg\u0131s\u0131ndan ka\u00e7\u0131nsalard\u0131 b\u00fcy\u00fck bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7 duymayacaklar\u0131 gibi bunu olu\u015fturmaktan da aciz olacaklard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir kuram a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 oldu\u011fu denli normatiftir de. Fakat kuramlar\u0131nda bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131, en az\u0131ndan \u00f6rt\u00fck bir bi\u00e7imde varoldu\u011funa g\u00f6re sonu\u00e7 olarak bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu; kuramla\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n temelinde bulunan de\u011ferleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaya ve geli\u015ftirmeye (ki bu onlar\u0131n ampirik kuramlar\u0131n\u0131 bir devlet kuram\u0131 boyutlar\u0131na ula\u015ft\u0131racakt\u0131r) ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Fakat bu onlar\u0131n harc\u0131 de\u011fildir. Ampirik kuramc\u0131lar, J.S. Mill ve Green\u2019in ve onlar\u0131n 20. y\u00fczy\u0131ldaki takip\u00e7ilerinin \u201cklasik\u201d liberal-demokratik modellerini, bu modelin h\u00fcmanizmac\u0131 \u00e7abas\u0131yla birlikte -ki bu \u00e7abay\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131 (yani ortalama 20. y\u00fczy\u0131l yurtta\u015f\u0131n\u0131n kapasitesinin \u00fczerinde oldu\u011fu) gerek\u00e7esiyle reddetmi\u015flerdir- reddettiklerinden devleti insan\u0131n s\u00f6zde esas do\u011fas\u0131na ba\u011flayan bir kuram\u0131 kald\u0131ramazlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunu yapmak Hobbes ve Bentham\u2019\u0131n \u201cm\u00fctehakkim bireyci\u201d olarak insan modeline geri d\u00f6nd\u00fcklerini ortaya sermek olurdu. Hobbes-Bentham\u2019\u0131n bir dizi serbest rekabet\u00e7i piyasa ili\u015fkisi olarak toplum modelinden bu yana biraz yol ald\u0131klar\u0131 do\u011frudur. Toplum modellerini dizginlenmi\u015f kapitalizmin baz\u0131 ger\u00e7eklerine uydurabilmi\u015flerdir. Ama dizginlenmi\u015f kapitalizm bile maksimize eden piyasa insan\u0131n\u0131 \u00f6nceden varsayar ve onlar da bu insan kavram\u0131n\u0131 -daha incelikli hale sokarken bile- kabul etmi\u015flerdir. Bu insan kavram\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda ahl\u00e2k\u00ee olarak giderek kabul edilmez bir hale gelmi\u015ftir. Bu nedenle ampirik kuramc\u0131lar i\u00e7in bir devlet kuram\u0131na dek ilerlemek temel \u00f6nermelerinin yetersizliklerini ortaya sermek olurdu. \u0130nsan ve toplum modellerinin liberal demokrasilerde ve genel olarak d\u00fcnyada giderek artan say\u0131da insan i\u00e7in ahl\u00e2k\u00ee olarak uygunsuz hale geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, liberal demokrasinin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc olma konumlar\u0131n\u0131 tehlikeye sokard\u0131. Ampirik kuramc\u0131lar\u0131n bir devlet kuram\u0131na -bunu kald\u0131ramayacaklar\u0131 anlam\u0131nda- ihtiya\u00e7lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131yorum.<\/p>\n<p>b) Ya siyasi alanla ilgilenen felsefeciler, en etkilileri ve \u00fczerlerinde en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lanlar\u0131 Rawls (1971) ve Nozick (1974) olan \u00e7a\u011fda\u015f normatif kuramc\u0131lar hakk\u0131nda ne demeli? Onlar da toplum ve insana dair bir piyasa modeliyle \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Elbette ki aralar\u0131nda keskin bir fark vard\u0131r. Rawls, refah devletinin saf kapitalizme m\u00fcdahalelerinden memnundur ve hatta bunlar\u0131n artmas\u0131n\u0131 \u00fcmit edebilir. \u00d6te yandan Nozick, minimal devlete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc savunur. Ama ikisi de kapitalist piyasa toplumunun asl\u00ee ili\u015fkilerini ve m\u00fclkiyet kurumlar\u0131n\u0131 onaylar. Ve, maksimize eden piyasa insan\u0131n\u0131 norm olarak varsayd\u0131klar\u0131ndan insan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 ya da potansiyelini (gizil g\u00fcc\u00fcn\u00fc) inceleyip ara\u015ft\u0131rmak ve bunu devletle ili\u015fkilendirmek i\u00e7in daha ileriye gitmeleri gerekmez. Devletin toplumla ya da s\u00f6zde esas insan ama\u00e7lar\u0131 ve yetenekleriyle tarihsel ya da zorunlu herhangi bir ili\u015fkisine e\u011filmeleri gerekmez.\u00a0 Bir devlet kuram\u0131na de\u011fil yaln\u0131zca \u00fcle\u015ftirimli adalet kuram\u0131na yani \u201casli fayda\u201dlar\u0131n (Rawls) ya da \u201chisse\u201dlerin (Nozick) adil da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 kuram\u0131na ya da bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00a0 (yani kabul edilebilir ya da ahl\u00e2k\u00ee olarak istenir miktar ve t\u00fcrde bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck) kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Devlet yaln\u0131zca kuramc\u0131lar\u0131n savunduklar\u0131 adalet ya da \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ilkelerini destekleyen ya da desteklemesi gereken bir arac\u0131 gibi ele al\u0131nabilir.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece ampirik kuramc\u0131lar gibi felsefi liberallerin de bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. \u00c7a\u011fda\u015f felsefi liberallerin buna kalk\u0131\u015fmaya g\u00fc\u00e7lerinin yetmeyece\u011fi bile \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir. Elli ya da doksan y\u0131l \u00f6ncesinin felsefi liberalleri (MacIver, Barker, Lindsay, Green) bunu kald\u0131rabilirlerdi \u00e7\u00fcnk\u00fc esas \u00e7izgileriyle kapitalist toplumu kabul ederken piyasa insan\u0131 modelini kabul etmekten uzakt\u0131lar. Devleti piyasa insan\u0131yla ili\u015fkilendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan -Hobbes ve Bentham taraf\u0131ndan yap\u0131lanlar\u0131n \u00f6tesinde- pek bir \u015fey yap\u0131lamaz. Herhangi bir boyutta bunu yapmaya kalk\u0131\u015fmak insan hakk\u0131ndaki temel \u00f6nermelerin zamanla s\u0131n\u0131rl\u0131 niteli\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmak olur.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda Rawls kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde insan do\u011fas\u0131 hakk\u0131nda farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fe ge\u00e7er. Buna g\u00f6re insan \u201casli faydalar\u201d\u0131n\u0131 maksimize etmeyi yaln\u0131zca bir ya\u015fam plan\u0131n\u0131 ya da \u201ciyi\u201d kavram\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek ya da yeteneklerini sonuna dek geli\u015ftirmek i\u00e7in bir ara\u00e7 olsun diye isteyen bir yarat\u0131kt\u0131r. Fakat Rawls bunun, kendisinin t\u00fcm adalet kuram\u0131n\u0131 \u00fczerine kurdu\u011fu piyasa insan\u0131 modeliyle nas\u0131l olup da tutarl\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaz. B\u00f6ylece bir \u00fcle\u015ftirimci adalet kuram\u0131ndan bir devlet kuram\u0131na ge\u00e7meye muktedir de\u011fildir.<\/p>\n<p>\u0130kinci kategoriye d\u00f6nelim: (II) -Mill\u2019in ve idealistlerin liberal demokrasilerden \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 h\u00fcmanizmac\u0131 de\u011ferleri kabul eden, ama bu de\u011ferleri ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc liberal demokrasiyi reddedenler- bunlar\u0131n bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu hemen g\u00f6r\u00fclebilir. Devletin liberal demokratik devletler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri baz\u0131 ahl\u00e2ki de\u011ferleri bir b\u00fct\u00fcn halinde kendinde toplamas\u0131 gerekti\u011fine inand\u0131klar\u0131ndan hem a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 hem de normatif bir kurama ba\u011fl\u0131d\u0131rlar; yani devleti insan ihtiya\u00e7lar\u0131, yetenekleri ve olanaklar\u0131yla ili\u015fkilendiren b\u00fcy\u00fck gelenek i\u00e7inde yer alan bir kurama. Buradan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7, yeni bir devlet kuram\u0131na, h\u00fcmanist liberallerden ve idealistlerden (ki bunlar Mill ve Green\u2019den Barker, Lindsay, MacIver\u2019e vb. dek uzan\u0131rlar) devrald\u0131klar\u0131 kuram yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fudur.<\/p>\n<p>Devral\u0131nan kuram\u0131n ciddi bir bi\u00e7imde yetersiz oldu\u011fu, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda ampiristlerin kuramlar\u0131 taraf\u0131ndan kolayca g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131labilmesinden bellidir. Esas olarak, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n geleneksel kuramlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ya da tan\u0131mlay\u0131c\u0131 yanlar\u0131 belirgin bir bi\u00e7imde yanl\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in g\u00f6lgede kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131 demokrasilerinin yurtta\u015flar\u0131 geleneksel kuram\u0131n \u015fart ko\u015ftu\u011fu ak\u0131lc\u0131, bilgili\u00a0 ve kamu yarar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen yurtta\u015flar gibi davranmad\u0131lar.<\/p>\n<p>Geleneksel kuramc\u0131lar genel olarak demokrasiler olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7a\u011fda\u015f devletlerdeki siyasi s\u00fcrecin amil ilkelerini indirgemeye ve tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131klar\u0131na, insan ihtiya\u00e7lar\u0131na ve yeteneklerine dair g\u00f6r\u00fc\u015flerinden demokrasinin ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na i\u015faret ederek konumlar\u0131n\u0131 savunabilirlerdi. Bu onlara herkesin kendini geli\u015ftirmesi i\u00e7in e\u015fit olanak sa\u011flayan siyasi sistem ve bir toplum \u00e7e\u015fidi olarak demokrasi kavram\u0131n\u0131 verdi. Bu savunmay\u0131 tamamlamak i\u00e7in -onlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi- insanlar\u0131n tamam\u0131yla demokratik bir toplumda ya\u015famalar\u0131n\u0131 ve tamamen demokratik bir devlete etkin bir bi\u00e7imde kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak olan ak\u0131lc\u0131 ve ahl\u00e2k\u00ee bireysel geli\u015fim derecesine gelebileceklerini \u00f6ne s\u00fcrmek gerekir.<\/p>\n<p>Fakat b\u00f6ylesi \u00e7ifte savunma durumlar\u0131n\u0131 kurtaramazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte, yaln\u0131zca varolan demokratik kurumlar\u0131 tan\u0131mlamaktan \u00e7ok \u201cdemokrasinin esaslar\u0131\u201dn\u0131 g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131ndan liberal demokrasileri, bu zorunlu ko\u015fullar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flarcas\u0131na sunarlar. Hepsi, var olan ya da diktat\u00f6rl\u00fcklere kar\u015f\u0131 var olan tehdit alt\u0131ndaki demokrasilerin taraf\u0131nda bir davay\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak endi\u015fesinde olduklar\u0131ndan b\u00f6yle yapt\u0131klar\u0131 tahmin edilebilir. B\u00f6ylece var olan Bat\u0131 demokrasilerinin meselenin \u00f6z\u00fcne sahip olduklar\u0131n\u0131 savunmak zorundad\u0131rlar. Bunu yapmak i\u00e7in var olan parti sistemlerini, bask\u0131 gruplar\u0131n\u0131 ve kamuoyu olu\u015fumunu incelemek ve ne denli kabaca da olsa zorunlu ko\u015fullara eri\u015fti\u011fini savunmak zorundad\u0131rlar. \u00d6yleyse insanlar\u0131n gerekli ak\u0131lc\u0131 ve ahl\u00e2k\u00ee bireysel geli\u015fim derecesine yaln\u0131zca ula\u015fabileceklerini de\u011fil \u015fimdiden ula\u015fm\u0131\u015f ya da ula\u015fmak \u00fczere olduklar\u0131n\u0131 da savunmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece \u00e7o\u011fulcu bir toplum ve demokratik devlet kuram\u0131na varmaktad\u0131rlar. Demokratik devlet ger\u00e7ekte \u00e7ok \u00e7e\u015fitli farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 olan, ama ayn\u0131 zamanda bir ortak \u00e7\u0131kar ya da hatta bir \u2018genel irade\u2019 duygusuna sahip, iyi niyetli ve ak\u0131lc\u0131 yurtta\u015flar\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 partilerin, \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n ve \u00f6zg\u00fcr bas\u0131n\u0131n ak\u0131lc\u0131, etkin bir mukabelesiyle ayarlayabilmelerini ve ayarlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir d\u00fczenlemedir. Ampirik kuramc\u0131lar, liberal-demokratik devletler yurtta\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun b\u00f6ylesi etkin, ak\u0131lc\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar olmaktan uzak olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterebildiler ve b\u00f6ylece de geleneksel kuram\u0131 adeta y\u0131kt\u0131lar. Belki de geleneksel kuramc\u0131lar\u0131n esas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, rekabet\u00e7i bir piyasa olarak piyasa kavram\u0131n\u0131 bilincinde olmadan kabul etmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Ampirik kuramc\u0131lar\u0131n yapmak zorunda olduklar\u0131 gibi piyasa analojisini a\u00e7\u0131k\u00e7a kurmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu analojiyi maksimize eden bencil bireylerden olu\u015fan bir toplumu i\u00e7ermesidir ve bu da geleneksel kuramc\u0131lar\u0131n \u00f6z\u00fc yaln\u0131zca t\u00fcm insan\u00ee yeteneklerinin bireysel geli\u015fimiyle ger\u00e7ekle\u015febilecek olan bir ahl\u00e2k\u00ee varl\u0131k olarak insan imgesiyle uyu\u015famazd\u0131. Fakat \u00e7o\u011fulcu toplum modelleri bir piyasa modeliydi.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bu ampirik kuramlar taraf\u0131ndan g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131lmalar\u0131na yol a\u00e7amazd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc ampirik kuramlar a\u00e7\u0131k\u00e7a piyasa analojisi \u00fczerine kuruluydular. Fakat 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n geleneksel kuramlar\u0131 canland\u0131rma konusundaki liberal \u00e7abalar karaya oturdu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6nerdikleri toplum giderek daha az \u00e7o\u011fulcu hale gelirken onlar \u00e7o\u011fulcu modelde \u0131srar ettiler. \u00d6ne s\u00fcrece\u011fim gibi, ge\u00e7 kapitalist toplum h\u00e2l\u00e2 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7o\u011fulcudur, fakat ekonominin ortakl\u0131\u011fa dayal\u0131-y\u00f6netilen sekt\u00f6r\u00fcyle devlet eliyle i\u015fletilen sekt\u00f6r\u00fc rekabet\u00e7i piyasa sekt\u00f6r\u00fcne m\u00fcdahale ettik\u00e7e ve onu k\u00fc\u00e7\u00fcltt\u00fck\u00e7e bu \u00e7o\u011fulculu\u011fun miktar\u0131 azald\u0131 ve niteli\u011fi de\u011fi\u015fti. \u0130kinci kategorimdeki \u00e7a\u011fda\u015f kuramc\u0131lar\u0131n yeni bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu sonucuna var\u0131yorum.<\/p>\n<p>Son olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kategorimdekilere d\u00f6nersek (III)\u00a0 bu ki\u015filerin de bir devlet kuram\u0131 geli\u015ftirmeye ihtiya\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Marx\u2019\u0131n kuram\u0131 kesinlikle analitik oldu\u011fu denli normatiftir de. Devletin rol\u00fc kuram\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemliydi, yine de bir devlet kuram\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 sa\u011flayamad\u0131. Lenin daha fazlas\u0131n\u0131 yapt\u0131, ama yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131\u00a0 ne denli uygun olursa olsun 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu i\u00e7in yeterli de\u011fildirler. Sonu\u00e7 olarak \u00e7a\u011fda\u015f Marksistlerin miras ald\u0131klar\u0131 kuramdan daha geli\u015fmi\u015f ve daha yeni bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131 ve Bat\u0131\u2019daki Marksist akademisyenler son on y\u0131lda bunun adamak\u0131ll\u0131 fark\u0131na varm\u0131\u015flar ve bu kuram\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gayretle i\u015fe koyulmu\u015flard\u0131r. \u015eimdiden \u00f6nemli miktarda eser vard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131n\u0131 belirtmek gerekirse; Poulantzas (Pouvoir Politiques et Classes Sociales, 1969) ve Miliband\u2019\u0131n (The State in Capitalist Society, 1969), neredeyse e\u015fzamanl\u0131 kitaplar\u0131, daha sonra aralar\u0131nda uzayan tart\u0131\u015fma ile Avrupa ve Amerika\u2019da meseleyi ileri ve farkl\u0131 y\u00f6nlere g\u00f6t\u00fcren ba\u011f\u0131ms\u0131z tart\u0131\u015fmalar: 1973 y\u0131l\u0131nda Cenova\u2019da Avrupa Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Konseyi\u2019nin sponsorlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 konferansta (Lindberg, 1975), \u015fimdi \u00e7o\u011fu ABD\u2019de bulunan fakat Bat\u0131 Avrupal\u0131 yazarlar\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 birle\u015fik bir yay\u0131n kurulu taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan Kapital State (1973-\u00a0\u00a0 ) dergisinde bulunan makalelerde, Jurgen Habermas Legitimation Crisis (1976) ve James O\u2019Connor\u2019\u0131n, Fiscal Crisis of the State (1973) adl\u0131 kitaplar\u0131nda. H\u00e2l\u00e2 devam eden bu \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck kuram gelene\u011fi i\u00e7indedirler.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck bir devlet kuram\u0131n\u0131n devleti insan\u0131n s\u00f6zde do\u011fas\u0131na, amac\u0131na ve yeteneklerine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftim. Ayn\u0131 zamanda devletin i\u00e7inde i\u015fleyi\u015fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc toplumun do\u011fas\u0131n\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131d\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f Marksist kuramc\u0131lar farkl\u0131 vurgularla da olsa ikisini de yapmaktad\u0131rlar. Asl\u0131nda aralar\u0131ndaki tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7o\u011fu bu vurgu fark\u0131na indirgenebilir -baz\u0131lar\u0131 h\u00fcmanist Marx\u2019\u0131 savunuyor, baz\u0131lar\u0131 da kapitalist toplumun tahlilini yapan Marx\u2019\u0131. Bu ikisi, h\u00fcmanist Marx\u2019la kapitalizmin tahlilcisi Marx aras\u0131nda bir \u00e7atalla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi halinde bir \u00f6l\u00e7\u00fcde biraraya getirilebilir ve getirilmi\u015ftir. Ama hele Marx\u2019\u0131n kapitalist toplumda devletin rol\u00fc -ki bunu hi\u00e7bir zaman tam olarak a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015ft\u0131r- hakk\u0131ndaki konumunun \u2018ge\u00e7\u2019 ya da \u2018ileri\u2019 kapitalizmde devlet ve sermaye aras\u0131ndaki ili\u015fkiye tatbik edilip edilmeyece\u011fini, edilirse bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda h\u00e2l\u00e2 derin bir b\u00f6l\u00fcnme vard\u0131r (\u00f6rne\u011fin bkz, Miliband ve Poulantzas aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fma).<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr eserlerin ikinci kategorimde bulunanlarla ilgisi merak edilmeye de\u011ferdir. Klasik Marksgil durumu kabul etmeyen (ya da tamam\u0131yla kabul etmeyen), ama bununla beraber var olan liberal-demokratik toplumu ve devleti ahl\u00e2k\u00ee olarak yetersiz bulanlar\u0131n bundan \u00e7\u0131karabilecekleri dersler varsa nelerdir? Bu soruyu sormaya de\u011fer buluyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendimi II. kategoriye yerle\u015ftiriyorum ve \u00e7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f liberal kuramc\u0131lar\u0131n I\u2019den II\u2019ye ge\u00e7me e\u011filiminde olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Bu makalenin devam\u0131nda onlara vaaz verece\u011fim. Bir vaizin mesaj\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Benim mesaj\u0131m \u015fu III. kategoridekilerden \u00f6\u011frenin.<\/p>\n<p>L\u0130BERAL-DEMOKRAT\u0130K KURAM \u0130\u00c7\u0130N \u00c7A\u011eDA\u015e MARKS\u0130ST DERSLER<\/p>\n<p>\u0130ncelenmesi gereken \u015feyin devletin burjuva toplumuyla olan ili\u015fkisi oldu\u011funu bir\u00e7oklar\u0131ndan daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6ren Marksistlerden \u00f6\u011frenilecek \u00e7ok \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Onlar bunu derinlemesine inceliyorlar. Bunu yaparak burjuva toplumunu kabul eden, ama bu kabul\u00fcn i\u00e7erdiklerini incelememi\u015f olan 20. y\u00fczy\u0131l geleneksel liberal kuram\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir eksi\u011fini kapatmaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>E\u011fer 17. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na dek olan zaman\u0131 ele al\u0131rsak, b\u00fcy\u00fck gelene\u011fin bir \u00f6zelli\u011fi, materyalist bir insan ve toplum g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden idealist bir g\u00f6r\u00fc\u015fe do\u011fru gidi\u015fidir. Bu gidi\u015fin b\u00fcy\u00fck gelene\u011fin 20. y\u00fczy\u0131lda g\u00f6lgede kal\u0131\u015f\u0131n\u0131n nedeni ya da \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. (Sonu\u00e7 olarak Hegel\u2019in devlet kuram\u0131 Locke ya da Bentham\u2019\u0131n kuramlar\u0131ndan daha kavray\u0131c\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Hegel burjuva toplumunda devletten s\u00f6z etti\u011fini biliyordu.) Fakat daha sonraki idealistlerin giderek bu ferasetten sapt\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenebilir. Ele al\u0131nmas\u0131 gerekenin burjuva devleti ya da burjuva toplumunda devlet oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin \u00f6nemini azaltt\u0131lar ya da adeta bu ger\u00e7e\u011fi reddettiler (ya da her nas\u0131lsa bununla ba\u015fa \u00e7\u0131kamad\u0131lar). Bu \u00f6zg\u00fcl toplumun \u00f6tesine, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilecek ya da yerini bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n almas\u0131na yol a\u00e7acak kendinde momenti inceleyerek de\u011fil, t\u00fcm insan toplumlar\u0131n\u0131n bir arketipine vararak ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece benim \u201cok ve yay\u201d kuram\u0131 (Macpherson 1970) dedi\u011fim \u015feye y\u00f6neldiler. Bu daha \u00e7ok benzer bir genellik d\u00fczeyi arayan, \u201csermaye\u201dyi hem modern sermayeyi hem de ilkel avc\u0131n\u0131n ok ve yay\u0131n\u0131 kapsayacak denli geni\u015f tan\u0131mlayan bir ekonomik kuram gibidir. Bu t\u00fcr bir sermaye kavram\u0131 bi\u00e7im olarak anla\u015f\u0131labilir: Hem ok ve yay hem de modern bir \u015firketin sermayesi sahiplerinin \u00fcrettikleri ya da toplad\u0131klar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n do\u011frudan t\u00fcketiminden vazge\u00e7melerinin sonucudurlar. \u0130kisinin de sahiplerinin yat\u0131r\u0131m kararlar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirsiniz. Fakat b\u00f6ylesine geni\u015f bir kavram ikisi aras\u0131ndaki fark\u0131, yaln\u0131zca derece olarak de\u011fil, bi\u00e7im olarak da fark\u0131, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131r, b\u00f6ylece modern sermayenin baz\u0131 elzem noktalar\u0131n\u0131 gizler.<\/p>\n<p>Burada da devlet kuramlar\u0131ndaki gibi, elzem olanlar\u0131n hangileri oldu\u011fu yarg\u0131s\u0131 -\u00f6zg\u00fcl \u00f6zelliklerin ortak \u00f6zelliklerden daha m\u0131 \u00e7ok, daha m\u0131 az \u00f6nemli oldu\u011fu yarg\u0131s\u0131- (kuramc\u0131 bunun b\u00f6yle oldu\u011funu \u00e7o\u011funlukla g\u00f6remese de) bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131d\u0131r. Ortaya \u00e7\u0131kan kuram\u0131n \u00f6zg\u00fcl modern olay\u0131 ne dereceye kadar kesin olarak onaylayaca\u011f\u0131 ya da ele\u015ftirece\u011fi bu se\u00e7ime ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ok ve yayda sermaye kayna\u011f\u0131 perhiz olgusudur. Ve bu da modern sermayeyi tamam\u0131yla hayranl\u0131k verici bir \u015fey haline getirir. Devlet i\u00e7in de ayn\u0131s\u0131 ge\u00e7erlidir: Ortak \u00f6zellik, insan\u0131n bir toplum ya da iyi ya da dolu bir hayat iste\u011finin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu durumda devlet -her devlet- h\u00e2l\u00e2 tamamiyle takdire lay\u0131k bir \u015feydir. Ya da ortak \u00f6zellik insan\u0131n kavgac\u0131 do\u011fas\u0131n\u0131 kontrol alt\u0131nda tutan bir otoriteye duyulan ihtiya\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclebilir: Bu durumda devlet, her devlet, yine takdire lay\u0131k bir \u015feydir.<\/p>\n<p>20. y\u00fczy\u0131l geleneksel kuramc\u0131lar\u0131n\u0131n genelde bir devlet kuram\u0131ndan \u00e7ok sadece bir liberal-demokratik devlet teorisi sunduklar\u0131 do\u011frudur. Fakat tezleri \u201ciyi devlet\u201dten liberal-demokratik devlete do\u011fru ilerledik\u00e7e yine ok ve yay mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131rlar, bu sonuncusunu ilkine m\u00fcmk\u00fcn olan en fazla yak\u0131nl\u0131kta ve en iyi olarak olumlarlar.<\/p>\n<p>Her durumda, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n geleneksel kuramc\u0131lar\u0131 kapitalist toplumda devletin \u00f6zg\u00fcl do\u011fas\u0131na pek dikkat etmemi\u015flerdir. Onlar i\u00e7in kapitalist toplumlar\u0131n \u00f6zg\u00fcl do\u011fas\u0131ndan soyutlamak kolayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu do\u011fay\u0131 merkez alan bir kuram, yani Marksist kuram, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan tatmin edici olmam\u0131\u015ft\u0131. Diktat\u00f6rl\u00fckle bir tutulmu\u015ftu. \u00c7o\u011funlukla doktrinerdi. Ve 20. y\u00fczy\u0131lda kapitalizmin do\u011fas\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlere \u00f6ylesine az de\u011finmi\u015fti ki \u201csanayi sonras\u0131 toplumu\u201dnda kar\u015f\u0131 koyucu g\u00fc\u00e7lerden ve di\u011ferlerinden s\u00f6z eden rafine bir \u00e7o\u011fulculuktan daha az ger\u00e7ek\u00e7i oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nm\u0131yordu. Bu rafine \u00e7o\u011fulculuk tamamen hatal\u0131 de\u011fildir. Fakat dikkati sistemimizin motorunun h\u00e2l\u00e2 sermaye birikimi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden uzakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bunun devletin do\u011fas\u0131yla \u00e7ok ilgili oldu\u011fu tahmin edilmelidir.<\/p>\n<p>Bat\u0131\u2019daki yeni Marksist akademisyen ku\u015fak biraz \u00f6nce belirtilen eksiklikleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Eserleri doktriner de\u011fildir ve esas olarak 20. y\u00fczy\u0131lda kapitalizmin de\u011fi\u015fen ve de\u011fi\u015fmi\u015f do\u011fas\u0131yla ilgilidir. Yani, liberal-demokratik devletin \u00e7a\u011fda\u015f kapitalist toplumla Marx ve Lenin\u2019den bu yana belirgin bir \u015fekilde de\u011fi\u015fmi\u015f olan zorunlu ve olas\u0131 ili\u015fkisini incelemektedirler.<\/p>\n<p>Bu ili\u015fki baz\u0131 liberal-demokratik de\u011ferleri korumak isteyenlerimiz i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ve ben \u00e7a\u011fda\u015f Marksist akademisyenler d\u0131\u015f\u0131nda bu ili\u015fkiyi tam olarak inceleyen kimseyi g\u00f6remiyorum. Bu onlardan \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z i\u00e7in yeterli nedendir. Baz\u0131 ana tezlerine dikkat \u00e7ekmek ve liberal demokrasiye dair baz\u0131 sonu\u00e7lar \u00f6ne s\u00fcrmek istiyorum.<\/p>\n<p>1. Marx\u2019la birlikte, (a) insan\u00ee \u00f6z\u00fcn yaln\u0131zca \u00f6zg\u00fcr, bilin\u00e7li, yarat\u0131c\u0131 etkinlikle tamamen ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini, (b) insanlar\u0131n bug\u00fcne dek geli\u015fmesine izin verilenden daha b\u00fcy\u00fck bir kapasiteye sahip olduklar\u0131n\u0131 ve (c) kapitalist toplumun, \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funun bu insanl\u0131k \u00f6zlerini inkar etti\u011fini, b\u00f6yle yaparak insanlar\u0131n kapasitelerini, bir serbest rekabet\u00e7i piyasada m\u00fcbadele de\u011ferine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman bile \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011ferine katt\u0131\u011f\u0131ndan daha az alan, b\u00f6ylece de sermaye miktar\u0131n\u0131 ve sermayenin eme\u011fini sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ki\u015filere h\u00fckmetmece g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131ran bir metaya indirger.<\/p>\n<p>Marx\u2019\u0131n t\u00fcm giri\u015fiminin felsefi sacaya\u011f\u0131 budur. Bir liberal i\u00e7in (a) ve (b)\u2019yi, insan\u0131n do\u011fas\u0131 ve \u00f6zg\u00fc\u00e7leri konusundaki \u00f6nermeleri yanl\u0131\u015flamak zordur: Ger\u00e7ekte ayn\u0131 konum \u00f6rne\u011fin Mill ve Green\u2019in konumudur da. Ve bir liberal i\u00e7in (c)\u2019nin -kapitalizmin insanl\u0131ktan \u00e7\u0131karan do\u011fas\u0131 \u201cpostulat\u201d\u0131n\u0131n- ge\u00e7erlili\u011fini ciddi olarak g\u00f6z\u00f6n\u00fcne almamak basiretsizlik olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u2018postulat\u2019 Marx\u2019\u0131n emek-de\u011fer kuram\u0131n\u0131n piyasa fiyatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilme yetene\u011fine de\u011fil (ki Marx\u2019\u0131n ekonomik kuram\u0131 bu a\u00e7\u0131dan ele\u015ftirilmi\u015ftir) insan\u0131n emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn (yani \u00fcretken bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesinin) \u00fcretti\u011fi de\u011ferin bu emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00fcretmek i\u00e7in gerekli maliyeti a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve aradaki bu fazlan\u0131n da sermaye art\u0131\u015f\u0131na gitti\u011fini \u00f6ne s\u00fcrerek bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an tezine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Marksist devlet kuramc\u0131lar\u0131 Marx\u2019\u0131n ontolojik ve etik konumundan ba\u015flamakta ve bu kapitalizmin tasvirinde devletin nereye uydu\u011funu de\u011ferlendirerek incelemektedirler. Bunlardan sonra da (devletin m\u00fcdahalesine maruz kalan fakat ayn\u0131 zamanda onun taraf\u0131ndan desteklenen) ge\u00e7 kapitalizmin, Marx\u2019\u0131n kapitalizmin a\u015f\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde a\u015f\u0131labilece\u011fine i\u015faret eden g\u00f6stergeler nelerdir sorusuna cevap ararlar. Bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken do\u011fald\u0131r ki, sorunun etik boyutunu verili kabul ederek ge\u00e7 kapitalizmin tahliliyle u\u011fra\u015f\u0131rlar. Bu ilgi y\u00fcz\u00fcnden eserleri devlet kuramlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck gelene\u011fine dahil de\u011filmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Fakat bu yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015ft\u00fcr. Eserler, en az Marx\u2019\u0131nki kadar, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn s\u00f6zde esas do\u011fas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine hizmet etmek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 B\u00f6ylece e\u011fer \u00f6nde gelen tezlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 yaparken felsefi ve siyasi kuram\u0131n alan\u0131ndan ekonomi politi\u011fin alan\u0131na ge\u00e7mi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsam da, bu onlar\u0131n b\u00fcy\u00fck gelenekteki rollerinin \u00f6nemini azaltmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2. Devletin zarur\u00ee i\u015finin kapitalist giri\u015fimin ve sermaye birikiminin ko\u015fullar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Ancak bu devletin kapitalistlerin u\u015fa\u011f\u0131 ya da yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmas\u0131n\u0131 gerektirmez. Ger\u00e7ekte ileride belirtilecek olan nedenlerden dolay\u0131 devlet salt bir \u00fcstyap\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve belirgin bir \u00f6zerklik derecesine ula\u015fm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Sorun daha \u00e7ok \u015fudur: Devletin kapitalist giri\u015fim taahh\u00fct\u00fc ekonominin \u2018zembere\u011fi\u2019 olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan devletin idaresinde \u00e7al\u0131\u015fanlar kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in birikim s\u00fcrecini s\u00fcrd\u00fcrmek ve desteklemek zorundad\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc devletin geliri -dolay\u0131s\u0131yla devlet memurlar\u0131n\u0131n g\u00fcvencesi- buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu nedenle demokratik bir kapitalist toplumda h\u00fck\u00fcmeti kimin y\u00f6netece\u011fini se\u00e7menler belirlese bile h\u00fck\u00fcmetler anayasal g\u00fc\u00e7lerini nas\u0131l kullanacaklar\u0131 konusunda \u00f6zg\u00fcr de\u011fildirler. H\u00fck\u00fcmet sermaye birikiminin gereklerinin dayatt\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar -genelde sosyal demokrat h\u00fck\u00fcmetlere s\u00fcrekli b\u00fcrokrasi ve bazen de ordu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dayat\u0131lan s\u0131n\u0131rlar- i\u00e7inde kalmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3. Ge\u00e7 kapitalizmin olgunla\u015fmas\u0131yla birlikte, birikim sa\u011flama ihtiyac\u0131, yerine getirilmesi yeni sorunlara yol a\u00e7an bir dizi yeni i\u015flevi devletin \u00fcstlenmesini gerektirdi. Klasik liberal devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 minimal destekten (yasa ve d\u00fczen, taahh\u00fct tan\u0131m\u0131 ve icras\u0131 ve baz\u0131 maddi altyap\u0131 unsurlar\u0131 -yollar, kanallar, limanlar) maksimal destek olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz duruma do\u011fru bir de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131.<\/p>\n<p>Hen\u00fcz yeni olan ya da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artan be\u015f yard\u0131m alan\u0131n\u0131n hepsi de g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde gerekli olarak nitelendirilebilir: i) \u0130\u015fsizlik ve hastal\u0131k, ya\u015fl\u0131l\u0131k ve emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yeniden \u00fcretiminin maliyetlerine kar\u015f\u0131 tampon olu\u015fturmakla, aksi halde sermaye taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131nacak olan ve ta\u015f\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde kamu d\u00fczenini tehlikeye sokacak bu y\u00fck\u00fcn bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fczerine alan t\u00fcm refah devleti ayg\u0131t\u0131, ii) geni\u015f dalgalanmalar\u0131 \u00f6nlemek ve y\u00fcksek bir istihdam d\u00fczeyi tutturmak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f olan Keynesgil mali ve parasal ekonomi y\u00f6netimi, iii) \u00f6rne\u011fin, teknik ve y\u00fcksek e\u011fitimde, kentsel ula\u015f\u0131m sistemlerinde, kentsel ve b\u00f6lgesel geli\u015fme planlar\u0131nda, toplu konut, enerji tesisatlar\u0131nda artan altyap\u0131 deste\u011fi ve teknolojik ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirmede do\u011frudan ya da dolayl\u0131 devlet taahh\u00fcd\u00fc, iv) belirli sermayelerin k\u00e2r aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n maddi a\u00e7\u0131dan zarar verici tali etkilerini azaltmak ya da \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nlemler, \u00f6rne\u011fin do\u011fal kaynaklar\u0131n kirletilmesine ve yok edilmesine kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler (bunlar da belirli sermayelerin faaliyetlerinin insan\u00ee a\u00e7\u0131dan zararl\u0131 tali etkilerini azaltmak ya da \u00f6nlemek \u00fczere tasarlam\u0131\u015f refah devleti \u00f6nlemleri gibi sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in giderek daha gereklidir, ama baz\u0131 belirli sermayelerin k\u00e2rlar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlar), v) resm\u00ee piyasa kurallar\u0131, destekleme fiyat planlar\u0131, \u00fccret hakemli\u011fi, vb.den olu\u015fan yeni b\u00fcy\u00fck bir ayg\u0131t.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu yeni desteklerin gerekli oldu\u011fu fakat ayn\u0131 zamanda desteklemek amac\u0131nda olduklar\u0131 \u015feye bir \u00f6l\u00e7\u00fcde zarar verdikleri kabul edilir. Her birinin bunu yapma bi\u00e7imleri ve dereceleri farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lki (sermayeye) do\u011frudan zarar veremez, fakat sermayenin k\u00e2rlar\u0131yla finanse edilmesi gerekti\u011finde birikimi azalt\u0131r ya da birikimin yaln\u0131zca, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tahamm\u00fcl edilemez durumda olan \u00fccret sermaye ili\u015fkisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda azalm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen en az\u0131ndan belirli sermayelere birikimi azalt\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ve aksi takdirde \u00e7ok sert bir \u00fccret pazarl\u0131\u011f\u0131 yapabilecek olan sermayenin bunu yapmas\u0131n\u0131 engelleyerek birikimi azaltt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. \u0130kincisi ise (birikimi) sermayenin, eme\u011fin y\u00fckseli\u015flerde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kazan\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerde tazmin etmek i\u00e7in bel ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 dalgalanmalar\u0131 s\u0131n\u0131rlayarak azalt\u0131r. Bu azalma da ilki gibi k\u0131smen aldat\u0131c\u0131d\u0131r: S\u00fcrekli bunal\u0131m d\u00f6nemlerinde birikim kayb\u0131n\u0131 hesaba katmaz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de birincisi gibi olduk\u00e7a maliyetlidir ve bu maliyet sermayenin k\u00e2rlar\u0131yla kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Devletin baz\u0131 etkinlikleri -\u00f6zellikle teknik e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma- geli\u015ftirme \u00f6zel sermayelerin \u00fcretkenli\u011fini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan bu sermaye i\u00e7in tam anlam\u0131yla kay\u0131p de\u011fildir. Fakat bilan\u00e7oyu \u00e7\u0131karmak zordur. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00f6zel sermayelerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne a\u00e7\u0131k\u00e7a bir m\u00fcdahaledir. Be\u015fincisi belki de en ciddisidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc serbest\u00e7e verilen piyasa kararlar\u0131n\u0131n yerine siyasi kararlar\u0131 koyar. \u00d6zel sermayeler (ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc eme\u011fin \u00f6zel kesimleri) \u00e7eli\u015fen \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kamu kararlar\u0131na uydurmaya zorlanmaktad\u0131r. Bu sermayenin m\u00fcmk\u00fcn olan\u0131n en fazlas\u0131n\u0131 yapabilme yetene\u011fini a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131r ve birikim \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc azalt\u0131r.<\/p>\n<p>Bu devlet etkinliklerinin be\u015fi de genelde sermaye i\u00e7in gerekli destekler olsalar bile (yani kapitalist ekonominin devam\u0131 ve istikrar\u0131 i\u00e7in gerekli olsalar bile) \u00f6zel sermayelerin \u00e7\u0131kar\u0131na ayk\u0131r\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler. Ve iki sermaye t\u00fcr\u00fc aras\u0131nda kalan bu etkinlikler genelde sermaye birikimine zarar verebilirler. Kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc geni\u015fleterek, giderek artan oranda emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve sermayeyi piyasa faaliyetinden \u00e7ekmektedirler ve b\u00f6ylece belki de sermaye birikiminin alan\u0131n\u0131 azaltabilirler. Ama bu \u00f6zel birikimde net bir azalmayla ayn\u0131 hesaba gelmeyebilmektedir. Devlet k\u00e2r getirmeyen, fakat gerekli olan faaliyetleri \u00fcstlendi\u011fi ve emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn teknolojik de\u011fi\u015fim taraf\u0131ndan gereksiz k\u0131l\u0131nan b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bakma maliyetini y\u00fcklendi\u011fi s\u00fcrece gelmeyecektir de.<\/p>\n<p>4. Ge\u00e7 kapitalist ekonomi \u00fc\u00e7 sekt\u00f6rden ibaret g\u00f6r\u00fcl\u00fcr: a) Birle\u015fmi\u015f oligopolistik sekt\u00f6r: b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi fiyatlar\u0131n\u0131 belirleyebilen ve b\u00f6ylece hem teknolojik ilerlemelere b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar yapabilen hem de bu sekt\u00f6rdeki emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6rece olarak avantajl\u0131 k\u0131lan y\u00fcksek \u00fccretleri kar\u015f\u0131layabilen \u015firketler; b) geriye kalan, bunlar\u0131n hi\u00e7birini kar\u015f\u0131layamayan, bu nedenle ne teknolojik yat\u0131r\u0131m yoluyla birikim yapabilen ne de g\u00fcvenli \u00fccretler sa\u011flayabilen (ki bu emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6reli olarak k\u00f6t\u00fc duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr) daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u015firketlerden olu\u015fan rekabet\u00e7i \u00f6zel sekt\u00f6r; c) bedeli piyasa pazarl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok siyasi pazarl\u0131kla belirlenen emek g\u00fcc\u00fc (mavi ve beyaz yakal\u0131lar ve idareciler), kamu sekt\u00f6r\u00fc; e\u011fer t\u00fcm emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 40\u2019\u0131, kamu sekt\u00f6r\u00fcndeyse t\u00fcm se\u00e7menlerin kabaca y\u00fczde 40\u2019\u0131 da kamu sekt\u00f6r\u00fcndedir.<\/p>\n<p>5. Devletin rol\u00fcndeki art\u0131\u015f\u0131n ve sermayeyle eme\u011fin \u00fc\u00e7 sekt\u00f6re da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n birle\u015fik etkisi klasik kapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerinde ve sermayenin devletle olan ili\u015fkisinde \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim olmu\u015ftur. Ekonomi siyasile\u015fmi\u015ftir, bu anlamda kapitalizm \u00f6ncesi modele d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine de devlet, g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u00fcregiden sermaye birikimine dayand\u0131rmaktad\u0131r ve \u015fimdi demokratik oldu\u011fundan iki yeni g\u00fc\u00e7l\u00fckle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r: Birikimin gereklerini se\u00e7menlerin talepleriyle uzla\u015ft\u0131rmak zorundad\u0131r ve sermayeye verece\u011fi deste\u011fi ve se\u00e7menlere verece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 finanse etmek i\u00e7in sermayeden artan bir gelir almak zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi \u00e7a\u011fda\u015f kalbur\u00fcst\u00fc Marksist akademisyenleri kriz kuramlar\u0131 geli\u015ftirmeye itmi\u015ftir. Habermas (1976) birikimi destekleyen devletin kendini se\u00e7menlerin g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru k\u0131lma ihtiyac\u0131 hakk\u0131nda yazar: Bu \u201cme\u015frula\u015ft\u0131rma krizi\u201ddir. O\u2019Connor (1973) devletin artan gelire ihtiyac\u0131 ve sermaye birikiminin idamesi aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki bulur. Bu \u201cdevletin mali krizi\u201ddir.<\/p>\n<p>\u201cKriz\u201d ya kapitalizmin yakla\u015fan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ya da kapitalizmin ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131 demokrasinin \u00e7\u00f6kece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Bunlar\u0131n ikisinin de d\u00fcped\u00fcz m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu, ama zorunlu olmad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrece\u011fim. Ge\u00e7 kapitalist devletin kesinlikle erken d\u00f6nem kapitalist devletlerin sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir me\u015frula\u015ft\u0131rma sorunu vard\u0131r. Daha \u00f6nce ekonominin ve bunal\u0131m\u0131n tekrarlanan zararl\u0131 etkilerinin sorumlusunun devlet de\u011fil de piyasa olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, kazan\u00e7lar\u0131n, piyasa da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131n ya hak\u00e7a ya da zaruri olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zamanlarda devlet varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve minimal i\u015flevlerinin yerine getirili\u015fini me\u015frula\u015ft\u0131rmak konusunda pek b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya de\u011fildi. Fakat \u015fimdi devlet ekonomi ve onun tali etkilerinde a\u011f\u0131r sorumluluk y\u00fcklendi\u011finden ciddi bir me\u015frula\u015ft\u0131rma sorunu s\u00f6zkonusudur. Ve devlet daha \u00e7ok (ve giderek daha pahal\u0131) destek i\u015flevleri \u00fcstlendik\u00e7e ya demokrasinin ya da kapitalizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne yol a\u00e7abilecek bir dizi mal\u00ee krizle y\u00fczy\u00fcze gelmektedir. Me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n ve mal\u00ee krizlerin sonucu belirsizdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sonu\u00e7 yaln\u0131zca objektif g\u00fc\u00e7lere de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bilin\u00e7li siyasi eyleme de ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f Marksist devlet tahlilindeki ana noktalardan sadece baz\u0131lar\u0131na de\u011findim. Fakat izlenmesi gereken fikir verici do\u011frultular\u0131 oldu\u011fu \u015fimdi bile a\u015fikard\u0131r. Liberal-demokratik de\u011ferlerin herhangi bir a\u015famas\u0131n\u0131n ayakta kalmas\u0131 umudu ve b\u00f6yle bir ayakta kal\u0131\u015fa destek vermenin olas\u0131 yollar\u0131 bu ana dek belirtilenlerden \u00e7ok daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Bir sonraki b\u00f6l\u00fcmde yukar\u0131da k\u0131saca tan\u0131mlanan ve liberal-demokratik sorun hakk\u0131nda daha yeterli bir g\u00f6r\u00fc\u015fe do\u011fru bize az \u00e7ok yol katettirebilen Marksist tahliller i\u00e7in baz\u0131 de\u011fi\u015fimler ve uzan\u0131mlar \u00f6ne s\u00fcrece\u011fim.<\/p>\n<p>\u00d6N\u00dcM\u00dcZDEK\u0130 YOLLAR<\/p>\n<p>\u015eimdi ilk \u00f6nce yukar\u0131da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc paragraflarda belirtilen de\u011fi\u015fimlerin bir sonucu olarak me\u015frula\u015ft\u0131rma sorununun do\u011fas\u0131n\u0131n \u015fimdiden de\u011fi\u015fmi\u015f oldu\u011funu; ikinci olarak ayn\u0131 de\u011fi\u015fimlerin yeni bir \u00e7e\u015fit \u00e7o\u011fulculuk, tersine bir \u00e7o\u011fulculuk kurduklar\u0131n\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak herhangi bir liberal demokrasiyi kurtarmak olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n halk\u0131n yeni bir \u00e7o\u011fulculu\u011fun ger\u00e7ek do\u011fas\u0131n\u0131n fark\u0131na varmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olan bir bilin\u00e7 de\u011fi\u015fimine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc olarak da bunun 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda yararl\u0131 bir devlet kuram\u0131 i\u00e7in bir g\u00fcndem olu\u015fturdu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrece\u011fim.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6nce me\u015frula\u015ft\u0131rma sorunu ba\u015fkala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc geli\u015fmi\u015f ileri kapitalist devlet kendini halk\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00fc\u00e7 kesiminin g\u00f6z\u00fcnde kolayca me\u015fru k\u0131labilir.<\/p>\n<p>i) G\u00f6reli i\u015f g\u00fcvenliklerini ve g\u00f6reli y\u00fcksek \u00fccretlerini devlete bor\u00e7lu olan t\u00fcm kamu sekt\u00f6r\u00fc personeli. Artan say\u0131da hem beyaz hem de mavi yakal\u0131 kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yak\u0131n zamanda, devletin ilk ba\u015fta kendilerine zarar verebilecek olan tasarruf politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 durumlar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla sendikala\u015ft\u0131klar\u0131 (ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n da bir hayli militanla\u015ft\u0131klar\u0131) do\u011frudur. Fakat yine de rekabet\u00e7i \u00f6zel sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015fanlardan daha g\u00fcvencededirler ve daha iyi \u00fccret almaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>ii) Refah devletinin \u00f6deneklerini alanlar. Bunlar da (\u00f6zellikle muhta\u00e7 durumda olanlar) ka\u011f\u0131t \u00fczerinde onlara ait olan kazan\u00e7lar\u0131 g\u00fcvenceye almak ya da daha fazla kazan\u00e7 talep etmek amac\u0131yla, sosyal hak gruplar\u0131, kirac\u0131 \u00f6rg\u00fctleri ve \u00e7e\u015fitli t\u00fcrden topluluklarda \u00f6rg\u00fctlenmektedirler. Bu onlar\u0131n devletin muhalifleri gibi g\u00f6r\u00fcnmelerine neden olur. Fakat h\u00e2l\u00e2 al\u0131c\u0131 durumdad\u0131rlar ve kazand\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelirler.<\/p>\n<p>Bu onlar\u0131n devletin at\u0131l ba\u011f\u0131ml\u0131lar\u0131 olduklar\u0131 anlam\u0131na gelmez. B\u00fct\u00fcn Bat\u0131 demokrasilerinde refah devletinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f nedeninin, ister kurulu partiler \u00fczerinde sendika bask\u0131s\u0131yla ister sosyal demokrat ve i\u015f\u00e7i partilerinin g\u00fcc\u00fcndeki art\u0131\u015fla ifade edilmi\u015f olsun, \u00f6rg\u00fctl\u00fc eme\u011fin siyasi g\u00fcc\u00fc oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez. Ama refah devletini yaratan ve devam\u0131n\u0131 gereksinen \u015feyin onlar\u0131n g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu s\u00f6ylemek, \u015fimdi kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in devlete \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ve gereksiz emek g\u00fcc\u00fc kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 olduklar\u0131n\u0131 inkar etmek demek de\u011fildir. \u0130li\u015fki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131d\u0131r: Refah devletini onlar yaratt\u0131lar, fakat \u015fimdi de onun eseri olmak durumundalar.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda h\u00e2l\u00e2 kendi hesaplar\u0131na uymay\u0131 ba\u015faramayan bir h\u00fck\u00fcmeti d\u00fc\u015f\u00fcrme g\u00fcc\u00fcne sahiptirler. Fakat bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k devletin mal\u00ee krizi y\u00fcz\u00fcnden olaca\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6zel sermaye birikimi ihtiyac\u0131n\u0131 kabul ettikleri s\u00fcrece durumlar\u0131n\u0131 daha iyiye g\u00f6t\u00fcrmeyecektir. B\u00f6ylece devlet taraf\u0131ndan beslendikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde devleti beslemeye devam edeceklerdir.<\/p>\n<p>iii. \u00d6zel sekt\u00f6rde emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f k\u0131sm\u0131. G\u00f6reli olarak avantajl\u0131 durumlar\u0131n\u0131 devletin i\u015fverenlerinin faaliyetlerine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 destek ve \u00f6dene\u011fe bor\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131 gayet iyi g\u00f6rebilmektedirler. Sonu\u00e7 olarak onlar\u0131n i\u015fine yarayan devletin me\u015frulu\u011funu kolayca kabul edebilirler. Buna kar\u015f\u0131 onlar\u0131n kamu sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fanlarla birlikte \u015fimdi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki yerel ve s\u00fcrekli fiyat ve \u00fccret kontrollerinin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ilk \u00e7ekenler olduklar\u0131 ve bu t\u00fcr d\u00fczenlere kar\u015f\u0131 \u015fiddetli muhalefetleriyle devlete kar\u015f\u0131 hi\u00e7 de iyi duygular g\u00f6stermedikleri s\u00f6ylenebilir. Bu t\u00fcr kontroller s\u00fcrekli oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde devletin kendisini onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru k\u0131lmakta daha \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekece\u011fini kabul etmeliyiz. Fakat avantajl\u0131 sekt\u00f6rlerdeki ger\u00e7ek\u00e7i i\u015f\u00e7i sendikac\u0131lar\u0131 buna ra\u011fmen i\u015fverenlerine s\u00fcregiden devlet yard\u0131m\u0131 ve \u00f6dene\u011finden gelen kazan\u00e7lar\u0131n\u0131n, ge\u00e7ici olaca\u011f\u0131n\u0131 umduklar\u0131 \u00fccret kontrollerinden do\u011fan kay\u0131plar\u0131n\u0131 a\u015faca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirler.<\/p>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 kategori birarada, se\u00e7menlerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturmaktad\u0131r. Devlet para bulabildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kendini onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru k\u0131lmakta b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmeyecektir.<\/p>\n<p>Fakat ya sermaye sahipleri ve i\u015fletmecileri (IV)? \u015eimdi ger\u00e7ek me\u015frula\u015ft\u0131rma krizi devletin kendini se\u00e7menlerden \u00e7ok onlarn\u0131 g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru k\u0131labilip k\u0131lamayaca\u011f\u0131nda de\u011fil midir? Bundan bir me\u015frula\u015ft\u0131rma sorunu olarak s\u00f6z etmek me\u015frula\u015ft\u0131rma kavram\u0131n\u0131 orijinal ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Marksist kullan\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrmektir. Bu, ger\u00e7ek do\u011fas\u0131n\u0131 mistik bir hale sokarak kendini siyasi toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda me\u015fru k\u0131lmak zorunda olan devletin ya da devlet ve birle\u015fmi\u015f sermayenin \u00f6rt\u00fck bir iltihak\u0131n\u0131n (ki bu iltihak siyasi toplum i\u00e7in bir asalakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr) sorunudur.<\/p>\n<p>Bu durumun ger\u00e7ekli\u011fini inkar etti\u011fimi s\u00f6ylemiyorum. Me\u015frula\u015ft\u0131rma sorununu bu \u015fekilde g\u00f6rmek ileri do\u011fru at\u0131lan \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r, fakat benim \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm sorun da bir me\u015frula\u015ft\u0131rma sorunudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc sermayeyle ortakla\u015fa asalak durumunda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn ya da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesin devlet etkinliklerini birle\u015fmi\u015f sermaye kar\u015f\u0131s\u0131nda hakl\u0131 g\u00f6stermek zorunda oldu\u011fu i\u00e7in ondan farkl\u0131d\u0131r. E\u011fer devlet bunu yapamazsa sermaye \u201cgreve\u201d gidebilir: \u015eimdi devleti i, ii ve iii\u2019\u00fcn g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru k\u0131lan t\u00fcm mekanizmalar\u0131n i\u015fleyi\u015fini imkans\u0131z hale getirebilir ya da ciddi bir bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rlayabilir ve b\u00f6ylece de me\u015frula\u015ft\u0131rma sorununu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilir. Bana g\u00f6re ileri kapitalist devletin ana sorunu budur. Fakat bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda de\u011filim.<\/p>\n<p>Devlet, kendini iv\u2019\u00fcn g\u00f6z\u00fcnde \u015fu iki yoldan biriyle me\u015fru k\u0131labilir:<\/p>\n<p>a) \u00d6zel sermayeleri devletin genelde sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 desteklemesinin, uzun vadede, \u00f6zel sermayelerin i\u015fine kar\u0131\u015fmamas\u0131ndan daha yararl\u0131 olaca\u011f\u0131na ikna ederek. Bu imkans\u0131z de\u011fildir. Yak\u0131n tarihte en az\u0131ndan bir kez ba\u015far\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel sermayeler Roosevelt\u2019in Yeni D\u00fczen\u2019ine kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli muhalefetten sonra sonunda bunun yararlar\u0131na oldu\u011funu kabul ettiler. \u015eu s\u0131ra gerekecek daha \u00fcst d\u00fczeyde bir ikna ba\u015far\u0131labilir.<\/p>\n<p>b) \u00d6zel sermayelerin her birinin (ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc eme\u011fin \u00f6zel k\u0131s\u0131mlar\u0131n) hepsinin ayr\u0131 ayr\u0131 (\u015firketler de\u011fil sanayiler) sahip olduklar\u0131 refah\u0131 devletin s\u00fcrekli yard\u0131mlar\u0131na ve ayarlamalar\u0131na bor\u00e7lu olduklar\u0131n\u0131n bilincine varmalar\u0131n\u0131 (e\u011fer h\u00e2l\u00e2 bilincinde de\u011fillerse), sa\u011flayarak. Devletin vazge\u00e7ilmez bir destek kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu (ger\u00e7ekte b\u00fcy\u00fck birle\u015fik sekt\u00f6r\u00fcn t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7eren) o sanayilerde devletin \u00f6nemli bir g\u00fcc\u00fc vard\u0131r. Deste\u011fini azaltmakla ya da \u00e7ekmekle tehdit ederek onlar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 \u201crehin\u201d alabilir. Domuz \u00fcreticileri, bu\u011fday \u00fcreticileri, \u00e7elik \u00fcreticileri, motorlu ta\u015f\u0131t ve tank \u00fcreticileri, dokuma \u00fcreticileri, cephane \u00fcreticileri (ve onlar\u0131n sendikal\u0131 emek g\u00fc\u00e7leri) ve b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6zel sekt\u00f6r &#8211; hepsi garantili fiyatlar, garantili sat\u0131n almalar g\u00fcmr\u00fck korumalar\u0131, resm\u00ee ihaleler, vergi imtiyazlar\u0131 ya da di\u011fer ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 i\u015flemlerle \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle sat\u0131n al\u0131nabilirler.<\/p>\n<p>\u0130kinci olarak, \u00f6zel sermayelere b\u00f6yle ayr\u0131 muameleler yap\u0131lmas\u0131 20. y\u00fczy\u0131l sonuna do\u011fru yeni \u00e7o\u011fulculu\u011fun esas\u0131d\u0131r. Yeni \u00e7o\u011fulculuk hem bilinen \u00e7o\u011fulcu modelden daha s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r hem de tersine bir \u00e7o\u011fulculu\u011fu cisimle\u015ftirir. Bilinen \u00e7o\u011fulcu modelden fark\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. H\u00fck\u00fcmet ile g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00f6rg\u00fctlenmelerden birinde ya da bir\u00e7o\u011fundaki her dikkatli yurtta\u015fa h\u00fck\u00fcmetin kararlar\u0131nda hak\u00e7a bir n\u00fcfuz pay\u0131 verdi\u011fi varsay\u0131lan binlerce g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00f6rg\u00fctlenme ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ili\u015fkisi de\u011fildir. Asl\u0131nda bilinen model hi\u00e7bir zaman tam anlam\u0131yla ger\u00e7ek\u00e7i olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokratik siyasi s\u00fcreci bir piyasaym\u0131\u015f gibi -ki \u00f6yleydi- ele almakla toplumun kapitalist do\u011fas\u0131n\u0131 soyutlam\u0131\u015ft\u0131r. Sermaye birikiminin gereklerinin devletin \u00e7o\u011fulcu bask\u0131lara verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirledi\u011fini ve bu kar\u015f\u0131l\u0131\u011fa s\u0131n\u0131rlar koydu\u011funu kabul etmemi\u015ftir. Ve sanki t\u00fcm bask\u0131lar tarafs\u0131z bir devletten b\u00fcy\u00fckl\u00fckleriyle orant\u0131l\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131klar alacaklarm\u0131\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filimindedir. Fakat bilinen \u00e7o\u011fulcu model tam piyasa rekabeti \u00e7a\u011f\u0131nda en az\u0131ndan bir a\u00e7\u0131dan \u00e7ok do\u011frudur: Devlet bask\u0131lara g\u00f6re hareket etti, kendisi bu bask\u0131lara pek de engel olmad\u0131.<\/p>\n<p>Bence \u015fimdi de\u011fi\u015fen budur. \u015eimdi devlet \u00fczerinde etkili olan bask\u0131lar, herbiri sahip oldu\u011fu g\u00fcvence ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 muamele a\u00e7\u0131s\u0131ndan devlete ba\u011fl\u0131 olan o \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00f6zel sermayeden (ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00f6zel kesimlerinden) gelen bask\u0131lard\u0131r. Devlete \u015fu andaki gibi genelde sermayeden b\u00f6ylesi \u00f6zerk olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan da budur. Bu a\u00e7\u0131dan \u00e7o\u011fulculuk tersy\u00fcz olmu\u015ftur: \u00d6zel sermayelere verdi\u011fi iltimaslar\u0131 azaltma ya da kesme g\u00fcc\u00fc sayesinde \u015fimdi devlet sermayeyi \u00e7o\u011fulla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda tersin tersi \u00e7o\u011fulculuk olarak adland\u0131r\u0131labilecek bir \u015fey de bir \u00f6l\u00e7\u00fcde vard\u0131r. \u00c7ok uluslu ortakl\u0131klar sermayelerini hareket ettirebilmeleri sayesinde tek tek ulus devletleri, ayr\u0131cal\u0131klar i\u00e7in, birbirlerine kar\u015f\u0131 kullanabilirler. Yani h\u00fck\u00fcmetler ve b\u00fcrokrasiler d\u00fczeyinde. Fakat ulus-devletin sermayeyi \u00e7o\u011fulla\u015ft\u0131rma yetene\u011fi h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Bilinen \u00e7o\u011fulcu kuramlar\u0131n umutla kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm bask\u0131 gruplar\u0131 dizisinin h\u00e2l\u00e2 ayakta oldu\u011fu ve yaln\u0131zca \u00fcreticilerin birle\u015ftikleri \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc eme\u011fin \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerini ve kesimlerini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda di\u011fer bir\u00e7ok grubu i\u00e7erdi\u011fi do\u011frudur. Bunlar aras\u0131nda meslek gruplar\u0131 kad\u0131nlar, etnik az\u0131nl\u0131klar, bilimadamlar\u0131, bankalar, \u00fcniversiteler, sahne sanat\u00e7\u0131lar\u0131, hatta yay\u0131nc\u0131lar vard\u0131r: tabii k\u00fcrtaj, idam cezas\u0131, marihuana ve mahremiyet gibi konularla ilgilenen etik gruplar\u0131 saymazsak. Bunlar\u0131n hepsi lobicilikle me\u015fguld\u00fcrler. Sesleri duyulmaktad\u0131r. Fakat onlara ald\u0131r\u0131\u015f edilmekte midir? Devletin mal\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 artt\u0131k\u00e7a bu di\u011fer \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n t\u00fcm taleplerinin i\u015finin bitece\u011fi makul bir tahmindir. \u015eayet etkili kalan \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 olursa, bunlar devletin kendilerine verdi\u011fi deste\u011fin kapitalist ekonominin idamesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterebilen \u00f6zel sermaye \u00f6rg\u00fctlenmeleri (ve onlara paralel olan i\u015f\u00e7i gruplar\u0131) olacakt\u0131r. Sermayenin giderek belirli sanayilerde yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ek bile bunu etkilemez: Herhangi bir sanayide -\u00e7elik, tekstil, bu\u011fday, petrol, \u00e7imento, ileti\u015fim- yo\u011funla\u015fma ne denli b\u00fcy\u00fckse lobileri de o denli g\u00fc\u00e7l\u00fc hale gelmektedir, fakat devletin iltimaslar\u0131na ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde hizada tutulabileceklerdir.<\/p>\n<p>O halde yeni \u00e7o\u011fulculuk iki y\u00f6nl\u00fc bir meseledir: Yeni unsur devletin sermayeyi \u00e7o\u011fulla\u015ft\u0131rma yetene\u011fidir. Etkili olmaya devam eden gruplar devletin e\u011fer isterse (ya da mal\u00ee olarak buna zorlan\u0131rsa) dize getirebilece\u011fi o birle\u015fik gruplar ve i\u015f\u00e7i gruplar\u0131d\u0131r. Ve (devlet) bunu yapmaya giderek daha \u00e7ok zorlanacak gibidir.<\/p>\n<p>Devletin sermayeyi \u00e7o\u011fulla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n tarihsel bir paraleli vard\u0131r. Kapitalist devlet daha \u00f6nceki toplumun kom\u00fcnal ya\u015fam\u0131na el koymu\u015f, onu atomize etmi\u015f, insanlar\u0131n birlikte kulland\u0131klar\u0131 g\u00fc\u00e7leri masssetmi\u015f ve bu g\u00fc\u00e7leri, halk\u0131 genelde sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda idare etmek i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r (Wolfe, 1974, s.145). Ayn\u0131 \u015fekilde, ileri kapitalizmde devlet paralel bir faaliyet daha eklemek zorundad\u0131r: \u00d6zel sermayelerden g\u00fc\u00e7lerinin baz\u0131lar\u0131n\u0131 (yani baz\u0131 gelirlerini ve dolay\u0131s\u0131yla birikim yapabilme olanaklar\u0131n\u0131) al\u0131r ve bu g\u00fcc\u00fc, \u00f6zel sermayeleri devlete ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in\u00a0 genelde yine sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda devral\u0131r. Devlet ekonominin y\u00f6netimine, piyasalar\u0131n dengelenmesine, \u00fcretimin ve fiyatlar\u0131n desteklenmesine daha \u00e7ok giri\u015fti\u011fi takdirde bu tersine \u00e7o\u011fulculu\u011fun ve devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011finin artmas\u0131 kuvvetle muhtemeldir. Kamu sekt\u00f6r\u00fc yay\u0131ld\u0131k\u00e7a ve t\u00fcm emek g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve sermaye g\u00fcc\u00fcn\u00fc piyasan\u0131n belirleniminden siyasi belirlenime ta\u015f\u0131d\u0131k\u00e7a devletin sermayeden g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi artacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak se\u00e7menler kapitalizmi desteklemeye yani reddetmemeye devam ettikleri s\u00fcrece g\u00f6reli \u00f6zerklikteki b\u00f6ylesi bir art\u0131\u015f\u0131n belirgin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olacakt\u0131r. Kapitalizm b\u00f6ylece idame edildi\u011fi s\u00fcrece devlet yine \u00f6zel sermaye birikimine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Devlet \u00f6zel sermayeler aras\u0131nda manevra yapmakta ne denli becerikli olursa olsun, geni\u015fleyen kamu sekt\u00f6r\u00fcyle bile, genelde sermaye birikiminin idamesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde faaliyet g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Kapitalist toplumda devlet tarafs\u0131z bir amca olamaz: Sermayenin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmek zorundad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sorun: G\u00f6reli \u00f6zerklik ne durumda? Bunun nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131 halk\u0131n ileri kapitalizmin ger\u00e7ek do\u011fas\u0131n\u0131n bilincine var\u0131p varmamas\u0131na ya da ne kadar \u00e7abuk varaca\u011f\u0131na ve onu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in siyasi eyleme y\u00f6nelip y\u00f6nelmeyece\u011fine ve bunu hangi h\u0131zda yapaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi ya da tersine \u00e7o\u011fulculuk, b\u00f6ylesi bir yeni bilincin k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 olmayacakt\u0131r. Bu k\u0131v\u0131lc\u0131m ancak ileri kapitalizmin ve onu destekleyen ve idare etmeye \u00e7al\u0131\u015fan devletin yetersizli\u011fine varmak olacakt\u0131r. Devletin g\u00f6reli \u00f6zerkli\u011fi yaln\u0131zca k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n tutu\u015fabilece\u011fi bir yoldur.<\/p>\n<p>Daha \u015fimdiden b\u00f6ylesi bir fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n baz\u0131 g\u00f6stergeleri vard\u0131r. Y\u00f6netilen kapitalizmin teknolojiyi zararl\u0131 \u015fekilde (kirlilik ve ekolojik y\u0131k\u0131m) kullanmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden teknolojinin her derde deva oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi giderek de\u011fi\u015fmektedir. \u0130\u015f g\u00fcc\u00fc cephesinde organizasyon ve teknolojiye ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan duyulan rahats\u0131zl\u0131k artmaktad\u0131r (sendikan\u0131n izni olmadan yap\u0131lan grevler ve sendikac\u0131 militanl\u0131\u011f\u0131). Ve devlet derinle\u015fen mal\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k\u00e7a halk\u0131n baz\u0131 kesimlerinde huzursuzlu\u011fun artmas\u0131 muhtemeldir. Bu kesimler daha \u00f6nce, paray\u0131 ellerinde tuttuklar\u0131 s\u00fcrece devletin me\u015frulu\u011funa kolayca ikna olabildiklerini s\u00f6yledi\u011fimiz i) kamu sekt\u00f6r\u00fc \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 (hastane, okul vb. harcamalar\u0131 kesildik\u00e7e ve b\u00f6ylece g\u00f6reli i\u015f g\u00fcvenliklerini azaltt\u0131k\u00e7a ya da yok ettik\u00e7e) ve ii)refah devletinin faydalar\u0131n\u0131 elde edenler (\u00f6rne\u011fin i\u015fsizler) b\u00fct\u00e7e paylar\u0131 azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda huzursuzluk \u00e7\u0131karabilirler.<\/p>\n<p>Kapitalist devletin yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6ylesi hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131 \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kapitalizmin idamesi yaln\u0131zca devletin \u015fu anda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yasal ve maddi destekleri de\u011fil ayn\u0131 zamanda sistemin\u00a0 do\u011frulu\u011funun genelde kabul g\u00f6rmesini ya da en az\u0131nda kabul edilebilir bir alternatif olmad\u0131\u011f\u0131na dair bir inanc\u0131 gerektirir. Kapitalizmin ilk d\u00f6nemlerinde rekabet herkes i\u00e7in k\u00e2rl\u0131 olan \u201cdo\u011fal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sistemi\u201d olarak sunulmu\u015ftu. \u0130leri kapitalizmde evrensel velinimet olarak rekabetin yerini organizasyon al\u0131r: \u201cSanayi sonras\u0131\u201d teknolojik, y\u00f6netilen toplum t\u00fcm sorun ve \u00e7eli\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olarak sunulur (Mandel, 1975, s.501). Organizasyona duyulan bu inan\u00e7 y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde siyasi eylemin insan\u00ee ama\u00e7lar\u0131 sermayenin ama\u00e7lar\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn bir yere koymas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bu bir olas\u0131l\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Birle\u015fik sekt\u00f6r\u00fcn siyasi toplumsalla\u015fma kanallar\u0131m\u0131z\u0131n her noktas\u0131nda var olu\u015funun peki\u015ftirdi\u011fi bu inan\u00e7 y\u0131k\u0131lmayabilir. Bat\u0131\u2019n\u0131n bizatihi parti sisteminde var olan en temel meseleleri karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rma e\u011filimi halk\u0131n kapitalizmin ekonomi-politi\u011finin ger\u00e7ek do\u011fas\u0131n\u0131n bilincine varmas\u0131n\u0131 engeller (Macpherson, 1977, s.64-9). Fakat en az\u0131ndan bu ger\u00e7ekli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, ger\u00e7ek\u00e7i ve normatif bir devlet kuram\u0131, burada ilk \u00f6nce devletle kapitalist toplumun zorunlu olan ve zorunlu olarak de\u011fi\u015fen ili\u015fkisini ve ikinci olarak kapitalist toplum ve devletin asl\u00ee insan ihtiya\u00e7lar\u0131 ve yetenekleriyle ili\u015fkisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlamakla katk\u0131da bulunabilir. \u00c7a\u011fda\u015f Marksist kuramc\u0131lar ilkini gayet iyi yapmakta fakat \u00e7o\u011fu kez bunu ikinciyi g\u00f6reli olarak ihmal ederek yapmaktad\u0131rlar. B\u00fcy\u00fck devlet kuramlar\u0131 gelene\u011fini eski durumuna getirmek i\u00e7in ikinci \u00fczerinde daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmak gereklidir.<\/p>\n<p>Devlet kuram\u0131 siyasi iktisad\u0131 inceledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili bir bi\u00e7imde geri d\u00f6necektir. Ayn\u0131 zamanda insan ihtiya\u00e7lar\u0131, istekleri\u00a0 ve yetenekleri konusunda daha fazla ampirik ve kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmaya (Fitzgerald, 1977) ihtiya\u00e7 vard\u0131r ve davran\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocukluktan yeti\u015fkinli\u011fe siyasi toplumsalla\u015fma s\u00fcre\u00e7leri hakk\u0131ndaki bulgular\u0131n\u0131 yeni ba\u015ftan de\u011ferlendirmek gerekmektedir (Wolfe, 1977).<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n II. ve III. kategoriye girenler taraf\u0131ndan\u00a0 ortakla\u015fa ve dost\u00e7a bir rekabet i\u00e7inde yap\u0131labilece\u011fine dair iyimser bir g\u00f6r\u00fc\u015f vard\u0131r. Benim II. kategoriye yerle\u015ftirdi\u011fim baz\u0131 \u00e7a\u011fda\u015f Marksist akademisyenlerin tahlilleri onlar\u0131 klasik Marksgil devrimci re\u00e7etenin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uygunlu\u011fundan \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr &#8211; ki II. ve III. kategorileri birbirinden ay\u0131ran esas \u015fey bu re\u00e7eteye kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmama durumu idi. Daha da iyimser hatta \u00fctopyac\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ise II. ve III.\u2019n\u00fcn birle\u015fmesiyle I\u2019den II\u2019ye belirgin bir ge\u00e7i\u015fin ayn\u0131 zamanda ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. E\u011fer bu olsayd\u0131 siyaset kuram\u0131 mesle\u011finin 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna girdi\u011fi s\u00f6ylenebilirdi.<\/p>\n<p>(Democracy and the Capitalist State, ed: G.Duran, Cambridge University Press, 1989, \u00e7eviren NAZLI \u00d6KTEN)<\/p>\n<p>Dipnotlar<\/p>\n<p>1 \u00d6rne\u011fin \u00fc\u00e7 koleksiyona genel olarak katk\u0131da bulunanlar: Mac Coy ve Playford (1971); Connolly (1969); Kariel (1970).<br \/>2 Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n etrafl\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmeyece\u011fim. \u00d6rne\u011fin en az\u0131ndan devletin asli insan ama\u00e7lar\u0131yla olan olumsuz ili\u015fkisine dair bir kurama ihtiya\u00e7 duyan felsefi anar\u015fist bir konum alm\u0131\u015f olanlar i\u00e7in ayr\u0131 bir kategori a\u00e7\u0131labilir: Bunlar devlet kuram\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in bir devlet kuram\u0131na ihtiya\u00e7 duyarlar. Bu \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki \u00e7izgilerin tamam\u0131yla kesin ve net oldu\u011funu da s\u00f6ylemeyece\u011fim, ama bu s\u0131n\u0131fland\u0131rman\u0131n benim konum ba\u011flam\u0131nda anlam ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Kaynak\u00e7a<\/p>\n<p>W.Connolly, 1969, The Bias of Pluralism.<br \/>R.Fitzgerald, ed.,1977, Human Needs and Politics.<br \/>J.Habermas, 1976, Legitimation Crisis.<br \/>H.Kariel, ed., 1970, Frontiers of Democratic Theory.<br \/>L.N.Lindberg, vd.,eds., 1975, Stress and Contradiction in Modern Capitalism: Public Policy and the Theory of the State.<br \/>C.McCoy-J.Playford, 1971, Apolitical Politics.<br \/>R.M.McIver, 1926, The Modern State.<br \/>W.J.M. McKenzie, 1975, Power, Violence and Decision.<br \/>C.B.Macpherson, 1970, \u201cBow and arrow power\u201d, The Nation, 19 Ocak.<br \/>E.Mandel, 1975, Late Capitalism.<br \/>R.Miliband, 1969, The State in Capitalist Society.<br \/>R.Nozick, 1974, Anarchy, State and Utopia.<br \/>J.O\u2019Connor, 1973, The Fiscal Crisis of the State.<br \/>N.Poulantzas, 1968, Pouvair politique et classes sociales.<br \/>J.Rawls, 1971, A Theory of Justice.<br \/>A.Wolfe, 1974, \u201cNew directions in the Marxist theory of politics\u201d, Politics and Society, 4, no: 2, K\u0131\u015f 1974.<br \/>1977, The Limits of Legitimacy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Benim sorunum modern devletlerde siyasi s\u00fcrece dair kuramsal bir anlay\u0131\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, modern \u00e7a\u011fda, diyelim ki Bodin ve Hobbes\u2019tan Hegel\u2019e ve 19. y\u00fczy\u0131l hukuki egemenlik kuramlar\u0131na ve Green ile Bosanquet\u2019nin (daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 fakat e\u015fit derecede b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131 olan) kuramlar\u0131na ve Barker, Lindsay ve MacIver gibi 20. y\u00fczy\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine dek uzanan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1607","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Benim sorunum modern devletlerde siyasi s\u00fcrece dair kuramsal bir anlay\u0131\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, modern \u00e7a\u011fda, diyelim ki Bodin ve Hobbes\u2019tan Hegel\u2019e ve 19. y\u00fczy\u0131l hukuki egemenlik kuramlar\u0131na ve Green ile Bosanquet\u2019nin (daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 fakat e\u015fit derecede b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131 olan) kuramlar\u0131na ve Barker, Lindsay ve MacIver gibi 20. y\u00fczy\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine dek uzanan [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-11-27T16:21:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"46 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson\",\"datePublished\":\"2009-11-27T16:21:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\"},\"wordCount\":9251,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\",\"articleSection\":[\"Marksizm\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\",\"name\":\"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\",\"datePublished\":\"2009-11-27T16:21:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson","og_description":"Benim sorunum modern devletlerde siyasi s\u00fcrece dair kuramsal bir anlay\u0131\u015fa ihtiyac\u0131m\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, modern \u00e7a\u011fda, diyelim ki Bodin ve Hobbes\u2019tan Hegel\u2019e ve 19. y\u00fczy\u0131l hukuki egemenlik kuramlar\u0131na ve Green ile Bosanquet\u2019nin (daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 fakat e\u015fit derecede b\u00fcy\u00fck ve \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131 olan) kuramlar\u0131na ve Barker, Lindsay ve MacIver gibi 20. y\u00fczy\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerine dek uzanan [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-11-27T16:21:31+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"46 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson","datePublished":"2009-11-27T16:21:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/"},"wordCount":9251,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg","articleSection":["Marksizm"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/","name":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg","datePublished":"2009-11-27T16:21:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#primaryimage","url":"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg","contentUrl":"http:\/\/zeynepozata.files.wordpress.com\/2006\/10\/puzzle.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/11\/27\/bir-devlet-kuramina-ihtiyacimiz-var-mi-cbmacpherson\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bir Devlet Kuram\u0131na \u0130htiyac\u0131m\u0131z Var m\u0131? | C.B.Macpherson"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1607\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}