![](\"http:\/\/images.google.com.tr\/url?source=imgres&ct=tbn&q=http:\/\/www.aeystudio.com\/tips\/photoshop\/tips\/images\/cog.jpg&usg=AFQjCNHVMs81ZVVLKN-X_fzsX92hAJsU7w\")
1969. \u00c7ev: Necmi Aydemir\/ Sezgin Ata<\/p>\n1969. \u00c7ev: Necmi Aydemir\/ Sezgin Ata<\/p>\n
Kabile \u00fcyelerinin g\u00fcndelik pratik etkinlikleri o kabileyi yeniden \u00fcretir veya ebedile\u015ftirir. Bu yeniden-\u00fcretim yaln\u0131zca fiziksel de\u011fil ayn\u0131 zamanda toplumsald\u0131r da. Kabile \u00fcyeleri, g\u00fcndelik etkinlikleri ile, yaln\u0131zca bir grup insani varl\u0131\u011f\u0131 yeniden \u00fcretmezler; bir kabileyi, yani i\u00e7inde bu insani varl\u0131klar grubunun kendine \u00f6zg\u00fc etkinliklerini kendi tarz\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u00f6zel bir toplumsal formu yeniden-\u00fcretirler.Kabile \u00fcyelerinin kendilerine \u00f6zg\u00fc etkinlikleri; onlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren insanlar\u0131n, bir ar\u0131n\u0131n bal \u00fcretmesinin ar\u0131n\u0131n “do\u011fas\u0131”ndan kaynaklan\u0131yor olu\u015fu gibi, “do\u011fal” karakteristiklerinin sonucu de\u011fildirler. Kabile \u00fcyesi taraf\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n kurallar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve bunun ebedile\u015ftirilmesi, maddi ve tarihsel ko\u015fullara kendine \u00f6zg\u00fc toplumsal bir kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
K\u00f6lelerin g\u00fcndelik etkinlikleri k\u00f6leli\u011fi yeniden \u00fcretir. G\u00fcnl\u00fck etkinlikleri yoluyla k\u00f6leler yaln\u0131zca kendilerini ve efendilerini fiziksel olarak yeniden \u00fcretmezler; ayr\u0131ca efendilerinin kendilerini yeniden bask\u0131 alt\u0131na almas\u0131na yarayacak enstr\u00fcmanlar\u0131 ve efendilerinin otoritesine kendi boyun e\u011fme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 da yeniden \u00fcretirler. K\u00f6leci bir toplumda ya\u015fayan insanlar i\u00e7in, efendi-k\u00f6le ili\u015fkisi do\u011fal ve ebedi bir ili\u015fki gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bununla birlikte insanlar efendi veya k\u00f6le olarak do\u011fmazlar. K\u00f6lelik kendine \u00f6zg\u00fc toplumsal bir formdur, ve insanlar buna \u00e7ok \u00f6zel maddi ve tarihsel ko\u015fullar alt\u0131nda boyun e\u011ferler.<\/p>\n
\u00dccretli-i\u015f\u00e7ilerin g\u00fcndelik etkinlikleri \u00fccretli i\u015fi ve sermayeyi yeniden \u00fcretir. G\u00fcnl\u00fck etkinlikleri yoluyla “modern” insanlar, ayn\u0131 kabile \u00fcyeleri ve k\u00f6leler gibi, kendi toplumlar\u0131n\u0131n \u00fcyelerini, toplumsal ili\u015fkilerini ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini yeniden \u00fcretirler. Kapitalist sistem, kabile ve k\u00f6lelik sistemi i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fu \u00fczere, insan toplumunun ne do\u011fal ne de en son bi\u00e7imidir; kendinden \u00f6nceki toplumsal bi\u00e7imler gibi, kapitalizm de maddi ve tarihsel ko\u015fullara kendine \u00f6zg\u00fc bir kar\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Kapitalist toplumdaki g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam, daha \u00f6nceki toplumsal etkinliklerin tersine, maddi ko\u015fullar\u0131 sistematik olarak kapitalizmin kar\u015f\u0131l\u0131k verebilece\u011fi ko\u015fullara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. \u0130nsan etkinliklerine baz\u0131 maddi s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n getirilmesi giderek daha fazla insan kontrol\u00fc alt\u0131na girmeye ba\u015flar. Y\u00fcksek bir end\u00fcstrile\u015fme d\u00fczeyinde, pratik etkinlik kendi toplumsal bi\u00e7imini yaratt\u0131\u011f\u0131 gibi maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 da yarat\u0131r. Bu nedenle bu analizin konusu yaln\u0131zca kapitalist toplumdaki pratik etkinliklerin kapitalist toplumu yeniden \u00fcretmesi de\u011fil; ayn\u0131 zamanda bu etkinliklerin kendi maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131, kapitalizmin ona bir yan\u0131t oldu\u011fu hale nas\u0131l indirgemi\u015f oldu\u011funu da g\u00f6stermek olacakt\u0131r.<\/p>\n
Kapitalist Toplumda G\u00fcnl\u00fck Ya\u015fam<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n kapitalizm alt\u0131ndaki d\u00fczenli etkinliklerinin toplumsal bi\u00e7imi belirli bir maddi ve tarihsel ko\u015fula duruma yan\u0131tt\u0131r. Maddi ve tarihsel ko\u015fullar kapitalist bi\u00e7imin k\u00f6kenini a\u00e7\u0131klar, fakat bu bi\u00e7imin, neden ba\u015flang\u0131\u00e7 ko\u015fullar\u0131n\u0131n ortadan kalkm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen devam etti\u011fini a\u00e7\u0131klamaz. “K\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklilik” fikri bir toplumsal bi\u00e7imin, kendisine yan\u0131t verilen ba\u015flang\u0131\u00e7 ko\u015fullar\u0131 ortadan kalkt\u0131ktan sonra devam etmesinin bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olamaz. Bu fikir toplumsal formun devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yaln\u0131zca bir adland\u0131rmad\u0131r.”K\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklilik” insan etkinliklerini belirleyen “toplumsal g\u00fc\u00e7”\u00fc \u015fatafatl\u0131 bir \u015fekilde temsil etti\u011finde, insan etkinliklerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n onlar\u0131n kontrollerinin d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi yan\u0131lsamas\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir \u015fa\u015f\u0131rtma haline gelir. Bu yaln\u0131zca “k\u00fclt\u00fcrel s\u00fcreklilik” gibi bir fikir i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. \u0130nsan etkinliklerini tan\u0131mlamak i\u00e7in Marx taraf\u0131ndan kullan\u0131lan terimlerin bir\u00e7o\u011fu, insan etkinliklerini belirleyen d\u0131\u015fsal ve hatta “do\u011fal” kuvvetler stat\u00fcs\u00fcne y\u00fckseltildi; bu nedenle “s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131”, “\u00fcretim ili\u015fkileri” ve \u00f6zellikle “Diyalektik” gibi baz\u0131 fikirler “Marxistler”in teorilerinde orta\u00e7a\u011f mistiklerinin teorilerindeki “\u0130lk G\u00fcnah”, “Kader”, “Yazg\u0131n\u0131n Eli”nin oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcn ayn\u0131s\u0131n\u0131 oynarlar.<\/p>\n
Kapitalist toplumun \u00fcyeleri, g\u00fcnl\u00fck etkinlikleriyle, iki s\u00fcreci e\u015fzamanl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlar: kendi etkinliklerinin bi\u00e7imini yeniden \u00fcretirler ve maddi ko\u015fullar\u0131 ilk ba\u015fta kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131 bu etkinlik bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. Fakat ortaya \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bu s\u00fcre\u00e7lerin fark\u0131nda de\u011fildirler; kendi etkinlikleri onlara \u015feffaf de\u011fildir. Kendi etkinliklerinin, kontrollerinin \u00f6tesindeki do\u011fal ko\u015fullara bir yan\u0131t oldu\u011fu yan\u0131lsamas\u0131 i\u00e7indedirler ve kendilerinin bu ko\u015fullar\u0131n akt\u00f6rleri oldu\u011funu g\u00f6rmezler. Kapitalist ideolojinin g\u00f6revi, insanlar\u0131n kendi etkinliklerinin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam bi\u00e7imlerini yeniden \u00fcretti\u011fini g\u00f6rmelerini engelleyen bu gizi devam ettirmektir; ele\u015ftirel teori g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam etkinliklerini ortaya \u00e7\u0131karmak, \u015feffaf hale getirmek, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck etkinliklerinin i\u00e7inde kapitalist etkinli\u011fin toplumsal bi\u00e7iminin yeniden \u00fcretildi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam, kapitalizm alt\u0131nda, toplumsal etkinli\u011fin kapitalist bi\u00e7imini yeniden \u00fcreten ve onu geni\u015fleten etkinliklerin bile\u015fiminden olu\u015fur. Bir \u00fccret i\u00e7in i\u015f-zaman\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131, mallarda (cismani veya cismani olmayan sat\u0131labilir mallarda) i\u015f-zaman\u0131n\u0131n cisimle\u015fmesi, cismani veya cismani-olmayan mallar\u0131n t\u00fcketilmesi (t\u00fcketim mallar\u0131 veya spectacles)– g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131, kapitalizm alt\u0131nda, karakterize eden bu etkinlikler ne “insan do\u011fas\u0131n\u0131n” g\u00f6stergeleridirler, ne de kendi kontrolleri d\u0131\u015f\u0131ndaki g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan insanlara zorla kabul ettirilmi\u015flerdir.<\/p>\n
E\u011fer insanlar “do\u011falar\u0131 gere\u011fi” yarat\u0131c\u0131 olmayan bir kabile \u00fcyesi veya yarat\u0131c\u0131 bir i\u015fadam\u0131, itaatkar bir k\u00f6le veya ma\u011frur bir zanaat\u00e7\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir avc\u0131 veya ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fccretli-i\u015f\u00e7i oluyorlarsa, bu durumda insanlar\u0131n bir “do\u011fas\u0131” oldu\u011fu fikri ya bo\u015f bir\u015feydir, ya da insan\u0131n “do\u011fas\u0131” materyallere ve tarihsel ko\u015fullara ba\u011fl\u0131d\u0131r, ger\u00e7ekte ise insan\u0131n bu tarihsel ko\u015fullara verdi\u011fi yan\u0131tt\u0131r.<\/p>\n
Ya\u015fam Etkinliklerinin Yabanc\u0131la\u015fmas\u0131<\/p>\n
Kapitalist toplumda, yarat\u0131c\u0131 etkinlik mallar\u0131n \u00fcretimi, pazarlanabilir mallar\u0131n narlelp \u00fcretimi haline, insan etkinli\u011finin sonu\u00e7lar\u0131 ise mallar\u0131n kendisi haline gelir. Pazarlanabilirlik ve sat\u0131labilirlik t\u00fcm pratik etkinliklerin ve \u00fcr\u00fcnlerin evrensel karakteristi\u011fidir. Hayatta kalmak i\u00e7in gerekli olan insan etkinliklerinin \u00fcr\u00fcnleri sat\u0131labilir mallard\u0131r: onlar yaln\u0131zca parayla tedarik edilebilirler. Ve para yaln\u0131zca sat\u0131labilir mallarla elde edilebilir. E\u011fer \u00e7ok say\u0131da insan bu anla\u015fmalar\u0131n me\u015frulu\u011funu kabul ederse, e\u011fer onlar mallar\u0131n para i\u00e7in bir \u00f6nko\u015ful ve paran\u0131n hayatta kalmak i\u00e7in bir \u00f6nko\u015ful oldu\u011fu anla\u015fmas\u0131n\u0131 kabul ederlerse, o zaman kendilerini tehlikeli bir k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fcye kitlenmi\u015f olarak bulurlar. Herhangi bir mala sahip olmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece, bu k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fcden \u00e7\u0131kman\u0131n tek yolu kendilerini veya kendilerinin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 mal olarak addetmektirr. Ve bu ise, ger\u00e7ekte, \u00f6zel tarihsel ve maddi ko\u015fullar ile y\u00fczle\u015fmelerinde kendilerine zorla kabul ettirdikleri tuhaf bir “\u00e7\u00f6z\u00fcm” olmaktad\u0131r. Onlar kendi v\u00fccutlar\u0131n\u0131 veya v\u00fccutlar\u0131n\u0131n herhangi bir par\u00e7as\u0131n\u0131 para i\u00e7in de\u011fi\u015ftiremezler*. Onlar ya\u015famlar\u0131n\u0131n yarat\u0131c\u0131 i\u00e7eri\u011fini, pratik g\u00fcnl\u00fck etkinliklerini para i\u00e7in de\u011fi\u015ftirirler.<\/p>\n
*T\u0131p biliminin ilerlemesi ile insanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131, \u00f6rne\u011fin b\u00f6breklerinden birini satabilmeleri” de m\u00fcmk\u00fcn hale gelmekle birlikte, bu ancak bir defaya mahsus bir “sat\u0131\u015f” olabilecektir (\u00e7.n).<\/p>\n
\u0130nsanlar paray\u0131 kendi ya\u015famlar\u0131 i\u00e7in e\u015fde\u011fer k\u0131lar k\u0131lmaz ya\u015fam etkinliklerinin sat\u0131\u015f\u0131 fiziksel ve toplumsal olarak hayatta kalmalar\u0131n\u0131n bir ko\u015fulu haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ya\u015fam, hayatta kalmak ile yer
de\u011fi\u015ftirir. Yarat\u0131m ve \u00fcretimin anlam\u0131 da sat\u0131lan etkinlik haline gelir. Bir insan\u0131n etkinli\u011fi yaln\u0131zca sat\u0131lan bir etkinlik oldu\u011funda “\u00fcreticidir”, toplum i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. Ve insan\u0131n kendisi yaln\u0131zca onun g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam etkinlikleri sat\u0131lan etkinlikler ise toplumun \u00fcretici bir \u00fcyesidir. \u0130nsanlar terimlerdeki bu de\u011fi\u015fimleri kabul ettikleri anda, g\u00fcnl\u00fck etkinlik evrensel fahi\u015felik bi\u00e7imini al\u0131r.<\/p>\n
Sat\u0131lan yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 veya sat\u0131lan g\u00fcnl\u00fck etkinlik i\u015f bi\u00e7imini al\u0131r. \u0130\u015f insan etkinliklerinin tarihsel olarak \u00f6zel bir formudur. \u0130\u015f yaln\u0131zca tek bir \u00f6zelli\u011fe sahip olan soyut etkinlikdir: o pazarlanabilir, belli bir para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131labilir. \u0130\u015f kay\u0131ts\u0131z etkinlikdir: \u00e7aba g\u00f6sterilen \u00f6zel g\u00f6reve kay\u0131ts\u0131zd\u0131r ve g\u00f6revin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feye kay\u0131ts\u0131zd\u0131r. Kazma, bas\u0131m ve oymac\u0131l\u0131k farkl\u0131 etkinliklerdir, fakat bunlar\u0131n hepsi kapitalist toplumda i\u015ftirler. \u0130\u015f basit\u00e7e “para kazanmakt\u0131r”. Ya\u015fam etkinlikleri para kazanma y\u00f6ntemi olan i\u015f bi\u00e7imini al\u0131r. Ya\u015fam bir hayatta kalma arac\u0131 olur.<\/p>\n
Bu ironik tersine \u00e7evirim hayal g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek bir roman\u0131n dramatik doruk noktas\u0131 de\u011fildir; bu kapitalist toplumdaki g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir ger\u00e7e\u011fidir. Hayatta kalma, yani kendini koruma ve yeniden-\u00fcretme yarat\u0131c\u0131 pratik etkinlikler i\u00e7in ara\u00e7 de\u011fildir, tam olarak bunun tersidir. \u0130\u015f bi\u00e7imindeki yarat\u0131c\u0131 etkinlik, yani sat\u0131\u015f etkinli\u011fi, beka i\u00e7in ac\u0131 veren bir gerekliliktir; i\u015f kendini-koruman\u0131n ve yeniden-\u00fcretmenin y\u00f6ntemidir.<\/p>\n
Ya\u015fam etkinli\u011finin sat\u0131\u015f\u0131 ba\u015fka bir tersine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc getirir. Sat\u0131\u015f yoluyla bireyin i\u015fi di\u011ferinin “mal\u0131” haline gelir, ba\u015fka biri taraf\u0131ndan kendine mal edilir, ba\u015fka birinin kontrol\u00fc alt\u0131na gelir. Di\u011fer bir deyi\u015fle bir insan\u0131n etkinli\u011fi di\u011ferinin etkinli\u011fi, onun sahibinin etkinli\u011fi olur; onu ger\u00e7ekle\u015ftiren insana yabanc\u0131 olur. Bu nedenle birinin ya\u015fam\u0131, d\u00fcnyadaki bir bireyin h\u00fcnerleri, onun ya\u015fam\u0131n\u0131n insanl\u0131k ya\u015fam\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu fark, yaln\u0131zca i\u015fe, hayatta kalmak i\u00e7in ac\u0131 veren ko\u015fullara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclemez; onlar yabanc\u0131 etkinli\u011fe, eme\u011fin al\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7aba g\u00f6sterilen etkinli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Kapitalist toplumda, mimarlar, m\u00fchendisler, i\u015f\u00e7iler bina yapmazlar; onlar\u0131n i\u015flerini sat\u0131n alan ki\u015fi bina yapar; onlar\u0131n projeleri, hesaplamalar\u0131 ve hareketleri onlara yabanc\u0131d\u0131r; onlar\u0131n ya\u015fam etkinlikleri, onlar\u0131n ba\u015far\u0131lar\u0131 onu sat\u0131n alan\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
Akademik sosyologlar, eme\u011fin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 hi\u00e7 sorgulamaks\u0131z\u0131n kabul ederler, i\u015fteki bu yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 bir his olarak anlarlar: i\u015f\u00e7ilerin etkinli\u011fi i\u015fe yabanc\u0131 olarak “ortaya \u00e7\u0131kar”, o di\u011feri taraf\u0131ndan kontrol ediliyormu\u015f gibi “g\u00f6r\u00fcl\u00fcr”. Bununla birlikte hi\u00e7bir i\u015f\u00e7i akademik sosyologlara bu yabanc\u0131la\u015fman\u0131n i\u015f\u00e7ilerin kafas\u0131nda ne bir his ne de bir fikir oldu\u011funu, i\u015f\u00e7inin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 ie ilgili bir ger\u00e7ek oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayamaz. Sat\u0131\u015f etkinli\u011fi ger\u00e7ekten i\u015f\u00e7iye yabanc\u0131d\u0131r; onun i\u015fi ger\u00e7ekten onu sat\u0131n alan taraf\u0131ndan kontrol edilir.<\/p>\n
Etkinli\u011fini satmas\u0131 ile, i\u015f\u00e7i para kazan\u0131r, kapitalist toplumda geleneksel olarak kabul edilen hayatta kalma y\u00f6ntemi. Bu parayla o mallar, \u015feyler alabilir, fakat kendi etkinli\u011fini geri alamaz. Parada “evrensel e\u015fde\u011ferlik” olarak ortaya \u00e7\u0131kan bu tuhaf “u\u00e7urum”. Bir ki\u015fi mallar\u0131 para kazanmak i\u00e7in satabilir, ve ayn\u0131 mallar\u0131 para ile sat\u0131n alabilir. Kendi ya\u015fam etkinli\u011fini para i\u00e7in satabilir, fakat o ya\u015fam etkinli\u011fini para ile sat\u0131n alamaz.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7inin kendi \u00fccreti ile ald\u0131\u011f\u0131 \u015feyler, her\u015feyden \u00f6nce onun hayatta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, i\u015f-g\u00fcc\u00fcn\u00fc onu satmay\u0131 devam ettirebilmesi i\u00e7in yeniden \u00fcretecek, t\u00fcketim mallar\u0131d\u0131r; ve onlar spectacles, pasif hayranl\u0131k nesneleridir. \u0130nsanlar insan etkinliklerinin \u00fcr\u00fcnlerini pasif bir \u015fekilde t\u00fcketir ve takdir ederler. D\u00fcnyada onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek aktif bir etmen olarak varolmazlar. Fakat \u00e7aresiz iktidars\u0131z bir seyirci olarak bu g\u00fc\u00e7s\u00fcz hayranl\u0131k durumunu “mutluluk” olarak adland\u0131rabilirler, ve i\u015f ac\u0131 verici oldu\u011fu s\u00fcrece t\u00fcm ya\u015fam\u0131nda “mutlu” olmay\u0131, yani aktif-olmamay\u0131 (\u00f6l\u00fc-do\u011fmu\u015f olmaya benzer bir durum) arzularlar. Mallar, spectacles, onlar\u0131 t\u00fcketir; ya\u015fam enerjilerini pasif hayranl\u0131k i\u00e7inde kullan\u0131p bitirirler; \u015feyler taraf\u0131ndan t\u00fcketilirler. Bu anlamda daha fazla \u015feye sahip olanlar daha az bir \u015feydirler (Bir birey marjinal yarat\u0131c\u0131 etkinlik yoluyla bu ya\u015farken \u00f6lme durumunu altedebilir; fakat pratik etkinliklerin kapitalist bi\u00e7imlerinin ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesi olmaks\u0131z\u0131n, \u00fccretli-eme\u011fin ala\u015fa\u011f\u0131 edilmesi olmaks\u0131z\u0131n ve b\u00f6ylece yarat\u0131c\u0131 etkinli\u011fin tan\u0131d\u0131k hale getirilmesi olmaks\u0131z\u0131n insanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc de\u011fil).<\/p>\n
Mallar\u0131n Feti\u015fizmi<\/p>\n
Kendi etkinliklerine yabanc\u0131la\u015fmalar\u0131yla ve insan eme\u011finin mallarda depolanmas\u0131yla insanlar kendilerini ve Sermayeyi yeniden \u00fcretirler. Kapitalist ideolojinin ve \u00f6zellikle akademik Ekonominin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum do\u011fru de\u011fildir: mallar “yaln\u0131zca eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fildirler”; ba\u015flang\u0131\u00e7ta mevcut olan “\u00fcretim fakt\u00f6rleri”, Toprak, \u0130\u015f ve Sermaye taraf\u0131ndan, kapitalizmin Kutsal \u00dc\u00e7l\u00fc’s\u00fc taraf\u0131ndan \u00fcretilirler ve temel “fakt\u00f6r”, oyunun kahraman\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde Sermayedir.<\/p>\n
Analiz bu Uzmanlara \u00f6demenin ne kadar olaca\u011f\u0131 ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu \u00dc\u00e7l\u00fc’n\u00fcn analizini yapmak de\u011fildir. Onlara kapitalizm alt\u0131ndaki pratik etkinliklerin toplumsal formunu sersemletmeleri ve maskelemeleri i\u00e7in, \u00fcreticelerin s\u00f6m\u00fcr\u00fcld\u00fckleri ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu kadar kendilerini, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerini de yeniden \u00fcrettikleri ger\u00e7e\u011fini saklamalar\u0131 i\u00e7in \u00f6deme yap\u0131l\u0131r. \u00dc\u00e7l\u00fc form\u00fcl\u00fc ikna yoluyla ba\u015far\u0131ya ula\u015fmaz. Topra\u011f\u0131n sudan, havadan veya g\u00fcne\u015ften daha fazla bir mal \u00fcreticisi olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bundan \u00f6te Sermaye, bir kez i\u015f\u00e7iler ile kapitalistler aras\u0131ndaki toplumsal ili\u015fkilerin, bir kapitalistin sahip oldu\u011fu \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, ve onun entr\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ve “elle tutulamaz \u015feyler”inin para-e\u015fde\u011ferinin ad\u0131 oldu\u011funda, akademik Ekonomistler taraf\u0131ndan bas\u0131labilir \u015fekle getirilmi\u015f orgazmlardan daha fazla bir\u015fey \u00fcretmez. Hatta, b\u00fct\u00fcnsel bir ekonomi bak\u0131\u015f\u0131 ile, bir kapitalistin sermayesinin ba\u015fka bir kapitalistin yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011finin maddi cisimle\u015fmesi oldu\u011funun ortaya konulabildi\u011fi bir durumda, yaln\u0131z ve yaln\u0131zca birinin k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc e\u011fer o ki\u015finin bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 izole edilmi\u015f kapitalist bir firmayla s\u0131n\u0131rlar ise, bir kapitalistin sermayesi olan \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta mevcut olan “\u00fcretim fakt\u00f6rleri” oldu\u011fu kabul edilebilir. \u00dc\u00e7l\u00fc form\u00fcl her ne kadar ikna etmez ise de, sersemletme g\u00f6revini sorunun konusunu kayd\u0131rarak yerine getirir: bunu kapitalizm alt\u0131ndaki insan etkinli\u011finin ni\u00e7in \u00fccretli-i\u015f formunu ald\u0131\u011f\u0131 sorusunu, kapitalist g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n potansiyel psikoanalistini, eme\u011fin tek “\u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc”olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorusuna \u00e7eviren ademik ev-Marksistlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n
Bu nedenle Ekonomi (ve genel olarak kapitalist ideoloji) topra\u011fa, paraya ve eme\u011fin \u00fcr\u00fcnlerine \u00fcretici g\u00fcce sahip, de\u011fer yarat\u0131c\u0131, sahipleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve d\u00fcnyay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren \u015feyler olarak bakar. Bu Marx’\u0131n bahsetti\u011fi, insanlar\u0131nn g\u00fcndelik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 karakterize eden ve Ekonomi taraf\u0131ndan dogma seviyesine getirilen feti\u015fizmdir. Ekonomist i\u00e7in ya\u015fayan insanlar \u015feylerdir (“\u00fcretim fakt\u00f6rleri”), ve \u015feyler ya\u015farlar (para “\u00e7al\u0131\u015f\u0131r”, Sermaye “\u00fcretir”). Feti\u015f tap\u0131n\u0131c\u0131s\u0131 kendi etkinli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc feti\u015fine atfeder. Sonu\u00e7 olarak kendisi (do\u011fay\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme g\u00fcc\u00fc, kendi g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini ve bi\u00e7imini belirleme g\u00fcc\u00fc) i\u00e7in \u00e7aba harcamaktan vazge\u00e7er; yaln\u0131zca feti\u015fine atfetti\u011fi bu “g\u00fc\u00e7ler” i\u00e7in \u00e7aba harcar. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle, feti\u015f tap\u0131n\u0131c\u0131s\u0131 kendini i\u011fdi\u015f eder ve (erkeklik) g\u00fcc\u00fcn\u00fc feti\u015fine verir.<\/p>\n
Fakat feti\u015f \u00f6l\u00fc bir \u015feydir, ya\u015fayan bir varl\u0131k de\u011fil; herhangi bir (erkeklik) g\u00fcc\u00fc yoktur. Feti\u015f kendi i\u00e7in ve kendisi yoluyla kapitalist ili\u015fkilerin korundu\u011fu bir \u015feyden daha fazla bir \u015fey de\u011fildir. Sermayenin mistik g\u00fcc\u00fc, onun \u00fcretici “g\u00fcc\u00fc”, onun erkeklik g\u00fcc\u00fc, kendi i\u00e7erisinde de\u011fildir, insanlar\u0131n kendi yarat\u0131c\u0131 etkinliklerine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131nda, kendi emeklerini kapitalistlere satmalar\u0131nda, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emeklerini mallarda somutla\u015ft\u0131rmalar\u0131ndad\u0131r. Di\u011fer bir de\u011fi\u015fle, insanlar kendi etkinliklerinin \u00fcr\u00fcnleri taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131n\u0131rlar, kendi etkinliklerini Sermayenin etkinli\u011fi, kendi \u00fcr\u00fcnlerini Sermayenin \u00fcr\u00fcnleri olarak g\u00f6r\u00fcrler. Kendi yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerini kendi etkinliklerine de\u011fil de Sermayeye atfederek kendi ya\u015fam etkinliklerinden, kendi ya\u015famlar\u0131ndan feragat ederler, bunun anlam\u0131 ise insanlar\u0131n herg\u00fcn kendilerini Sermayenin ve kapitalistin ki\u015file\u015fmesine vermeleridir.<\/p>\n
Emeklerini satarak, kendi etkinliklerine yabanc\u0131la\u015farak, insanlar herg\u00fcn kapitalizm alt\u0131ndaki etkinliklerin bask\u0131c\u0131 bi\u00e7imlerinin ki\u015file\u015fmesini yeniden \u00fcretirler, \u00fccretli-i\u015f\u00e7iyi ve kapitalisti yeniden \u00fcretirler. Onlar bireyleri yaln\u0131zca f\u0131ziksel olarak de\u011fil toplumsal olarak da \u00fcretirler; onlar kendi emek-g\u00fc\u00e7lerini satan bireyleri ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahiplerini yeniden-\u00fcretirler; \u00f6zel etkinlikleri oldu\u011fu kadar bireyleri, m\u00fclkiyeti oldu\u011fu kadar sat\u0131\u015f\u0131 da yeniden \u00fcretirler.<\/p>\n
\u0130nsanlar her an kendilerinin tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131 ve kontrol etmedi\u011fi bir etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirir, her an kendi yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f etkinliklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131klar\u0131 para ile kendi \u00fcrettikleri mallar i\u00e7in \u00f6deme yaparlar, her an kendi etkinliklerinin \u00fcr\u00fcnlerine para ile tedarik edilen yabanc\u0131 nesnelermi\u015f gibi pasif bir \u015fekilde hayranl\u0131k duyarlar, yeni ya\u015famlar\u0131n\u0131 Sermayeye verirler ve kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131 feshederler.<\/p>\n
S\u00fcrecin amac\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ile i\u015f\u00e7i ile kapitalist aras\u0131ndaki ili\u015fkinin yeniden \u00fcretimidir. Bununla birlikte, bu s\u00fcrece dahil olan bireysel faillerin amac\u0131 de\u011fildir. Etkinlikleri kendilerine \u015feffaf de\u011fildir; g\u00f6zleri eylem ile sonu\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda bulunan feti\u015fte sabitlenmi\u015ftir. Bireysel failler g\u00f6zlerini \u015feyler \u00fczerinde, \u00f6zellikle kapitalist ili\u015fkilerin yerle\u015fti\u011fi \u015feyler \u00fczerinde sabitlemeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. \u00dcretici olarak i\u015f\u00e7i para-\u00fccreti i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 satmay\u0131 ama\u00e7lar, tam olarak kapitalist ile olan ili\u015fkisini yeniden-yerle\u015ftirecek \u015feyi, kendisini \u00fccretli-i\u015f\u00e7i olarak ve di\u011ferini kapitalist olarak yeniden \u00fcretecek \u015feyi ama\u00e7lar. T\u00fcketici olarak i\u015f\u00e7i paras\u0131n\u0131 emek \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in ve tam olarak kapitalistin kendi Sermayesini realize etmek i\u00e7in satmak zorunda olduklar\u0131 \u015feyler i\u00e7in harcar.<\/p>\n
Ya\u015fam etkinli\u011finin Sermayeye g\u00fcnl\u00fck olarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u015feylerin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fir, \u015feyler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmezler. Feti\u015f tap\u0131n\u0131c\u0131s\u0131 bunu bilmez; onun i\u00e7in emek ve toprak, entr\u00fcmanlar ve para, giri\u015fimciler ve bankerler, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc “fakt\u00f6rler” ve “faillerdir”. Bir avc\u0131 bir ta\u015fla bir geyi\u011fi devirecek bir muska takt\u0131\u011f\u0131nda, bu avc\u0131 muskan\u0131n geyi\u011fin devrilmesi ve hatta devrilecek bir nesne olarak geyi\u011fin sa\u011flanmas\u0131nda zorunlu bir “fakt\u00f6r” oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. E\u011fer sorumlu ve iyi e\u011fitilmi\u015f bir feti\u015f tap\u0131n\u0131c\u0131s\u0131 ise dikkatini bu muskaya verecek, ona dikkat ve hayranl\u0131kla bakacakt\u0131r; kendi ya\u015fam\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in feti\u015fi ta\u015f\u0131ma yollar\u0131n\u0131 geli\u015ftirecektir, ta\u015f\u0131 atma yollar\u0131n\u0131 de\u011fil; hatta g\u00fc\u00e7 bir an\u0131nda muskas\u0131n\u0131 kendisi i\u00e7in “avlanmaya” g\u00f6nderebilecektir. G\u00fcnl\u00fck etkinlikleri onun i\u00e7in \u015feffaf de\u011fildir: iyi yedi\u011finde, yiyece\u011fi sa\u011flayan ta\u015f\u0131 f\u0131rlatman\u0131n kendisinin etkinli\u011fi oldu\u011funu, muskan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekten acizdir; a\u00e7l\u0131k \u00e7ekti\u011finde avlanmak yerine muskaya tapman\u0131n kendi etkinli\u011fi oldu\u011funun, muskan\u0131n gazab\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n ve bunun onun a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebebi oldu\u011funu G\u00f6rmekten acizdir.<\/p>\n
Mallar\u0131n ve \u015feylerin feti\u015fizmi, birinin g\u00fcnl\u00fck etkinliklerinin mistif\u0131kasyonu, ya\u015fayan etkinli\u011fi cans\u0131z \u015feyler y\u00fckleyen g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam dini, insanlar\u0131n hayallerinde yaratt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir kapris de\u011fildir, kayna\u011f\u0131n\u0131 kapitalizm alt\u0131ndaki toplumsal ili\u015fkilerin karakterinde bulmaktad\u0131r. \u0130nsanlar ger\u00e7ekten birbirleriyle \u015feyler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ili\u015fki kurarlar, feti\u015f ger\u00e7ekten ona sahip olmak i\u00e7in ve onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile etkinliklerini yeniden-\u00fcretmelerini sa\u011flamak i\u00e7in kollektif olarak hareket etmelerini sa\u011flayan bir\u015feydir. Fakat etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftiren feti\u015f de\u011fildir. Ham maddeleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ne de mallar\u0131 \u00fcreten Kapital de\u011fildir. E\u011fer ya\u015fam etkinli\u011fi malzemeleri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme-seydi, bunlar d\u00f6n\u00fc\u015fmemi\u015f, cans\u0131z, \u00f6l\u00fc \u015feyler olarak kalacaklard\u0131. E\u011fer insanlar ya\u015fam etkinlik-lerini satmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi kurumsalla\u015ft\u0131rmasalard\u0131, Sermayenin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kacakt\u0131; Sermayenin varl\u0131\u011f\u0131 sona erecekti; onun son kalan kudreti, g\u00fcnl\u00fck evrensel fahi\u015felik tarafindan karakterize edilen g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n u\u011fran\u0131lmadan ge\u00e7ilmi\u015f bir bi\u00e7imini insanlara hat\u0131rlatma g\u00fcc\u00fc olacakt\u0131.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i kendi ya\u015fam\u0131na kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yabanc\u0131la\u015f\u0131r. E\u011fer o kendi ya\u015fam etkinli\u011fini satmam\u0131\u015f olsayd\u0131 bir \u00fccret alamayacakt\u0131 ve bekas\u0131n\u0131 sa\u011flayamayacakt\u0131. Bununla birlikte beka i\u00e7in gerekli yabanc\u0131la\u015fma durumuna \u00fccret yol a\u00e7maz. E\u011fer insanlar toplu bir bi\u00e7imde kendi ya\u015fam etkinliklerini satmaya hevesli olmasalard\u0131, e\u011fer kendi ya\u015fam etkinliklerini kontrol etmeye d\u00fczenlemeselerdi, evrensel fahi\u015felik hayatta kalamk i\u00e7in gerekli bir ko\u015ful olu\u015fturmayacakt\u0131. \u0130nsanlar\u0131n kendi i\u015flerini satmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi d\u00fczenlemeleridir ya\u015fam\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in ya\u015fam etkinli\u011finie yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 zorunlu hale getiren, yoksa onlar\u0131n satt\u0131klar\u0131 \u015feyler de\u011fil.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan sat\u0131lan ya\u015fam etkinli\u011fi kapitalist taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131n\u0131r. Ve yaln\u0131zca bu ya\u015fayan etkinliktir Sermayeye soluk almas\u0131n\u0131 sa\u011flayan ve onu “\u00fcretici” yapan \u015fey. Kapitalist, ham maddelerin ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n “sahibi” do\u011fal nesnelerin ve di\u011fer insanlar\u0131n eme\u011finin \u00fcr\u00fcnleri- ni kendi “\u00f6zel m\u00fclk\u00fc” olarak sunar. Fakat kapitalistin “\u00f6zel m\u00fclk\u00fc”n\u00fc yaratan \u015fey Sermayenin mistik g\u00fcc\u00fc de\u011fildir; ya\u015fam etkinli\u011fidir “m\u00fclk\u00fc”yaratan, ve bu etkinli\u011fin bi\u00e7imidir onun “\u00f6zel” olarak kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan.<\/p>\n
Ya\u015fam Etkinli\u011finin Sermayeye D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/p>\n
Ya\u015fam aktivitesinin Sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc \u015feyler yoluyla olur, fakat bunu \u015feyler ger\u00e7ekle\u015frtirmez. \u0130nsan etkinli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan \u015feyler, etkinlikler ve ili\u015fkiler \u015feyler i\u00e7in ve onlar yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi ve insanlar\u0131n etkinlikleri onlara \u015feffaf olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, etkin failler olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler; insanlar arac\u0131 nesneyle onu varedeni birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n
Kapitalist bir \u00fcretim s\u00fcrecinde i\u015f\u00e7i, yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ya\u015fam enerjisini di\u011fer insanlar\u0131n etkinliklerinin cisimle\u015fmi\u015f hali olan kulland\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7 ile (Karma\u015f\u0131k end\u00fcstriyel ara\u00e7lar d\u00fcnyan\u0131n her k\u00f6\u015fesinden ve de\u011fi\u015fik toplumsal bi\u00e7imlerden gelen mucitlerin, ara\u015ft\u0131rmaclar\u0131n ve \u00fcreticilerin say\u0131s\u0131z ku\u015faklar boyunca s\u00fcren entellekt\u00fcel ve el i\u015flerinin cisimle\u015fmeleridir) cans\u0131z bir maddeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr veya onu maddile\u015ftirir. Ara\u00e7lar do\u011falar\u0131 gere\u011fi cans\u0131z nesnelerdir; ge\u00e7inme eyleminin e\u015fyala\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imi bu \u015feyler canl\u0131 de\u011fildirler. \u00dcretim s\u00fcrecindeki tek aktif fail ya\u015fayan emek\u00e7idir. Di\u011fer insanlar\u0131n emek \u00fcr\u00fcnlerini kullanan ve, deyim yerindeyse, onlara ya\u015fam veren odur, fakat bu kendi hayat\u0131d\u0131r; emek\u00e7i elindeki arac\u0131 vareden bireyleri diriltemez. Elindeki ara\u00e7la k\u0131s\u0131tl\u0131 bir s\u00fcrede \u00e7ok \u015fey yapabilir ve bu anlamda \u00fcretkenli\u011fini de artt\u0131rabilir. Fakat ancak \u00fcretebilen, ya\u015fayan emek verimli olabilir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bir end\u00fcstri i\u015f\u00e7isi bir elektrikli torna ayg\u0131t\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, fizik\u00e7ilerin, mucitlerin, elektrik m\u00fchendislerinin ve torna \u00fcreticilerinin ku\u015faklar boyunca s\u00fcren emek \u00fcr\u00fcnlerini kullanm\u0131\u015f olur. Bu i\u015f\u00e7i a\u00e7\u0131k\u00e7a ayn\u0131 nesneyi eliyle oyan bir ustadan daha verimlidir. Fakat bu verimlili\u011fin nedeni bir end\u00fcstri i\u015f\u00e7isinin satt\u0131\u011f\u0131 “Sermaye”nin ustan\u0131n satt\u0131\u011f\u0131 “Sermaye”den daha “verimli” oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fildir. E\u011fer ku\u015faklar s\u00fcren entellekt\u00fcel ve eli\u015fi etkinli\u011fi elektrikli torna ayg\u0131t\u0131nda cisimle\u015fmeseydi, e\u011fer end\u00fcstri i\u015f\u00e7isi tornay\u0131, elektri\u011fi ve elektrikli tornay\u0131 kendisi ke\u015ffetmek zorunda kalsayd\u0131, i\u015fte o zaman tek bir nesneyi elektrikli torna \u00fczerinde d\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in say\u0131s\u0131z \u00f6m\u00fcr haracamas\u0131 gerekecekti ve hi\u00e7bir Sermaye miktar\u0131 eliyle nesneyi oyan bir ustadan daha fazla verimli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayamayacakt\u0131..<\/p>\n
“Sermayenin verimlili\u011fi” fikri ve \u00f6zel olarak da “verimlilik”in detayl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc-kapitalist toplumun tap\u0131nmas\u0131, hayranl\u0131\u011f\u0131 ve merkezi feti\u015f dalkavuklu\u011fu i\u00e7inde insanlar\u0131n g\u00fc\u00e7lerini emen g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n kapitalist g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam dini- Ekonomi “bilimi”nin uydurmalar\u0131d\u0131r. Bu “bilim adamlar\u0131n\u0131n” orta\u00e7a\u011f meslekta\u015flar\u0131, meleklerin ve cennetin ne oldu\u011funu sorgulamadan, her ikisinin de varl\u0131\u011f\u0131 do\u011fruymu\u015f gibi, Cennetteki meleklerin enini boyunu \u00f6l\u00e7meye kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7inin satt\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011finin sonucu kendisine ait olmayan bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Bu \u00fcr\u00fcn onun eme\u011finin somutla\u015fmas\u0131, onun ya\u015fam\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131n e\u015fyala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015fam etkinli\u011finin doldurdu\u011fu bir kapt\u0131r, fakat onun de\u011fildir; onun eme\u011fi kadar yabanc\u0131d\u0131r ona. Onu yapmaya karar veren kendisi de\u011fildir ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kullanamayacakt\u0131r. Onu isterse sat\u0131n almal\u0131d\u0131r. Yapt\u0131\u011f\u0131 basit\u00e7e belli yararlara sahip bir \u00fcr\u00fcn de\u011fildir; b\u00f6yle bir ama\u00e7 i\u00e7in bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda eme\u011fini bir kapitaliste satma ihtiyac\u0131 duymam\u0131\u015ft\u0131r; o sadece gerekli malzemelere ve kullanabilece\u011fi ara\u00e7-gere\u00e7lere sahip olmaya, sadece kendi ama\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan gerekli ve kendi bilgi ve yetisi taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlananan malzemelere \u015fekil vermeye ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r (A\u00e7\u0131kt\u0131r ki bir birey bunu verimsiz bir \u015fekilde yapacakt\u0131r; malzemelerin ve ara\u00e7lar\u0131n insanlara tahsisi ve onlar\u0131n kullan\u0131m\u0131na verilmesi ancak etkinli\u011fin kapitalist bi\u00e7iminin yokedilmesinden sonra m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir).<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7inin kapitalist ko\u015fullarda alt\u0131nda \u00fcretti\u011fi \u00e7ok belirli \u00f6zeliklere sahip ve sat\u0131labilir bir \u00fcr\u00fcnd\u00fcr. Yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f etkinli\u011finin \u00fcretti\u011fi bir mald\u0131r.<\/p>\n
Kapitalist \u00fcretim bir mal \u00fcretimi oldu\u011fundan, s\u00fcrecin amac\u0131n\u0131n insan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak oldu\u011fu ifadesi yanl\u0131\u015ft\u0131r; bu ak\u0131llar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaktan ve mazeretten ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildir. “\u0130nsan ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n tatmini” ne kapitalistin ne de \u00fcretimde rol alan i\u015f\u00e7inin hedefidir ne de bu durum s\u00fcrecinin bir sonucudur. \u0130\u015f\u00e7i bir \u00fccret almak i\u00e7in eme\u011fini satar, eme\u011finin durdu\u011fu noktan\u0131n onun a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir \u00f6nemi yoktur; kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ona bir \u00fccret \u00f6demeyen kapitalist i\u00e7in eme\u011fine yabanc\u0131la\u015fmayacakt\u0131r, ka\u00e7 insan\u0131n bu kapitalistin mallar\u0131yla tatmin olaca\u011f\u0131na ald\u0131rmayacakt\u0131r. Kapitalist eme\u011fi sat\u0131n al\u0131r ve sat\u0131labilir mallar ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u00fcretimde kullan\u0131r. \u0130nsan ihtiya\u00e7lar\u0131yla ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, \u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerini de umursamaz; b\u00fct\u00fcn ilgilendi\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fcn ne kadar sataca\u011f\u0131d\u0131r; insanlar\u0131n bu \u00fcr\u00fcne ne kadar ‘”ihtiya\u00e7” duyaca\u011f\u0131 propagandas\u0131 ile ilgilenmesi, psikolojik ko\u015fulland\u0131rma yollar\u0131yla \u00fcr\u00fcne daha fazla “ihtiya\u00e7” duyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Kapitalistin amac\u0131 sermayesini yeniden \u00fcretmek ve artt\u0131rmakTIR ve bu s\u00fcrecin sonucu artan \u00fccretli emek ve sermayenin geni\u015flemesidir (bunlar “insan ihtiya\u00e7lar\u0131” de\u011fildir).<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7inin \u00fcretti\u011fi mal\u0131 alan kapitalist, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir miktar para verir; mal ona e\u015fit bir de\u011ferle de\u011fi\u015ftirilen bir de\u011ferdir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u00fcr\u00fcn i\u00e7inde metala\u015fan \u015fu anki ve daha \u00f6nceki emek, ikiye ayr\u0131\u015fm\u0131\u015f \u015fekilde fakat yine de e\u015fde\u011fr bi\u00e7imlerde, metalarda veya parada, yahut ikisine de denk d\u00fc\u015fen bir de\u011fer halinde varolabilir. Bu de\u011fer e\u015fittir emek demek de\u011fildir. Kapitalist toplumda de\u011fer, somutla\u015fm\u0131\u015f (metala\u015fm\u0131\u015f) eme\u011fin toplumsal bi\u00e7imidir.<\/p>\n
Kapitalizm alt\u0131nda, toplumsal ba\u011flar do\u011frudan kurulmam\u0131\u015ft\u0131r: de\u011fer yoluyla in\u015fa edilmi\u015flerdir. G\u00fcnl\u00fck etkinlik do\u011frudan de\u011fi\u015f-toku\u015f edilmemi\u015ftir; de\u011fer bi\u00e7iminde ba\u015fkala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7ta kapitalizm alt\u0131ndaki ya\u015fam etkinli\u011fi, etkinli\u011fin kendisi g\u00f6zlenerek de\u011fil a\u015fa\u011f\u0131daki de\u011fer ba\u015fka -la\u015fmalar\u0131n\u0131n izi s\u00fcr\u00fclerek anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
\u0130nsanlar\u0131n ya\u015fam etkinli\u011fi i\u015f bi\u00e7imini (yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f etkinlik) ald\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015f-toku\u015f yap\u0131labilir bir \u00f6zellik kazan\u0131r; de\u011fer \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131kar. Ba\u015fka bir deyi\u015fle emek “e\u015fde\u011fer” bir para (\u00fccret) kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131labilir. Kapitalist toplumun \u00fcyeleri taraf\u0131ndan hayatta kalmak i\u00e7in gerekli olarak alg\u0131lanan ya\u015fam etkinli\u011finin temkinli yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 kendisi beka i\u00e7in zorunlu yabanc\u0131la\u015fman\u0131n kapitalist bi\u00e7imini yeniden \u00fcretir. Ya\u015fama etkinli\u011fi bir de\u011fere sahip oldu\u011fundan, bu etkinli\u011fin \u00fcr\u00fcnlerinin de de\u011fere sahip olmas\u0131 zorunludur: para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015ftirilebilmek zorundad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131kt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc emek \u00fcr\u00fcnleri bir de\u011fere sahip olmasalard\u0131-\u00f6rne\u011fin toplumun yararl\u0131 buldu\u011fu nesneler \u015feklinde-, o zaman ya fabrikada kalacaklar ya da toplum \u00fcyelerince ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funda \u00f6zg\u00fcrce edinebileceklerdi; her iki durumda da i\u015f\u00e7ilerin ald\u0131\u011f\u0131 para \u00fccretinin hi\u00e7bir de\u011feri kalmayacak ve ya\u015fama etkinli\u011fi “e\u015fde\u011fer” bir para miktar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131lamayacakt\u0131; ya\u015fama etkinli\u011fi yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lamayacakt\u0131. Sonu\u00e7 olarak, ya\u015fama etkinli\u011fi de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc an, bu etkinli\u011fin sonu\u00e7lar\u0131 da bir de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n yeniden \u00fcretimi de\u011fer metamorfozlar\u0131 ve de\u011fi\u015fimleri yoluyla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olur.<\/p>\n
Kapitalist emek \u00fcr\u00fcnlerini pazarda; belli bir para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onlar\u0131 de\u011fi\u015f toku\u015f eder, saptanm\u0131\u015f bir de\u011feri kar eder. Belirli bir piyasada bu de\u011ferin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc mallar\u0131n fiyat\u0131 kadard\u0131r. Akademik \u0130ktisat\u00e7\u0131 i\u00e7in, Fiyat Aziz Peter’in elindeki Cennet kap\u0131lar\u0131n\u0131n anahtar\u0131d\u0131r. Sermayenin kendisi gibi, Fiyat da ba\u015fatanba\u015fa nesnelerle dolu olan e\u015fsiz bir d\u00fcnyada yol al\u0131r; nesneler insanlar\u0131n birbirleriyle olan ili\u015fkilerinin sahibidir ve canl\u0131d\u0131rlar: birbirlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler, birbirleriyle ileti\u015fim kurarlar; evlenirler ve \u00e7ocuk sahibi olabilirler. Ve tabii ki, kapitalist toplumdaki insanlar ancak bu zeki, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yarat\u0131c\u0131 nesnelerin cazibesiyle mutlu olabilirler.<\/p>\n
\u0130ktisat\u00e7\u0131n\u0131n cennet \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 tasvirlerinde melekler her\u015feyi yaparlar, insanlar hi\u00e7bir\u015fey yapmazlar; insanlar yaln\u0131zca bu ulu varl\u0131klar\u0131n onlar i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131ndan ho\u015fnut olurlar. Sadece Sermayenin \u00fcretmez veya paran\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmaz; di\u011fer gizemli varl\u0131klar da benzer \u00f6zelliklerin sahibidirler. B\u00f6ylelikle sat\u0131lan \u015feylerin miktar\u0131 olan Arz ve sat\u0131nal\u0131nan \u015feylerin miktar\u0131 olan Talep paran\u0131n miktar\u0131 olan \u00dccreti birlikte belirlerler; Arz ve Talep diyagram\u0131n \u00f6zel bir noktas\u0131 \u00fczerinde evlendiklerinde, evrensel bir veriye tekab\u00fcl eden Denge Fiyat\u0131n\u0131 do\u011fururlar. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n etkinlikleri .\u015feyler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve insanlar “verimli saatlerinde” \u015feylere (“\u00fcretim fakt\u00f6rleri”), “bo\u015f zamanlar\u0131nda” da \u015feylerin donakalm\u0131\u015f seyircilerine indirgenir. \u0130ktisat Bilimcisinin h\u00fcneri, insanlar\u0131n g\u00fcndelik etkinliklerinin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131 \u015feylere atfetme yetene\u011fi ile \u015feylerin maskaral\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki insanlar\u0131n ya\u015fama etkinli\u011fini g\u00f6rememe yetene\u011fidir. \u0130ktisat\u00e7\u0131ya g\u00f6re, kapitalizm alt\u0131nda insan etkinli\u011fini \u015feylerin kendileri annelerdir ve o\u011fullar\u0131d\u0131r, onlar\u0131n kendi etkinliklerinin nedenleri ve sonu\u00e7lar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Mal\u0131n \u00fccreti olan, de\u011fi\u015fimdeki paran\u0131n miktar\u0131 olan de\u011ferin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u015feyler taraf\u0131ndan de\u011fil insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck etkinlikleri taraf\u0131ndan belirlenirler. Arz ve talep, tam ve eksik rekabet kapitalist toplumda \u00fcr\u00fcnlerin ve etkinliklerin toplumsal bi\u00e7imlerinden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildirler; kendilerine ait bir ya\u015famlar\u0131 yoktur. Etkinli\u011fin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131, yani emek-zaman\u0131n belli bir para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131, belirlenmi\u015f bir de\u011fere sahip olmas\u0131ndan dolay\u0131 bu eme\u011fin \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011ferinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili bir\u00e7ok sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar. Sat\u0131lan mallar\u0131n de\u011feri en az\u0131ndan emek-zaman de\u011ferine e\u015fit olmak zorundad\u0131r. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131 gerekti\u011fi hem tek bir kapitalist firma i\u00e7in hem de b\u00fct\u00fcn toplum i\u00e7in a\u00e7\u0131kt\u0131r. Tek bir kapitalistin satt\u0131\u011f\u0131 mallar\u0131n de\u011feri kiralanan emek de\u011ferinden k\u00fc\u00e7\u00fck olsayd\u0131, onun emek giderleri tek ba\u015f\u0131na onun kazan\u00e7lar\u0131ndan daha \u00e7ok olacakt\u0131 ki bu da onu \u00e7abucak iflasa s\u00fcr\u00fckleyecekti. Toplumsal olarak, i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretim de\u011feri onlar\u0131n t\u00fcketim de\u011ferinden daha k\u00fc\u00e7\u00fck olsayd\u0131, i\u015fg\u00fcc\u00fc kendini bile \u00fcretemeyecek, bir kapitalistler s\u0131n\u0131f\u0131ndan da s\u00f6z edilemeyecekti. Bununla birlikte, e\u011fer mallar\u0131n de\u011feri yaln\u0131zca onlar i\u00e7in sarfedilen emek-zaman de\u011ferine e\u015fit olsayd\u0131, o zaman da mal \u00fcreticileri sadece kendilerini yeniden \u00fcretmi\u015f olacak ve onlar\u0131n toplumu kapitalist bir toplum olmayacakt\u0131; onlar\u0131n etkinli\u011fi hala mal \u00fcretimi olacak fakat bu kapitalist mal \u00fcretimine yol a\u00e7mayacakt\u0131.<\/p>\n
Eme\u011fin Sermayeyi yaratmas\u0131 i\u00e7in, emek \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011feri emek de\u011ferinden daha b\u00fcy\u00fck olmak zorundad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, emek g\u00fcc\u00fc t\u00fcketemeyece\u011fi bir miktar mal\u0131, bir art\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretmelidir ve bu art\u0131 \u00fcr\u00fcn, i\u015f\u00e7ilere \u00fccret olarak geri d\u00f6nmeyen fakat kapitalistler i\u00e7in kar olan bir de\u011fer bi\u00e7imindeki art\u0131 de\u011fere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. Dahas\u0131, ya\u015fayan emek kendi i\u00e7inde e\u015fyala\u015fan t\u00fcrden bir emek olmad\u0131\u011f\u0131ndan emek \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011feri hala daha fazla olmal\u0131d\u0131r. \u00dcretim s\u00fcrecinde, i\u015f\u00e7iler kendi enerjilerini harcarlar, ayr\u0131ca kulland\u0131klar\u0131 ara\u00e7lar\u0131n b\u00fcnyesindeki depolanm\u0131\u015f eme\u011fi de kullan\u0131rlar ve b\u00f6ylece daha \u00f6nce \u00fczerinde emek harcanm\u0131\u015f malzemeleri \u015fekillendirirler.<\/p>\n
Bu durum, i\u015f\u00e7inin \u00fcr\u00fcnlerinin de\u011feri ile \u00fccretlerinin de\u011ferinin farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerde olmas\u0131na neden olan garip bir sonuca var\u0131r: kiralad\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi mallar\u0131 satt\u0131\u011f\u0131nda kapitalistin eline ge\u00e7en para miktar\u0131 ile i\u015f\u00e7ilerine \u00f6dedi\u011fi miktar farkl\u0131d\u0131r. Bu fark, kullan\u0131lan ara\u00e7-gerece \u00f6denen giderlerle a\u00e7\u0131klanamaz. Ara\u00e7lar\u0131n ve ya\u015fayan eme\u011fin de\u011feri sat\u0131lan mallar\u0131nkine e\u015fit olsayd\u0131 kapitalistler i\u00e7in a\u00e7\u0131k kap\u0131 kalmayacakt\u0131. Ger\u00e7ek \u015fudur ki, iki b\u00fcy\u00fckl\u00fck aras\u0131ndaki fark bir kapitalistler s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 doyuracak kadar geni\u015f olmal\u0131d\u0131r-sadece bireyleri de\u011fil, fakat ayn\u0131 zamanda bu bireylerin \u00f6zel te\u015febb\u00fcsleri olan eme\u011fin sat\u0131n al\u0131m\u0131n\u0131 da. Toplam \u00fcr\u00fcn de\u011feri ile \u00fcretimleri s\u0131ras\u0131nda harcanan emek de\u011feri aras\u0131ndaki fark Sermayenin k\u00f6keni olan art\u0131 de\u011ferdir.<\/p>\n
Art\u0131 de\u011ferin k\u00f6kenine inmek i\u00e7in emek de\u011ferinin, eme\u011fin \u00fcretti\u011fi mallar\u0131n de\u011ferinden niye daha az oldu\u011funu incelemek \u015fartt\u0131r. \u0130\u015f\u00e7inin yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f etkinli\u011fi, ara\u00e7lar yard\u0131m\u0131yla malzeme d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve belirli bir miktar mal \u00fcretir. Bununla birlikte, bu mallar sat\u0131l\u0131p kullan\u0131lan malzeme ve ara\u00e7lar\u0131n gideri d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra, i\u015f\u00e7ilere \u00fccretlerinin bir par\u00e7as\u0131 olan kalan \u00fcr\u00fcn\u00fcn de\u011feri verilmez; onlara daha az verilir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, her \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fc boyunca i\u015f\u00e7iler kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir\u015fey almad\u0131klar\u0131 bir miktar \u00f6denmemi\u015f emek-zorunlu \u00e7al\u0131\u015fma-ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n
Bu kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emek sarf\u0131, bu zorunlu emek, kapitalist toplumdaki ba\u015fka bir “hayatta kalma ko\u015fulu”dur. Bununla birlikte, yabanc\u0131la\u015fma gibi, bu ko\u015ful da do\u011fan\u0131n bir zoru de\u011fil fakat insanlar\u0131n kollektif pratiklerinin, g\u00fcnl\u00fck etkinliklerinin bir sonucudur. Daha sendikalar yokken, \u00e7al\u0131\u015fan bir birey zorunlu eme\u011fin boyunduru\u011fu alt\u0131nda idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunu reddetmek ba\u015fka i\u015f\u00e7ilerin bu y\u00fck\u00fcn alt\u0131na girmeye haz\u0131r olduklar\u0131, onun da i\u015fsiz kalaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyordu. \u0130\u015f\u00e7iler kapitalistlerce sunulan \u00fccretler i\u00e7in birbirleriyle yar\u0131\u015f\u0131yordu; bir i\u015f\u00e7i kabul edilemez d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fckteki \u00fccretine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p i\u015fi b\u0131rak\u0131rsa bo\u015f bir i\u015f\u00e7i, paras\u0131z olmaktansa d\u00fc\u015f\u00fck bir \u00fccrete fit olup onun yerini almaya haz\u0131rd\u0131. \u0130\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki bu yar\u0131\u015f i\u015f\u00e7ilerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00f6d\u00fcnler veren kapitalistlerce “bo\u015f i\u015fg\u00fcc\u00fc” olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalist art\u0131 de\u011feri ya\u015fatan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr ancak ve kapitalist ancak bu \u015fekilde sermaye sahibi olmu\u015ftur. Ald\u0131\u011f\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 vermek hi\u00e7bir i\u015f\u00e7inin hedefi de\u011fildi. Amac\u0131 olabildi\u011fince fazla \u00fccrete sahip olmakt\u0131. Buna ra\u011fmen, i\u015fsizlerin varl\u0131\u011f\u0131 ve fazla \u00fccret tasavvurlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ininkine g\u00f6re daha az olu\u015fu kapitalistlere d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretle i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, olabildi\u011fince fazla \u00fccret i\u00e7in birbirleriyle didi\u015fen g\u00fcnl\u00fck kollektif i\u015f\u00e7i eyleminin sonucu herkes i\u00e7in daha d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret olmu\u015ftur; birinin herkese kar\u015f\u0131 olan bu yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisi herkesin olabildi\u011fince az \u00fccrete ve kapitalistin de olabildi\u011fince fazla art\u0131 de\u011fere sahip olmas\u0131 \u015feklinde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Topyek\u00fcn g\u00fcnl\u00fck pratik birinin ama\u00e7lar\u0131na ge\u00e7it vermez. Fakat i\u015f\u00e7iler durumlar\u0131n\u0131n kendi g\u00fcnl\u00fck davran\u0131\u015flar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ay\u0131rd\u0131na varamad\u0131lar; ne yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyorlard\u0131. \u0130\u015f\u00e7ilere g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretler de t\u0131pk\u0131 hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcm gibi do\u011fal hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve azalan \u00fccretler t\u0131pk\u0131 yer kaymas\u0131 ve \u00e7etin bir k\u0131\u015f gibi do\u011fal hayat\u0131n bir karma\u015fas\u0131yd\u0131. Sosyalistlerin ele\u015ftirileri, Marx’\u0131n analizleri ve ayn\u0131 zamanda varolmak i\u00e7in daha da vah\u015file\u015fen end\u00fcstrinin geli\u015fimi s\u0131r perdesini aralay\u0131p i\u015f\u00e7ilerin bilin\u00e7lenmesini bir yere kadar m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131. Buna ra\u011fmen Bat\u0131 Avrupa ve Amerika’da i\u015f\u00e7iler g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n kapitalist bi\u00e7iminden s\u0131yr\u0131lamad\u0131lar; sendikalar kurdular. Ve Sovyetler Birli\u011fi’nin ve Do\u011fu Avrupa’n\u0131n farkl\u0131 maddi ko\u015fullar\u0131nda, i\u015f\u00e7iler (ve k\u00f6yl\u00fcler) kapitalist s\u0131n\u0131f yerine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fi sat\u0131n al\u0131p Marx ad\u0131na sermaye \u00fcreten bir devlet b\u00fcroksasisi kurdular.<\/p>\n
Sendikalar ile, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam sendikalar yokken nas\u0131l idiyse yine ona benzer bi\u00e7imdeydi. Asl\u0131nda neredeyse ayn\u0131yd\u0131. Yine emek, yine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f emek ve kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z i\u015fg\u00fcc\u00fc\/zorunlu emek vard\u0131. Sendikaya ba\u011fl\u0131 i\u015f\u00e7i yabanc\u0131la\u015fmas\u0131yla ilgili pazarl\u0131k yapm\u0131yordu art\u0131k; bunu sendika g\u00f6revlileri yap\u0131yordu onun i\u00e7in. \u0130\u015f\u00e7i eyleminin yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131 tart\u0131\u015fmak, verilenle yetinen bir i\u015f\u00e7inin i\u015fi de\u011fildi art\u0131k. \u0130\u015f\u00e7iler \u015fimdi eme\u011fini satanlarla alanlar aras\u0131ndaki arac\u0131 konumunu korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc sendika b\u00fcrokrat\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6nlendiriliyordu.<\/p>\n
Sendikalardan \u00f6nce de sonra da, art\u0131 de\u011fer ne do\u011fan\u0131n ne de sermayenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmu\u015ftur; onu yaratan insanlar\u0131n insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck etkinlikleridir. G\u00fcnl\u00fck etkinlikleri s\u0131ras\u0131nda insanlar sadece bu etkinliklerine yabanc\u0131la\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan ko\u015fullar\u0131, sermayeyi ve b\u00f6ylelikle sermayenin eme\u011fi sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden \u00fcretirler. Bu durum insanlar\u0131n “ba\u015fka bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun ne oldu\u011funu” bilmeyi\u015flerinden kaynaklanmaz. Fazla miktarda ya\u011f yiyip kronik haz\u0131ms\u0131zl\u0131ktan \u00f6t\u00fcr\u00fc g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen biri, “ba\u015fka bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bilmedi\u011finden” \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u011f yeme\u011fe devam etmez. Ne ya\u011f\u0131 b\u0131rakarak g\u00fc\u00e7s\u00fcz olmay\u0131 tercih eder ne de g\u00fcnl\u00fck ya\u011f t\u00fcketiminin g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Doktoru, \u00f6\u011f\u00fct vereni, hocas\u0131 ve politikac\u0131s\u0131 ona \u00f6ncelikle ya\u011f\u0131n onu canl\u0131 k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonrada iyi huylulu\u011funu devam ettirdi\u011fi takdirde onun i\u00e7in her\u015feyi zaten yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerlerse, i\u015fte o zaman ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmamas\u0131 ve bunu anlamak i\u00e7in \u00e7aba harcamamas\u0131 hi\u00e7 de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Art\u0131 de\u011fer \u00fcretimi bir hayatta kalma ko\u015fuludur, n\u00fcfusun t\u00fcm\u00fc i\u00e7in de\u011fil fakat kapitalist sistem i\u00e7in. Art\u0131 de\u011fer i\u015f\u00e7i taraf\u0131ndan \u00fcretilen ve ona d\u00f6nmeyen mallar\u0131n de\u011ferinin bir k\u0131sm\u0131d\u0131r. Bu, mallar olarak da para olarak da ifade ediilebilir (aynen Sermayenin bir miktar \u015fey veya para \u015feklinde tan\u0131mlamas\u0131nda oldu\u011fu gibi), fakat bu ifadenin verili bir miktar \u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde e\u015fyala\u015fan emek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmeyecektir. \u00dcr\u00fcnler ona “denk” bir para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015ftirildi\u011finden, para \u00fcr\u00fcnler gibi ayn\u0131 de\u011feri “tan\u0131mlar” veya temsil eder. Para daha sonra ayn\u0131 “de\u011ferdeki” bir miktar \u00fcr\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015ftirilebilir. Kapitalist g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam s\u00fcresince e\u015fzamanl\u0131 varolan bu de\u011fi\u015f-toku\u015flar\u0131n toplam\u0131 kapitalist dola\u015f\u0131m s\u00fcrecini olu\u015fturur. Bu s\u00fcre\u00e7 sayesinde Sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015fen art\u0131 de\u011fer metamorfozu ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7iye d\u00f6nmeyen de\u011fer par\u00e7as\u0131, yani art\u0131 de\u011fer, kapitaliste ya\u015fam olana\u011f\u0131 sa\u011flar ve ona basit\u00e7e varolman\u0131n \u00f6tesinde, \u00e7ok \u015fey yapma g\u00fcc\u00fcn\u00fc verir. Kapitalist bu art\u0131 de\u011ferin bir par\u00e7as\u0131yla yat\u0131r\u0131m yapar; i\u015f\u00e7iler kiralar ve yeni \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131n al\u0131r; a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Bunun anlam\u0131 kapitalistin yeni eme\u011fi, hem kiralad\u0131\u011f\u0131 i\u015f etkinli\u011fini hem de sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 materyal ve malzemelerde depolanm\u0131\u015f olan ge\u00e7mi\u015f eme\u011fi (kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmi\u015f ve \u00f6denmemi\u015f), biriktirdi\u011fidir.<\/p>\n
Kapitalist s\u0131n\u0131f, bir b\u00fct\u00fcn olarak, art\u0131 eme\u011fi biriktirir, fakat bu s\u00fcre\u00e7 toplumsal \u00f6l\u00e7ekte y\u00fcr\u00fcr ve sadece bir tek kapitalistin etkinliklerini g\u00f6zlemlemesiyle a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmaz. Bir kapitalistin ara\u00e7lar diye sat\u0131n \u00fcr\u00fcnlerin satt\u0131klar\u0131yla ayn\u0131 \u00f6zelliklere sahip oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. Bir ilk kapitalist ara\u00e7lar\u0131 belli bir miktar de\u011fer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ikinci bir kapitaliste satar ve bu de\u011ferin sadece bir k\u0131sm\u0131 i\u015f\u00e7ilere \u00fccret olarak geri d\u00f6ner; kalan k\u0131s\u0131m onunla birinci kapitalistin sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 yeni ara\u00e7lar ve emek olan art\u0131 de\u011ferdir. \u0130kinci kapitalist verili bir de\u011fer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ara\u00e7lar sat\u0131n al\u0131r ki bu da onun birinci kapitalistin hizmetindeki toplam emek miktar\u0131na, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmi\u015f ve ayn\u0131 zamanda bedava \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f emek miktar\u0131na, \u00f6deme yapt\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Bunun anlam\u0131 ikinci kapitalist taraf\u0131ndan biriktirilen ara\u00e7lar\u0131n birincisi i\u00e7in harcanm\u0131\u015f kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fi i\u00e7ermesidir. Sonu\u00e7ta, ikinci kapitalist, verili bir de\u011fer kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerini satar ve i\u015f\u00e7ilerine bu de\u011ferin sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 verir; kalan\u0131 yeni ara\u00e7lar ve i\u015f\u00e7iler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7 tek bir zaman dilimine indirgenir ve b\u00fct\u00fcn kapitalistler topluca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, kapitalistin yeni ara\u00e7lar\u0131 ve eme\u011fi ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferin \u00fcreticilere geri vermedi\u011fi de\u011ferin birbirine e\u015fit oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu yarat\u0131lan art\u0131 emek Sermayedir.<\/p>\n
Bir b\u00fct\u00fcn olarak kapitalist toplum ko\u015fullar\u0131nda, toplam Sermaye ya\u015fam etkinli\u011fininin g\u00fcnl\u00fck yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n ku\u015faklar boyunca olu\u015fturdu\u011fu toplam kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z eme\u011fe e\u015fittir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Sermaye, u\u011fruna insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 satt\u0131\u011f\u0131, sat\u0131lan insan etkinli\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve yeniden \u00fcretilir ve bir insan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fc satt\u0131k\u00e7a, herg\u00fcn, kapitalist g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam bi\u00e7iminde ya\u015famaya devam etmeye karar verdi\u011fi her an geni\u015fler.<\/p>\n
Stok ve \u0130nsan Etkinli\u011fininin Birikimi<\/p>\n
Art\u0131 eme\u011fin Sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc daha genel bir s\u00fcrecin, end\u00fcstrile\u015fme s\u00fcrecinin, insan\u0131n maddi \u00e7evresinin devaml\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6zel bir tarihsel bi\u00e7imidir.<\/p>\n
Kapitalizm alt\u0131ndaki insan etkinli\u011fininin bu sonucunun belli ba\u015fl\u0131 \u00f6zellikleri basitle\u015ftirilmi\u015f \u00f6rnekler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla anla\u015f\u0131labilir. Hayali bir toplumda, insanlar hareketli zamanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu yiyecek ve di\u011fer \u015feyleri \u00fcreterek ge\u00e7irir, zamanlar\u0131n\u0131n sadece bir k\u0131sm\u0131, gerekli \u015feylerin \u00fcretimi d\u0131\u015f\u0131ndaki “art\u0131 zamand\u0131r”. Bu art\u0131 etkinlik, \u00fcretimde bulunmayan rahipler ve sava\u015f\u00e7\u0131lar i\u00e7in yiyecek \u00fcretimine adanabilir; dinsel olaylar s\u0131ras\u0131nda yok olan mallar\u0131n \u00fcretiminde de kullan\u0131labilir; seromoniler ya da jimnastik egzersizleri i\u00e7in de harcanabilir. Her durumda, bu insanlar\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131, g\u00fcnl\u00fck etkinliklerinin sonu\u00e7lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bir ku\u015faktan ba\u015fka bir ku\u015fa\u011fa de\u011fi\u015fmeden kal\u0131r. Bununla birlikte, bu hayali toplumdaki insan ku\u015faklar\u0131ndan birisi art\u0131 zaman\u0131 kullan\u0131p bitirmek yerine onu saklayabilir. \u00d6rne\u011fin art\u0131 zamanlar\u0131n\u0131 gezerek tozarak harcayabilirler. Bir sonraki ku\u015fak kaynaklarda depolanan enerjiyi gerekli birka\u00e7 i\u015f i\u00e7in harcayabilir veya kaynaklar\u0131n enerjisini yeni kaynaklar i\u00e7in harcayabilir. Her iki durumda da, bir \u00f6nceki ku\u015fa\u011f\u0131n biriktirdi\u011fi art\u0131 emek, bir sonraki ku\u015fak i\u00e7in daha geni\u015f bir art\u0131 zaman miktar\u0131 olacakt\u0131r. Yeni ku\u015fak bu art\u0131y\u0131 kaynaklara veya di\u011fer \u015feylere harcayabilir. \u00c7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra kaynaklarda depolanan emek ya\u015fayan herhangi bir ku\u015fa\u011fa gerekli olan emek zaman\u0131n\u0131 a\u015facakt\u0131r; nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck bir enerji gideri ile, hayali toplum insanlar\u0131 gerekli i\u015flerin bir \u00e7o\u011funu yapmak \u00fczere ve ayn\u0131 zamanda gelecek ku\u015faklara yeni kaynaklar yaratmak i\u00e7in i\u015flerinin ba\u015f\u0131na d\u00f6nebileceklerdir. Daha \u00f6nce gereklilikler i\u00e7in harcanan saatlerin \u00e7o\u011fu \u015fimdi gereklilik taraf\u0131ndan de\u011fil imgelem taraf\u0131ndan belirlenecektir.<\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta insanlar\u0131n ya\u015fam saatlerini kaynak yarat\u0131m\u0131 olan acaip bir i\u015fe adad\u0131klar\u0131 gibi al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u015feyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z. Kaynaklarda gedikler a\u00e7\u0131lsa bile, gelecek ku\u015faklar i\u00e7in depoland\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc garip kar\u015f\u0131lanabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kaynaklar\u0131n dinlendirilmesi, \u00f6rne\u011fin festival g\u00fcnleri i\u00e7in kaynak olabilir.<\/p>\n
Bununla birlikte, insanlar ya\u015famlar\u0131n\u0131 satmasalard\u0131, e\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma etkinli\u011fini kendilerinin olmasayd\u0131, pratik etkinlikleri zorlanm\u0131\u015f eme\u011fi bar\u0131nd\u0131rsayd\u0131, i\u015fte o zaman insan etkinli\u011fi kaynaklar\u0131n artt\u0131r\u0131m\u0131 i\u015fi, maddi kaynaklar olarak depolanan art\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma zaman\u0131 i\u015fi i\u00e7in \u00e7ok da g\u00fczel kullan\u0131labilirdi. Ya\u015famlar\u0131n\u0131 satmak i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131n\u0131n me\u015frulu\u011funu kabullenen insanlar\u0131n icra etti\u011fi kapitalizmin tarihsel rol\u00fc, insan etkinli\u011finini zorlam\u0131\u015f, emek ara\u00e7lar\u0131yla maddi kaynaklarda depolamaktan ibarettir kesinlikle.<\/p>\n
\u0130nsanlar ya\u015fama etkinli\u011fini oldu\u011fu gibi birikmi\u015f eme\u011fi de sat\u0131n almak i\u00e7in paran\u0131n g\u00fcc\u00fcne bo\u011fun e\u011fer e\u011fmez, toplumsal ya\u015fam etkinli\u011fini gibi depolanm\u0131\u015f olan\u0131 da kontrol eden para sahiplerinin kurgusal “haklar\u0131n\u0131” kabul etmi\u015f olacaklar, paray\u0131 Sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecekler para sahiplerini de Kapitalistlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcreceklerdir.<\/p>\n
Bu \u00e7ifte yabanc\u0131la\u015fma, \u00fccretli emek bi\u00e7imindeki ya\u015fam etkinli\u011finin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 ve depolanm\u0131\u015f emek bi\u00e7imindeki ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131n etkinliklerini yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 tarihin herhangi bir a\u015famas\u0131nda ya\u015fanan tekil bir durum de\u011fildir. \u0130\u015f\u00e7iler ve kapitalistler aras\u0131ndaki ili\u015fki ge\u00e7mi\u015fte herhangi bir zamanda, bir kezli\u011fine ve herkes i\u00e7in, toplumun maruz kald\u0131\u011f\u0131 bir\u015fey de\u011fildir. \u0130nsanlar hi\u00e7bir zaman, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelerindeki b\u00fct\u00fcn gelecek ku\u015faklar\u0131n ya\u015fam etkinliklerinin g\u00fcc\u00fcnden vazge\u00e7tiklerini beyan eden yaz\u0131l\u0131 bir anla\u015fma imzalamam\u0131\u015f yahut s\u00f6zl\u00fc bir fikir birli\u011fine bile kalk\u0131\u015fmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Sermaye, do\u011fal g\u00fcce benzer bir maske tak\u0131n\u0131r; yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn kendisi gibi kat\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, hareketleri tersine \u00e7evrilemez ak\u0131nt\u0131lar \u015feklinde tezah\u00fcr eder, yer kaymalar\u0131 ve depremler gibi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr krizleri. Sermaye g\u00fcc\u00fcn\u00fc yaratanlar\u0131n insanlar oldu\u011fu kabul edilse de, bu kabul bizi daha kat\u0131 bir maskeye, g\u00fcc\u00fc herhangi bir do\u011fa g\u00fc\u00e7ten daha deh\u015fetli olan bir Frankestein canavar\u0131na g\u00f6t\u00fcrecektir.<\/p>\n
Bununla birlikte, sermaye ge\u00e7mi\u015fin bir an\u0131nda insanlarca yarat\u0131lan ve o g\u00fcnden bu yana insan hayat\u0131na n\u00fcfuz eden ne bir do\u011fal g\u00fc\u00e7 ne de insan yap\u0131m\u0131 bir canavard\u0131r. Sermayenin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ard\u0131nda para yoktur \u00e7\u00fcnk\u00fc, para insanlar\u0131n ona sahip olma arzular\u0131ndan \u00f6te bir “g\u00fcce” sahip olmayan toplumsal bir anla\u015fmad\u0131r. \u0130nsanlar emeklerini satmay\u0131 reddettikleri g\u00fcn para en basit i\u015fleri bile g\u00f6remeyecek hale gelecektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc para “\u00e7al\u0131\u015fmaz”.<\/p>\n
Sermaye sahipleri, ge\u00e7mi\u015f an\u0131lar\u0131n g\u00f6rkemini yeniden kazanmak i\u00e7in bo\u015f bir \u00e7aba i\u00e7inde birka\u00e7 ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131n\u0131n \u00e7evreledi\u011fi tuhaf, dar kafal\u0131 insan k\u00fcmecikleri \u015feklinde da\u011f\u0131lacaklard\u0131r sadece. Sermayenin tek “g\u00fcc\u00fc” insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck etkinliklerinin ard\u0131nda yatar; bu “g\u00fc\u00e7” para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck etkinliklerini satmalar\u0131yla, \u00f6nceki ku\u015falar\u0131n ve kendi etkinliklerinin sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki kontrolden vazge\u00e7meleriyle ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Biri eme\u011fini bir kapitaliste satt\u0131\u011f\u0131nda ve eme\u011finin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak \u00fcr\u00fcn\u00fcn sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kabullendi\u011finde, di\u011fer insanlar\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclme ve sat\u0131n al\u0131nma ko\u015fullar\u0131n\u0131 yarat\u0131r. Hi\u00e7bir insan g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak kolunu yahut \u00e7ocu\u011funu para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satmaz; yine de insanlar hala d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve bilin\u00e7li bir \u015fekilde, ya\u015famak i\u00e7in gerekli olan \u015feyleri edinmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma hayatlar\u0131n\u0131 sat\u0131yor ve bu \u015fekilde yaln\u0131zca ya\u015fam\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan hayatlar\u0131n\u0131n sat\u0131lmas\u0131n\u0131n devam etti\u011fi ko\u015fullar\u0131 yeniden \u00fcretmekle kalmazlar; ayn\u0131 zamanda ya\u015fam\u0131n sat\u0131lmas\u0131n\u0131 di\u011fer insanlar i\u00e7in de bir gereklili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren ko\u015fullar\u0131 da yarat\u0131rlar. Sonraki ku\u015faklar tabii ki \u00f6rne\u011fin kol g\u00fc\u00e7lerini satmay\u0131 reddetmelerinde oldu\u011fu gibi \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 satmay\u0131 reddedebilirler; bununla birlikte herbiri Sermayenin \u00e7al\u0131\u015fma zamanlar\u0131n\u0131 sat\u0131n alaca\u011f\u0131 depolanm\u0131\u015f eme\u011fi geni\u015fleten yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve zorlanm\u0131\u015f eme\u011fi reddetmekte ba\u015far\u0131l\u0131 olmayacaklard\u0131r.<\/p>\n
Art\u0131k eme\u011fi Sermayeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in kapitalist onu maddi kaynaklara, yeni \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na, depolaman\u0131n bir yolunu bulmak zorundad\u0131r. Ve yeni \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 yapmak \u00fczere yeni i\u015f\u00e7iler kiralamak zorundad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 geni\u015fletmek veya \u00fcretimin de\u011fi\u015fik bir koluna yeni bir yat\u0131r\u0131m yapmak zorundad\u0131r. Bu durum, yeni sat\u0131labilir mallara d\u00f6n\u00fc\u015febilecek materyallerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni \u00fcr\u00fcnlerin al\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 ve eme\u011fini satacak kadar fakir insanlar\u0131n olmas\u0131n\u0131 \u00f6ngerektirir veya varsayar. Bu gereklilikleri yaratan kapitalist etkinli\u011fin kendisidir ve kapitalistler etkinliklerini s\u0131n\u0131rlayacak ya da engelleyecek hi\u00e7bir\u015feyi tan\u0131mazlar; Sermaye demokrasisi mutlak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talep eder. Emperyalizm Kapitalizmin sadece “son evresi” de\u011fil ayn\u0131 zamanda ilkidir de.<\/p>\n
\u0130ster kapitalistin b\u00f6lgesinde ya da onun kom\u015fununkinde olsun, ister yery\u00fcz\u00fcnde ya da alt\u0131nda olsun ya da denizlerdeki botlarda ya da topraktaki ha\u015ferelerde olsun, ister di\u011fer k\u0131talarda ya da gezegenlerde olsun pazarlanabilir bir mala d\u00f6n\u00fc\u015fen her\u015fey sermaye de\u011firmeninin hububat\u0131d\u0131r. Simyadan tutun da fizi\u011fe kadar insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn do\u011fa ke\u015fifleri eme\u011fin depoland\u0131\u011f\u0131 yeni materyaller i\u00e7in birisinin sat\u0131n almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fi yeni nesneler bulmak i\u00e7in harekete ge\u00e7irilmi\u015flerdir.<\/p>\n
Eski ve yeni \u00fcr\u00fcnlere ra\u011fbet eden al\u0131c\u0131lar, mevcut ara\u00e7lar\u0131n herhangi biri ya da hepsi taraf\u0131ndan yarat\u0131l\u0131rlar ve bunun i\u00e7in s\u00fcrekli yeni ara\u00e7lar ke\u015ffedilir. “A\u00e7\u0131k pazarlar” ve “a\u00e7\u0131k kap\u0131lar” zor ve tehditle kurulur. \u0130nsanlar kapitalistlerin \u00fcr\u00fcnlerini sat\u0131n alabilecek g\u00fc\u00e7te de\u011filseler, kapitalistlerce kiralan\u0131rlar ve almay\u0131 umduklar\u0131 mallar\u0131 \u00fcretmek \u00fczere \u00fccretlendirilirler; mahalli zanaatkarlar halihaz\u0131rda kapitalistlerin satmalar\u0131 gereken \u015feyleri \u00fcretiyorlarsa ya iflasa s\u00fcr\u00fcklenirler ya da sat\u0131n al\u0131n\u0131rlar. Yasalar veya gelenekler baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasakl\u0131yorsa yasalar ve gelenekler \u00e7i\u011fnenir; insanlar fiziksel ve biyolojik isteklerinden vazge\u00e7mi\u015flerse kapitalistler onlar\u0131n “ruhani isteklerini” tatmin ederler ve onlar\u0131 yaratmak \u00fczere psikologlar kiralarlar; insanlar kapitalistlerin \u00fcr\u00fcnlerine bir daha yeni \u00fcr\u00fcnleri kullanmayacak kadar doymu\u015flarsa, hi\u00e7bir de\u011feri olmayan, sadece incelenebilir veya hayranl\u0131k duyulabilen nesneleri ve materyalleri sat\u0131n almalar\u0131 yolunda telkin edilirler.<\/p>\n
Her k\u0131tada, tar\u0131msal olan veya olmayan toplumlarda, fakir insanlara rastlan\u0131r; kapitalistler geldiklerinde emeklerini satmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc olabilecek kadar fakir olmasalard\u0131 bile kapitalistlerin etkinlikleri onlar\u0131 yoksulla\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. Avc\u0131lar\u0131n arazileri zamanla, avc\u0131lar\u0131n hayatta kalmak i\u00e7in gerekli yiyece\u011fi i\u00e7ermeyen rezervlerini k\u0131s\u0131tlamak i\u00e7in, devlet ter\u00f6r\u00fcnden yararlanan \u00f6zel m\u00fclkiyet sahiplerinin olur. K\u00f6yl\u00fclerin ara\u00e7lar\u0131, bor\u00e7lar\u0131 ne kendilerinin ne de atalar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde sat\u0131n almad\u0131\u011f\u0131 arazileri satmaya zorlayacak kadar artana dek ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131n alacak paray\u0131 onlara c\u00f6mert\u00e7e veren, ayn\u0131 t\u00fcccar taraf\u0131ndan temin edilebilir ancak. Zanaatkarlar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerinin al\u0131c\u0131lar\u0131 zamanla, \u00fcr\u00fcnleri pazarlayan t\u00fcccarlara indirgenir; bu durum bir t\u00fcccar\u0131n ayn\u0131 \u00e7at\u0131 alt\u0131ndaki zanaatkarlar\u0131n\u0131 sat\u0131n alma karar\u0131na dek s\u00fcrer; en kazan\u00e7l\u0131 \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretmek \u00fczere onlara ara\u00e7-gere\u00e7 sa\u011flar. Ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da ba\u011f\u0131ml\u0131 avc\u0131lar, k\u00f6yl\u00fcler ve zanaatkarlar, \u00f6zg\u00fcr insanlar ya da k\u00f6leler kiral\u0131k i\u015f\u00e7ilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Daha \u00f6nceki \u00e7etin maddi ko\u015fullarda diledikleri gibi ya\u015famalar\u0131na kesinlikle son verilir, daha \u00f6nceki k\u0131t varolu\u015fun bilin\u00e7li yarat\u0131c\u0131lar\u0131 olanlar k\u0131tl\u0131ktan kurtulurken bile etkinliklerinin bilin\u00e7siz kurban\u0131 olurlar. \u00c7ok olup az \u015feye sahip olanlar \u015fimdi \u00e7ok \u015feye sahiptir fakat daha azd\u0131rlar.<\/p>\n
Yeni \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretimi yeni pazarlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 yeni i\u015f\u00e7ilerin gelmesi \u00fc\u00e7 farkl\u0131 hareket de\u011fildir, ayn\u0131 etkinli\u011fin \u00fc\u00e7 y\u00fcz\u00fcd\u00fcr. Yeni bir i\u015fg\u00fcc\u00fc kesinlikle yeni \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmek i\u00e7in yarat\u0131l\u0131r; bu i\u015f\u00e7ilerin ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccretlerin kendisi yeni pazar demektir, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emekleri yeni bir patlaman\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r. Sermaye geni\u015flemesini, g\u00fcnl\u00fck insan etkinli\u011fininin yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f eme\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc, art\u0131 eme\u011fin kapitalistlerin “\u00f6zel m\u00fclkiyetine” d\u00f6n\u00fc\u015fmesini ne do\u011fal ne de k\u00fclt\u00fcrel engeller durdurulabilir. Bununla birlikte sermaye do\u011fal bir g\u00fc\u00e7 de\u011fildir, herg\u00fcn insanlar\u0131n varetti\u011fi bir etkinlikler y\u0131\u011f\u0131n\u0131d\u0131r, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir bi\u00e7imidir, devaml\u0131 varolmas\u0131 ve geni\u015flemesi sadece gerekli bir ko\u015fula ba\u011fl\u0131d\u0131r: i\u015f ya\u015famlar\u0131n\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmaya ve b\u00f6ylece g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n kapitalist bi\u00e7imini yeniden \u00fcretmeye devam etmek \u00fczere insanlar\u0131n haz\u0131r olu\u015funa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1969. \u00c7ev: Necmi Aydemir\/ Sezgin Ata Kabile \u00fcyelerinin g\u00fcndelik pratik etkinlikleri o kabileyi yeniden \u00fcretir veya ebedile\u015ftirir. Bu yeniden-\u00fcretim yaln\u0131zca fiziksel de\u011fil ayn\u0131 zamanda toplumsald\u0131r da. Kabile \u00fcyeleri, g\u00fcndelik etkinlikleri ile, yaln\u0131zca bir grup insani varl\u0131\u011f\u0131 yeniden \u00fcretmezler; bir kabileyi, yani i\u00e7inde bu insani varl\u0131klar grubunun kendine \u00f6zg\u00fc etkinliklerini kendi tarz\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u00f6zel bir toplumsal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2902","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"\n