{"id":285,"date":"2009-03-01T15:10:29","date_gmt":"2009-03-01T12:10:29","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/"},"modified":"2009-03-01T15:10:29","modified_gmt":"2009-03-01T12:10:29","slug":"f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/","title":{"rendered":"F. Engels: Almanya’da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

I. DEVR\u0130M PATLAK VERD\u0130\u011e\u0130 SIRADA ALMANYA
Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki devrimci dram\u0131n birinci perdesi bitti. 1848 f\u0131rt\u0131nas\u0131ndan \u00f6nceki, “d\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7ler”, yeniden “g\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7leri”dirler; ve az\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f, bir g\u00fcnl\u00fck beyler, ge\u00e7ici y\u00f6netmenler, triomviralar, diktat\u00f6rler, temsilci maiyetleri ile, sivil ve askeri komiserler, valiler, yarg\u0131\u00e7lar, generaller, subaylar ve askerler ile birlikte, oralarda “in partibus infidelium”[98] yeni h\u00fck\u00fcmetler, Avrupa komiteleri,[188] merkez komiteleri, ulusal komiteler kurmak ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131 daha az d\u00fc\u015fsel herhangi bir mutlak h\u00fck\u00fcmdar\u0131n bildirgeleri kadar g\u00f6steri\u015fli bildirgelerle haber vermek i\u00e7in, \u0130ngiltere’ye, Amerika’ya, yabanc\u0131 k\u0131y\u0131lara at\u0131ld\u0131lar ve “denizler \u00f6tesine ta\u015f\u0131nd\u0131lar”.
K\u0131tadaki devrimci parti, ya da daha do\u011frusu devrimci partiler taraf\u0131ndan sava\u015f hatt\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn noktalar\u0131 \u00fczerinde (sayfa 363) u\u011fran\u0131lan bozgundan daha g\u00f6ze \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bozgun g\u00fc\u00e7 tasarlanabilir. Ama bu ne anlama gelir? Britanya burjuvazisinin siyasal ve toplumsal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in sava\u015f\u0131m\u0131 48, Frans\u0131z burjuvazisininki 40 benzersiz sava\u015f\u0131m y\u0131l\u0131n\u0131 kapsamad\u0131 m\u0131?[189] Ve onlar\u0131n zaferi, tam da yeniden canland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f krall\u0131k her zamandan daha sa\u011flam oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 anda, her zamandan daha yak\u0131n olmad\u0131 m\u0131? Bo\u015f inan\u0131n, devrimleri bir avu\u00e7 ajitat\u00f6r\u00fcn h\u0131nz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 zamanlar ge\u00e7ti ve iyice geride kald\u0131. Her t\u00fcrl\u00fc devrimci karga\u015fal\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131nda, g\u00fcn\u00fc ge\u00e7mi\u015f kurumlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 engelledikleri bir gereksinmenin bulundu\u011funu \u015fimdi herkes biliyor. Bu gereksinmenin, kendini, hen\u00fcz hemen bir ba\u015far\u0131 sa\u011flayacak kadar derin, o kadar genel bir bi\u00e7imde duyurmamas\u0131 olanakl\u0131; ama bu gereksinmeyi her zorla bast\u0131rma giri\u015fimi, onu, engellerini par\u00e7alay\u0131ncaya kadar, daha da belirgin bir duruma getirmekten ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermeyecektir. E\u011fer yenilmi\u015fsek, yapmam\u0131z gereken tek \u015fey, ba\u015ftan ba\u015flamakt\u0131r. Ve, bereket versin, hareketin birinci perdesinin sonu ile ikinci perdesinin ba\u015flamas\u0131 aras\u0131nda verilen, ku\u015fkusuz \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcreli dinlenme zaman\u0131, bize \u00e7ok yararl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yapma zaman\u0131 b\u0131rak\u0131yor: Son patlamay\u0131 ve bunun bozguna u\u011framas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lan nedenlerin; \u00f6nderlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n rasgele \u00e7abalar\u0131, yetenekleri, kusurlar\u0131, yan\u0131lg\u0131 ya da ihanetleri i\u00e7inde de\u011fil, ama genel toplumsal durum ve allak bullak olan uluslar\u0131n herbirinin varl\u0131k ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde aranmas\u0131 gereken nedenlerin irdelenmesi. Birdenbire patlak veren 1848 \u015eubat ve Mart hareketlerinin[190] tek tek bireylerin i\u015fi de\u011fil, az\u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f, ama t\u00fcm \u00fclkelerdeki bir\u00e7ok s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan, \u00e7ok farkl\u0131 bir bi\u00e7imde duyulmu\u015f ulusal zorunluluk ve gereksinmelerin kendili\u011finden, kar\u015f\u0131-konmaz g\u00f6sterileri olduklar\u0131 genellikle kabul edilen bir olgu; nedir ki, kar\u015f\u0131-devrimin ba\u015far\u0131 nedenlerini arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, her yerden filanca bay ya da falanca yurtta\u015f\u0131n halka “ihanet” etti\u011fi haz\u0131r yan\u0131t\u0131n\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu yan\u0131t, duruma g\u00f6re, do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f olabilir; ama hi\u00e7 bir durumda hi\u00e7 bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamaz ve “halk”\u0131n nas\u0131l olup da kendisine b\u00f6yle ihanet ettirdi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 bile sa\u011flamaz. Ve t\u00fcm a\u011f\u0131rl\u0131k olarak, sadece \u015fu ya da bu yurtta\u015f\u0131n g\u00fcvene de\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilgisinden ba\u015fka bir \u015feyi bulunmayan bir siyasal partinin gelece\u011fi (sayfa 364) ne kadar i\u00e7ler ac\u0131s\u0131d\u0131r!
\u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, devrimci karga\u015fal\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu kadar, bunun bast\u0131r\u0131lma nedenlerinin de incelenme ve a\u00e7\u0131klanmas\u0131, tarihsel bak\u0131mdan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Devrimi, batm\u0131\u015f bulundu\u011fu kayal\u0131klar\u0131n i\u00e7ine s\u00fcr\u00fckleyenin Marrast, Ledru-Rollin, Louis-Blanc, ya da Ge\u00e7ici H\u00fck\u00fcmetin bir ba\u015fka \u00fcyesi veya birarada hepsi oldu\u011fu yolundaki b\u00fct\u00fcn o baya\u011f\u0131 ve ki\u015fisel tart\u0131\u015fma ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 su\u00e7lamalar, b\u00fct\u00fcn o \u00e7eli\u015fik savlar, olup bitenlerin herhangi bir ayr\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n ay\u0131rdedebilmek i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7e\u015fitli hareketleri \u00e7ok uzaktan g\u00f6zlemleyen Amerikal\u0131ya ya da \u0130ngilize ne yarar sa\u011flayabilir, nas\u0131l bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirebilirler? \u00c7o\u011fu iyilik yapmak i\u00e7in oldu\u011fu kadar k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmak i\u00e7in de pek yetenekli olmayan onbir adam\u0131n,[191] 36 milyonluk bir ulusu, bu 36 milyonun hepsi de onbirler kadar \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f olmad\u0131k\u00e7a, \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde y\u0131k\u0131ma u\u011fratabildi\u011fine, sa\u011fduyulu hi\u00e7 bir insan, hi\u00e7 bir zaman inanmayacakt\u0131r. Ama, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc karanl\u0131k i\u00e7inde elyordam\u0131yla ilerlese de, nas\u0131l olup da 36 milyon insan birdenbire izlenecek yolu kararla\u015ft\u0131rmaya \u00e7a\u011f\u0131ld\u0131, ve o zaman nas\u0131l oldu da yanl\u0131\u015f yola sapt\u0131, ve nas\u0131l oldu da eski \u00f6nderlerinin y\u00f6netimi ge\u00e7ici olarak almalar\u0131na izin verildi, i\u015fte as\u0131l sorun bu.
\u00d6yleyse, her ne kadar Tribune[192] okurlar\u0131na, bir yandan 1848 Alman devrimini zorunlu k\u0131larken, \u00f6te yandan bu devrimin 1849 ve 1850’deki ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ge\u00e7ici bast\u0131r\u0131lmas\u0131na da g\u00f6t\u00fcren nedenleri a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsak da, olaylar\u0131n bu \u00fclkede olu\u015ftuklar\u0131 bi\u00e7imde tam bir betimlemesini yapmam\u0131z bizden beklenmemeli. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte beklenmedik, tutars\u0131z ve ba\u011fda\u015fmaz bir nitelik ta\u015f\u0131yan bu olgular k\u00fcmesinin tarihe hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde girece\u011fini, gelecekteki olaylar ve gelecek ku\u015faklar\u0131n yarg\u0131s\u0131 kararla\u015ft\u0131racak. B\u00f6yle bir i\u015f i\u00e7in zaman daha gelmedi; olanakl\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmam\u0131z, ve e\u011fer, bu hareketin ba\u015fl\u0131ca olaylar\u0131 ve kesin d\u00f6neme\u00e7lerini a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131, ve belki de pek uzak olmayan gelecek patlaman\u0131n, Alman halk\u0131na verece\u011fi y\u00f6ne ili\u015fkin bir bilgi edinmek i\u00e7in, s\u00f6z g\u00f6t\u00fcrmez olaylara dayanan akla-uygun nedenler bulmas\u0131n\u0131 becerebilirsek, kendimizi ba\u015far\u0131l\u0131 saymam\u0131z gerek.
Ve ilkin, devrim patlak verdi\u011fi s\u0131rada Almanya’n\u0131n durumu neydi?
\u00c7e\u015fitli halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n, her t\u00fcrl\u00fc siyasal organizmanin (sayfa 365) temelini olu\u015fturan bile\u015fimi, Almanya’da, b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerde oldu\u011fundan daha karma\u015f\u0131k idi. \u0130ngiltere’de ve Fransa’da, feodalizm, ya tamamen yok edildi\u011fi, ya da, bu \u00fclkelerin birincisinde oldu\u011fu gibi, b\u00fcy\u00fck kentlerde ve \u00f6zellikle ba\u015fkentte toplanm\u0131\u015f zengin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir burjuvazi taraf\u0131ndan, baz\u0131 anlams\u0131z bi\u00e7imlere indirgendi\u011fi halde, Almanya’daki feodal soyluluk, eski ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc korumu\u015ftu. Feodal toprak m\u00fclkiyeti sistemi hemen her yerde egemendi. Toprakbeyleri, kendilerine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u00f6yl\u00fcler (tenancier) \u00fczerindeki yarg\u0131lama haklar\u0131n\u0131 bile devam ettiriyorlard\u0131. Siyasal ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan, prensler \u00fczerindeki denetleme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 halde, vergi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi, yurtluklar\u0131nda ya\u015fayan k\u00f6yl\u00fcl\u00fck \u00fczerindeki orta\u00e7a\u011f egemenlik haklar\u0131n\u0131n da hemen hepsini korumu\u015flard\u0131. Feodalizm baz\u0131 b\u00f6lgelerde \u00f6b\u00fcr b\u00f6lgelerdekinden daha parlak bir durumdayd\u0131, ama Ren’in sol k\u0131y\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir yerde tamamen ortadan kalkmam\u0131\u015ft\u0131. O s\u0131ralarda \u00e7ok kalabal\u0131k ve bazan \u00e7ok da zengin olan bir feodal soyluluk, resmen \u00fclkenin birinci “z\u00fcmre”si (\u00e9tat) say\u0131l\u0131yordu. Y\u00fcksek devlet memurlar\u0131n\u0131 bu z\u00fcmre sa\u011fl\u0131yor, ordudaki subayl\u0131k g\u00f6revlerini hemen tamamen bu z\u00fcmre elde tutuyordu.
Almanya burjuvazisi, Fransa ya da \u0130ngiltere burjuvazisi kadar zengin ve yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f olmaktan uzakt\u0131. Almanya’n\u0131n eski yap\u0131mevleri (man\u00fcfakt\u00fcrler), buhar\u0131n giri\u015fi ve \u0130ngiliz sanayiinin h\u0131zl\u0131 bir yay\u0131lma durumundaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle y\u0131k\u0131ma u\u011fram\u0131\u015flard\u0131; Napol\u00e9on’un k\u0131tasal abluka sistemi[18] alt\u0131nda olu\u015fmu\u015f ve \u00fclkenin \u00f6b\u00fcr b\u00f6l\u00fcmlerinde de kurulmu\u015f daha modern sanayiler, eskilerin kayb\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcnlemiyor, ve sanayi i\u00e7in, soylulu\u011funkinden ba\u015fka her t\u00fcrl\u00fc zenginlik ve g\u00fc\u00e7 toplanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131skan\u00e7 h\u00fck\u00fcmetleri, kendi gereksinmelerini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutmaya zorlayacak bir ilgi uyand\u0131rmaya yetmiyorlard\u0131. Fransa, kendi ipek sanayiini, elli devrim ve sava\u015f y\u0131l\u0131ndan zaferle ge\u00e7irdigi halde, Almanya, ayn\u0131 zaman s\u00fcresi i\u00e7inde, eski bez sanayiini hemen hemen yitiriyordu. Ayr\u0131ca sanayi b\u00f6lgeleri, az say\u0131da, da\u011f\u0131n\u0131k ve \u00fclkenin tamamen i\u00e7lerinde kurulmu\u015f idiler; ve ihracat ve ithalat i\u00e7in, tercihan Hollanda ya da Bel\u00e7ika limanlar\u0131 gibi yabanc\u0131 limanlardan yararland\u0131klar\u0131ndan, Balt\u0131k ve Kuzey denizindeki b\u00fcy\u00fck limanlar ile de ya hi\u00e7, ya da \u00e7ok az ortakla\u015fa (sayfa 366) \u00e7\u0131karlara sahip bulunuyorlard\u0131; ama \u00f6zellikle, Paris ve Lyon, Londra ve Manchester gibi b\u00fcy\u00fck sanayi ve ticaret merkezleri yaratmada yeteneksiz idiler. Alman sanayiinin bu geri durumunun bir\u00e7ok nedeni vard\u0131, ama ikisi bu durumu a\u00e7\u0131klamaya yeter: D\u00fcnya ticaretinin ana yolu durumuna gelmi\u015f olan Atlantikten uzakta bulunan \u00fclkenin elveri\u015fsiz co\u011frafi durumu ile, Almanya’n\u0131n, 16. y\u00fczy\u0131ldan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar girdi\u011fi, ve topraklar\u0131 \u00fczerinde verilen s\u00fcrekli sava\u015flar. Say\u0131sal g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc ve hele yo\u011funluk eksikli\u011fi, Alman burjuvazisini, \u0130ngiliz burjuvazisinin 1688’den beri sahip bulundu\u011fu ve Frans\u0131z burjuvazisinin 1789’da fethetti\u011fi o siyasal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc elde etmekten al\u0131koydular. Ama gene de, 1815’ten bu yana,[193] Alman burjuvazisinin zenginli\u011fi, ve zenginlik ile birlikte siyasal etkinli\u011fi de durmadan art\u0131yordu. H\u00fck\u00fcmetler istemeye istemeye de olsa, hi\u00e7 de\u011filse onun en ivedi maddi \u00e7\u0131karlar\u0131 \u00f6n\u00fcnde e\u011filme zorunda kald\u0131lar. Hatta hakl\u0131 olarak denilebilir ki, 1815-1830 ve 1832-1840 aras\u0131nda, ikincil devletlerin anayasalar\u0131nda burjuvaziye verilmi\u015f her siyasal etkinlik par\u00e7as\u0131, bu iki siyasal gericilik d\u00f6nemi i\u00e7inde ondan geri al\u0131nm\u0131\u015f ve bu etkinli\u011fin her par\u00e7as\u0131 daha elle tutulur bir \u00e7\u0131kar \u00f6d\u00fcn\u00fc ile \u00f6d\u00fcnlenmi\u015ftir. Burjuvazinin her siyasal yenilgisi, ticaret hukuku alan\u0131nda bir zafer sonucu vermi\u015ftir. Ve ku\u015fkusuz, 1818 Prusya koruyucu g\u00fcmr\u00fck tarifesi[194] ve Zollverein’in[[195] kurulmasi, Almanya t\u00fcccar ve sanayicileri bak\u0131m\u0131ndan, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir d\u00fckal\u0131\u011f\u0131n Meclisinde, onlar\u0131n oylar\u0131 ile g\u0131rg\u0131r ge\u00e7en bakanlara g\u00fcvensizliklerini bildirme ikircil hakk\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer ta\u015f\u0131yordu. Zenginli\u011finin art\u0131\u015f\u0131 ve ticaretinin geni\u015flemesi ile, burjuvazi \u00e7ok ge\u00e7meden, en \u00f6nemli \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesinin, \u00fclkenin siyasal yap\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan, onun \u00e7eli\u015fik e\u011filim ve kaprislere sahip 36 prens [196] aras\u0131ndaki keyfi b\u00f6l\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc taraf\u0131ndan, tar\u0131m ve tar\u0131ma ba\u011fl\u0131 sanayileri engelleyen feodal zincirler taraf\u0131ndan, bilgisiz oldu\u011fu kadar b\u00fcy\u00fckl\u00fck de taslayan bir b\u00fcrokrasinin t\u00fcm ticari i\u015flemleri \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131c\u0131 g\u00f6zetim taraf\u0131ndan \u00f6nlendi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir evreye girdi. Ayn\u0131 zamanda, Zollverein’in geni\u015flemesi ve peki\u015fmesi, buhar\u0131n ula\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131nda genel bir uygulama alan\u0131 bulmas\u0131, i\u00e7 pazar \u00fczerindeki artan rekabet, \u00e7e\u015fitli devlet ve eyaletlerin ticari s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 birbirine yakla\u015ft\u0131r\u0131yor, \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 birle\u015ftiriyor ve (sayfa 367) g\u00fc\u00e7lerini merkezle\u015ftiriyordu. Do\u011fal sonu\u00e7, b\u00fct\u00fcn halinde liberal muhalefet kamp\u0131na, ge\u00e7meleri, ve Alman burjuvazisinin siyasal iktidar i\u00e7in ilk ciddi sava\u015f\u0131m\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 oldu. Prusya burjuvazisinin, Almanya’da burjuva hareketin y\u00f6netimini eline ald\u0131\u011f\u0131 tarih olan 1840, [197] bu de\u011fi\u015fikli\u011fin tarihi olarak saptanabilir. Bu 1840-1841 liberal muhalefet hareketine gene d\u00f6nece\u011fiz.
Ulusun, ne soyluluk, ne de burjuvazi i\u00e7inde yer alan b\u00fcy\u00fck y\u0131\u011f\u0131n\u0131, kentlerde, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar s\u0131n\u0131f\u0131 ile i\u015f\u00e7ilerden, ve k\u00f6ylerde de, k\u00f6yl\u00fclerden bile\u015fiyordu.
Bu \u00fclkede b\u00fcy\u00fck kapitalistler ve sanayiciler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131na konulan engeller sonucu, Almanya’da k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf ve d\u00fckkanc\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131 son derece kalabal\u0131kt\u0131r. B\u00fcy\u00fck kentlerde n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011funu hemen hemen bu s\u0131n\u0131f olu\u015fturur, k\u00fc\u00e7\u00fck kentlerde, daha etkin ya da daha zengin rakiplerin yoklu\u011fu nedeniyle, bu s\u0131n\u0131f kesenkes a\u011f\u0131r basar. T\u00fcm modern devletlerde ve t\u00fcm modern devrimlerde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yan k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, yak\u0131n sava\u015f\u0131mlar i\u00e7inde, hemen her zaman kesin bir rol oynam\u0131\u015f bulundu\u011fu Almanya’da \u00f6zellikle \u00f6nemlidir. B\u00fcy\u00fck kapitalistler, t\u00fcccar ve sanayiciler s\u0131n\u0131f\u0131, yani burjuvazi ile, proleter ya da \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki arac\u0131 konumu, onun ay\u0131rdedici niteli\u011fini belirler. Burjuvazinin konumunu \u00f6zler, ama en k\u00fc\u00e7\u00fck bir talih tersli\u011fi, bu s\u0131n\u0131f bireylerini proletarya saflar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Monar\u015fik ve feodal \u00fclkelerde, k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, varolabilmek i\u00e7in, saray ve aristokrasi sat\u0131nal\u0131c\u0131lar toplulu\u011funa gereksinme duyar; bu sat\u0131nal\u0131c\u0131lar toplulu\u011funun yitirilmesi, onu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u0131k\u0131ma u\u011frat\u0131r. O kadar b\u00fcy\u00fck olmayan kentlerde, bir askeri garnizon, kantonal bir h\u00fck\u00fcmet, maiyeti ile birlikte bir yarg\u0131lama mahkemesi, \u00e7o\u011fu kez bu k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalar g\u00f6nencinin temelini olu\u015fturur: Bu kurumlar\u0131 yok edin, d\u00fckkanc\u0131lar, terziler, kundurac\u0131lar, marangozlar vb. hap\u0131 yutar. En zengin s\u0131n\u0131f\u0131n saflar\u0131na y\u00fckselme umudu ile, proleter, hatta yoksul s\u0131n\u0131f durumuna d\u00fc\u015fme korkusu aras\u0131nda bu bi\u00e7imde durmadan \u00e7alkalanan, siyasal i\u015flerin y\u00f6netiminde bir pay alarak, \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00f6ncelik kazand\u0131rma umudu ile, s\u0131ras\u0131z bir muhalefet y\u00fcz\u00fcnden, en iyi m\u00fc\u015fterilerini elinden alma g\u00fcc\u00fcne sahip bulundu\u011funa g\u00f6re, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile elinde tutan bir h\u00fck\u00fcmetin \u00f6fkesini uyand\u0131rma korkusu (sayfa 368) aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, g\u00fcvensizli\u011fi tutar\u0131 ile ters orant\u0131l\u0131 \u015f\u00f6yle b\u00f6yle bir servete sahip bu s\u0131n\u0131f, kan\u0131lar\u0131nda son derece sallant\u0131l\u0131d\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir feodal ya da monar\u015fik h\u00fck\u00fcmetin y\u00f6netimi alt\u0131nda sayg\u0131l\u0131 ve boynu e\u011fik bir durumda bulunan bu s\u0131n\u0131f, burjuvazi y\u00fckseli\u015f yolundayken liberalizme e\u011finir; burjuvazi kendi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flar sa\u011flamaz zorlu demokratik n\u00f6betler ge\u00e7irir; ama alt\u0131ndaki s\u0131n\u0131f, proletarya, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir harekete giri\u015fmeye g\u00f6rs\u00fcn, gene i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 bir y\u0131lg\u0131nl\u0131k i\u00e7ine d\u00fc\u015fer. Bu s\u0131n\u0131f\u0131n Almanya’da s\u0131rayla bu evrelerin birinden \u00f6b\u00fcr\u00fcne nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini azar azar g\u00f6rece\u011fiz.
Toplumsal ve siyasal geli\u015fmesinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, Almanya’da, Alman burjuvazisi o \u00fclkeler burjuvazisinden ne kadar geriyse, \u0130ngiltere ve Fransa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan bir o kadar geridir. B\u00f6yle efendiye b\u00f6yle u\u015fak. Kalabal\u0131k, sa\u011flam, yo\u011fun ve ak\u0131ll\u0131 bir proleter s\u0131n\u0131f i\u00e7in varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n evrimi, kalabal\u0131k, zengin, yokun ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n varl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n geli\u015fmesi ile birlikte gider. Burjuvazinin \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcnt\u00fcleri ve hele en ilerici b\u00f6l\u00fcnt\u00fcs\u00fc, b\u00fcy\u00fck sanayiciler, siyasal iktidar\u0131 ellerine al\u0131p da devleti gereksinmeleri uyar\u0131nca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeden \u00f6nce, i\u015f\u00e7i hareketi hi\u00e7 bir zaman ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir, hi\u00e7 bir zaman salt proleter bir nitelik ta\u015f\u0131maz. \u0130\u015fte ancak o zamandir ki, patronlar ile i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fma eli kula\u011f\u0131nda bir durum al\u0131r ve art\u0131k ertelenemez; i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 art\u0131k aldat\u0131c\u0131 umutlar, hi\u00e7 bir zaman ger\u00e7ekle\u015femeyecek vaatlerle kendini oyalatmaz; 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck sorunu, proleterli\u011fin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131k\u00e7a ve ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fc ile, en sonunda birinci plana ge\u00e7er. Nedir ki, Almanya’da, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, B\u00fcy\u00fck-Britanya’n\u0131n \u00f6ylesine g\u00f6rkemli \u00f6rneklerini verdi\u011fi o modern sanayi prensleri taraf\u0131ndan de\u011fil, ama t\u00fcm \u00fcretim sistemi sadece bir orta\u00e7a\u011f kal\u0131nt\u0131s\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck zanaat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu. Ve b\u00fcy\u00fck pamuk prensi ile k\u00fc\u00e7\u00fck kundura onar\u0131c\u0131s\u0131 ya da terzi ustas\u0131 aras\u0131nda nas\u0131l \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ayr\u0131m varsa, modern sanayi Babil’lerinin \u00f6ylesine uyan\u0131k fabrika i\u015f\u00e7isi ile, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131rsal kentin, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve \u00e7ali\u015fma bi\u00e7imi bundan be\u015fy\u00fcz y\u0131l \u00f6nceki lonca kalfalar\u0131n\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7iminden \u00e7ok az ayr\u0131lan \u00e7ekingen terzi i\u015f\u00e7isi ya da ince marangoz aras\u0131nda t\u0131pk\u0131 \u00f6yle bir ayr\u0131m var. Modern ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131n, modern sanayi \u00fcretim bi\u00e7imlerinin (sayfa 369) bu genel yoklu\u011fu, modem fikirlerin bir o kadar genel bir yoklu\u011fu ile, gere\u011fi gibi, e\u015flik edilmektedir. Bu nedenle, devrim patlak verdigi zaman, emek\u00e7ilerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, ba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra, hemen orta\u00e7a\u011f\u0131n ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 gedik ve loncalar\u0131n\u0131n yeni ba\u015ftan kurulmas\u0131n\u0131 istemi\u015f olmas\u0131na \u015fa\u015fman\u0131n yeri yok. Evet, modern \u00fcretim sisteminin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 sanayi b\u00f6lgelerinin etkinli\u011fi sayesinde ve \u00e7ok say\u0131da emek\u00e7inin g\u00f6\u00e7ebe ya\u015fam\u0131na ba\u011fl\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fki ve entelekt\u00fcel geli\u015fme sonucu, s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu \u00fczerindeki fikirleri \u00e7ok a\u00e7\u0131k ve varolan olgular ve tarihsel zorunluluklar ile daha bir uyumlu olan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6\u011feler \u00e7ekirde\u011fi olu\u015ftu. Ama bu, bir az\u0131nl\u0131ktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. E\u011fer burjuvazinin etkin hareketi, 1840’tan ba\u015flat\u0131labilirse, proleter s\u0131n\u0131f\u0131n etkin hareketi de, Silezya ve Bohemya[10] i\u015f\u00e7ilerinin 1844’teki ayaklanmalar\u0131[198] ile ba\u015flar, \u2014 ve az sonra bu hareketin \u00e7e\u015fitli evrelerini g\u00f6zden ge\u00e7irme f\u0131rsat\u0131n\u0131 bulaca\u011f\u0131z.
Son olarak, tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri maiyeti ile birlikte, t\u00fcm ulusun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan, o b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler s\u0131n\u0131f\u0131, yani k\u00f6yl\u00fcl\u00fck vard\u0131. Ama bu s\u0131n\u0131f kendi i\u00e7inde farkl\u0131 katmanlara b\u00f6l\u00fcn\u00fcyordu. En ba\u015fta, az\u00e7ok b\u00fcy\u00fccek \u00e7iftliklerin sahibi olan ve herbiri \u00e7ok say\u0131da tar\u0131m i\u015f\u00e7isi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran hali vakti yerinde \u00e7ift\u00e7iler, Almanya’da Gross-und Mittel-Bauern[11] denilen \u00e7ift\u00e7iler geliyordu. Bir yandan, vergiden ba\u011f\u0131\u015f\u0131k b\u00fcy\u00fck toprak sahipleri ile, \u00f6te yandan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcler ve \u00e7iftlik yana\u015falar\u0131 aras\u0131nda yer alan bu s\u0131n\u0131f i\u00e7in en do\u011fal siyaset, apa\u00e7\u0131k nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, kentlerin anti-feodal burjuvazisi ile bir ittifaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. Sonra, feodalizmin, Frans\u0131z devriminin g\u00fc\u00e7l\u00fc yumruklar\u0131 alt\u0131nda yenik d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc Ren eyaletinde[199] a\u011f\u0131r basan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6zg\u00fcr k\u00f6yl\u00fcler geliyordu. Vaktiyle topraklar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler alt\u0131na sokan feodal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klardan sat\u0131nalma yoluyla kurtulabildikleri \u00f6b\u00fcr eyaletlerde de, \u015furada burada, bu t\u00fcr \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00f6yl\u00fcler vard\u0131. Ama, bu s\u0131n\u0131f, toprak m\u00fclkleri, genellikle topra\u011f\u0131n ger\u00e7ek sahibi k\u00f6yl\u00fc de\u011fil, ona bor\u00e7 para veren tefeci olacak derecede ve \u00e7ok a\u011f\u0131r ko\u015fullarla ipotek edilmi\u015f bulundu\u011fu i\u00e7in, sadece s\u00f6zde kalan bir \u00f6zg\u00fcr k\u00f6yl\u00fcler s\u0131n\u0131f\u0131 idi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak, topraklar\u0131ndan kovulmas\u0131 g\u00fc\u00e7, ama (sayfa 370)tenanciers f\u00e9odaux) vard\u0131. Son olarak da, durumu, bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck m\u00fclkte, \u0130ngiltere’deki ayn\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n durumuna t\u0131pat\u0131p benzeyen, ve her zaman yoksul, yar\u0131-a\u00e7 yar\u0131-tok ve efendilerinin k\u00f6leleri olarak ya\u015fay\u0131p \u00f6len tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri. Tar\u0131msal n\u00fcfusun bu son \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6z\u011f\u00fcr k\u00f6yl\u00fcler, feodal toprak kirac\u0131lar\u0131 ve tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri, devrimden \u00f6nce siyasetle pek ilgilenmezlerdi, ama bu olay\u0131n onlara en parlak geleceklerle dolu yeni bir ya\u015fam a\u00e7masi gerekti\u011fi de ortada. Bunlardan herbirine, devrim yararlar vaadediyordu; ve hareket bir kez iyice ba\u015flad\u0131ktan sonra, herbirinin, n\u00f6bet n\u00f6bet, harekete kat\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemek gerekiyordu. Ama ayn\u0131 derecede ortada olan ve ayr\u0131ca t\u00fcm modern \u00fclkeler tarihinden anla\u015f\u0131lan bir ba\u015fka \u015fey de, tar\u0131msal n\u00fcfusun, geni\u015f bir alan \u00fczerindeki da\u011f\u0131lmas\u0131 ve i\u00e7inden az bu\u00e7uk \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc aras\u0131nda bir anla\u015fma yaratman\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc sonucu, hi\u00e7 bir zaman ba\u015far\u0131l\u0131 bir ba\u011f\u0131ms\u0131z harekete giri\u015femeyece\u011fidir; kentlerin, daha yo\u011fun, daha uyan\u0131k, harekete ge\u00e7mesi daha kolay halk\u0131n\u0131n, ona bir ilk iti\u015f vermesi gerek.
Son hareketler patlak verdi\u011fi s\u0131rada, hep birarada Alman ulusunu olu\u015fturan en \u00f6nemli s\u0131n\u0131flar\u0131n bu k\u0131sa betimlemesi, tutarl\u0131l\u0131k ve i\u00e7 birlik yoklu\u011funu oldu\u011fu gibi, bu hareketleri nitelendiren a\u00e7\u0131k \u00e7eli\u015fkileri de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131klamaya yetecek. Bu kadar \u00e7e\u015fitli, bu kadar kar\u015f\u0131t, ve b\u00f6ylesine garip bir bi\u00e7imde i\u00e7i\u00e7e ge\u00e7en \u00e7\u0131karlar, zorluca \u00e7at\u0131\u015facak kadar ileri gittikleri zaman; bu \u00e7eli\u015fik \u00e7\u0131karlar, her b\u00f6lgede, her eyalette, \u00e7e\u015fitli oranlarda birbirlerine kar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 zaman, her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde, \u00fclkede kararlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile, ayn\u0131 \u00e7eki\u015fmeyi her yerde her zaman sava\u015f\u0131mla yeniden bir sonuca vard\u0131rma zorunlulu\u011funu \u00f6nleme yollar\u0131na ba\u015fvurabilecek bir Londra, bir Paris gibi b\u00fcy\u00fck bir merkez olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, sava\u015f\u0131m\u0131n, b\u00fcy\u00fck tutarda kan, enerji ve sermaye harcanaca\u011f\u0131, ve her \u015feye kar\u015f\u0131n hi\u00e7 bir kesin sonucun elde edilemeyece\u011fi yal\u0131t\u0131k ve aralar\u0131nda hi\u00e7 bir ba\u011f bulunmayan bir \u00e7at\u0131\u015fmalar y\u0131\u011f\u0131n\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeden ba\u015fka ne beklemeli?
Almanya’n\u0131n, b\u00fcy\u00fckl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc \u00fc\u00e7 d\u00fczine prenslik halindeki siyasal b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fc de, ayn\u0131 bi\u00e7imde, ulusu (sayfa 371) olu\u015fturan ve yerine g\u00f6re her b\u00f6lgede de\u011fi\u015fen \u00f6\u011felerin kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve \u00e7oklu\u011fu ile a\u00e7\u0131klan\u0131r. Ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, erek ve eylem birli\u011fi de olmaz. Ger\u00e7i Alman Konfederasyonu[103] sonuna dek bozulmaz olarak ilan edildi, ama Konfederasyon ile onun organ\u0131 olan Diyet,[200] Alman birli\u011fini hi\u00e7 bir zaman temsil etmediler. Merkezle\u015fmenin Almanya’da eri\u015filen en y\u00fcksek derecesi, Zollverein’\u0131n kurulu\u015fu oldu; bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, Avusturya, \u00f6zel g\u00fcmr\u00fck engellerinin arkas\u0131nda kendini savunmaya devam ederken, Kuzey Denizi devletleri, kendi \u00f6zel g\u00fcmr\u00fck birliklerini kurmaya zorland\u0131lar.[201] Almanya, t\u00fcm pratik erekler bak\u0131m\u0131ndan, otuzalt\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z iktidar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olma yerine, sadece \u00fc\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131z iktidar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olma ho\u015fnutlu\u011funa erdi. Elbette Rus \u00e7ar\u0131n\u0131n[12] a\u011f\u0131r basan etkisi,[202]
\u00d6nc\u00fcllerimizden bu giri\u015f niteli\u011findeki sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131ktan sonra, Alman halk\u0131n\u0131n bu \u00e7e\u015fitli s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n harekete birbiri ard\u0131na nas\u0131l kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131, ve 1848 Frans\u0131z devrimi patlak verdi\u011fi zaman, hareketin nas\u0131l bir nitelik kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz.
Londra, Eyl\u00fcl 1851<\/p>\n

II. PRUSYA DEVLET\u0130
Almanya’da orta s\u0131n\u0131f\u0131n ya da burjuvazinin siyasal hareketi 1840’tan ba\u015flat\u0131labilir. Haberci belirtiler, bu \u00fclkenin mali ve s\u0131nai s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, art\u0131k ona yar\u0131-feodal, yar\u0131-b\u00fcrokratik bir monar\u015finin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda gev\u015fek ve edilgin kalmaya izin vermeyecek bir olgunluk derecesine eri\u015fti\u011fini g\u00f6stermi\u015f bulunuyorlard\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck Alman prensleri, bir yandan kendilerini Avusturya ve Prusya’n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, ya da kendi \u00f6z devletleri soylulu\u011funun etkisi kar\u015f\u0131s\u0131nda daha ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u0131lmak, \u00f6te yandan, Viyana kongresi[203] tarafindan kendi egemenlikleri alt\u0131nda birle\u015ftirilen birbirine benzemez eyaletleri bir b\u00fct\u00fcn halinde peki\u015ftirmek ere\u011fiyle, birbiri ard\u0131na, az\u00e7ok liberal anayasalar \u00e7\u0131kard\u0131lar. Bunu, kendileri i\u00e7in en k\u00fc\u00e7\u00fck (sayfa 372) bir tehlike olmaks\u0131z\u0131n yapabiliyorlard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc, konfederal Diyetin, Avusturya ve Prusya’n\u0131n ellerindeki bu basit kuklar\u0131n\u0131n, h\u00fck\u00fcmran egemenliklerine el uzatmaya kalk\u0131\u015fmas\u0131 durumunda, onun diktat\u00f6rce kar\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131 direnirken, kamuoyu ve meclisler tarafindan destekleneceklerinden g\u00fcvenliydiler; ve e\u011fer, tersine, meclisler \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir duruma gelirlerse, her t\u00fcrl\u00fc muhalefeti yok etmek i\u00e7in Diyetin yetkisinden (otoritesinden) yararlanmalar\u0131 olanakl\u0131yd\u0131. Bavyera, W\u00fcrtemberg, Baden ve Hannover’in anayasal kurumlar\u0131, bu ko\u015fullar i\u00e7inde, siyasal iktidar i\u00e7in ciddi bir sava\u015f\u0131m ba\u015flatamazlard\u0131; bu nedenle, Alman burjuvazisinin, iki b\u00fcy\u00fck Alman devletinin siyasetinde ve anayasas\u0131nda k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim olmad\u0131k\u00e7a, ikincil \u00f6nemde her sava\u015f\u0131m ve zaferin etkisiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 iyi bilen b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, k\u00fc\u00e7\u00fck devletlerin yasama meclislerinde y\u00fckselen g\u00fcnl\u00fck tart\u0131\u015fmalara genellikle yabanc\u0131 kald\u0131. Bununla birlikte, gene bu s\u0131rada, profesyonel muhalif, liberal bir avukatlar soyu, Rottech’ler, Weleker’ler, Roemer’ler, Jordan’lar, St\u00fcve’ler ve Eisenmann’lar, yirmi y\u0131ll\u0131k az\u00e7ok parlak, ama her zaman verimsiz bir muhalefetten sonra, 1848 devrimci deniz bask\u0131n\u0131 tarafindan iktidar\u0131n doru\u011funa \u00e7\u0131kanlar\u0131, ve orada d\u00f6rtba\u015f\u0131 mamur yeteneksizlik ve de\u011fersizliklerini kan\u0131tlad\u0131ktan sonra, bir anda hi\u00e7lik i\u00e7ine at\u0131lan o b\u00fcy\u00fck “halk adamlar\u0131” (Volksm\u00e4nner), bu k\u00fc\u00e7\u00fck meclisler i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u0131karc\u0131 (affairiste) ve profesyonel muhalif politikac\u0131lar\u0131n Alman topra\u011f\u0131 \u00fczerindeki bu ilk \u00f6rnekleri, s\u00f6ylevleri ve yaz\u0131lar\u0131 ile, Alman kulaklar\u0131n\u0131 anayasac\u0131l\u0131\u011f\u0131n diline al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar, ve sadece varl\u0131klar\u0131 ile, burjuvazinin, bu geveze avukat ve profes\u00f6rlerin asl\u0131nda ne anlama geldiklerini pek bilmeden kullanma al\u0131\u015fk\u0131s\u0131nda olduklar\u0131 siyasal laflar\u0131, onlara ger\u00e7ek anlamlar\u0131n\u0131 vererek kullanaca\u011f\u0131 zaman\u0131n geldi\u011fini haber verdiler.
Alman edebiyat\u0131 da, 1830 olaylar\u0131ndan[204] sonra Avrupa’y\u0131 ho\u015fnutsuzlu\u011fa k\u0131\u015fk\u0131rtan slyasal co\u015fkunlu\u011fun etkisi alt\u0131nda kal\u0131yordu. \u00c7a\u011f\u0131n hemen t\u00fcm yazarlar\u0131, iyi sindirilmemi\u015f bir anayasac\u0131l\u0131k, ya da daha da k\u00f6t\u00fc sindirilmi\u015f bir cumhuriyet\u00e7ilik vaazediyorlard\u0131. \u0130kinci derecedeki baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131larda, yaz\u0131nsal yap\u0131tlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ilgi \u00e7ekecekleri ku\u015fkusuz siyasal an\u0131\u015ft\u0131rmalarla kapama, gitgide bir al\u0131\u015fkanl\u0131k oluyordu. \u015eiir, roman, ele\u015ftiri, dram, t\u00fcm edebi (sayfa 373)saint-simonisme [205] k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131yordu, ve bu k\u0131rk yamal\u0131 fikirler karmas\u0131n\u0131 \u0131s\u0131t\u0131p \u0131s\u0131t\u0131p ortaya s\u00fcren yazarlar tak\u0131m\u0131 da, kendini “Gen\u00e7 Almanya”[206]
Ve, en sonra, Alman felsefesi, Alman zekas\u0131ndaki geli\u015fmenin bu en karma\u015f\u0131k, ama en de g\u00fcvenilir termometresi, Hegel, Hukuk Felsefesi adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda, anayasal krall\u0131\u011f\u0131 en y\u00fcksek ve en yetkin h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi olarak ilan etti\u011fi anda, burjuvaziden yana \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, Hegel, Alman burjuvazisinin siyasal iktidara yak\u0131n ge\u00e7i\u015fini haber veriyordu. \u00d6l\u00fcm\u00fcnden sonra, okulu burada kalmad\u0131. \u00d6\u011frencileri aras\u0131nda en ileri olanlar\u0131, bir yandan her dinsel inanc\u0131 sert bir ele\u015ftiri s\u0131namas\u0131ndan ge\u00e7irir ve h\u0131ristiyanli\u011fin sayg\u0131de\u011fer yap\u0131s\u0131n\u0131 temellerine kadar sarsarken, \u00f6te yandan da Alman kulaklar\u0131n\u0131n o zamana kadar hi\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131 daha at\u0131lgan siyasal ilkeler \u00fczerinde duruyor ve birinci Frans\u0131z devrimi kahramanlar\u0131na sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu fikirlerin b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7apra\u015f\u0131k felsefi dil, her ne kadar hem yazar\u0131n, hem de okurun kafas\u0131n\u0131 buland\u0131r\u0131yorduysa da, ayn\u0131 zamanda, sans\u00fcr\u00fcn de i\u015fin i\u00e7y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rmesini engelliyor, ve b\u00f6ylece, “gen\u00e7-hegelciler”, yaz\u0131n\u0131n \u00f6b\u00fcr kollar\u0131nda bilinmeyen bir bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yararlan\u0131yorlard\u0131.
B\u00f6ylece, Almanya’da, kamuoyunda b\u00fcy\u00fck bir de\u011fi\u015fikli\u011fin olu\u015ftu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131. E\u011fitimleri ya da konumlar\u0131n\u0131n, hatta mutlak bir krall\u0131k alt\u0131nda bile, baz\u0131 siyasal bilgiler edinmeleri ve az da olsa ba\u011f\u0131ms\u0131z bir siyasal kan\u0131 olu\u015fturmalar\u0131na izin verdi\u011fi s\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, yava\u015f yava\u015f, varolan sisteme kar\u015f\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir muhalefet ordusu bi\u00e7iminde birle\u015fiyorlard\u0131. Ve e\u011fer Almanya’da siyasal geli\u015fmenin yava\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine bir yarg\u0131 verilirse, b\u00fct\u00fcn haberle\u015fme kaynaklar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet denetimi alt\u0131nda bulundu\u011fu, k\u00f6y okulu ya da Pazar (sayfa 374) okulundan gazete ya da \u00fcniversiteye kadar, \u00f6nceden onun onay\u0131n\u0131 almadan hi\u00e7 bir \u015feyin s\u00f6ylenemedi\u011fi, \u00f6\u011fretilemedi\u011fi, bas\u0131l\u0131p yay\u0131nlanamad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede, herhangi bir konuda do\u011fru bilgi edinmekte kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak g\u00fc\u00e7l\u00fckleri hesaba katmay\u0131 hi\u00e7 unutmamak gerek. \u00d6rne\u011fin, Viyana’ya bak\u0131n. \u00c7al\u0131\u015fkanl\u0131k ve beceri bak\u0131m\u0131ndan Almanya’da belki ba\u015fka hi\u00e7 bir halktan geri kalmayan, yi\u011fitlik, zeka ve devrimci enerji bak\u0131m\u0131ndan hepsinden \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcnen Viyana halk\u0131, gene de ger\u00e7ek \u00e7\u0131karlar\u0131 konusunda hepsinden daha bilgisizdi, ve devrim boyunca hepsinden \u00e7ok yanl\u0131\u015fl\u0131k yapt\u0131. Ve bu, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, en ilkel siyasal konularda, Metternich h\u00fck\u00fcmetinin onu i\u00e7inde tutma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi hemen hemen kesin bilgisizli\u011fin sonucuydu.
B\u00f6yle bir sistemde, siyasal bilgilenmenin, neden \u00f6t\u00fcr\u00fc toplumun, bu bilgilerin \u00fclkeye gizlice girmelerini \u00f6deme ara\u00e7lar\u0131na sahip ve \u00f6zellikle \u00e7\u0131karlar\u0131 kurulu d\u00fczenden en \u00e7ok zarar g\u00f6ren s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n, yani sanayici ve ticari s\u0131n\u0131flar\u0131n tekelinde bulundu\u011funu anlamak i\u00e7in ba\u015fka a\u00e7\u0131klamalara gerek yok. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, sanayici ve ticari s\u0131n\u0131flar, az\u00e7ok k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirmi\u015f bir mutlakiyetin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine kar\u015f\u0131 y\u0131\u011f\u0131n bi\u00e7iminde birle\u015fen s\u0131n\u0131flar\u0131n ilkleri oldular, ve Almanya’da ger\u00e7ek devrimci hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131, onlar\u0131n muhalefet saflar\u0131na giri\u015flerinden ba\u015flatmak gerekir.
Alman burjuvazisinin kazan kald\u0131rmas\u0131n\u0131n, 1840’ta, 1815 Kutsal-\u0130ttifak[90] kurucular\u0131n\u0131n son kal\u0131nt\u0131s\u0131 olan Prusya kral\u0131n\u0131n[13] \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 kabul olunabilir. Yeni kral, \u00f6yle biliniyordu ki, babas\u0131n\u0131n y\u00fcksek derecede b\u00fcrokratik ve militer monar\u015fisinin bir yanda\u015f\u0131 de\u011fildi. Frans\u0131z burjuvazisinin Louis XVI’n\u0131n tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan bekledi\u011fi \u015feyi, Alman burjuvazisi de, belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, Prusyal\u0131 Friedrich Wilhelm IV’ten bekliyordu. Her yanda, eski sistemin g\u00fcn\u00fcn\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi ve iflas etti\u011fini, ve b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini kabul etmekte birle\u015filiyordu: Eski kral zamaninda sessiz sedas\u0131z katlan\u0131lm\u0131\u015f bulunulan \u015fey, \u015fimdi y\u00fcksek sesle katlan\u0131lmaz bir \u015fey olarak ilan ediliyordu.
Ama, e\u011fer Louis XVI, Louis le D\u00e9sir\u00e9, hi\u00e7li\u011finin yar\u0131-bilincinde, hi\u00e7 bir kesin kan\u0131s\u0131 olmayan, ve \u00f6zellikle e\u011fitimi (sayfa 375) s\u0131ras\u0131nda edinilmi\u015f al\u0131\u015fkanl\u0131klar taraf\u0131ndan y\u00f6netilen, s\u0131radan ve iddias\u0131z bir budala idiyse, Friedrich Wilhelm le D\u00e9sir\u00e9, bamba\u015fka bir t\u00fcrdendi. Ahlak yoksunlu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan Frans\u0131z asl\u0131n\u0131 geride b\u0131rakmakla birlikte, ne iddias\u0131z, ne de fikirsiz biriydi. Bilimlerden \u00e7o\u011funun ba\u015flang\u0131\u00e7 bilgilerini, \u00f6zenci (dilettante) olarak \u00f6\u011frenmi\u015fti, ve bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, kendini her \u015feyin \u00fczerine kesin bir yarg\u0131da bulunacak kadar b\u00fcy\u00fck bir bilgin san\u0131yordu. Birinci dereceden bir hatip oldu\u011fu inanc\u0131na sahipti, ve Berlin’de, s\u00f6z\u00fcmona n\u00fckteci yavanl\u0131k ve lafazanl\u0131k konusunda, ondan bask\u0131n \u00e7\u0131kacak hi\u00e7 bir gezgin sat\u0131c\u0131, hilafs\u0131z, yoktu. Ve \u00f6zellikle, kendine \u00f6zg\u00fc fikirlere sahipti. Prusya krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fcrokratik \u00f6\u011fesinden tiksiniyor ve onu horg\u00f6r\u00fcyordu, \u2014 ama sadece feodal \u00f6\u011feye bir yak\u0131nl\u0131k duydu\u011fu i\u00e7in. Kendisl, “tarihsel okul”dan[207] (de Bonald, de Maistre, ve ilk ku\u015fak Frans\u0131z me\u015fruiyet\u00e7ilerinden[65] \u00f6b\u00fcr yazarlar\u0131n fikirlerinden esinlenen bir okul), Berliner politischesWochenblatt’\u0131n[208] kurucu ve ba\u015fl\u0131ca yazarlar\u0131ndan biri olarak, soylulu\u011fun egemen toplumsal konumunun elden geldi\u011fince tam bir canland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 (restauration) g\u00f6zetiyordu. Kral, kendi krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n birinci soylusu, en ba\u015fta g\u00f6zkama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir h\u00fck\u00fcmdar maiyeti g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011f\u0131ml\u0131lar (vassal’lar), prensler, d\u00fckler ve kontlar, ve ikinci olarak da zengin ve kalabal\u0131k bir a\u015fa\u011f\u0131 soylular ile \u00e7evriliydi; kendine candan ba\u011fl\u0131 burjuva ve k\u00f6yl\u00fc uyruklar\u0131 \u00fczerinde can\u0131n\u0131n istedi\u011fi gibi h\u00fck\u00fcm s\u00fcren bu kral, b\u00f6ylece eksiksiz bir a\u015famalar s\u0131ras\u0131n\u0131n, ya da herbiri kendi \u00f6zel ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan yararlanacak ve \u00f6b\u00fcrlerinden, do\u011fu\u015ftan gelme hemen hemen a\u015f\u0131lmaz engeller, ya da saptanm\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fmez bir toplumsal konumu ile ayr\u0131lacak toplumsal kastlar\u0131n ba\u015f\u0131 idi: b\u00fct\u00fcn bu kastlar ya da “krall\u0131k z\u00fcmreleri”nin g\u00fc\u00e7 ve etkileri, birbirlerini \u00f6ylesine eksiksiz bir bi\u00e7imde dengeliyorlard\u0131 ki, krala tam bir eylem ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kal\u0131yordu \u2014 Friedrich Wilhelm IV’\u00fcn vaktiyle ger\u00e7ekle\u015ftirmeye giri\u015fti\u011fi ve \u015fu anda yeniden ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 beau id\u00e9al[14] i\u015fte buydu.
Teorik sorunlar \u00fczerinde pek bilgili olmayan Prusya burjuvazisi, kral\u0131n\u0131n niyetlerinin ger\u00e7ek anlam\u0131n\u0131 bulgulamak i\u00e7in belli bir zaman harcad\u0131. Ama, kral\u0131n y\u00fcre\u011finde, (sayfa 376) kendi istedi\u011finin tam kar\u015f\u0131t\u0131 olan \u015feyler bulundu\u011funu anlamakta da gecikmedi. Babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc dilini \u00e7\u00f6zer \u00e7\u00f6zmez, yeni kral, niyetlerini say\u0131s\u0131z s\u00f6ylevlerde a\u00e7\u0131klamakta ivedilik g\u00f6sterdi; ve s\u00f6ylevlerinin, eylemlerinin herbiri, burjuvaziyi ondan her kez biraz daha so\u011futmaktan ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermiyordu. E\u011fer kat\u0131 ve \u00fcrk\u00fcnt\u00fc verici ger\u00e7eklikler, ozanca d\u00fc\u015flerini k\u0131rmasayd\u0131, buna pek ald\u0131rmazd\u0131. Heyhat! romantizm hesaptan anlamaz, ve Don Quichotte’tan bu yana feodalizm, hesaba, hanc\u0131s\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kat\u0131l\u0131r. Friedrich Wilhelm IV, Ha\u00e7I\u0131lar o\u011fullar\u0131n\u0131n her zaman en soylu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmu\u015f olan o pe\u015fin paray\u0131 horg\u00f6nme \u00f6zelli\u011fini a\u015f\u0131r\u0131 derecede payla\u015ft\u0131. Tahta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 zamanda hem masrafl\u0131, hem de tutumlu bir bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir h\u00fck\u00fcmet sistemi ile, \u015f\u00f6yle b\u00f6yle donat\u0131lm\u0131\u015f bir hazine buldu. \u0130ki y\u0131l sonra, hazinede en k\u00fc\u00e7\u00fck bir art\u0131k para izi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu, para, saray \u015fenliklerinde, ba\u011f\u0131\u015flarda, g\u00f6steri\u015f yolculuklar\u0131nda, g\u00f6z\u00fc a\u00e7 ve aylak, y\u0131rt\u0131c\u0131 ve i\u011fren\u00e7 soylulara yap\u0131lan yard\u0131mlarda harcanm\u0131\u015ft\u0131 ve ola\u011fan vergiler, art\u0131k ne saray, ne de devlet gereksinmelerine yetiyordu. \u00d6yle ki Majesteleri, \u00e7ok ge\u00e7meden, kendini, bir yanda burday\u0131m diye ba\u011f\u0131ran bir a\u00e7\u0131k ile, \u00f6te yanda da, “halk\u0131n gelecekteki temsili”nin onay\u0131 olmad\u0131k\u00e7a, her yeni bor\u00e7lanma ya da varolan vergilerdeki her art\u0131\u015f\u0131 yasa-d\u0131\u015f\u0131l\u0131kla damgalayan 1820 tarihli bir yasa aras\u0131nda buluverdi. Bu temsil ortada yoktu; yeni kral bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmeye babas\u0131ndan daha az istekliydi; istemi\u015f olsayd\u0131 da, kamuoyunun tahta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan beri bamba\u015fka bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti\u011fini biliyordu.
Asl\u0131nda, belirli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde, yeni kral\u0131n hemen bir anayasa bah\u015fetmesini, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, a\u011f\u0131rceza kurumu vb. ilan etmesini, uzun s\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, siyasal \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flama ba\u011flamak i\u00e7in gereksinme duydu\u011fu o bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 devrimi eline almas\u0131n\u0131 beklemi\u015f bulunan burjuvazi, yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 kabul etmi\u015fti, ve \u00f6fke i\u00e7inde, krala kar\u015f\u0131 d\u00f6nd\u00fc. Ren eyaletlerinde ve az\u00e7ok genel bir bi\u00e7imde t\u00fcm Prusya’da, burjuvazi o derecede \u00e7ileden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 ki, kendisini bas\u0131nda temsile yetenekli adamlardan yoksun bulundu\u011fu i\u00e7in yukarda s\u00f6zkonusu edilmi\u015f olan a\u015f\u0131r\u0131 felsefi parti ile ba\u011fla\u015fmaya kadar gitti. Bu ba\u011fla\u015fman\u0131n meyvesi, Kolonya’da \u00e7\u0131kan, onbe\u015f ay sonra yasaklanan, ama Almanya’da modern bas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 (sayfa 377) olu\u015fturan Rheinische Zeitung[209] oldu. Y\u0131l, 1842 idi.
\u0130ktisadi g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin orta\u00e7a\u011fsal e\u011finimlerini g\u00fcl\u00fcn\u00e7le\u015ftirdi\u011fi zavall\u0131 kral, 1813 ve 1815 y\u0131llar\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f ve uzun s\u00fcreden beri unutulmu\u015f vaatlerin son kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak 1820 yasas\u0131nda yer alan o “halk temsili” genel istemine k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6d\u00fcn vermedik\u00e7e, h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmeye devam edemeyece\u011fini \u00e7abuk anlad\u0131. Bu k\u00f6t\u00fc raslant\u0131dan do\u011fan yasay\u0131 uygulaman\u0131n en az cans\u0131k\u0131c\u0131 bi\u00e7iminin eyalet diyetleri s\u00fcrekli komitelerinin toplant\u0131ya \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu sand\u0131. Eyalet diyetleri 1823’te kurulmu\u015flard\u0131. Bu meclisler, krall\u0131\u011f\u0131n sekiz eyaletinin herbiri i\u00e7in, \u015fu \u00f6\u011felerden bile\u015fiyorlard\u0131: l\u00b0 y\u00fcksek soyluluk, Alman imparatorlu\u011funun, ba\u015fkanlar\u0131 do\u011fu\u015ftan sahip bulunduklar\u0131 hakla diyet \u00fcyeleri olan eski egemen aileleri; 2\u00b0 \u015f\u00f6valyelerin ya da k\u00fc\u00e7\u00fck soylulu\u011fun temsilcileri; 3\u00b0 kent temsilcileri; 4\u00b0 k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ya da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temsilcileri. B\u00fct\u00fcn, her eyalette, soylulu\u011fun iki b\u00f6l\u00fcnt\u00fcs\u00fc diyette her zaman \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturacak bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fti. Bu sekiz eyalet diyetinden herbiri bir komite se\u00e7ti, ve daha sonra o kadar hararetle istenen bor\u00e7lanmay\u0131 oylayacak temsili bir meclis olu\u015fturmak \u00fczere Berlin’e \u00e7a\u011fr\u0131lanlar da, i\u015fte bu sekiz komite oldu. Hazinenin dolu oldu\u011fu, ve bor\u00e7lanmaya, g\u00fcnl\u00fck harcamalar i\u00e7in de\u011fil, ama bir devlet demiryolu yap\u0131m\u0131 i\u00e7in gereksinme duyuldu\u011fu s\u00f6ylendi. Ama birle\u015fik komiteler,[210] kral\u0131n iste\u011fini kesin bir redle kar\u015f\u0131lad\u0131lar; halk temsilcileri olarak davranmaya yetkisiz olduklar\u0131n\u0131 bildirdiler ve Majestelerinin, Napol\u00e9on’a kar\u015f\u0131 halk\u0131n yard\u0131m\u0131na gereksinme duydu\u011fu zaman, babas\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bulunan temsili anayasa vaadini tutmas\u0131n\u0131 istediler.
Birle\u015fik komiteler oturumu, muhalefet ruhunun art\u0131k sadece burjuvazi ile s\u0131n\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlad\u0131. K\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc burjuvaziye kat\u0131lm\u0131\u015f, ve kendi topraklar\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck tar\u0131m \u00fcretimi ile u\u011fra\u015fan ve bu\u011fday, y\u00fcn, alkol ve keten ticareti yapan, ve bu nedenle mutlakiyet, b\u00fcrokrasi ve feodal restorasyona kar\u015f\u0131 inancalara gereksinme duyan bir \u00e7ok soylu da, h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 ve temsili bir anayasadan yana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Kral\u0131n plan\u0131 tamamen ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015ft\u0131: metelik elde edememi\u015f ve muhalefetin g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Eyalet diyetlerinin kendilerinin daha sonraki oturumu, kral (sayfa 378) i\u00e7in daha da k\u00f6t\u00fc oldu. Hepsi de reformlar, 1813 ve 1815 vaatlerinin yerine getirilmesi, bir anayasa ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc isteklerinde bulundular; diyetlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n kararlar\u0131 daha \u00e7ok sayg\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131, ve \u00e7ileden \u00e7\u0131kan kral\u0131n sert yan\u0131tlar\u0131, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daha da art\u0131rmaktan ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermedi.
Bu arada, h\u00fck\u00fcmetin mali g\u00fc\u00e7l\u00fckleri durmadan b\u00fcy\u00fcyordu. \u00c7e\u015fitli kamu hizmetlerine ayr\u0131lan paralar\u0131n hileli kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 ve devlet hesab\u0131na spek\u00fclasyon ve ticaret yapan ve uzun s\u00fcreden beri devletin simsar\u0131 olan ticari kurulu\u015f Seehandlung [211] arac\u0131yla \u00e7evrilen karanl\u0131k i\u015fler sayesinde, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f bir an i\u00e7in kurtar\u0131ld\u0131; devlet paras\u0131 emisyonlar\u0131ndaki art\u0131\u015f da yeni kaynaklar sa\u011flad\u0131, ve genellikle bunlar\u0131n gizlili\u011fi olduk\u00e7a iyi korundu. Ama b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0131kar yollar az sonra t\u00fckendi. Bir ba\u015fka plan denendi: sermayesini bir yandan devletin, \u00f6te yandan \u00f6zel ortaklar\u0131n sa\u011flayacaklar\u0131 bir bankan\u0131n kurulmas\u0131; devlet, h\u00fck\u00fcmetin banka fonlar\u0131 \u00fczerinden b\u00fcy\u00fck tutarlar \u00e7ekebilmesi ve b\u00f6ylece art\u0131k Seehandlung ile olanakl\u0131 olmayan hileli i\u015flemlere yeniden ba\u015flayabilmesini sa\u011flayacak bi\u00e7imde, bankan\u0131n y\u00f6netimini kendi elinde tutacakt\u0131. Ama, beklenebilece\u011fi gibi, paras\u0131n\u0131 bu ko\u015fullarda vermeye haz\u0131r hi\u00e7 bir kapitalist \u00e7\u0131kmad\u0131; bankan\u0131n y\u00f6netmel\u0131\u011f\u0131ni de\u011fi\u015ftirmek, ve bir tek hisse senedi bile sat\u0131lmadan \u00f6nce, hissedarlar\u0131n m\u00fclkiyetini, hazinenin el uzatmalar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak gerekti. Bu plan da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131ktan sonra, e\u011fer gene de o gizemli “halk\u0131n gelecekteki temsili”nin onama ve inancas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmaks\u0131z\u0131n paralar\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131r kapitalistler bulunabilirse, bor\u00e7lanmadan ba\u015fka bir yol kalm\u0131yordu. Rothschild’e ba\u015fvuruldu, o da, e\u011fer bor\u00e7 “halk temsili” taraf\u0131ndan inancaya ba\u011flan\u0131rsa, bu i\u015fi hemen \u00fcstlenece\u011fini bildirdi; yoksa, bu i\u015fi ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00fcstlenmek istemiyordu.
T\u00fcm para bulma umudu b\u00f6ylece u\u00e7up gidiyor ve art\u0131k o cans\u0131k\u0131c\u0131 “halk temsili”nden ka\u00e7ma olana\u011f\u0131 kalm\u0131yordu. Rothschild’in bor\u00e7 vermeyi reddetti\u011fi, 1846 g\u00fcz\u00fcnde \u00f6\u011frenildi, ve ertesi y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda, kral sekiz eyalet diyetini Berlin’e \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve onlar\u0131 tek bir “birle\u015flk diyet”[212] halinde toplad\u0131. Bu diyet, gereksinme durumunda, 1820 yasas\u0131 taraf\u0131ndan istenen g\u00f6revi yapacakt\u0131; bor\u00e7lar\u0131 ve yeni vergileri (sayfa 379) oylayacakt\u0131, \u2014 haklar\u0131 daha \u00f6teye gitmiyordu. Genel yasamada, sadece oy kullanmadan tart\u0131\u015fmalara kar\u0131\u015fma hakk\u0131ndan ba\u015fka bir hakk\u0131 olmayacakt\u0131r: belirli d\u00f6nemlerde de\u011fil, kral\u0131n can\u0131 istedi\u011fi zamanlarda toplanacak, ve h\u00fck\u00fcmetin \u00f6n\u00fcne koymay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sorunlardan ba\u015fka hi\u00e7 bir sorunu tart\u0131\u015famayacakt\u0131. Diyet \u00fcyeleri, do\u011fal olarak, kendilerine oynat\u0131lmak istenen rolden pek ho\u015fnut de\u011fildiler. Eyalet meclislerinde dile getirdikleri istekleri yinelediler; h\u00fck\u00fcmet ile ili\u015fkilerinin tad\u0131 az zamanda bozuldu ve onlardan, bir kez daha s\u00f6z\u00fcmona demiryollar\u0131 yap\u0131m\u0131 zorunlulu\u011funa dayand\u0131r\u0131lan bor\u00e7lanma istendi\u011fi zaman, onlar da kabul etmeyi bir kez daha reddettiler.
Bu oylama, az sonra toplant\u0131 d\u00f6nemine son verdi. Gitgide daha da \u00f6fkelenen kral, bir k\u0131nama ile diyete yol verdi, ama hep para s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekiyordu. Ve ger\u00e7ekte, durumundan \u00fcrk\u00fcnt\u00fcye d\u00fc\u015fmek i\u00e7in d\u00f6rtba\u015f\u0131 mamur nedenler de vard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc, burjuvazi taraf\u0131ndan y\u00f6netilen, k\u00fc\u00e7\u00fck soylulu\u011fun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayan, ve a\u015fa\u011f\u0131 katmanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcnt\u00fclerinde toplanm\u0131\u015f ho\u015fnutsuzlar\u0131 harekete getiren liberal parti, istemlerini sonu\u00e7land\u0131rmakta kararl\u0131yd\u0131. Kral, a\u00e7\u0131\u015f s\u00f6ylevinde, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn modern anlam\u0131nda bir anayasay\u0131 asla, asla tan\u0131mayaca\u011f\u0131n\u0131 bo\u015funa a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131; liberal parti, b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, a\u011f\u0131rceza yarg\u0131yeri vb. ile birlikte, modern ve anti-feodal temsili bir anayasada direniyordu, ve onu elde etmedik\u00e7e tek metelik bile vermeyecekti. Bir \u015fey apa\u00e7\u0131kt\u0131: bu b\u00f6yle daha uzun zaman s\u00fcremezdi, ve iki partiden biri a\u015fa\u011f\u0131dan almad\u0131k\u00e7a, bir kopmaya, kanl\u0131 bir sava\u015f\u0131ma kadar gitmek gerekiyordu. Nedir ki, burjuvazi bir devrim \u00f6ng\u00fcn\u00fcnde bulunuldu\u011funu biliyor ve kendini buna haz\u0131rl\u0131yordu. Eldeki t\u00fcm ara\u00e7larla, kentlerdeki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile tar\u0131msal b\u00f6lgelerdeki k\u00f6yl\u00fclerin deste\u011fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 \u2014 ve 1847 sonlar\u0131nda, proletaryan\u0131n sevgisini kazanmak erekiyle, “sosyalist” oldu\u011funu s\u00f6ylemeyen bir tek \u00fcnl\u00fc siyaset adam\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok iyi bilinen bir olgudur. Az sonra bu “sosyalist”leri i\u015fba\u015f\u0131nda g\u00f6rece\u011fiz.
Y\u00f6netici burjuvazinin kendini hi\u00e7 de\u011filse d\u0131\u015fardan sosyalist diye g\u00f6stermedeki bu \u00e7abas\u0131, Almanya i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131nda olu\u015fan derin bir de\u011fi\u015fimden kaynaklan\u0131yordu. 1840’tan bu yana, Fransa ve \u0130svi\u00e7re’yi gezip dola\u015fm\u0131\u015f bulunan baz\u0131 (sayfa 380) Alman i\u015f\u00e7ileri, o s\u0131ralarda Frans\u0131z emek\u00e7ileri aras\u0131nda ge\u00e7er ak\u00e7e olan, hen\u00fcz tohum halindeki sosyalist ve kom\u00fcnist fikirlerin az\u00e7ok etkisi alt\u0131nda kalm\u0131\u015flard\u0131. Bu fikirlerin Fransa’da daha 1840’ta uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 artan ilgi, sosyalizm ve kom\u00fcnizmi Almanya’da da moda haline getirdi; ve 1843’ten itibaren, t\u00fcm gazeteler toplumsal sorunlar \u00fczerindeki tart\u0131\u015fmalarla dolup ta\u015f\u0131yordu. Az zamanda, Almanya’da, fikirlerinin yenili\u011finden \u00e7ok anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 ile dikkati \u00e7eken bir sosyalistler okulu olu\u015ftu; \u00e7abalar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc, fouri\u00e9riste, saint-simonienne ve \u00f6b\u00fcr Frans\u0131z \u00f6\u011fretilerini, Alman felsefesinin \u00e7apra\u015f\u0131k diline \u00e7evirmeye dayan\u0131yordu.[213] Bu tarikattan iyiden iyiye ayr\u0131 olan Alman kom\u00fcnist okulu da, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 s\u0131ralarda kuruldu.
1844’te, Silezyal\u0131 dokumac\u0131lar\u0131n, Prag basma i\u015f\u00e7ilerinin ayaklanmas\u0131 taraf\u0131ndan izlenen ayaklanmalar\u0131 patlak verdi. Kan i\u00e7inde bast\u0131r\u0131lan bu ayaklanmalar, i\u015f\u00e7ilerin, h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 de\u011fil, ama kendi patronlar\u0131na kar\u015f\u0131 bu ayaklanmalar\u0131, derin bir etkide bulundu ve i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda sosyalist ve kom\u00fcnist propagandaya yeni bir itilim verdi. 1847 a\u00e7l\u0131k y\u0131l\u0131ndaki ekmek ayaklanmalar\u0131nda da ayn\u0131 \u015fey oldu. Uzun s\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131, t\u0131pk\u0131 anayasac\u0131 muhalefetin, (b\u00fcy\u00fck feodal toprak sahipleri d\u0131\u015f\u0131nda) varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu kendi bayra\u011f\u0131 \u00e7evresinde toplamas\u0131 gibi, b\u00fcy\u00fck kentler i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 da, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki bas\u0131n yasalar\u0131 ile, ona bu konuda \u00e7ok az bir \u015fey \u00f6\u011fretilebilmesine kar\u015f\u0131n, kurtulu\u015fu i\u00e7in sosyalist ve kom\u00fcnist doktrinlere g\u00fcveniyordu. Ku\u015fkusuz, i\u015f\u00e7ilerden, ereklerinin son derece a\u00e7\u0131k bir bilgisine sahip olmalar\u0131 beklenmemeliydi; onlar sadece, burjuva anayasa program\u0131n\u0131n, kendileri i\u00e7in zorunlu olan her \u015feyi kapsamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve anayasa tasar\u0131lar\u0131nda kendi gereksinmelerinin hi\u00e7 mi hi\u00e7 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorlard\u0131.
O s\u0131ralarda Almanya’da hi\u00e7 bir ayr\u0131 cumhuriyet\u00e7i parti yoktu. Herkes ya anayasal kralc\u0131, ya da az\u00e7ok a\u00e7\u0131k sosyalist veya kom\u00fcnistti.
B\u00f6ylesine, ko\u015fullar i\u00e7inde, en k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma, b\u00fcy\u00fck bir devrime yola\u00e7acakt\u0131. Y\u00fcksek soyluluk ile belli bir ya\u015ftaki memur ve subaylar, kurulu sistemin tek g\u00fcvenilir deste\u011fini olu\u015ftururlarken; k\u00fc\u00e7\u00fck soyluluk, sanayici burjuvazi, \u00fcniversiteler, her dereceden \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri, ve hatta b\u00fcrokrasi ile (sayfa 381)
Bu Paris devriminin Almanya \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 etkileri g\u00f6rece\u011fiz.
Londra, Eyl\u00fcl 1851<\/p>\n

XV. PRUSYA’NIN ZAFER\u0130<\/p>\n

\u0130\u015fte Alman devrim tarihinin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne: Ulusal Meclisin, \u00e7e\u015fitli devletler h\u00fck\u00fcmetleri, ve \u00f6zellikle Prusya h\u00fck\u00fcmeti ile \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na, G\u00fcney ve Bat\u0131 Almanya ayaklanmas\u0131na, ve bunun Prusya taraf\u0131ndan ezilmesine geldik.
Frankfurt Meclisini daha \u00f6nce i\u015fba\u015f\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Avusturya taraf\u0131ndan tekmelendi\u011fini, Prusya taraf\u0131ndan onuruna sald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck devletlerce dinlenmedi\u011fini, \u00fclkedeki b\u00fct\u00fcn prensler taraf\u0131ndan burnundan tutulup \u00e7ekilen kendi g\u00fc\u00e7s\u00fcz merkezi “h\u00fck\u00fcmet”i taraf\u0131ndan aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. En sonunda, i\u015fler, bu g\u00fc\u00e7s\u00fcz, sallant\u0131l\u0131 ve yavan yasama organ\u0131 i\u00e7in tehdit edici bir duruma geldi. \u0130ster istemez, “y\u00fcce Alman birli\u011fi fikrinin tehdit alt\u0131nda oldu\u011fu” sonucuna varma zorunda kald\u0131; bu, Frankfurt Meclisinin, ve yapt\u0131\u011f\u0131 ve yapmay\u0131 hesaplad\u0131\u011f\u0131 her \u015feyin, duman halinde da\u011f\u0131l\u0131p gitmek \u00fczere oldu\u011funu s\u00f6yleme anlam\u0131na geliyordu. Bu nedenle, b\u00fcy\u00fck yap\u0131t\u0131n\u0131: “Reich Anayasas\u0131”n\u0131 erden geldi\u011fince \u00e7abuk \u00fcretmek i\u00e7in, ciddi olarak i\u015fe koyuldu. Gene de bir (sayfa 441)[1] Bavyera’ya[2] kadar, Diiminorum gentium’lar\u0131n[3] hi\u00e7 biri; buna hi\u00e7bir zaman ne Avusturya g\u00f6zyumard\u0131, ne de Prusya. Bu ancak ya Avusturya, ya da Prusya olabilirdi. Ama ikisinden hangisi? Ku\u015fkusuz, e\u011fer ko\u015fullar daha elveri\u015fli olayd\u0131, e\u011fer Avusturya h\u00fck\u00fcmeti Gordium d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fc kesip de onu s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtarmam\u0131\u015f olayd\u0131, hi\u00e7 bir sonuca varmaks\u0131z\u0131n bu \u00f6nemli ikilemi tart\u0131\u015fmakla me\u015fgul bu y\u00fcce Meclis, h\u00e2l\u00e2 toplant\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrd\u00fc.
Avusturya, t\u00fcm eyaletlerini egemenli\u011fi alt\u0131na ald\u0131ktan sonra, Avrupa’n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na yeniden b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Avrupa devleti olarak \u00e7\u0131kabildi\u011fi anda, siyasal yer\u00e7ekimi yasas\u0131n\u0131n, Frankfurt Meclisi taraf\u0131ndan verilen bir tac\u0131n kendisine sa\u011flayaca\u011f\u0131 yetkenin yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, Almanya’n\u0131n geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kendili\u011finden onun y\u00f6r\u00fcngesine \u00e7ekece\u011fini \u00e7ok iyi biliyordu. Avusturya, Alman \u0130mparatorlu\u011funun, Almanya’n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu gibi i\u00e7inde de g\u00fcc\u00fcne bir zerrecik eklemeksizin, onun \u00f6zerklik siyasetini engelleyen dayan\u0131ks\u0131z ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz tac\u0131ndan kurtulal\u0131 beri, \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, hareketlerinde \u00e7ok daha \u00f6zg\u00fcr idi. Ve Avusturya’n\u0131n, \u0130talya ve Macaristan’daki durumunu korumakta yeteneksiz kald\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131rsa, o zaman, Almanya’da da \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp yok olur, ve t\u00fcm g\u00fcc\u00fc ile sahip oldu\u011fu zaman elinden ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir ta\u00e7 \u00fczerinde hi\u00e7 bir zaman yeni ba\u015ftan hak iddia edemezdi. Bu nedenle, Avusturya, hi\u00e7 ka\u00e7amaks\u0131z, imparatorlu\u011fun t\u00fcm yeniden canlanmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131; a\u00e7\u0131k\u00e7a, 1815 antla\u015fmalar\u0131n\u0131n tan\u0131y\u0131p kabul ettikleri, Almanya’n\u0131n tek merkezi h\u00fck\u00fcmeti olan federal Alman Diyetinin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 istedi, ve, 4 Mart 1849 g\u00fcn\u00fc, Avusturya’y\u0131 b\u00f6l\u00fcnmez, merkezile\u015fmi\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hatta Frankfurt Meclisinin yeniden (sayfa 442) kurmak istedi\u011fi Almanya’dan bile ayr\u0131 bir krall\u0131k olarak ilan etmekten ba\u015fka bir anlam\u0131 olmayan o Anayasay\u0131 resmen yay\u0131mlad\u0131.
Ger\u00e7ekte, bu a\u00e7\u0131k sava\u015f ilan\u0131, Frankfurt bilgelerine, Avusturya’y\u0131 Almanya’dan d\u0131\u015ftalamak ve bu \u00fclkenin geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile, hayli y\u0131pranm\u0131\u015f imparatorluk pelerini Majeste Prusya kral\u0131n\u0131n omuzlar\u0131na d\u00fc\u015fecek bir t\u00fcr A\u015fa\u011f\u0131-\u0130mparatorluk,[42] bir “k\u00fc\u00e7\u00fck Almanya” yaratmaktan ba\u015fka bir yol b\u0131rakm\u0131yordu. Bu, an\u0131msanaca\u011f\u0131 gibi, eski bir tasar\u0131n\u0131n; sayesinde eski saplant\u0131lar\u0131n\u0131n, \u00fclkenin kurtulu\u015fu i\u00e7in son “\u00e7\u0131kar yol” olarak bir kez daha g\u00f6klere \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 onur k\u0131r\u0131c\u0131 ko\u015fullar\u0131 beklenmedik bir kazan\u00e7 sayan G\u00fcney ve Merkez Almanlar\u0131ndan olu\u015fan bir liberal doktrinerler partisi taraf\u0131ndan, bundan yedi-sekiz y\u0131l \u00f6nce yumurtlanm\u0131\u015f bulunan eski bir tasar\u0131n\u0131n, yeniden ele al\u0131nmas\u0131 idi.
Sonu\u00e7 olarak, Meclis, 1849 \u015eubat ve Mart\u0131nda, Reich Anayasas\u0131 ile, se\u00e7im haklar\u0131 ve se\u00e7im yasas\u0131 bildirisi \u00fczerindeki oturumlar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131; \u2014 elbette bir\u00e7ok konu \u00fczerinde, bazan tutucu ya da daha do\u011frusu gerici partiye, bazan da Meclisin daha ileri b\u00f6l\u00fcnt\u00fclerine birbirleriyle iyiden iyiye \u00e7eli\u015fen bir\u00e7ok \u00f6d\u00fcnler verme zorunda kalarak. Ger\u00e7ekte, Meclisin az \u00f6nce sa\u011f ile merkez-sa\u011f (tutucular ile gericiler) elinde bulunan y\u00f6netiminin, yava\u015f yava\u015f da olsa, kerteli bir bi\u00e7imde solun, bu Meclisteki demokratlar\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131. Avusturya temsilcilerinin, \u00fclkelerini Almanya’dan d\u0131\u015ftalayan, ve gene de i\u00e7inde oturmaya ve oylamaya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 bir meclisteki anlam\u0131 belirsiz konumu, bu denge bozulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yordu; i\u015fte b\u00f6ylece, daha \u015eubat sonlar\u0131ndan itibaren, merkez-sol ile sol, Avusturya oylar\u0131n\u0131n deste\u011fi sayesinde, \u00e7o\u011fu kez \u00e7o\u011funlukta bulunuyorlard\u0131; oysa, Avusturya tutucu b\u00f6l\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn, birdenbire ve i\u015fin ho\u015f yan\u0131 olarak, sa\u011f ile birlikte oy verip, dengeyi kar\u015f\u0131t yana \u00e7evirdi\u011fi g\u00fcnler de oluyordu. Bu soubresauts[4] ile meclisi g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek istiyorlardi; oysa halk y\u0131\u011f\u0131n\u0131, Frankfurt’tan gelen her \u015feyin mutlak bo\u015fluk ve hi\u00e7li\u011fini uzun zamandan beri anlam\u0131\u015f bulundu\u011fu i\u00e7in, buna hi\u00e7 de gerek yoktu. Bu t\u00fcrl\u00fc karars\u0131zl\u0131klar\u0131n ortas\u0131nda ne t\u00fcrl\u00fc bir anayasa yap\u0131labilece\u011fi kolay anla\u015f\u0131l\u0131r. (sayfa 443)
Kendisinin, devrimci Almanya’n\u0131n se\u00e7kin toplulu\u011fu ve gururu oldu\u011funa inanan Meclis solu, Avusturya despotizminin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131, iyi ya da daha do\u011frusu k\u00f6t\u00fc dile\u011fi sayesinde kazand\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 ufak tefek ba\u015far\u0131lar y\u00fcz\u00fcnden, akl\u0131n\u0131 iyiden iyiye \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Zaten pek iyi belirlenmemi\u015f kendi \u00f6z ilkelerinin, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, ve suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde, hom\u00e9opathique dozlarda, Frankfurt Meclisinin bir \u00e7e\u015fit onay\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 her kez, bu demokratlar \u00fclkeyi ve halk\u0131 kurtard\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ediyorlard\u0131. Bu zavall\u0131 budalalar, genellikle \u00e7ok silik olan ya\u015famlar\u0131 boyunca, ba\u015far\u0131ya benzeyen her \u015feye o kadar az al\u0131\u015f\u0131kt\u0131lar ki, iki-\u00fc\u00e7 oyluk bir \u00e7o\u011funlukla ge\u00e7mi\u015f de\u011fersiz \u00f6nerilerinin, Avrupa’n\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirece\u011fine adamak\u0131ll\u0131 inan\u0131yorlard\u0131. Bunlar, daha yasama mesleklerinin ba\u015f\u0131nda, o iflah olmaz parlamenter budalal\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131na, mutsuz kurbanlar\u0131na, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n, onun tarihi ve gelece\u011finin, kendilerini \u00fcyeleri aras\u0131nda bulundurma onuruna sahip bu \u00f6zel temsil organ\u0131ndaki \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan y\u00f6netilip belirlendi\u011fi, ve kendi Meclislerinin duvarlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda olup biten her \u015feyin, \u2014sava\u015flar, devrimler, demiryollar\u0131 yap\u0131mlar\u0131, t\u00fcm yeni k\u0131talar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesi, Kaliforniya alt\u0131n madenlerinin bulunmas\u0131, Orta Amerika kanallar\u0131, Rus ordular\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n yazg\u0131s\u0131 \u00fczerinde herhangi bir etkide bulunma sav\u0131na sahip \u00f6b\u00fcr benzer \u015feyler\u2014 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n, \u015fu anda, ne olursa olsun, y\u00fcce meclislerinin ilgisini \u00e7eken \u00f6nemli sorun y\u00f6resinde d\u00f6nen dirimsel olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda hi\u00e7 bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131 cakal\u0131 inanc\u0131n\u0131 a\u015f\u0131layan hastal\u0131\u011fa, Meclisin \u00f6b\u00fcr b\u00f6l\u00fcnt\u00fclerinden daha amans\u0131z bir bi\u00e7imde yakaland\u0131lar. B\u00f6ylece, Meclisin demokratik partisi, her derde deva ila\u00e7lar\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131 Reich Anayasas\u0131na gizlice sokmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131ndan, b\u00fct\u00fcn \u00f6nemli konularda bir\u00e7ok kez ilan edilmi\u015f kendi \u00f6z ilkeleri ile a\u00e7\u0131k \u00e7eli\u015fki durumunda bulundu\u011fu halde, bundan b\u00f6yle bu anayasay\u0131 destekleme zorundayd\u0131; ve sonunda, bu melez \u00fcr\u00fcn, kendi sahipleri taraf\u0131ndan terkedilip demokratik partiye b\u0131rak\u0131l\u0131nca, bu parti, kal\u0131t\u0131 kabul etti ve bu kralc\u0131 Anayasa i\u00e7in, \u015fimdi kendi cumhuriyet\u00e7i ilkelerini ilan eden herkese kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131ma giri\u015fti.
Bununla birlikte, itiraf etmek gerek, burada sadece g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte bir \u00e7eli\u015fki vard\u0131. Reich Anayasas\u0131n\u0131n belirsiz, \u00e7eli\u015fik, tamamlanmam\u0131\u015f niteli\u011fi, bu demokrat baylar\u0131n i\u015flenmemi\u015f, (sayfa 444) karmakar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7eli\u015fik slyasal d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin tam bir yans\u0131s\u0131yd\u0131. Ve e\u011fer kendi \u00f6z s\u00f6zleri ve yazmas\u0131n\u0131 bildikleri kadar\u0131yla kendi \u00f6z yaz\u0131lar\u0131, bunun yeterli bir kan\u0131t\u0131n\u0131 vermiyorlard\u0131ysa, eylemleri veriyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc, akl\u0131ba\u015f\u0131nda adamlar aras\u0131nda bir insan\u0131n dediklerine g\u00f6re de\u011fil, yapt\u0131klar\u0131na g\u00f6re, oldu\u011funu iddia etti\u011fi \u015feye de\u011fil, ger\u00e7ekten ne oldu\u011funa g\u00f6re yarg\u0131lanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; oysa, Alman demokrasisinin bu kahramanlar\u0131n\u0131n marifetleri, daha da g\u00f6rece\u011fimiz gibi, kendi ba\u015flar\u0131na olduk\u00e7a y\u00fcksek sesle konu\u015furlar.
Gene de, Reich Anayasas\u0131, b\u00fct\u00fcn k\u0131v\u0131r z\u0131v\u0131r\u0131 ve sahneye konulu\u015fu ile birlikte, kesin olarak oyland\u0131, ve 28 Mart g\u00fcn\u00fc, Prusya kral\u0131, 248 \u00e7ekimser ve 200 oylamaya kat\u0131lmayan \u00fcyeye kar\u015f\u0131, 290 oyla, Avusturya d\u0131\u015f\u0131nda, Almanya \u0130mparatoru se\u00e7ildi. Tarihsel ironi eksiksizdi; 18 Mart 1848 devriminden \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra, Friedrich Wilhelm IV taraf\u0131ndan, \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f, Berlin sokaklar\u0131nda, ba\u015fka her yerde sarho\u015flu\u011fa kar\u015f\u0131 yasa taraf\u0131ndan cezaland\u0131r\u0131lacak bir durumda oynanm\u0131\u015f bulunan o tiksin\u00e7 imparatorluk g\u00fcld\u00fcr\u00fcs\u00fc,[247] s\u00f6z\u00fcmona t\u00fcm Almanya’y\u0131 temsil eden meclis taraf\u0131ndan, tastamam bir y\u0131l sonra onaylanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte Alman devriminin sonucu buydu!
Londra, Temmuz 1852<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I. DEVR\u0130M PATLAK VERD\u0130\u011e\u0130 SIRADA ALMANYA Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki devrimci dram\u0131n birinci perdesi bitti. 1848 f\u0131rt\u0131nas\u0131ndan \u00f6nceki, “d\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7ler”, yeniden “g\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7leri”dirler; ve az\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f, bir g\u00fcnl\u00fck beyler, ge\u00e7ici y\u00f6netmenler, triomviralar, diktat\u00f6rler, temsilci maiyetleri ile, sivil ve askeri komiserler, valiler, yarg\u0131\u00e7lar, generaller, subaylar ve askerler ile birlikte, oralarda “in partibus infidelium”[98] yeni h\u00fck\u00fcmetler, Avrupa komiteleri,[188] merkez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-285","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-karl-marx-friedrich-engels-arsivi"},"yoast_head":"\nF. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"F. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"I. DEVR\u0130M PATLAK VERD\u0130\u011e\u0130 SIRADA ALMANYA Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki devrimci dram\u0131n birinci perdesi bitti. 1848 f\u0131rt\u0131nas\u0131ndan \u00f6nceki, “d\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7ler”, yeniden “g\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7leri”dirler; ve az\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f, bir g\u00fcnl\u00fck beyler, ge\u00e7ici y\u00f6netmenler, triomviralar, diktat\u00f6rler, temsilci maiyetleri ile, sivil ve askeri komiserler, valiler, yarg\u0131\u00e7lar, generaller, subaylar ve askerler ile birlikte, oralarda “in partibus infidelium”[98] yeni h\u00fck\u00fcmetler, Avrupa komiteleri,[188] merkez […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-03-01T12:10:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"45 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"F. Engels: Almanya’da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)\",\"datePublished\":\"2009-03-01T12:10:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\"},\"wordCount\":9102,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"articleSection\":[\"Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\",\"name\":\"F. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"datePublished\":\"2009-03-01T12:10:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"F. Engels: Almanya’da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"F. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"F. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)","og_description":"I. DEVR\u0130M PATLAK VERD\u0130\u011e\u0130 SIRADA ALMANYA Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki devrimci dram\u0131n birinci perdesi bitti. 1848 f\u0131rt\u0131nas\u0131ndan \u00f6nceki, “d\u00fcnk\u00fc g\u00fc\u00e7ler”, yeniden “g\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7leri”dirler; ve az\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f, bir g\u00fcnl\u00fck beyler, ge\u00e7ici y\u00f6netmenler, triomviralar, diktat\u00f6rler, temsilci maiyetleri ile, sivil ve askeri komiserler, valiler, yarg\u0131\u00e7lar, generaller, subaylar ve askerler ile birlikte, oralarda “in partibus infidelium”[98] yeni h\u00fck\u00fcmetler, Avrupa komiteleri,[188] merkez […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-03-01T12:10:29+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"45 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"F. Engels: Almanya’da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)","datePublished":"2009-03-01T12:10:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/"},"wordCount":9102,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","articleSection":["Karl Marx - Friedrich Engels Ar\u015fivi"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/","name":"F. Engels: Almanya'da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","datePublished":"2009-03-01T12:10:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#primaryimage","url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg","contentUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/01\/f-engels-almanyada-devrim-ve-karsi-devrim-1bolum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"F. Engels: Almanya’da Devrim ve Kar\u015f\u0131-Devrim (1.B\u00f6l\u00fcm)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}