{"id":261,"date":"2009-02-28T09:44:44","date_gmt":"2009-02-28T06:44:44","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/"},"modified":"2009-02-28T09:44:44","modified_gmt":"2009-02-28T06:44:44","slug":"komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/","title":{"rendered":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri |  Friedrich Engels"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\" border=\"0\" width=\"155\" height=\"205\" style=\"float: left;\" \/> Soru 1: Kom\u00fcnizm nedir?<br \/> Yan\u0131t: Kom\u00fcnizm, proletaryan\u0131n kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretisidir.<br \/> Soru 2: Proletarya nedir?<br \/> Yan\u0131t: Proletarya, toplumun, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir sermayeden elde edilen k\u00e2rdan de\u011fil, tamam\u0131yla ve yaln\u0131zca kendi eme\u011finin sat\u0131\u015f\u0131ndan sa\u011flayan; sevinci ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ya\u015famas\u0131 ve \u00f6lmesi, t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 emek talebine, dolay\u0131s\u0131yla i\u015flerin iyi gitti\u011fi d\u00f6nemler ile k\u00f6t\u00fc gitti\u011fi d\u00f6nemlerin birbirlerinin yerini almas\u0131na, s\u0131n\u0131rs\u0131z rekabetten do\u011fan dalgalanmalara dayanan s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Proletarya, yani proleterler s\u0131n\u0131f\u0131, tek s\u00f6zc\u00fckle, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r.<br \/> Soru 3: \u015eu halde proleterler her zaman varolmam\u0131\u015flard\u0131r? (sayfa 98)<br \/> Yan\u0131t: Hay\u0131r. Yoksul halk ve \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar her zaman varolmu\u015ftur,[45] ve bu \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar \u00e7o\u011funlukla yoksuldular. Ama demin s\u00f6z\u00fc edilen ko\u015fullar alt\u0131nda ya\u015fayan bu t\u00fcr yoksullar, bu t\u00fcr i\u015f\u00e7iler, yani proleterler her zaman varolmam\u0131\u015flard\u0131r, nas\u0131l ki rekabet her zaman serbest ve s\u0131n\u0131rs\u0131z olmam\u0131\u015fsa.<br \/> Soru 4: Proletarya nas\u0131l do\u011fdu?<br \/> Yan\u0131t: Proletarya, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda \u0130ngiltere&#8217;de ortaya \u00e7\u0131kan ve o zamandan bu yana d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn uygar \u00fclkelerinde kendini yinelemi\u015f olan sanayi devriminin bir sonucu olarak do\u011fdu. Bu sanayi devrimine, buhar makinesinin, \u00e7e\u015fitli dokuma makinelelerinin, buharl\u0131 tezgah\u0131n ve daha bir\u00e7ok ba\u015fka mekanik ayg\u0131tlar\u0131n icad\u0131 neden oldu. \u00e7ok pahal\u0131 olan ve, bunun sonucu, ancak b\u00fcy\u00fck kapitalistler taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nabilen bu makineler, o g\u00fcne dek varolan t\u00fcm \u00fcretim bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirdi ve makineler i\u015f\u00e7ilerin derme \u00e7atma \u00e7\u0131kr\u0131klar\u0131yla ve el tezgahlar\u0131yla \u00fcrettiklerinden daha ucuz ve daha iyi metalar \u00fcretti\u011fi i\u00e7in, eski i\u015f\u00e7ileri safd\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakt\u0131. B\u00f6ylece bu makineler, sanayii t\u00fcm\u00fcyle b\u00fcy\u00fck kapitalistlere teslim etti ve i\u015f\u00e7ilerin say\u0131ca pek az olan m\u00fclklerini (aletler, el tezgahlar\u0131, vb.) de\u011fersizle\u015ftirdi, \u00f6yle ki, kapitalistler \u00e7ok ge\u00e7meden her \u015feye el att\u0131lar ve i\u015f\u00e7jlere hi\u00e7 bir \u015fey kalmad\u0131. Fabrika sistemi, bu yolla, giyim e\u015fyalar\u0131 imalat\u0131na girmi\u015f oldu. \u2014Makine ve fabrika sisteminin harekete ge\u00e7mesinin ard\u0131ndan, fabrika sistemi \u00e7ok ge\u00e7meden \u00f6teki sanayi dallar\u0131nda da, \u00f6zellikle pamuklu dokuma ve matbaa i\u015flerinde, \u00e7anak-\u00e7\u00f6mlek ve madeni e\u015fya sanayiinde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Tek tek i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda giderek daha \u00e7ok i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc oldu, \u00f6yle ki, daha \u00f6nce t\u00fcm bir nesneyi yapan i\u015f\u00e7i, art\u0131k onun yaln\u0131zca bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00fcretiyordu. Bu i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fcr\u00fcnlerin daha h\u0131zl\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla daha ucuza ikmal edilmelerini olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131. Bu, her i\u015f\u00e7inin eylemini, bir makinenin yaln\u0131zca ayn\u0131 yetkinlikte de\u011fil, hatta bundan \u00e7ok daha iyi bir bi\u00e7imde yapabildi\u011fi \u00e7ok basit, s\u00fcrekli yinelenen mekanik bir i\u015fleme indirgedi. Bu yolla, sanayiin b\u00fct\u00fcn bu dallar\u0131, t\u0131pk\u0131 iplik\u00e7ilik ve dokumac\u0131l\u0131k gibi, birbiri ard\u0131ndan buhar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, makinenin ve fabrika sisteminin egemenli\u011fi alt\u0131na girdiler. Ama b\u00f6ylece, bunlar, ayn\u0131 zamanda, tamam\u0131yla b\u00fcy\u00fck kapitalistlerin ellerine ge\u00e7tiler (sayfa 99) ve buralarda da i\u015f\u00e7iler ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n son k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 yitirdiler. Yava\u015f yava\u015f, ger\u00e7ek man\u00fcfakt\u00fcrlere ek olarak zanaatlar da, ayn\u0131 \u015fekilde, giderek daha \u00e7ok fabrika sisteminin egemenligi alt\u0131na girdiler, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada da, maliyetlerden bir\u00e7ok tasarruflar\u0131n yapilabildi\u011fi ve \u00e7ok y\u00fcksek bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn olabildi\u011fi b\u00fcy\u00fck atelyelerin kurulmas\u0131yla, b\u00fcy\u00fck kapitalistler, k\u00fc\u00e7\u00fck zanaat\u00e7\u0131n\u0131n yerini giderek daha \u00e7ok ald\u0131. B\u00f6ylece \u015fimdi, uygar \u00fclkelerde hemen b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma dallar\u0131n\u0131n fabnka sistemi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, ve hemen b\u00fct\u00fcn dallarda zanaat\u0131n ve man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fck sanayi taraf\u0131ndan safd\u0131\u015f\u0131 edildi\u011fi noktaya ula\u015fm\u0131\u015f bulunuyoruz.\u2014 Bunun sonucu olarak, eski orta s\u0131n\u0131flar, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck zanaat ustalar\u0131, giderek daha \u00e7ok y\u0131k\u0131ld\u0131lar, i\u015f\u00e7ilerin eski konumlar\u0131 tamam\u0131yla de\u011fi\u015fti, ve b\u00fct\u00fcn \u00f6teki s\u0131n\u0131flar\u0131 yava\u015f yava\u015f yutan iki yeni s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya:<br \/> I. B\u00fct\u00fcn uygar \u00fclkelerde b\u00fct\u00fcn ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131na ve bu ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in gerekli hammaddelere ve aletlere (makineler, fabrikalar, vb.) daha \u015fimdiden hemen tamam\u0131yla sahip b\u00fcy\u00fck kapitalistler s\u0131n\u0131f\u0131. Bu s\u0131n\u0131f, burjuvalar s\u0131n\u0131f\u0131, ya da burjuvazidir.<br \/> II. Tamam\u0131yla m\u00fclks\u00fcz olan ve bu y\u00fczden, emeklerini, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda zorunlu ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 edinmek i\u00e7in burjuvalara satmak zorunda kalanlar s\u0131n\u0131f\u0131. Bu s\u0131n\u0131fa proleterler s\u0131n\u0131f\u0131, ya da proletarya denir.<br \/> Soru 5: Proleterlerin burjuvalara bu emek sat\u0131\u015f\u0131 hangi ko\u015fullar alt\u0131nda yer al\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Emek herhangi bir ba\u015fka meta gibi bir metad\u0131r, ve fiyat\u0131 da herhangi bir ba\u015fka meta\u0131n fiyat\u0131n\u0131 belirleyen ayn\u0131 yasalar taraf\u0131ndan belirlenir. B\u00fcy\u00fck sanayiin ya da serbest rekabetin \u2014ki g\u00f6rece\u011fimiz gibi, ikisi de ayn\u0131 kap\u0131ya \u00e7\u0131kar\u2014 egemenli\u011fi alt\u0131ndaki bir meta\u0131n fiyat\u0131, ortalama olarak, her zaman, o meta\u0131n \u00fcretim maliyetine e\u015fittir. Eme\u011fin fiyat\u0131 da, demek ki, ayn\u0131 \u015fekilde eme\u011fin \u00fcretim maliyetine e\u015fittir. Eme\u011fin \u00fcretim maliyeti, tamamen, i\u015f\u00e7inin, kendisini \u00e7al\u0131\u015fabilir bir durumda tutmak ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yok olmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gereksindi\u011fi ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 miktar\u0131ndan ibarettir. Demek ki i\u015f\u00e7i, eme\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, bu ama\u00e7 i\u00e7in gerekli olandan daha fazlas\u0131n\u0131 almayacakt\u0131r; eme\u011fin fiyat\u0131 ya da \u00fccret, ge\u00e7im i\u00e7in gerekli en d\u00fc\u015f\u00fck, asgari (sayfa 100) [miktar -\u00e7.] olacakt\u0131r. \u0130\u015fler bazan k\u00f6t\u00fc, bazan da iyi oldu\u011funa g\u00f6re, i\u015f\u00e7i de bir durumda daha fazla, \u00f6teki durumda daha az alacakt\u0131r, t\u0131pk\u0131 fabrika sahibinin kendi meta\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir durumda daha fazla, \u00f6teki durumda daha az almas\u0131 gibi. Ama fabrika sahibi nas\u0131l ki i\u015flerin iyi oldu\u011fu zaman ile k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu zaman aras\u0131nda ortalama olarak kendi meta\u0131 i\u00e7in, bu meta\u0131n \u00fcretim maliyetinden ne daha fazla, ne de daha az al\u0131yorsa, i\u015f\u00e7i de ortalama olarak bu asgariden ne fazla, ne de az alacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fma dallar\u0131 ne denli b\u00fcy\u00fck sanayiin eline ge\u00e7erse, \u00fccretlere ili\u015fkin bu iktisadi yasa da o denli daha s\u0131k\u0131 uygulan\u0131r.<br \/> Soru 6: Sanayi devriminden \u00f6nce hangi \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar vard\u0131?<br \/> Yan\u0131t: \u00c7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar, toplumun geli\u015fmesinin farkl\u0131 a\u015famalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, farkl\u0131 ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015farlar ve m\u00fclk sahibi ve egemen s\u0131n\u0131flar kar\u015f\u0131s\u0131nda farkl\u0131 konumlara sahip bulunurlard\u0131. Antik\u00e7a\u011fda, \u00e7al\u0131\u015fan halk, t\u0131pk\u0131 bir\u00e7ok geri \u00fclkede ve hatta Birle\u015fik Devletler&#8217;in g\u00fcney kesiminde h\u00e2l\u00e2 oldu\u011fu gibi, sahiplerinin k\u00f6leleri idiler. Orta\u00e7a\u011fda, t\u0131pk\u0131 Macaristan&#8217;da, Polonya&#8217;da ve Rusya&#8217;da h\u00e2l\u00e2 oldu\u011fu gibi, toprak sahibi soylular\u0131n serfleri idiler. Orta\u00e7a\u011fda ve sanayi devrimine dek, kentlerde, bir de k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva zanaat\u00e7\u0131lar\u0131n hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan kalfalar vard\u0131, ve man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesiyle birlikte, yava\u015f yava\u015f, daha o s\u0131ralar, b\u00fcy\u00fck\u00e7e kapitalistler taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7ileri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<br \/> Soru 7: Proleter k\u00f6leden hangi bak\u0131mdan farkl\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: K\u00f6le ancak bir kez sat\u0131l\u0131r, proleter ise kendisini g\u00fcnbeg\u00fcn, saatbesaat satmak zorundad\u0131r. Tek bir efendinin m\u00fclk\u00fc olan bireysel k\u00f6le, efendisinin \u00e7\u0131kar\u0131 bunu gerektirdi\u011finden, ne denli sefil olursa olsun, g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir ge\u00e7ime sahiptir; eme\u011fi ancak birisi buna gereksinme duydu\u011fu zaman kendisinden sat\u0131n al\u0131nan ve, deyim yerindeyse, t\u00fcm burjuvalar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fc olan bireysel proleter ise, g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir ge\u00e7ime sahip de\u011fildir. Bu ge\u00e7im ancak t\u00fcm proleter s\u0131n\u0131f i\u00e7in g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6le rekabetin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r, proleter ise onun i\u00e7indedir ve bunun b\u00fct\u00fcn dalgalanmalar\u0131ndan etkilenir. K\u00f6le, uygar toplumun bir \u00fcyesi olarak de\u011fil, bir \u015fey olarak hesap edilir; (sayfa 101) proleter ise bir ki\u015fi olarak, uygar toplumun bir \u00fcyesi olarak kabul edilir. \u015eu halde, k\u00f6le proleterden daha iyi bir ge\u00e7ime sahip olabilir, ama proleter, toplumun geli\u015fmesinin daha y\u00fcksek bir a\u015famas\u0131na mensuptur ve kendisi de k\u00f6leden daha y\u00fcksek bir a\u015famada bulunur. K\u00f6le, kendisini, b\u00fct\u00fcn \u00f6zel m\u00fclkiyet ili\u015fkileri aras\u0131ndan yaln\u0131zca k\u00f6lelik ili\u015fkisini kald\u0131rmakla \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar ve b\u00f6ylelikle ancak o zaman bizzat bir proleter haline gelir; proleter ise kendisini, ancak genel olarak \u00f6zel m\u00fclkiyeti kald\u0131rmakla \u00f6zg\u00fcr k\u0131labilir.<br \/> Soru 8: Proleter serften hangi bak\u0131mdan farkl\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Serf, \u00fcr\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc teslim etme ya da i\u015f yapma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, bir \u00fcretim aletine, bir toprak par\u00e7as\u0131na ve bunun kullan\u0131m\u0131na sahiptir. Proleter ise, \u00fcr\u00fcn\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc alma kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, bir ba\u015fka ki\u015fiye ait \u00fcretim aletleri ile, bu ba\u015fka ki\u015finin hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Serf verir, proletere ise verilir. Serfin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir ge\u00e7imi vard\u0131r, proleterin yoktur. Serf rekabetin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r, proleter ise i\u00e7inde. Serf, kendisini, ya kente ka\u00e7arak ve orada bir zanaat\u00e7\u0131 haline gelerek, ya da toprakbeyine emek ve \u00fcr\u00fcn vermek yerine para vererek ve \u00f6zg\u00fcr bir kirac\u0131 haline gelerek, ya da kendi feodal beyini kovup kendisi m\u00fclk sahibi haline gelerek, k\u0131sacas\u0131, \u015fu ya da bu bi\u00e7imde m\u00fclk sahibi s\u0131n\u0131fa ve rekabete dahil olarak \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar. Proleter ise kendisini, rekabeti, \u00f6zel m\u00fclkiyeti ve her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131 kald\u0131rarak \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar.<br \/> Soru 9: Proleter zanaat\u00e7\u0131dan hangi bak\u0131mdan farkl\u0131d\u0131r?[1*]<br \/> Soru 10: Proleter man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7isinden hang\u0131 bak\u0131mdan (sayfa 102) farkl\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: 16-18. y\u00fczy\u0131l man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7isi, hemen her yerde, h\u00e2l\u00e2 bir \u00fcretim aletine, tezgaha, aile \u00e7\u0131kr\u0131\u011f\u0131na, ve bo\u015f zamanlar\u0131nda i\u015fledigi k\u00fc\u00e7\u00fck bir miktar topra\u011fa sahipti. Proleter bunlardan hi\u00e7 birisine sahip de\u011fildir. Manl\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7isi, hemen her zaman, k\u0131rsal kesimde ve kendi toprakbeyi ve i\u015fvereni ile az\u00e7ok ataerkil ili\u015fkiler i\u00e7erisinde ya\u015far; proleter ise, \u00e7o\u011funlukla b\u00fcy\u00fck kentlerde ya\u015far ve i\u015fvereni ile yaln\u0131zca para ili\u015fkisi i\u00e7erisindedir. Man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7isi, b\u00fcy\u00fck sanayi taraf\u0131ndan ataerkil ili\u015fkilerinden kopart\u0131l\u0131r, h\u00e2l\u00e2 sahip oldu\u011fu m\u00fclk\u00fcn\u00fc yitirir ve b\u00f6ylelikle ancak o zaman bizzat bir proleter haline gelir.<br \/> Soru 11: Sanayi devriminin, ve toplumun burjuvalar ve proleterler olarak b\u00f6l\u00fcnmesinin ilk sonu\u00e7lar\u0131 neler oldu?<br \/> Yan\u0131t: Birincisi, makine eme\u011finin sonucu s\u0131nai \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli ucuzlamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, el eme\u011fine dayal\u0131 eski man\u00fcfakt\u00fcr ya da sanayi sistemi, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde tamam\u0131yla y\u0131k\u0131ld\u0131. \u015eimdiye dek tarihsel geli\u015fimin az\u00e7ok d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f bulunan ve sanayileri \u015fimdiye dek man\u00fcfakt\u00fcre dayanm\u0131\u015f olan b\u00fct\u00fcn yar\u0131-barbar \u00fclkeler, b\u00f6ylece, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f durumlar\u0131ndan zorla kopart\u0131ld\u0131lar. \u0130ngilizlerin daha ucuz olan metalar\u0131n\u0131 sat\u0131n ald\u0131lar ve kendi man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7ilerini yok olmaya terkettiler. B\u00f6ylece, binlerce y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 bir ilerleme g\u00f6stermemi\u015f olan \u00fclkeler, \u00f6rne\u011fin Hindistan, gittik\u00e7e devrimcile\u015ftiler, ve art\u0131k \u00c7in bile bir devrime do\u011fru ilerliyor. \u0130ngiltere&#8217;de bug\u00fcn icat olunan yeni bir makinenin, bir y\u0131l i\u00e7erisinde, \u00c7in&#8217;de milyonlarca i\u015f\u00e7iyi i\u015fsiz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir noktaya gelmi\u015f bulunuyoruz. B\u00fcy\u00fck sanayi, b\u00f6ylece, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n\u0131 birbirleriyle ili\u015fki i\u00e7erisine sokmu\u015f, b\u00fct\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck yerel pazarlar\u0131 d\u00fcnya pazar\u0131na katm\u0131\u015f, her yerde uygarl\u0131k ve ilerleme i\u00e7in zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f ve uygar \u00fclkelerde olan her \u015feyin b\u00fct\u00fcn \u00f6teki \u00fclkelerde de yank\u0131lar uyand\u0131rmas\u0131na neden olmu\u015ftur. B\u00f6ylece, e\u011fer \u0130ngiltere ya da Fransa&#8217;da i\u015f\u00e7iler \u015fu anda kendilerini kurtaracak olsalar, bu, b\u00fct\u00fcn \u00f6teki \u00fclkelerde de, bu \u00fclkelerin i\u015f\u00e7ilerine er veya ge\u00e7 kurtulu\u015f getirecek devrimlere yola\u00e7acakt\u0131r.<br \/> \u0130kincisi, b\u00fcy\u00fck sanayiin man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn yerini ald\u0131\u011f\u0131 her yerde, sanayi devrimi, burjuvaziyi, servetini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc en y\u00fcksek d\u00fczeye ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve onu \u00fclkenin en \u00f6nde gelen (sayfa 103) s\u0131n\u0131f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7, bunun oldu\u011fu her yerde, burjuvazinin, siyasal g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irmesi ve o g\u00fcne kadarki egemen s\u0131n\u0131flar\u0131 \u2014aristokrasiyi, lonca ustalar\u0131n\u0131 (guild-burghers) ve bunlar\u0131n her ikisini de temsil eden mutlak mona\u015fiyi\u2014 tasfiye etmesi olmu\u015ftur. Burjuvazi, aristokrasinin, soylulu\u011fun g\u00fcc\u00fcn\u00fc, me\u015frutalan ya da toprak m\u00fclkiyetinin sat\u0131\u015f\u0131 \u00fczerindeki yasa\u011f\u0131, ve soylulu\u011fun b\u00fct\u00fcn ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131rmakla yok etti. Lonca ustalar\u0131n\u0131n (guild-burghers) g\u00fcc\u00fcn\u00fc ise, b\u00fct\u00fcn lonca ve zanaat ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 kald\u0131rmakla k\u0131rd\u0131. Her ikisinin de yerine serbest rekabeti, yani herkesin istedi\u011fi her sanayi dal\u0131yla u\u011fra\u015fma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu ve gerekli sermaye yoklu\u011fu d\u0131\u015f\u0131nda onu bu u\u011fra\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten hi\u00e7 bir \u015feyin al\u0131koyamad\u0131\u011f\u0131 bir toplum d\u00fczenini koydu. Serbest rekabetin getirilmesi, bu nedenle, toplum \u00fcyelerinin bundan b\u00f6yle ancak sermayelerinin e\u015fit olmamas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde e\u015fit olmad\u0131klar\u0131n\u0131n, sermayenin belirleyici g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011finin ve, dolay\u0131s\u0131yla, kapitalistlerin, burjuvalar\u0131n, toplumun en \u00f6nde gelen s\u0131n\u0131f\u0131 olduklar\u0131n\u0131n resmen ilan\u0131 demektir. Ama b\u00fcy\u00fck sanayiin ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in serbest rekabet zorunludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck sanayiin \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcyebilece\u011fi tek toplum d\u00fczeni budur. Soylulu\u011fun ve lonca ustalar\u0131n\u0131n (guild-burghers) toplumsal g\u00fc\u00e7lerini b\u00f6ylece yok etmi\u015f olan burjuvazi, onlar\u0131n siyasal g\u00fc\u00e7lerini de yok etti. Toplumun en \u00f6nde gelen s\u0131n\u0131f\u0131 olarak burjuvazi, siyasal alanda da kendisini en \u00f6nde gelen s\u0131n\u0131f ilan etti. Bunu, yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda burjuva e\u015fitli\u011fine ve serbest rekabetin yasal olarak tan\u0131nmas\u0131na dayanan, ve Avrupa \u00fclkelerine anayasal monar\u015fi bi\u00e7iminde girmi\u015f olan temsil sistemini kurmakla yapt\u0131. Bu anayasal monar\u015filer alt\u0131nda yaln\u0131zca belli bir miktarda sermaye sahibi olanlar, yani burjuvalar se\u00e7mendirler; bu burjuva se\u00e7menler milletvekillerini se\u00e7erler, ve bu burjuva milletvekilleri de, vergileri reddetme hakk\u0131 arac\u0131l\u0131k\u0131yla bir burjuva h\u00fck\u00fcmet se\u00e7erler.<br \/> \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, sanayi devrimi burjuvaziyi ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yaratm\u0131\u015fsa, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde proletaryay\u0131 da yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Burjuvalar\u0131n zenginle\u015fmeleri oran\u0131nda proleterler de say\u0131ca artm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc proleterler ancak sermaye taraf\u0131ndan istihdam edilebildiklerinden ve sermaye de ancak emek istihdam etmekle artt\u0131\u011f\u0131ndan, proletaryan\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi, sermayenin b\u00fcy\u00fcmesiyle (sayfa 104) atba\u015f\u0131 gider. Ayn\u0131 zamanda bu, burjuvalar\u0131 da, proleterleri de, sanayiin en k\u00e2rl\u0131 bir bi\u00e7imde i\u015fletilebildi\u011fi b\u00fcy\u00fck kentlerde yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131r, ve b\u00fcy\u00fck y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 bu bir tek yere y\u0131\u011fmakla proleterleri kendi g\u00fc\u00e7lerinin bilincine vard\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca, bu ne denli geli\u015firse, el eme\u011fini yerinden eden o denli \u00e7ok makine icat olunur, b\u00fcy\u00fck sanayi, daha \u00f6nce de s\u00f6yledigimiz gibi, \u00fccretleri o denli asgariye indirir, ve b\u00f6ylelikle proletaryan\u0131n durumunu giderek daha da \u00e7ekilmez hale getirir. B\u00f6ylece, bir yanda proletaryan\u0131n b\u00fcy\u00fcyen ho\u015fnutsuzlu\u011fu, \u00f6te yanda b\u00fcy\u00fcyen g\u00fcc\u00fc ile, sanayi devrimi, proletaryan\u0131n yapaca\u011f\u0131 bir toplumsal devrim haz\u0131rlar.<br \/> Soru 12: Sanayi devriminin \u00f6teki sonu\u00e7lar\u0131 neler oldu?<br \/> Yan\u0131t: Buhar makinesi ve \u00f6teki makineler ile, b\u00fcy\u00fck sanayi, s\u0131nai \u00fcretimi k\u0131sa bir zamanda ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir masrafla s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rman\u0131n ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f oldu. Bu \u00fcretim kolayl\u0131\u011f\u0131 ile, b\u00fcy\u00fck sanayiin zorunlu sonucu olan serbest rekabet, \u00e7ok ge\u00e7meden son derece yo\u011fun bir nitelik kazand\u0131; \u00e7ok say\u0131da kapitalist, sanayie at\u0131ld\u0131, ve \u00e7ok ge\u00e7meden kullan\u0131labilecek olandan daha fazlasi \u00fcretilmeye ba\u015flandi. Sonu\u00e7, imal edilen mallar\u0131n sat\u0131lamamas\u0131 ve ticaret bunal\u0131m\u0131 denen \u015feyin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 oldu. Fabrikalar durmak zorunda kald\u0131, fabrika sahipleri iflas etti, ve i\u015f\u00e7iler ekmek kap\u0131lar\u0131n\u0131 yitirdiler. Her yerde b\u00fcy\u00fck bir sefalet vard\u0131. Bir s\u00fcre sonra fazla \u00fcr\u00fcnler sat\u0131ld\u0131, fabrikalar gene \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131, \u00fccretler y\u00fckseldi ve i\u015fler her zamankinden daha bir canl\u0131l\u0131k kazand\u0131. Ama \u00e7ok ge\u00e7meden gene \u00e7ok fazla metalar \u00fcretildi, bir ba\u015fka bunal\u0131m ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve bir \u00f6ncekiyle ayn\u0131 yolu izledi. B\u00f6ylece, bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri sanayiin durumu, bolluk d\u00f6nemleri ile bunal\u0131m d\u00f6nemleri aras\u0131nda dalgaland\u0131 durdu, ve hemen hemen her be\u015f ya da yedi y\u0131lda bir, d\u00fczenli olarak, benzer bir bunal\u0131m meydana geldi,[47] ve her keresinde i\u015f\u00e7ilerde en b\u00fcy\u00fck sefalete, genel devrimci co\u015fkuya ve t\u00fcm mevcut sistem i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck tehlikeye yola\u00e7t\u0131.<br \/> Soru 13: D\u00fczenli olarak yinelenen bu ticaret bunal\u0131mlar\u0131ndan ne gibi sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kart\u0131labilir?<br \/> Yan\u0131t: Birincisi, serbest rekabeti geli\u015fmesinin ba\u015flang\u0131\u00e7, a\u015famalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck sanayiin kendisi varatm\u0131\u015fsa da, \u015fimdi art\u0131k, her \u015feye kar\u015f\u0131n, serbest rekabete s\u0131\u011fm\u0131yor; (sayfa 105) rekabet, ve genel olarak s\u0131nai \u00fcretimin bireyler taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, b\u00fcy\u00fck sanayi i\u00e7in k\u0131rmas\u0131 gereken ve k\u0131raca\u011f\u0131 bir ayakba\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir; b\u00fcy\u00fck sanayi, mevcut temeller \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece, her keresinde t\u00fcm uygarl\u0131\u011f\u0131 tehdit eden, yaln\u0131zca proleterleri sefalete s\u00fcr\u00fcklemekle kalmay\u0131p \u00e7ok say\u0131da burjuvalar\u0131 da y\u0131kan ve her yedi y\u0131lda bir tekrarlanan genel bir karga\u015fal\u0131k sayesinde ayakta kalabilir; dolay\u0131s\u0131yla ya b\u00fcy\u00fck sanayiin kendisi terkedilmelidir, ki bu kesinlikle olanaks\u0131zd\u0131r, ya da bu durum, s\u0131nai \u00fcretimin art\u0131k birbirleriyle rekabet eden tek tek fabrika sahipleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilmeyip, belli bir plan uyar\u0131nca ve herkesin gereksinmeleri uyar\u0131nca toplumun t\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi, tamam\u0131yla yeni bir toplum \u00f6rg\u00fctlenmesini mutlaka zorunlu k\u0131lar.<br \/> \u0130kincisi, b\u00fcy\u00fck sanayi ve onun olanakl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcretimin s\u0131n\u0131rs\u0131z geni\u015flemesi, toplumun her \u00fcyesinin b\u00fct\u00fcn yeti ve yeteneklerini tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde geli\u015ftirip kullanabilmesine yetecek miktarda zorunlu ya\u015fam nesnelerinin \u00fcretildi\u011fi bir toplumsal d\u00fczen yaratabilir. B\u00f6ylece, b\u00fcy\u00fck sanayiin mevcut toplum i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcn sefaleti ve b\u00fct\u00fcn ticaret bunal\u0131mlar\u0131n\u0131 yaratan bu niteli\u011fidir ki, farkl\u0131 bir toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme i\u00e7erisinde bu ayn\u0131 sefaleti ve bu feci dalgalanmalar\u0131 yok edecektir.<br \/> \u015eu halde, en a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde tan\u0131tlan\u0131yor ki:<br \/> 1. Bundan b\u00f6yle, b\u00fct\u00fcn bu hastal\u0131klar, yaln\u0131zca, varolan ko\u015fullara art\u0131k tekab\u00fcl etmeyen bu toplumsal d\u00fczene mal edilecektir;<br \/> 2. Bu hastal\u0131klar\u0131 yeni bir toplumsal d\u00fczen sayesinde tamam\u0131yla ortadan kald\u0131rman\u0131n \u00e7areleri mevcuttur.<br \/> Soru 14: Bu nas\u0131l bir yeni toplumsal d\u00fczen olmal\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Her \u015feyden \u00f6nce, sanayiin i\u015fletilmesini ve genel olarak \u00fcretimin b\u00fct\u00fcn dallar\u0131n\u0131, birbirleriyle rekabet eden ayr\u0131 ayr\u0131 bireylerin ellerinden almak ve bunun yerine, b\u00fct\u00fcn bu \u00fcretim dallar\u0131n\u0131n bir t\u00fcm olarak toplum taraf\u0131ndan, yani toplumsal bir plan uyar\u0131nca ve toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin kat\u0131lmalar\u0131yla, toplum yarar\u0131na i\u015fletilmesini sa\u011flamak zorunda olacakt\u0131r. Demek ki, rekabeti kald\u0131racak ve onun yerine birlikteli\u011fi koyacakt\u0131r. Sanayiin bireyler taraf\u0131ndan i\u015fletilmesi zorunlu olarak \u00f6zel m\u00fclkiyet sonucunu verdi\u011fine (sayfa 106) g\u00f6re, ve rekabet sanayiin tek tek \u00f6zel sahipler taraf\u0131ndan i\u015fletilme bi\u00e7iminden ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00f6zel m\u00fclkiyet, sanayiin bireysel olarak i\u015fletilmesinden ve rekabetten ayr\u0131lamaz, \u015fu halde, \u00f6zel m\u00fclkiyet de kald\u0131r\u0131lmak zorunda olacakt\u0131r, ve onun yerine b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortakla\u015fa kullan\u0131m\u0131 ve b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerin ortak r\u0131za ile da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, ya da m\u00fclkiyetin ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131 denilen \u015fey olacakt\u0131r. \u00d6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, ger\u00e7ekten de, sanayiin geli\u015fmesini zorunlu olarak izleyen bu t\u00fcm toplumsal sistem d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn en \u00f6zl\u00fc ve en karakteristik \u00f6zetidir, ve dolay\u0131s\u0131yla, bu, hakl\u0131 olarak, kom\u00fcnistlerin temel istemleri oluyor.<br \/> Soru 15: \u015eu halde, \u00f6zel m\u00fclkiyetin daha \u00f6nce kald\u0131r\u0131lmas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildi?<br \/> Yan\u0131t: Hay\u0131r. Toplum d\u00fczenindeki her de\u011fi\u015fiklik, m\u00fclkiyet bi\u00e7imlerindeki her devrim, eski m\u00fclkiyet ili\u015fkileriyle art\u0131k ba\u011fda\u015fmayan yeni \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu sonucu olmu\u015ftur. \u00d6zel m\u00fclkiyetin kendisi de bu \u015fekilde do\u011fmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel m\u00fclkiyet her zaman varolmam\u0131\u015ft\u0131r, ama orta\u00e7a\u011f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, man\u00fcfakt\u00fcr bi\u00e7imi olarak, ortaya, o s\u0131radaki mevcut feodal ve lonca m\u00fclkiyetine t\u00e2bi k\u0131l\u0131namayan yeni bir \u00fcretim bi\u00e7imi \u00e7\u0131kt\u0131, eski m\u00fclkiyet ili\u015fkilerine s\u0131\u011fmayan man\u00fcfakt\u00fcr, yeni bir m\u00fclkiyet \u2014\u00f6zel m\u00fclkiyet\u2014 bi\u00e7imi yaratt\u0131. Man\u00fcfakt\u00fcr i\u00e7in ve b\u00fcy\u00fck sanayiin geli\u015fiminin birinci a\u015famas\u0131 i\u00e7in, \u00f6zel m\u00fclkiyetten ba\u015fka hi\u00e7 bir m\u00fclkiyet bi\u00e7imi ve \u00f6zel m\u00fclkiyet \u00fczerine, kurulmu\u015f olandan ba\u015fka hi\u00e7 bir toplum d\u00fczeni olanakl\u0131 de\u011fildi. Yaln\u0131zca herkese yetecek kadarla kalmay\u0131p, toplumsal sermayenin artmas\u0131 ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin daha da geli\u015fmesi i\u00e7in bir fazlal\u0131k da \u00fcretmek olanakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, toplumun \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerini kullanan bir egemen s\u0131n\u0131f ve bir de yoksul ezilen s\u0131n\u0131f her zaman olacakt\u0131r. Bu s\u0131n\u0131flar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftuklan \u00fcretimin geli\u015fme a\u015famas\u0131na ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Tar\u0131ma ba\u011fl\u0131 olen orta\u00e7a\u011fda, bey ile serfi buluyoruz: orta\u00e7a\u011f\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, kentlerde, lonca ustas\u0131n\u0131 ve kalfay\u0131 ve g\u00fcndelik\u00e7i emek\u00e7iyi g\u00f6r\u00fcyoruz; 17. y\u00fczy\u0131l, man\u00fcfakt\u00fcrc\u00fcye ve man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7isine sahiptir; 19. y\u00fczy\u0131l ise b\u00fcy\u00fck fabrika sahibine ve proletere. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler, \u015fimdiye dek, hen\u00fcz herkes i\u00e7in yeterli miktarda \u00fcretebilecek ya da \u00f6zel m\u00fclkiyeti bu \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in bir ayakba\u011f\u0131, bir engel haline getirecek (sayfa 107) kadar geli\u015fmemi\u015flerdi. Ama birincisi, b\u00fcy\u00fck sanayiin geli\u015fmesinin \u015fimdiye dek duyulmam\u0131\u015f \u00f6l\u00e7ekte sermaye ve \u00fcretici g\u00fc\u00e7 yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu ve bu \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri k\u0131sa bir s\u00fcrede s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmas\u0131 \u00e7arelerinin varoldu\u011fu; ikincisi, bu \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin birka\u00e7 burjuvan\u0131n ellerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n giderek daha \u00e7ok proleterler haline geldi\u011fi ve bunlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131n burjuvalar\u0131n zenginliklerinin artmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde daha da peri\u015fanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7ekilmez bir hal ald\u0131\u011f\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kolayca art\u0131r\u0131labilecek bu kuvvetli \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin, \u00f6zel m\u00fclkiyetin ve burjuvalar\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 toplumsal d\u00fczende her an en \u015fiddetli patlamalara yola\u00e7acak kadar a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu bug\u00fcn ise, \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131zca olanakl\u0131 hale gelmemi\u015f, hatta mutlak bir zorunluluk olmu\u015ftur.<br \/> Soru 16: \u00d6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle ger\u00e7ekle\u015ftirmek olanakl\u0131 olacak m\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Bunun olabilmesi istenilen bir \u015feydir, ve buna kar\u015f\u0131 direnecek en son ki\u015filer elbette kom\u00fcnistler olurdu. Kom\u00fcnistler, komplonun hi\u00e7 bir t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fcn, hi\u00e7 bir yarar sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 gibi, hatta zararl\u0131 oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyorlar. Devrimlerin kasten ve keyfi olarak yap\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n her yerde ve her zaman belirli partilerin ve koskoca s\u0131n\u0131flar\u0131n irade ve \u00f6nderliklerinden tamam\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z ko\u015fullar\u0131n zorunlu sonu\u00e7lar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyorlar. Ama, proletaryan\u0131n geli\u015fmesinin, hemen her uygar \u00fclkede, zorla bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kom\u00fcnistlerin muhaliflerinin, b\u00f6ylece, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leriyle, bir devrime do\u011fru gittiklerini de g\u00f6r\u00fcyorlar. Ezilen proletarya, sonu\u00e7ta bir devrime zorlanacak olursa, biz kom\u00fcnistler, nas\u0131l \u015fimdi s\u00f6zle yap\u0131yorsak, o zaman fiilen de proleterlerin davas\u0131n\u0131 savunaca\u011f\u0131z.<br \/> Soru 17: \u00d6zel m\u00fclkiyeti bir \u00e7\u0131rp\u0131da kald\u0131rmak olanakl\u0131 olacak m\u0131d\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Hay\u0131r, m\u00fclkiyetin ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurmak i\u00e7in mevcut \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, bir \u00e7\u0131rp\u0131da gereken \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rmak ne kadar olanaks\u0131zsa, b\u00f6yle bir \u015fey de o kadar olanaks\u0131zd\u0131r. \u015eu halde, nas\u0131l olsa yakla\u015fan proleter devrim, mevcut toplumu ancak yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015ftirecek ve \u00f6zel m\u00fclkiyeti ancak gerekli miktarda \u00fcretim arac\u0131 yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kald\u0131rabilecektir. (sayfa 108)<br \/> Soru 18: Bu devrim nas\u0131l bir yol izleyecektir?<br \/> Yan\u0131t: Her \u015feyden \u00f6nce, bir demokratik yap\u0131y\u0131, ve b\u00f6ylelikle de, dolays\u0131z ya da dolayl\u0131 bi\u00e7imde, proletaryan\u0131n siyasal egemenli\u011fini y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyacakt\u0131r. Proletaryan\u0131n \u015fimdiden halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturdu\u011fu \u0130ngiltere&#8217;de dolays\u0131z olarak. Halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun yaln\u0131zca proleterlerden de\u011fil, hen\u00fcz yeni yeni proleterle\u015fen ve siyasal \u00e7\u0131karlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan proletaryaya gittik\u00e7e daha \u00e7ok ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelen ve bu y\u00fczden de \u00e7ok ge\u00e7meden proletaryan\u0131n istemlerine uymak zorunda kalacak olan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fclerden ve kent k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisinden olu\u015ftu\u011fu Fransa ve Almanya&#8217;da ise, dolayl\u0131 olarak. Bu belki de ikinci bir sava\u015f\u0131 gerektirecektir, ama ancak proletaryan\u0131n zaferiyle sonu\u00e7lanabilecek bir sava\u015f\u0131.<br \/> \u00d6zel m\u00fclkiyete do\u011frudan sald\u0131ran daha ileri \u00f6nlemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmenin ve proletaryaya ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 sa\u011flaman\u0131n bir arac\u0131 olarak ivedilikle kullan\u0131lmayacak olduktan sonra, demokrasinin proletaryaya hi\u00e7 bir yarar\u0131 olmaz. Mevcut ko\u015fullar\u0131n \u015fimdiden zorunlu hale getirdi\u011fi bu \u00f6nlemler aras\u0131nda ba\u015fl\u0131calar\u0131 \u015funlard\u0131r:<br \/> 1. M\u00fcterakki vergilendirme, y\u00fcksek veraset vergileri, ikinci dereceden akrabalar\u0131n (erkek karde\u015fler, ye\u011fenler, vb.) veraset haklar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131, zorunlu ikrazlar, vb. yoluyla \u00f6zel m\u00fclkiyetin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131.<br \/> 2. Toprak maliklerinin, fabrika sahiplerinin, demiryolu ve gemicilik ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 ellerinde bulunduranlar\u0131n, k\u0131smen devlet sanayiinin rekabetiyle, k\u0131smen do\u011frudan ferat tazminatlar\u0131yla yava\u015f yava\u015f m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmeleri.<br \/> 3. B\u00fct\u00fcn m\u00fcltecilerin ve halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131ran isyanc\u0131lar\u0131n m\u00fclklerinin zoral\u0131m\u0131.<br \/> 4. Proleterlerin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ya da istihdam\u0131n\u0131n, ulusal m\u00fclklerde, ulusal fabrika ve atelyelerde \u00f6rg\u00fctlendirilmesi, b\u00f6ylelikle i\u015f\u00e7ilerin kendi aralar\u0131ndaki rekabete son verilmesi ve, h\u00e2l\u00e2 varolduklar\u0131 s\u00fcrece, fabrika sahiplerinin devletin \u00f6dedi\u011fi kadar y\u00fcksek \u00fccret \u00f6demeye zorlanmalar\u0131.<br \/> 5. \u00d6zel m\u00fclkiyet tamam\u0131yla kald\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadar, toplumun t\u00fcm \u00fcyeleri i\u00e7in e\u015fit \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc. Sanayi ordular\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, \u00f6zellikle tar\u0131m i\u00e7in.<br \/> 6. Sermayesi devletin olan bir ulusal banka arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kredi ve bankac\u0131l\u0131k sisteminin devlet elinde merkezile\u015ftirilmesi (sayfa 109) ve b\u00fct\u00fcn \u00f6zel bankalar\u0131n ve bankerlerin faaliyetlerine son verilmesi.<br \/> 7. Ulusun elindeki sermayenin ve i\u015f\u00e7ilerin artmas\u0131 oran\u0131nda, ulusal fabrikalar\u0131n, atelyelerin, demiryollar\u0131n\u0131n ve gemilerin art\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn bo\u015f topraklar\u0131n ekime a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve halen ekilen topraklar\u0131n iyile\u015ftirilmesi.<br \/> 8. \u0130lk ana bak\u0131m\u0131na gereksinme duymayacak kadar b\u00fcy\u00fcr b\u00fcy\u00fcmez, b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n ulusal kurumlarda ve ulus hesab\u0131na e\u011fitilmeleri. \u00dcretimle birle\u015ftirilmi\u015f e\u011fitim.<br \/> 9. Ulusal m\u00fclkler \u00fczerinde, sanayi ile oldu\u011fu kadar tar\u0131mla da u\u011fra\u015fan yurtta\u015f topluluklar\u0131 i\u00e7in ortak bar\u0131nak olarak kullan\u0131lmak \u00fczere, b\u00fcy\u00fck saraylar\u0131n in\u015faas\u0131, ve her ikisinin de tekyanl\u0131l\u0131klar\u0131 ve sak\u0131ncalar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n hem kentsel ve hem de k\u0131rsal ya\u015fam\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerinin birle\u015ftirilmesi.<br \/> 10. Sa\u011fl\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131 ve k\u00f6t\u00fc in\u015fa edilmi\u015f b\u00fct\u00fcn konutlar\u0131n ve mahallelerin y\u0131k\u0131lmas\u0131.<br \/> 11. Gayrime\u015fru ve me\u015fru \u00e7ocuklar\u0131n miras hakk\u0131ndan e\u015fit olarak yararland\u0131r\u0131lmalar\u0131.<br \/> 12. B\u00fct\u00fcn ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ulusun elinde yo\u011funla\u015fmas\u0131.<br \/> B\u00fct\u00fcn bu \u00f6nlemler, elbette ki, bir anda uygulanamazlar. Ama bunlardan herbiri, her zaman, bir \u00f6tekini gerektirecektir. \u00d6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 ilk k\u00f6kl\u00fc sald\u0131r\u0131da bir kez bulunuldu mu, proletarya, durumdan daha ileriye gitmek, b\u00fct\u00fcn sermayeyi, b\u00fct\u00fcn tar\u0131m\u0131, b\u00fct\u00fcn sanayii, b\u00fct\u00fcn ula\u015f\u0131m\u0131, ve b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fimi gittik\u00e7e daha \u00e7ok devletin elinde yo\u011funla\u015ft\u0131rmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6recektir. Bu \u00f6nlemlerin hepsi de, bu gibi sonu\u00e7lara yola\u00e7arlar; ve \u00fclkenin \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerinin proletaryan\u0131n eme\u011fi ile \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 oran\u0131nda bunlar, ger\u00e7ekle\u015febilir hale gelecekler ve merkezile\u015ftirici etkilerini geli\u015ftireceklerdir. Nihayet, b\u00fct\u00fcn sermaye, b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ve b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fim ulusun ellerinde yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zel m\u00fclkiyet kendili\u011finden ortadan kalkacak, para gereksiz olacak, ve \u00fcretim o denli artm\u0131\u015f ve insanlar o denli de\u011fi\u015fmi\u015f olacaklard\u0131r ki, eski toplumsal ili\u015fkilerin son bi\u00e7imleri de yok olabilecektir.<br \/> Soru 19: Bu devrimin yaln\u0131zca tek \u00fclkede yer almas\u0131 olanakl\u0131 olacak m\u0131d\u0131r? (sayfa 110)<br \/> Yan\u0131t: Hay\u0131r. D\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f olan b\u00fcy\u00fck sanayi, yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn halklar\u0131, ve \u00f6zellikle de uygar halklar\u0131 \u00f6ylesine birbirlerine ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r ki, her halk\u0131n ba\u015f\u0131na gelecekler, bir \u00f6tekine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, b\u00fcy\u00fck sanayi b\u00fct\u00fcn uygar \u00fclkelerde toplumsal geli\u015fmeyi \u00f6ylesine e\u015fitlemi\u015ftir ki, b\u00fct\u00fcn bu \u00fclkelerde burjuvazi ve proletarya, toplumun iki belirleyici s\u0131n\u0131f\u0131, ve bunlar aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131m da, g\u00fcn\u00fcn temel sava\u015f\u0131m\u0131 olmu\u015ftur. Kom\u00fcnist devrim, bu y\u00fczden, hi\u00e7 de salt ulusal bir devrim olmayacakt\u0131r; bu, b\u00fct\u00fcn uygar \u00fclkelerde, yani en az\u0131ndan \u0130ngiltere, Amerika, Fransa ve Almanya&#8217;da, ayn\u0131 zamanda yer alan bir devrim olacaktir.[17] Bu \u00fclkelerin herbirinde devrim, o \u00fclkenin daha geli\u015fkin bir sanayie, daha \u00e7ok zenginli\u011fe, ve daha hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler kitlesine sahip olup olmay\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, daha \u00e7abuk ya da daha yava\u015f geli\u015fecektir. Dolay\u0131s\u0131yla, bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek, en yava\u015f ve en g\u00fc\u00e7 Almanya&#8217;da, en \u00e7abuk ve en kolay da \u0130ngiltere&#8217;de olacakt\u0131r. Bunun d\u00fcnyan\u0131n \u00f6teki \u00fclkeleri \u00fczerinde de \u00f6nemli etkileri olacak ve bunlar\u0131n daha \u00f6nceki geli\u015fme bi\u00e7imlerini tamam\u0131yla de\u011fi\u015ftirecek ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apta h\u0131zland\u0131racakt\u0131r. Bu, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir devrimdir, ve dolay\u0131s\u0131yla kapsam\u0131 da d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda olacakt\u0131r.<br \/> Soru 20: \u00d6zel m\u00fclkiyetin nihai olarak kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 neler olacakt\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Her \u015feyden \u00f6nce, toplumun, hem b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin ve haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve hem de \u00fcr\u00fcnlerin de\u011fi\u015fim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zel kapitalistlerin ellerinden alarak, bunlar\u0131 elde bulunan olanaklara ve t\u00fcm toplumun gereksinmelerine uygun d\u00fc\u015fen bir plan uyar\u0131nca y\u00f6netmesiyle, b\u00fcy\u00fck sanayiin \u015fu andaki i\u015fletili\u015finin b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bunal\u0131mlar son bulacakt\u0131r; mevcut toplum sistemi alt\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim demek olan ve sefaletin bunca b\u00fcy\u00fck bir nedeni olan geni\u015fletilmi\u015f \u00fcretim, o zaman yeterli bile olmayacak ve \u00e7ok daha geni\u015fletilmek zorunda kalacakt\u0131r. Toplumun ivedi gereksinmelerinin \u00f6tesindeki a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim, sefalet yaratmak yerine, herkesin gereksinmelerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 demek olacak, yeni gereksinmeler ve ayn\u0131 zamanda da bunlar\u0131 kar\u015f\u0131layacak ara\u00e7lar yaratacakt\u0131r. Bu, yeni ilerlemelerin ko\u015fulu ve nedeni (sayfa 111) olacak, ve bu ilerlemeleri, b\u00f6ylelikle, toplum d\u00fczeninde \u015fimdiye dek hep oldu\u011fu gibi karga\u015fal\u0131\u011fa yola\u00e7maks\u0131z\u0131n ba\u015faracakt\u0131r. Man\u00fcfakt\u00fcr sistemi zaman\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck sanayii ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda ne denli zavall\u0131 kal\u0131yorsa, b\u00fcy\u00fck sanayi de, \u00f6zel m\u00fclkiyetin bask\u0131s\u0131ndan bir kez kurtuldu mu, bug\u00fcnk\u00fc geli\u015fme d\u00fczeyini o denli zavall\u0131 b\u0131rakacak bir \u00f6l\u00e7ekte geli\u015fecektir. Sanayiin bu geli\u015fmesi, topluma, herkesin gereksinmelerini kar\u015f\u0131lamaya yeterli miktarda \u00fcr\u00fcn sa\u011flayacakt\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6zel m\u00fclkiyetin bask\u0131s\u0131yla ve topraktaki par\u00e7alanmayla k\u00f6steklenen tar\u0131mda, mevcut iyile\u015ftirmelerin uygulamaya konmas\u0131ndan ve bilimsel ilerlemelerden yepyeni bir h\u0131z kazanacak ve toplumun emrine bol miktarda \u00fcr\u00fcn sunacakt\u0131r. Toplum b\u00f6ylece da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin gereksinmelerini kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde d\u00fczenleyebilmesine yeterli miktarda \u00fcr\u00fcn \u00fcretecektir. Toplumun \u00e7e\u015fitli kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesi, b\u00f6ylelikle, gereksiz hale gelecektir. Yaln\u0131zca gereksiz olmakla kalmayacak, bu, yeni toplum d\u00fczeni ile ba\u011fda\u015fmayacakt\u0131r da. S\u0131n\u0131flar i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcz\u00fcnden varoldular, bu i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bug\u00fcne kadarki varl\u0131k bi\u00e7imi tamam\u0131yla yok olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131nai ve tar\u0131msal \u00fcretimi tan\u0131mlanan d\u00fczeye getirmek i\u00e7in, mekanik ve kimyasal ara\u00e7lar tek ba\u015flar\u0131na yeterli de\u011fildir; bu ara\u00e7lar\u0131 harekete ge\u00e7iren insanlar\u0131n yetenekleri de buna tekab\u00fcl eden bir \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirilmelidir. Nas\u0131l ki ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda k\u00f6yl\u00fcler ve man\u00fcfakt\u00fcr i\u015f\u00e7ileri t\u00fcm ya\u015fam bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftirmi\u015fler ve b\u00fcy\u00fck sanayie s\u00fcr\u00fcklendiklerinde bizzat \u00e7ok farkl\u0131 insanlar haline gelmi\u015flerse, \u00fcretimin toplumun tamam\u0131 taraf\u0131ndan ortak y\u00f6netimi ve bunun sonucu \u00fcretimin g\u00f6sterece\u011fi yeni geli\u015fme de \u00e7ok farkl\u0131 insanlar\u0131 gerektirecek ve ayn\u0131 zamanda bunlar\u0131 yaratacakt\u0131r. \u00dcretimin ortak y\u00f6netimi, herbiri tek bir \u00fcretim dal\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f, ona zincirlenmi\u015f, onun taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, herbiri b\u00fct\u00fcn \u00f6teki yetenekleri pahas\u0131na yeteneklerinden yaln\u0131zca bir tekini geli\u015ftirmi\u015f ve toplam \u00fcretimin yaln\u0131zca bir tek dal\u0131n\u0131, ya da o dal\u0131n dallar\u0131ndan birini bilen bug\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Bug\u00fcn\u00fcn sanayii bile, bu gibi insanlardan gittik\u00e7e daha az yararlan\u0131yor. Toplumun t\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan ortakla\u015fa ve planl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen sanayi, ayr\u0131ca, her y\u00f6nden geli\u015fmi\u015f, \u00fcretim sisteminin tamam\u0131n\u0131 kavrama yetene\u011fine sahip insanlar (sayfa 112) \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. B\u00f6ylece birini k\u00f6yl\u00fc, \u00f6tekini ayakkab\u0131c\u0131, bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fc fabrika i\u015f\u00e7isi, bir d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fc borsa tellal\u0131 yapan \u2014ki makineler bu kimselerin ayaklar\u0131n\u0131 daha \u015fimdiden kayd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r\u2014 i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc tamam\u0131yla yok olacakt\u0131r. E\u011fitim, gen\u00e7 insanlara \u00fcretim sisteminin tamam\u0131n\u0131 ba\u015ftanba\u015fa \u00e7ar\u00e7abuk g\u00f6rme olana\u011f\u0131n\u0131 verecek, toplumun gereksinmelerine ya da kendi e\u011filimlerine g\u00f6re onlar\u0131n sanayiin bir dal\u0131ndan \u00f6tekine ge\u00e7ebilmelerini sa\u011flayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, mevcut i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bunlardan herbirine zorla kabul ettirdi\u011fi bu tek-yanl\u0131l\u0131ktan onlar\u0131 kurtaracakt\u0131r. Toplumun kom\u00fcnist\u00e7e \u00f6rg\u00fctlenmesi, b\u00f6ylece, \u00fcyelerine, her y\u00f6nde geli\u015fmi\u015f bulunan yeteneklerini, her y\u00f6nde kullanma \u015fans\u0131n\u0131 verecektir. Bununla, \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar zorunlu olarak yok olacaklardir. \u015eu halde, toplumun kom\u00fcnist\u00e7e \u00f6rg\u00fctlenmesi, bir yandan s\u0131n\u0131flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u011fda\u015fmaz, \u00f6te yandan bu toplumun kurulmas\u0131 da, bu s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 yoketmenin ara\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flar.<br \/> Bundan, kent ile k\u00f6y aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n da, ayn\u0131 \u015fekilde, yok olaca\u011f\u0131 sonucu da \u00e7\u0131kar. Tar\u0131m\u0131n ve sanayiin iki farkl\u0131 s\u0131n\u0131f yerine, ayn\u0131 insanlar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, zaten, salt maddi nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, kom\u00fcnist birlikteli\u011fin temel bir ko\u015fuludur. Tar\u0131msal n\u00fcfusun k\u0131rdaki da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile s\u0131nai n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck kentlere y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131n yanyana bulunmas\u0131, tar\u0131m\u0131n ve sanayiin ancak az geli\u015fmi\u015flik a\u015famas\u0131na tekab\u00fcl eden bir durumdur, kendisini daha \u015fimdiden \u015fiddetle hissettiren b\u00fct\u00fcn daha ileriki geli\u015fmeler i\u00e7in bir engeldir.<br \/> \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin ortak ve planl\u0131 olarak i\u015fletilmesi amac\u0131yla toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin genel birlikteli\u011fi; \u00fcretimin herkesin gereksinmelerini kar\u015f\u0131layacak \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fletilmesi; kimilerinin gereksinmelerinin ba\u015fkalar\u0131n\u0131n pahas\u0131na kar\u015f\u0131lanmas\u0131 durumunun son bulmas\u0131; s\u0131n\u0131flar\u0131n ve bunlar\u0131n kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131n\u0131n tamam\u0131yla yok edilmesi; bug\u00fcne kadar mevcut olan i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla, s\u0131nai e\u011fitimle, i\u015f alan\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesiyle, herkes\u00e7e sa\u011flanan zevklerden herkesin yararlanmas\u0131yla, kent ile k\u0131r\u0131n kayna\u015fmas\u0131yla toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin yeteneklerinin her bak\u0131mdan geli\u015fmesi \u2014 \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n temel sonu\u00e7lar\u0131 i\u015fte bunlard\u0131r. (sayfa 113)<br \/> Soru 21: Kom\u00fcnist toplum d\u00fczeninin aile \u00fczerindeki etkisi ne olacakt\u0131r?<br \/> Yan\u0131t: Bu, cinsiyetler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, yaln\u0131zca ilgili ki\u015fileri ilgilendiren ve toplumun hi\u00e7 bir m\u00fcdahale isteminde bulunmayaca\u011f\u0131 salt \u00f6zel bir ili\u015fki haline getirecektir. Bunu yapabilecek durumdadir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zel m\u00fclkiyeti kald\u0131rmakta ve \u00e7ocuklar\u0131 kom\u00fcnal olarak e\u011fitmekte, b\u00f6ylece bug\u00fcne kadar mevcut evlili\u011fin ikiz temelini \u2014\u00f6zel m\u00fclkiyet sayesinde kad\u0131n\u0131n kocaya ve \u00e7ocuklar\u0131n da ana-babaya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2014 yoketmektedir. Ahlak dersi veren darkafal\u0131lar\u0131n kad\u0131nlar\u0131n kom\u00fcnist ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 kopard\u0131klar\u0131 yaygaran\u0131n yan\u0131t\u0131 da buradad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm\u00fcyle burjuva toplumuna ait bir ili\u015fkidir ve bug\u00fcn eksiksiz bir bi\u00e7imde fuhu\u015f ile ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Ama fuh\u015fun k\u00f6kleri \u00f6zel m\u00fclkiyettedir ve onunla birlikte o da kalkar. \u015eu halde, kom\u00fcnist \u00f6rg\u00fctlenme, kad\u0131nlarda ortakla\u015fal\u0131\u011f\u0131 getirmek yerine, ona son verir.<br \/> Soru 22: Kom\u00fcnist \u00f6rg\u00fctlenmenin mevcut milliyetler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu ne olacakt\u0131r?<br \/> \u2014Kalacak[2*]<br \/> Soru 23: Mevcut dinler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu ne olacakt\u0131r?<br \/> \u2014Kalacak[3*]<br \/> Soru 24: Kom\u00fcnistler sosyalistlerden hangi bak\u0131mdan farkl\u0131d\u0131rlar?<br \/> Yan\u0131t: Sosyalist denilenler \u00fc\u00e7 gruba ayr\u0131l\u0131rlar.<br \/> Birinci grup, b\u00fcy\u00fck sanayi, d\u00fcnya ticareti ve bunlar\u0131n ikisinin var etti\u011fi burjuva toplumu taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, ya da h\u00e2l\u00e2 g\u00fcn be g\u00fcn y\u0131k\u0131lmakta olan feodal ve ataerkil toplum (sayfa 114) yanl\u0131lar\u0131ndan olu\u015fur. Bug\u00fcnk\u00fc toplumunun hastal\u0131klar\u0131ndan, bu grup, feodal ve ataerkil toplumun yeniden kurulmas\u0131 gerekti\u011fi, \u00e7\u00fcnk\u00fc onun bu hastal\u0131klardan uzak oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131kart\u0131yor. Bu grubun b\u00fct\u00fcn \u00f6nerileri, do\u011frudan ya da dolamba\u00e7l\u0131 olarak, bu hedefe y\u00f6neliktir. Proletaryan\u0131n sefaleti kar\u015f\u0131s\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yak\u0131nl\u0131k g\u00f6sterilerine ve yak\u0131nmalara kar\u015f\u0131n, kom\u00fcnistler, bu gerici sosyalistler grubuna \u015fiddetle kar\u015f\u0131 koyacaklard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc<br \/> 1. bu grup tamamen olanaks\u0131z bir \u015fey i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor;<br \/> 2. bu grup, mutlakiyet\u00e7i ya da feodal h\u00fck\u00fcmdarlardan, b\u00fcrokratlardan, askerlerden ve rahiplerden olu\u015fan maiyetleriyle birlikte aristokrasinin, lonca ustalar\u0131n\u0131n ve man\u00fcfakt\u00fcrc\u00fclerin egemenli\u011fini; bug\u00fcnk\u00fc toplumun kusurlar\u0131ndan ger\u00e7ekten de uzak olan, ama pe\u015finden en az\u0131ndan bir o kadar ba\u015fka k\u00f6t\u00fcl\u00fck getiren ve ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n bir kom\u00fcnist \u00f6rg\u00fctlerime yoluyla kurtulu\u015flar\u0131 i\u00e7in umut dahi vermeyen bir toplumu kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor;<br \/> 3. proletarya ne zaman devrimci ve kom\u00fcnist olsa, bu grup, proleterlere kar\u015f\u0131 burjuvaziyle derhal ba\u011fla\u015f\u0131kl\u0131k kurarak ger\u00e7ek niyetlerini her zaman a\u00e7\u0131\u011fa vuruyor.<br \/> \u0130kinci grup, bug\u00fcnk\u00fc toplumun ayr\u0131lmaz k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin onlar\u0131 kendi varl\u0131klar\u0131 konusunda tela\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc mevcut toplum yanda\u015flar\u0131ndan olu\u015fur. Bunlar, bu y\u00fczden, mevcut toplumu korumaya, ama ona ba\u011fl\u0131 olan k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri kald\u0131rmaya \u00e7abalarlar. Bu amac\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alarak, bunlardan baz\u0131lar\u0131 salt hay\u0131rsever \u00f6nlemler; \u00f6tekiler ise, toplumu yeniden \u00f6rg\u00fctleme bahanesi alt\u0131nda, mevcut toplumun temellerini, ve dolay\u0131s\u0131yla mevcut toplumun kendisini koruyacak tantanal\u0131 reform sistemleri \u00f6nerirler. Kom\u00fcnistler bu burjuva sosyalistlerine kar\u015f\u0131 da durmadan sava\u015fmak durumunda olacaklard\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar kom\u00fcnistlerin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar ve kom\u00fcnistlerin y\u0131kmak amac\u0131nda olduklar\u0131 toplumu savunuyorlar.<br \/> Nihayet, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup, Soru &#8230; [4*]&#8217;da s\u0131ralanan \u00f6nlemlerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kom\u00fcnistlerle ayn\u0131 \u015fekilde, ama kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fin bir arac\u0131 olarak de\u011fil de, mevcut toplumun sefaletini kald\u0131rmaya ve k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerini yoketmeye yeterli \u00f6nlemler (sayfa 115) olarak arzulayan demokratik sosyalistlerden olu\u015fur. Bu demokratik sosyalistler, ya kendi s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131 konusunda hen\u00fcz yeterince ayd\u0131nlanmam\u0131\u015f proleterlerdir, ya da demokrasi kazan\u0131lana ve bunu izleyen sosyalist \u00f6nlemler ger\u00e7ekle\u015fene dek proletarya ile bir\u00e7ok bak\u0131mlardan ayn\u0131 \u00e7\u0131karlara sahip olan bir s\u0131n\u0131f\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazinin \u00fcyeleridirler. Eylem anlar\u0131nda kom\u00fcnistler, bu nedenle, bu demokratik sosyalistlerle bir anla\u015fmaya varmak ve, bu demokratik sosyalistler egemen burjuvazinin hizmetine girmedikleri ve kom\u00fcnistlere sald\u0131rmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, bunlarla genel olarak \u015fimdilik olabildi\u011fince ortak bir politika izlemek durumundad\u0131rlar. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, bu ortak eylem, onlarla olan ayr\u0131l\u0131klar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0131\u015ftalamaz.<br \/> Soru 25: Kom\u00fcnistlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6teki siyasal partileri kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu nedir?<br \/> Yan\u0131t: Bu tutum \u00fclkeden \u00fclkeye de\u011fi\u015fir. \u2014 Burjuvazinin egemen oldu\u011fu \u0130ngiltere, Fransa ve Bel\u00e7ika&#8217;da, kom\u00fcnistler, \u00e7e\u015fitli demokratik partilerle, halen her yerde savunduklar\u0131 sosyalist \u00f6nlemlerde demokratlar kom\u00fcnistlere ne kadar yakla\u015facak olurlarsa, yani bunlar proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 ne kadar a\u00e7\u0131k ve kesin bir bi\u00e7imde savunacak ve proletaryaya ne kadar \u00e7ok dayanacak olurlarsa o kadar b\u00fcy\u00fck olan ortak bir \u00e7\u0131kara \u015fimdilik h\u00e2l\u00e2 sahiptirler. \u00d6rne\u011fin \u0130ngiltere&#8217;de, hepsi de i\u015f\u00e7i olan \u00e7artistler[48] kom\u00fcnistlere, demokratik k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvaziden ya da radikal denenlerden \u00e7ok daha yak\u0131nd\u0131rlar.<br \/> Demokratik bir anayasan\u0131n getirilmi\u015f oldu\u011fu Amerika&#8217;da, kom\u00fcnistler, bu anayasay\u0131 burjuvaziye kar\u015f\u0131 \u00e7evirecek ve onu proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda kullanacak olan parti ile, yani ulusal tar\u0131m reformcular\u0131 ile dava ortakl\u0131\u011f\u0131 yapmal\u0131d\u0131rlar.<br \/> \u0130svi\u00e7re&#8217;de, h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir parti olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, radikaller, gene de kom\u00fcnistlerin birlikte herhangi bir \u015fey yapabilecekleri tek kimselerdir, ve ayr\u0131ca, bu radikaller aras\u0131nda Vaud ve Cenevre kantonlar\u0131nda bulunanlar en ileri olanlard\u0131r.<br \/> Nihayet, Almanya&#8217;da burjuvazi ile mutlak monar\u015fi aras\u0131ndaki kesin sava\u015f\u0131m uzak de\u011fildir. Ne var ki kom\u00fcnistler, kendileri ile burjuvazi aras\u0131ndaki kesin sava\u015f\u0131m\u0131 burjuvazi (sayfa 116) egemen oluncaya dek hesaba katamayacaklar\u0131na g\u00f6re, kendisini bir an \u00f6nce devirmek i\u00e7in burjuvazinin bir an \u00f6nce iktidara gelmesinde ona yard\u0131mc\u0131 olmak k\u00f6m\u00fcnistlerin \u00e7\u0131kar\u0131nad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kom\u00fcnistler, her zaman, h\u00fck\u00fcmetler kar\u015f\u0131s\u0131nda liberal burjuvazinin yan\u0131nda yer almal\u0131, ama burjuvazinin kuruntular\u0131n\u0131 payla\u015fmaya, ya da burjuvazinin zaferinin proletaryaya getirece\u011fi yararlar konusunda bunlar\u0131n verdikleri sahte g\u00fcvencelere inanmaya kar\u015f\u0131 her zaman tetikte olmal\u0131d\u0131rlar. Burjuvazinin zaferinin kom\u00fcnistlere sa\u011flayaca\u011f\u0131 tek yarar \u015funlar olacakt\u0131r: 1. kom\u00fcnistler i\u00e7in kendi ilkelerini savunmay\u0131, tart\u0131\u015fmay\u0131 ve yaymay\u0131 ve b\u00f6ylece proletaryay\u0131 s\u0131k\u0131ca \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, militan ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir s\u0131n\u0131f halinde birle\u015ftirmeyi kolayla\u015ft\u0131ran \u00e7e\u015fitli \u00f6d\u00fcnler, ve 2. mutlakiyet\u00e7i h\u00fck\u00fcmetlerin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn, s\u0131ran\u0131n, burjuvalar ile proleterler aras\u0131ndaki sava\u015fa gelece\u011finin kesin olu\u015fu. Kom\u00fcnistlerin parti politikas\u0131, o g\u00fcnden sonra, burjuvazinin halen egemen oldu\u011fu \u00fclkelerdeki ile ayn\u0131 olacakt\u0131r. (sayfa 117)<\/p>\n<p> Ekim 1847 sonunda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p> Ayr\u0131 olarak, ilk kez,<br \/> 1914&#8217;de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Dipnotlar<br \/>[1*] Elyazmas\u0131nda yar\u0131m sayfa Engels taraf\u0131ndan bo\u015f b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sorunun yan\u0131t\u0131 &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221;ndad\u0131r: [46]<br \/> &#8220;Yan\u0131t: Proleterlerin tersine, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lda h\u00e2l\u00e2 hemen her yerde, ve \u015furada burada bug\u00fcn de varolan zanaat\u00e7\u0131, olsa olsa ge\u00e7ici bir proleterdir. Amac\u0131, bizzat sermaye edinmek ve b\u00f6ylece \u00f6teki i\u015f\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcrmektir. Zanaat loncalar\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 varoldu\u011fu yerlerde, ya da bir i\u015f kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, el i\u015finin fabrika temeli \u00fczerinde \u00f6rg\u00fctlenmesine ve yo\u011fun rekabete hen\u00fcz yola\u00e7mam\u0131\u015f oldu\u011fu yerlerde, bu amac\u0131na \u00e7o\u011fu kez ula\u015fabilir. Ama fabrika sistemi el i\u015fine girer girmez ve rekabet b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle i\u015flemeye ba\u015flar ba\u015flamaz bu olas\u0131l\u0131k ortadan kalkar ve zanaat\u00e7\u0131 giderek daha \u00e7ok bir proleter haline gelir. Demek ki, zanaat\u00e7\u0131, kendisini, ya bir burjuva haline gelerek, ya da genel olarak orta s\u0131n\u0131fa ge\u00e7erek, ya da (\u015fimdi bir\u00e7ok durumda oldu\u011fu gibi) rekabet sonucu bir proleter haline gelerek ve proletaryan\u0131n hareketine \u2014yani, az\u00e7ok bilin\u00e7li kom\u00fcnist harekete\u2014 kat\u0131larak \u00f6zg\u00fcr k\u0131lar.&#8221; (K. Marx, F. Engels, Collected Works, Progress Publishers, Moscow 1976, Volume 6, s. 101.) -Ed.<br \/>[2*] Bu, besbelli ki, &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221;n\u0131n 21. sorusuna verilen yan\u0131t\u0131n aynen kalaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir:<br \/> &#8220;Yan\u0131t: Ortakla\u015fal\u0131k ilkesi uyar\u0131nca birbirleriyle birle\u015fen halklar\u0131n milliyetleri, bu birlik ile, bir o kadar kayna\u015fmak zorunda kalacaklar ve, b\u00f6ylelikle, tabakalar ve s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli farkl\u0131l\u0131klar, temellerinin \u2014\u00f6zel m\u00fclkiyetin\u2014 terkedilmesiyle ortadan kalkt\u0131k\u00e7a, bunlar da kendilerini terkedeceklerdir.&#8221;<br \/> (K. Marx. F. Engels, Collected Works, Vol. 6, s. 103.) -Ed.<br \/>[3*] Bu sorunun yan\u0131t\u0131, &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221;n\u0131n 22. Sorusuna verilen yan\u0131tt\u0131r:<br \/> &#8220;Yan\u0131t: Bug\u00fcne kadar varolan b\u00fct\u00fcn dinler, tek tek halklar\u0131n ya da halk gruplar\u0131n\u0131n geli\u015fimlerinin tarihsel a\u015famalar\u0131n\u0131n ifadesiydiler. Ama kom\u00fcnizm, mevcut b\u00fct\u00fcn dinleri gereksizle\u015ftiren ve onlar\u0131n yerini alan tarihsel geli\u015fim a\u015fmas\u0131d\u0131r.&#8221; (Loc. cit.) -Ed.<br \/>[4*] Elyazmas\u0131n\u0131n buras\u0131nda bir bo\u015fluk var. Soru 18&#8217;in yan\u0131t\u0131na bak\u0131n\u0131z. -Ed.<\/p>\n<p>[44] Engels&#8217;in Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri adl\u0131 yap\u0131t\u0131 Kom\u00fcnist Birli\u011fin program\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda, &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221;n\u0131n (bkz: 46 nolu not) ard\u0131ndan gelen ikinci a\u015famad\u0131r. Engels bu \u0130kinci Program Tasla\u011f\u0131n\u0131 Kom\u00fcnist Birli\u011fin Paris \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn talimat\u0131 \u00fczerine kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/> &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221; ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, Ekim 1847 sonunda Engels taraf\u0131ndan yaz\u0131lar\u0131 Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri&#8217;nin Kom\u00fcnist Birli\u011fin Birinci Kongresinde tart\u0131\u015f\u0131lan tasla\u011f\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f bi\u00e7imi oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Tasla\u011f\u0131n ilk alt\u0131 maddesi tamam\u0131yla de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Engels, Adalet Birli\u011fi y\u00f6neticilerinin hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f . g\u00f6r\u00fc\u015flerine baz\u0131 \u00f6d\u00fcnler vermek zorunlulu\u011funu duymu\u015ftu. Bu \u00f6d\u00fcnlerden baz\u0131lar\u0131 \u0130lkeler&#8217;de yer almam\u0131\u015f, \u00f6tekiler ise \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirilmi\u015fti. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda her iki belge de birbirleriyle \u00e7ak\u0131\u015fmaktad\u0131r, \u015fu farkla ki, \u0130lkeler&#8217;e baz\u0131 yeni sorular eklenmi\u015ftir. Bunlar 5., 6., 10-14., 19., 20. ve 24-26. sorulard\u0131r.<br \/> Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri, Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;nun ilk bi\u00e7iminin esas temelini olu\u015fturmu\u015ftur. Marx&#8217;a yazd\u0131\u011f\u0131 23-24 Kasim 1847 tarihli mektubunda Engels, eski ilmihal bi\u00e7imini reddederek, program\u0131n Kom\u00fcnist Manifesto bi\u00e7iminde haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu. Manifesto&#8217;yu kaleme al\u0131rlarken, marksizmin kurucular\u0131, Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri&#8217;nde form\u00fcle edilmi\u015f \u00f6nermelerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/> Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri ilk kez \u0130ngilizce olarak Plebs-Magazine&#8217;de, Londra&#8217;da, Temmuz 1914-Ocak 1915 aras\u0131nda yay\u0131nland\u0131; ayr\u0131 bir bas\u0131m\u0131 1925&#8217;te \u015eikago&#8217;da \u00e7\u0131kt\u0131 (The Daily Workers Publishing Co.). Daha sonraki y\u0131llarda birka\u00e7 kez Kom\u00fcnist Manifesto ile birlikte yay\u0131nland\u0131.<br \/> Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri&#8217;nin bu ciltte yer alan metni, Karl Marx, Frederick Engels, Collected Works (Progress Publishers, Moscow 1976, Vol. 6, s. 341-357) adl\u0131 yap\u0131ttan T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015ftir. &#8211; 98.<br \/>[45] Burada s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlar kastediliyor. Daha sonralar\u0131 Engels, 1840&#8217;larda yazd\u0131klar\u0131 yap\u0131tlarda Marx&#8217;\u0131n ve kendisinin, insan geli\u015fiminin ilkel s\u0131n\u0131fs\u0131z a\u015famas\u0131ndan hi\u00e7 s\u00f6zetmediklerini, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu a\u015faman\u0131n tarihinin o s\u0131ra hen\u00fcz incelenmemi\u015f oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. (Bkz: Kom\u00fcnist Manifesto&#8217;nun 1888 \u0130ngilizce bask\u0131s\u0131na Engels&#8217;in koydu\u011fu not; bu cildin 132. sayfasi) &#8211; 99.<br \/>[46] &#8220;Kom\u00fcnist \u0130man Yemini Tasla\u011f\u0131&#8221; (Ament\u00fc), Kom\u00fcnist Birli\u011fin 2-9 Haziran 1847&#8217;de Londra&#8217;daki Birinci Kongresinde tart\u0131\u015f\u0131lan program tasla\u011f\u0131d\u0131r. Tasla\u011f\u0131n tam metni ancak 1968&#8217;de ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu belgeyi \u0130svi\u00e7reli Bert Andr\u00e9as, Kom\u00fcnist Birli\u011fin faal bir \u00fcyesi olan Joachim Friedrich Martens&#8217;in Hamburg&#8217;daki Devlet ve \u00dcniversite K\u00fct\u00fcphanesinde saklanan ar\u015fivi aras\u0131nda bulmu\u015ftur.<br \/> 1847 Ekim&#8217;inin sonlar\u0131nda, daha geli\u015fkin bir program tasla\u011f\u0131 olan Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Engels, do\u011frudan do\u011fruya bu &#8220;\u0130man Yemini&#8221;nden yararlanm\u0131\u015ft\u0131r. &#8211; 102.<br \/>[47] \u0130ngiltere&#8217;de Emek\u00e7i S\u0131n\u0131flar\u0131n Durumu&#8217;nun 1887 Amerikan bask\u0131s\u0131n\u0131n Ek&#8217;inde ve ayr\u0131ca \u0130ngiliz bask\u0131s\u0131n\u0131n ve \u0130kinci Alman bask\u0131s\u0131n\u0131n (1892) \u00d6ns\u00f6zlerinde Engels, bunal\u0131mlar\u0131n yinelenmesi konusunda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: &#8220;B\u00fcy\u00fck s\u0131nai bunal\u0131mlar\u0131n yinelenme d\u00f6nemi metinde be\u015f y\u0131l olarak belirtilmi\u015ftir. Bu, besbelli ki, 1825&#8217;ten 1842&#8217;ye kadar olan olaylar\u0131 kapsayan d\u00f6nemdi. Ama 1842&#8217;den 1868&#8217;e kadarki s\u0131nai tarih, ger\u00e7ek d\u00f6nemin on y\u0131l oldu\u011funu, ara sars\u0131nt\u0131lar\u0131n ikincil olduklar\u0131n\u0131 ve gittik\u00e7e yokolma e\u011filimi g\u00f6sterdiklerini ortaya koymu\u015ftur.&#8221; &#8211; 105.<br \/>[48] \u00c7artizm &#8211; \u0130ngiliz i\u015f\u00e7ilerinin 1830&#8217;lar ve 1840&#8217;larda giri\u015ftikleri devrimci bir y\u0131\u011f\u0131n hareketi. 1838&#8217;de \u00c7artistler, parlamentoya sunulmak \u00fczere, 21 ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki erkeklere oy hakk\u0131, gizli oy, parlamento adaylar\u0131nda aranan belli bir m\u00fclke sahip olma ko\u015fulunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131, vb. istemlerinde bulunan bir dilek\u00e7e (People&#8217;s Charter) haz\u0131rlad\u0131lar. Hareket b\u00fcy\u00fck toplant\u0131lar ve g\u00f6sterilerle ba\u015flad\u0131; slogan, People&#8217;s Charter&#8217;\u0131n uygulamas\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131md\u0131. 2 Mayis 1842&#8217;de \u00c7artistler, parlamentoya, bu kez birtak\u0131m toplumsal istemler i\u00e7eren (daha k\u0131sa i\u015fg\u00fcn\u00fc, daha y\u00fcksek \u00fccretler, vb.) ikinci bir dilek\u00e7e g\u00f6nderdiler. Bu dilek\u00e7e parlamento taraf\u0131ndan reddedildi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak \u00e7artistler, bir genel grev \u00f6rg\u00fctlediler. 1848&#8217;de, bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dilek\u00e7eyle birlikte parlamentoya y\u0131\u011f\u0131nsal bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f planlad\u0131lar. Ama h\u00fck\u00fcmet, askeri birlikler getirerek bunu \u00f6nledi. Bundan aylarca sonra, parlamento dilek\u00e7eyi inceledi ve reddetti. 1848&#8217;den sonra \u00e7artist hareket g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirmeye ba\u015flad\u0131.<br \/> \u00c7artist hareketin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framas\u0131n\u0131n temel nedeni, a\u00e7\u0131k bir programdan ve taktiklerden ve tutarl\u0131 bir devrimci proleter \u00f6nderlikten yoksun olu\u015fuydu. Ama \u00e7artistler, gene de, \u0130ngiltere&#8217;nin siyasal tarihini ve uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemi\u015flerdir. -116.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Soru 1: Kom\u00fcnizm nedir? Yan\u0131t: Kom\u00fcnizm, proletaryan\u0131n kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretisidir. Soru 2: Proletarya nedir? Yan\u0131t: Proletarya, toplumun, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir sermayeden elde edilen k\u00e2rdan de\u011fil, tamam\u0131yla ve yaln\u0131zca kendi eme\u011finin sat\u0131\u015f\u0131ndan sa\u011flayan; sevinci ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ya\u015famas\u0131 ve \u00f6lmesi, t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 emek talebine, dolay\u0131s\u0131yla i\u015flerin iyi gitti\u011fi d\u00f6nemler ile k\u00f6t\u00fc gitti\u011fi d\u00f6nemlerin birbirlerinin yerini almas\u0131na, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-261","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-karl-marx-friedrich-engels-arsivi"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Soru 1: Kom\u00fcnizm nedir? Yan\u0131t: Kom\u00fcnizm, proletaryan\u0131n kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretisidir. Soru 2: Proletarya nedir? Yan\u0131t: Proletarya, toplumun, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir sermayeden elde edilen k\u00e2rdan de\u011fil, tamam\u0131yla ve yaln\u0131zca kendi eme\u011finin sat\u0131\u015f\u0131ndan sa\u011flayan; sevinci ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ya\u015famas\u0131 ve \u00f6lmesi, t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 emek talebine, dolay\u0131s\u0131yla i\u015flerin iyi gitti\u011fi d\u00f6nemler ile k\u00f6t\u00fc gitti\u011fi d\u00f6nemlerin birbirlerinin yerini almas\u0131na, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-02-28T06:44:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"43 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels\",\"datePublished\":\"2009-02-28T06:44:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\"},\"wordCount\":8625,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"articleSection\":[\"Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\",\"name\":\"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"datePublished\":\"2009-02-28T06:44:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels","og_description":"Soru 1: Kom\u00fcnizm nedir? Yan\u0131t: Kom\u00fcnizm, proletaryan\u0131n kurtulu\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretisidir. Soru 2: Proletarya nedir? Yan\u0131t: Proletarya, toplumun, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir sermayeden elde edilen k\u00e2rdan de\u011fil, tamam\u0131yla ve yaln\u0131zca kendi eme\u011finin sat\u0131\u015f\u0131ndan sa\u011flayan; sevinci ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ya\u015famas\u0131 ve \u00f6lmesi, t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 emek talebine, dolay\u0131s\u0131yla i\u015flerin iyi gitti\u011fi d\u00f6nemler ile k\u00f6t\u00fc gitti\u011fi d\u00f6nemlerin birbirlerinin yerini almas\u0131na, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-02-28T06:44:44+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"43 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels","datePublished":"2009-02-28T06:44:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/"},"wordCount":8625,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","articleSection":["Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/","name":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","datePublished":"2009-02-28T06:44:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#primaryimage","url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","contentUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/02\/28\/komunizmin-ilkeleri-friedrich-engels\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kom\u00fcnizmin \u0130lkeleri | Friedrich Engels"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}