1 NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc DERS D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N \u0130K\u0130NC\u0130 \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130 HER \u015eEY DURUM DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130R (EVRENSEL DE\u011e\u0130\u015eME VE KES\u0130NT\u0130S\u0130Z GEL\u0130\u015eME YASASI)<\/p>\n
I .\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bir \u00f6rnek.
II .\u00a0\u00a0\u00a0 Diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisi.
III .\u00a0\u00a0 Do\u011fada.
IV .\u00a0\u00a0 Toplumda.
V .\u00a0\u00a0\u00a0 Varg\u0131.<\/p>\n
I. B\u0130R \u00d6RNEK<\/strong><\/p>\n Filozof Fontanelle, bah\u00e7\u0131van\u0131n sonsuzlu\u011funa inanan bir g\u00fcl\u00fcn \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. G\u00fcl, bah\u00e7\u0131van\u0131n sonsuzlu\u011funa ni\u00e7in inan\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcl, bah\u00e7ede, hi\u00e7bir zaman ba\u015fka bir bah\u00e7\u0131van g\u00f6rmemi\u015ftir. Metafizik\u00e7i de b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr: de\u011fi\u015fmeyi yads\u0131r. II. D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N \u0130K\u0130NC\u0130 \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n “Diyalektik, metafizi\u011fin tersine, do\u011fan\u0131n, dingin ve dura\u011fan, durgun ve de\u011fi\u015fmez bir durumda de\u011fil, kimi \u015feylerin do\u011fdu\u011fu ve geli\u015fti\u011fi, kimi \u015feylerin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve yokoldu\u011fu, s\u00fcrekli hareket ve de\u011fi\u015fme, kesintisiz yenilenme ve geli\u015fme durumunda oldu\u011funu kabul eder. III. DO\u011eADA<\/strong><\/p>\n “Maddenin, onun varolu\u015f bi\u00e7imi, i\u00e7kin \u00f6zniteli\u011fi olarak a\u00e7\u0131klanan hareketi, en genel anlamda, basit yer de\u011fi\u015ftirmeden d\u00fc\u015f\u00fcnceye kadar, evrende yeralan b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fiklikleri ve s\u00fcre\u00e7leri kapsar.”[20] IV. TOPLUMDA<\/strong><\/p>\n “D\u00fcnyan\u0131n durmadan, ara vermeden devindi\u011fi ve geli\u015fti\u011fi do\u011fru ise, e\u011fer eskinin yokolup yeninin do\u011fmas\u0131n\u0131n, geli\u015fmenin bir yasas\u0131 oldu\u011fu do\u011frum ise, art\u0131k ‘de\u011fi\u015fmez’ toplum d\u00fczenleri, \u00f6zel m\u00fclkiyet ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc gibi ‘sonsuz ilkeler’ olmayaca\u011f\u0131; k\u00f6yl\u00fclerin toprak sahibine, i\u015f\u00e7ilerin kapitaliste ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi ‘sonsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceler’ olmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. V. VARGI<\/strong><\/p>\n Ger\u00e7e\u011fi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden birine g\u00f6t\u00fcrmek, s\u00fcreci, s\u00fcrecin bir an\u0131na indirgemek, ve ge\u00e7mi\u015fin, gelecek olmamas\u0131na yetecek kadar kuvvetli oldu\u011funu sanmak, ger\u00e7e\u011fin diyalekti\u011fini iyi bilmemektir. YOKLAMA SORULARI<\/strong><\/p>\n 1. Diyalektik, de\u011fi\u015fmeyi nas\u0131l anlar? \u00c7evrenizden \u00f6rnekler veriniz. Dipnotlar<\/strong><\/p>\n [19] Stalin, Leninizmin Sorunlar\u0131, s. 653-654. 1 NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc DERS D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N \u0130K\u0130NC\u0130 \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130 HER \u015eEY DURUM DE\u011e\u0130\u015eT\u0130R\u0130R (EVRENSEL DE\u011e\u0130\u015eME VE KES\u0130NT\u0130S\u0130Z GEL\u0130\u015eME YASASI) I .\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bir \u00f6rnek.II .\u00a0\u00a0\u00a0 Diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisi.III .\u00a0\u00a0 Do\u011fada.IV .\u00a0\u00a0 Toplumda.V .\u00a0\u00a0\u00a0 Varg\u0131. I. B\u0130R \u00d6RNEK Filozof Fontanelle, bah\u00e7\u0131van\u0131n sonsuzlu\u011funa inanan bir g\u00fcl\u00fcn \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. G\u00fcl, bah\u00e7\u0131van\u0131n sonsuzlu\u011funa ni\u00e7in inan\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcl, bah\u00e7ede, hi\u00e7bir zaman ba\u015fka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2906","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefenin-temel-ilkeleri-g-politzer"},"yoast_head":"\n
Bununla birlikte deneyim bize \u00f6\u011fretir ki, bah\u00e7\u0131vanlar \u00f6l\u00fcml\u00fcd\u00fcr, g\u00fcller de. Ku\u015fkusuz bir g\u00fclden \u00e7ok daha yava\u015f de\u011fi\u015fen \u015feyler vard\u0131r ve metafizik\u00e7i, bu durumdan, onlar\u0131n de\u011fi\u015fmez oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131kar\u0131r; onlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fteki dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 mutlak sayar, \u015feylerden yaln\u0131z onlar\u0131n de\u011fi\u015fmedi\u011fi san\u0131s\u0131n\u0131 veren g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc al\u0131r: bir g\u00fcl, bir g\u00fcld\u00fcr; bir bah\u00e7\u0131van bir bah\u00e7\u0131vand\u0131r. Diyalektik yaln\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte kalmaz; hareketleri i\u00e7inde \u015feyleri kavrar: g\u00fcl, g\u00fcl olmadan \u00f6nce (sayfa 70) bir goncayd\u0131; a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcl, saatten saate, g\u00f6z, onda bir de\u011fi\u015fiklik farketmese bile, de\u011fi\u015fir. Yapraklar\u0131n\u0131 ister istemez, d\u00f6kecektir. Ama bundan daha az zorunlu olmamak \u00fczere, ba\u015fka g\u00fcller do\u011facak ve s\u0131ras\u0131 geldi\u011finde onlar da a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.
G\u00fcnl\u00fck ya\u015famda, her \u015feyin hareket oldu\u011funu, her \u015feyin durum de\u011fi\u015ftirdi\u011fini; ortaya koyan binlerce \u00f6rnek bulabiliriz.
Masa \u00fczerindeki \u015fu elma k\u0131m\u0131ldam\u0131yor. Ama diyalektik\u00e7i \u015f\u00f6yle diyecektir: bu k\u0131m\u0131ldamayan elma gene de hareket halindedir; on g\u00fcn sonra bug\u00fcnk\u00fc halinde olmayacakt\u0131r. O, ye\u015fil bir elma olmadan \u00f6nce bir \u00e7i\u00e7ekti; zamanla ayr\u0131\u015facak, \u00e7ekirdekleri d\u00f6k\u00fclecek. Bah\u00e7\u0131vana verilen bu \u00e7ekirdeklerden yeni bir a\u011fa\u00e7 olacak ve ondan bir s\u00fcr\u00fc elma d\u00fc\u015fecektir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir tek elmam\u0131z vard\u0131; \u015fimdi ise bir\u00e7ok. Demek ki, evrenin, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131n, kendi kendini yinelemedi\u011fi do\u011frudur.
Bununla birlikte pek \u00e7ok kimse, Fontanelle’in g\u00fcl\u00fc gibi konu\u015furlar: “G\u00fcne\u015f alt\u0131nda yeni bir \u015fey yok.” “Her zaman zenginler ve yoksullar olacakt\u0131r.” “Her zaman s\u00f6m\u00fcrenler ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler olacakt\u0131r.” “Sava\u015f\u0131n sonu gelmez.” vb.. Hi\u00e7bir \u015fey, bu s\u00f6zde bilgelikten daha aldat\u0131c\u0131 de\u011fildir. Bu, insan\u0131, edilginli\u011fe, i\u015fi oluruna b\u0131rakan bir g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Tersine, diyalektik\u00e7i, de\u011fi\u015fmenin, her \u015feyin kendi i\u00e7indeki bir \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu bilir. \u0130\u015fte diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisi buradadir: de\u011fi\u015fme evrenseldir, geli\u015fme kesintisizdir.<\/p>\n
“Bu y\u00fczden, diyalektik y\u00f6ntem, olaylar\u0131n yaln\u0131zca kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 ve birbirlerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ko\u015fulland\u0131rmalar\u0131 (sayfa 71) a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ama ayn\u0131 zamanda hareketleri, de\u011fi\u015fmeleri, geli\u015fmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 ve ortadan kaybolu\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkate al\u0131nmalar\u0131n\u0131 gerektirir.”[19]
Her \u015feyin birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck (diyalekti\u011fin birinci \u00e7izgisi).
Ama birlik olan bu ger\u00e7ek, ayn\u0131 zamanda harekettir. Hareket, ger\u00e7e\u011fin ikincil bir g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fu de\u011fildir. Do\u011fa, art\u0131, hareket; toplum, art\u0131, hareket yoktur. Hay\u0131r, ger\u00e7ek, harekettir, s\u00fcre\u00e7tir. Bu do\u011fada ve toplumda b\u00f6yledir.<\/p>\n
Descartes, dinginli\u011fin harekete g\u00f6reli oldu\u011funu kaydediyordu. K\u0131y\u0131dan uzakla\u015fan bir geminin pupas\u0131nda oturmu\u015fsam, gemiye g\u00f6re duruyorum, ama karaya g\u00f6re hareket halindeyim; oysa topra\u011f\u0131n kendisi de g\u00fcne\u015fle ili\u015fkisi bak\u0131m\u0131ndan hareket halindedir. G\u00fcne\u015fin kendisi de hareket halinde bir y\u0131ld\u0131zd\u0131r ve bu b\u00f6ylece sonsuza kadar gider.
Ama, Descartes’a g\u00f6re, hareket, yer de\u011fi\u015ftirmeyle s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r: geminin bir yerden bir yere gitmesi, elman\u0131n masan\u0131n \u00fczerinde yuvarlanmas\u0131 gibi. Bu, mekanik harekettir. Oysa hareketin ger\u00e7e\u011fi, mekanik hareketle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Bir otomobil saatte yetmi\u015f kilometre h\u0131zla gidiyor: bu mekanik bir harekettir. Ama hepsi bu kadar de\u011fildir; yer de\u011fi\u015ftiren otomobil, yava\u015f yava\u015f durum de\u011fi\u015ftirir; motoru, lastikleri a\u015f\u0131n\u0131r. Bundan ba\u015fka ya\u011fmur, g\u00fcne\u015f vb. otomobil \u00fczerinde etki yapar. Her ne kadar biz, “bu ayn\u0131 arabad\u0131r” dersek de, bin kilometre yapm\u0131\u015f olan bir ta\u015f\u0131t ba\u015flang\u0131\u00e7takinin ayn\u0131 de\u011fildir. Bir an gelecek baz\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 yenilemek, karoserini yeniden yapmak gerekecektir vb.\u00a0 ta araban\u0131n b\u00fct\u00fcn (sayfa 72) b\u00fct\u00fcne kullan\u0131lamaz hale gelece\u011fi g\u00fcne kadar.
Ve i\u015fte, do\u011fada da durum ayn\u0131d\u0131r. Do\u011fada hareketin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri vard\u0131r: yer de\u011fi\u015ftirme, ama ayn\u0131 zamanda do\u011fan\u0131n ve \u015feylerin \u00f6zelliklerinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc (\u00f6me\u011fin, bir cismin elektriklenmesi, bitkilerin b\u00fcy\u00fcmeleri, suyun buhar haline ge\u00e7mesi, ya\u015fl\u0131l\u0131k vb.).
B\u00fcy\u00fck \u0130ngiliz bilgini Newton (1642-1727) i\u00e7in, hareket, mekanik hareketle, yer de\u011fi\u015ftirmeyle s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece evren, durmadan ayn\u0131 s\u00fcreci olu\u015fturan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir saatle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labiliyordu, b\u00f6ylece, o, gezegenlerin y\u00f6r\u00fcngelerini sonsuz olarak kabul ediyordu.
18. y\u00fczy\u0131ldan beri bilimlerdeki ilerleme, hareket kavram\u0131n\u0131 \u00f6nemli bir \u015fekilde zenginle\u015ftirdi. \u0130lkin, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n, ba\u015flang\u0131c\u0131nda, enerjinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc bulundu.
Gitmekte olan otomobil \u00f6rne\u011fini yeniden ele alal\u0131m. B\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla giden araba bir a\u011faca \u00e7arp\u0131yor ve ate\u015f al\u0131yor. “Madde kayb\u0131” var m\u0131d\u0131r? Hay\u0131r, alevler i\u00e7indeki otomobil de, h\u0131zla giden otomobil gibi maddi bir ger\u00e7ektir; ama bu, maddenin yeni bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, yeni bir niteli\u011fidir. Madde yokolmuyor, ama bi\u00e7im de\u011fi\u015ftiriyor. Maddenin bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirmeleri, ancak madde ile olu\u015fan hareketin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir: madde, harekettir; hareket, maddedir. \u00c7a\u011fda\u015f fizik, enerjinin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize \u00f6\u011fretir; enerji ya da hareketin niceli\u011fi, tamamen yeni bir bi\u00e7im al\u0131rken, kendini korur; enerjinin b\u00fcr\u00fcnebilece\u011fi bi\u00e7imler \u00e7ok \u00e7e\u015fitlidir.
\u00c7arpma sonucunda benzini ate\u015f alan otomobil olay\u0131nda, patlarl\u0131 motorda kinetik enerji haline d\u00f6n\u00fc\u015fen kimyasal enerji \u015fimdi art\u0131k b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u0131s\u0131 (\u0131s\u0131 veren enerji) haline ge\u00e7iyor. \u00d6te yandan da, \u0131s\u0131 veren enerji (\u0131s\u0131) de kinetik enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir: bir lokomotifte tutulan \u0131s\u0131, mekanik bir harekete d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc lokomotif yer de\u011fi\u015ftirir.
Mekanik enerji, elektrik enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015febilir: santral\u0131 “d\u00f6nd\u00fcren” \u00e7a\u011flayan, elektrik enerjisi olu\u015fturur. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, elektrik enerjisi (ak\u0131m) mekanik enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, yani motorlar\u0131 i\u015fletir. Ya da elektrik enerjisi, \u0131s\u0131 enerjisine (sayfa 73) d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr: \u0131s\u0131 verir (elektrikle \u0131s\u0131nma).
Ayn\u0131 \u015fekilde elektrik enerjisi kimyasal enerji verebilir: belirli ko\u015fullarda bir elektrik ak\u0131m\u0131 suyu oksijen ve hidrojene ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Ama kimyasal enerji de elektrik enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015febilir (hidroelektrik pil) ya da mekanik enerji haline ge\u00e7er (patlarl\u0131 motor), ya da \u0131s\u0131 enerjisi olur (k\u00f6m\u00fcr\u00fcn sobada yanmas\u0131) vb..
B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 saymak sayfalar tutabilir.
B\u00fct\u00fcn bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, hareket halindeki maddeden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildirler. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler, her ne kadar onlar\u0131 da i\u00e7ine al\u0131yorlarsa da basit yer de\u011fi\u015ftirmeden, ya da yerin de\u011fi\u015fmesinden \u00e7ok daha zengindirler.[21]
Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bulunu\u015fundan ba\u015fka, evrimin bulunu\u015fu da hareket kavram\u0131n\u0131 son derece zenginle\u015ftirdi.
\u0130lkin fizik evrenin evrimi. 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Kant ve Laplace evrenin bir tarihi oldu\u011funu buldular. Evren, Newton’un inand\u0131\u011f\u0131 gibi, kendini yinelemekten uzakt\u0131r, evren de\u011fi\u015fmedir: y\u0131ld\u0131zlar (g\u00fcne\u015f dahil), gezegenler (d\u00fcnya dahil) s\u00fcr\u00fcp gitmekte olan hayranl\u0131k verici bir evrimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. O halde, Newton’un dedi\u011fi gibi, evrenin b\u00f6l\u00fcmleri yer de\u011fi\u015ftirirler demek, yeterli de\u011fildir, onlar\u0131n durum de\u011fi\u015ftirdiklerini de s\u00f6ylemek gerekir.
Demek oluyor ki, evrenin bu k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7as\u0131n\u0131n, yeryuvarla\u011f\u0131n\u0131n uzun bir tarihi vard\u0131r (be\u015f milyar y\u0131l san\u0131l\u0131yor), yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tarihini jeoloji inceler.
Ayn\u0131 \u015fekilde, y\u0131ld\u0131zlar olu\u015fur, geli\u015fir ve \u00f6l\u00fcrler. Sovyet astrofizik\u00e7isi Ambartsumyan, k\u0131sa zaman \u00f6nce, daima yeni yeni y\u0131ld\u0131zlar\u0131n do\u011fdu\u011funu buldu.
\u0130\u015fte evren durmadan de\u011fi\u015fti\u011fi i\u00e7indir ki, onun, gene Newton’un d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi bir “ilk devindirici”ye gereksinmesi yoktur. Hareket, d\u00f6n\u00fc\u015fme olana\u011f\u0131n\u0131 kendinde ta\u015f\u0131r. Evren, kendi \u00f6z de\u011fi\u015fmesidir. (sayfa 74)
Canl\u0131 maddeye gelince, o da, ayn\u0131 \u015fekilde, kesintisiz bir evrim s\u00fcrecine tabidir. Ya\u015fam\u0131n en yoksul a\u015famalar\u0131ndan ba\u015flayarak, bitki ve hayvan t\u00fcrleri olu\u015fmu\u015flard\u0131r. Bug\u00fcn art\u0131k y\u00fczy\u0131llar boyunca din taraf\u0131ndan yay\u0131lan \u015fu efsaneye de\u011fer vermek olanakl\u0131 de\u011fildir: Tanr\u0131, kesin olarak de\u011fi\u015fmez t\u00fcrler yaratt\u0131. Darwin sayesinde (19. y\u00fczy\u0131l), bilim g\u00f6sterdi ki, canl\u0131 t\u00fcrlerin akla durgunluk verecek \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00e7ok basit bir ka\u00e7 varl\u0131ktan, tekh\u00fccreli tohumlardan \u00e7\u0131kmad\u0131lar, (“her bitkisel ve hayvansal organizman\u0131n, kendisinden ba\u015flayarak \u00e7o\u011falma ve farkl\u0131la\u015fma yoluyla geli\u015ftikleri birim olarak h\u00fccrenin bulunu\u015fu”[22]); bu tohumlar\u0131n kendileri de bir \u015fekilsiz alb\u00fcminden \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrler, aralar\u0131ndaki ve kendileri ile \u00e7evre aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkinin sonucu, kendilerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015fler ve d\u00f6n\u00fc\u015fmeyi s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.[23]
“\u0130lk hayvanlardan da, temeldeki yeni farkl\u0131la\u015fma ile, hayvanlar\u0131n say\u0131s\u0131z s\u0131n\u0131flar\u0131, tak\u0131mlar\u0131, familyalar\u0131, cinsleri ve t\u00fcrleri; en sonunda da sinir sisteminin tam geli\u015fmesine eri\u015fti\u011fi bi\u00e7im, omurgal\u0131 hayvanlar ve gene en sonunda omurgal\u0131lar aras\u0131nda do\u011fan\u0131n kendi bilincine eri\u015fti\u011fi omurgal\u0131, yani insan geli\u015fti.”[24]
Demek ki, t\u00fcm do\u011fa fizik, evren, canl\u0131 do\u011fa harekettir.
“Hareket, maddenin varolu\u015f bi\u00e7imidir. Hi\u00e7bir zaman, hi\u00e7bir yerde, hareketsiz madde ne olmu\u015ftur, ne de olabilir. Evren uzay\u0131nda hareket, her g\u00f6kselcisim \u00fczerinde daha k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fctlelerin mekanik hareketi; \u0131s\u0131, elektrik ya da manyetik ak\u0131m bi\u00e7iminde molek\u00fcler titre\u015fim; kimyasal da\u011f\u0131lma ve bile\u015fim; organik ya\u015fam: evrendeki her tekil madde atomu, her belirli anda, bu hareket bi\u00e7imlerinden herhangi birine, ya da ayn\u0131 zamanda bir\u00e7o\u011funa birden kat\u0131l\u0131r. Her hareketsizlik, her denge, yaln\u0131zca g\u00f6relidir, ancak \u015fu ya da bu belirli (sayfa 75) hareket bi\u00e7imine g\u00f6re bir anlam\u0131 vard\u0131r. Bir cisim, \u00f6rne\u011fin yery\u00fcz\u00fcnde mekanik denge durumunda, mekanik bak\u0131mdan hareketsiz durumda bulunabilir. Bu, onun, d\u00fcnyan\u0131n, t\u00fcm g\u00fcne\u015f sisteminin hareketine kat\u0131lmas\u0131n\u0131 hi\u00e7 mi hi\u00e7 engellemedi\u011fi gibi, en k\u00fc\u00e7\u00fck fizik par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n onun \u0131s\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan ko\u015fulland\u0131r\u0131lan titre\u015fimlere u\u011framalar\u0131n\u0131 da, atomlar\u0131n\u0131n kimyasal bir s\u00fcre\u00e7 ger\u00e7ekle\u015ftirmelerini de engelleyemez. Hareketsiz madde, maddesiz hareket denli ak\u0131l almaz bir \u015feydir.”[25]
Astronomi ya da fizik, kimya ya da biyoloji, bilimin inceleme konusu her zaman harekettir.
Ama o zaman denilecek ki, b\u00fct\u00fcn bilginler diyalektik materyalizmi ni\u00e7in kabul etmiyorlar?
Kendi somut prati\u011fi i\u00e7inde, her iyi ara\u015ft\u0131rmac\u0131 diyalektik\u00e7idir; ger\u00e7e\u011fi ancak kendi hareketi i\u00e7inde kavrarsa anlayabilir. Ama pratikte diyalektik\u00e7i olan ayn\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman ya da d\u00fcnya \u00fczerindeki kendi \u00f6zeylemini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman, art\u0131k diyalektik\u00e7i de\u011fildir. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman yeniden, bir metafizik d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n dinin ya da okulda \u00f6\u011frenilmi\u015f felsefenin otoritesi alt\u0131na girer, bu \u00f6yle bir d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r ki, bilim adam\u0131n\u0131n, hi\u00e7 de ku\u015fkulanmadan, hatta “d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6zg\u00fcr” oldu\u011funu sand\u0131\u011f\u0131 anda bile \u015fu ya da bu bi\u00e7imde teneff\u00fcs etti\u011fi yayg\u0131n \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n karmas\u0131 olan gelene\u011fin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Deneysel olarak atomlar\u0131 incelerken pekala tanr\u0131s\u0131z da olabilen b\u00f6yle bir fizik\u00e7i, laboratuvar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, tanr\u0131y\u0131, yeniden bulur; bu inan\u00e7, onun i\u00e7in “kendili\u011finden-gelme” bir \u015feydir. Mikroorganizmalar\u0131n incelenmesinde uzman olan b\u00f6yle bir biyoloji bilgini, en k\u00fc\u00e7\u00fck. bir siyasal sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ocuk gibi eli b\u00f6\u011fr\u00fcnde kal\u0131r. Bu fizik\u00e7i, \u015fu biyolojist, bir \u00e7eli\u015fkinin, bilgince pratikleri ile d\u00fcnya anlay\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin kurban\u0131d\u0131rlar. Onlar\u0131n prati\u011fi diyalektiktir (ve ancak diyalektik oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde de etkili olabilir). Ama b\u00fct\u00fcn\u00fc i\u00e7inde onlar\u0131n d\u00fcnya anlay\u0131\u015flar\u0131 metafizik olarak kal\u0131r. Yaln\u0131z diyalektik materyalizm bu \u00e7eli\u015fkiyi a\u015fabilir: diyalektik (sayfa 76) bilgini, olu\u015f halindeki bir t\u00fcm olarak evren (do\u011fa ve toplum) konusunda nesnel bir anlay\u0131\u015fa ula\u015ft\u0131r\u0131r; ve i\u015fte bununla da ona, kendi prati\u011fini (uzmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131) her \u015feyin birbirine ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 bir b\u00fct\u00fcn, bir birlik i\u00e7ine do\u011fru olarak yerle\u015ftirme olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
“O halde, nas\u0131l kapitalist d\u00fczen, zaman\u0131nda, feodal d\u00fczenin yerini ald\u0131 ise, sosyalist d\u00fczen de kapitalist d\u00fczenin yerini alabilir.”[26]
\u0130\u015fte burada diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisinin en \u00f6nemli bir sonucunu g\u00f6r\u00fcyoruz. Metafizi\u011fin \u00f6\u011fretti\u011finin tersine, de\u011fi\u015fmez bir toplum yoktur. Metafizik\u00e7iye g\u00f6re, ger\u00e7ekten, toplum de\u011fi\u015fmez, ve sonsuz tanr\u0131sal bir plan\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de de\u011fi\u015femez: “Toplumsal d\u00fczen tanr\u0131 iste\u011fidir.” \u015eu halde, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti kutsald\u0131r; bu tanr\u0131sal ger\u00e7e\u011fi yads\u0131yanlar “maneviyat” ad\u0131na mahkum edilmeye lay\u0131kt\u0131rlar. G\u00fcnahlar\u0131n\u0131 \u00e7eksinler! Tanr\u0131, m\u00fclk sahiplerinin koruyucusu, “serbest giri\u015fim”in g\u00fcvencesidir. Bununla birlikte, gene de herhangi bir de\u011fi\u015fiklik \u00e7\u0131kagelirse, o zaman bu bahts\u0131z bir olayd\u0131r, ama ciddi bir \u015fey de\u011fildir, y\u00fczeyseldir; “normal” duruma d\u00f6n\u00fclebilir ve d\u00f6n\u00fclmelidir. Ve b\u00f6ylece sosyalist \u00fclkeye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan ha\u00e7l\u0131 seferi de hak kazan\u0131r: mademki kapitalizm “sonsuz”dur, dikkafal\u0131lar\u0131, yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f olanlar\u0131, herkes i\u00e7in ortak olan yasan\u0131n h\u00fckm\u00fc alt\u0131na sokmak gerekir.
Do\u011fa bilimlerinden gitgide iyice kovulan metafizik insan ve toplumbilimlerine s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. (sayfa 77)
Do\u011fan\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fini kabul edelim; insan \u015fimdiye kadar ne olmu\u015fsa odur ve her zaman da o olacakt\u0131r. Onar\u0131lmaz kusurlar\u0131, eksiklikleri ile de\u011fi\u015fmez “bir insan do\u011fas\u0131” vard\u0131r. Mademki bu b\u00f6yledir, toplumu \u0131slah etmeyi iddia etmek neye yarar? Sakat bir \u00fctopya… Bu, k\u0131saca Fran\u00e7ois Mauriac’\u0131n Figaro’nun okurlar\u0131na y\u00fcz t\u00fcrl\u00fc vaazetti\u011fi ilk g\u00fcnah [h\u0131ristiyanlara g\u00f6re b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n Adem’in ki\u015fili\u011finde i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 g\u00fcnah -\u00e7.] \u00f6\u011fretisidir.
Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn, h\u0131ristiyan ideolo\u011funa \u00f6zg\u00fc bir g\u00f6r\u00fc\u015f olmas\u0131 i\u00e7in daha \u00e7ok eksiklikleri var. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, ne tanr\u0131ya, ne \u015feytana inanan, ve bununla b\u00fct\u00fcn \u00f6nyarg\u0131lara kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 sanarak bu g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle \u00f6v\u00fcnen baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva \u00e7evrelerinde yayg\u0131nd\u0131r. Elbette ki onlar kiliseye gitmezler, ama bin y\u0131ll\u0131k dinin kendilerine vasiyet etti\u011fi, insan\u0131 de\u011fi\u015fmezle\u015ftiren metafizik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc k\u0131skan\u00e7l\u0131kla i\u015flerler. Gen\u00e7 \u00f6\u011fretmenlere seslenen bir gazetenin b\u00f6yle kiliseye kar\u015f\u0131 olan yazar\u0131, insano\u011flunun en b\u00fcy\u00fck kusuru \u00fcst\u00fcne \u00e7ok ciddi bir inceleme yap\u0131yor ve bizi bir daha \u00e7\u0131kmamak \u00fczere i\u00e7ine hapseden, “deri tulum”dan s\u00f6zediyor. B\u00fct\u00fcn yan\u0131lg\u0131lara a\u00e7\u0131k, zavall\u0131 “insan do\u011fas\u0131”…
“\u0130nsan soyu”nun s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin \u00e7ok i\u015fine yarayan s\u0131zlanmalard\u0131r bunlar. \u00c7\u0131karc\u0131lar\u0131n, k\u00e2r d\u00fc\u015fk\u00fcnlerinin varl\u0131\u011f\u0131ndan m\u0131 yak\u0131n\u0131yorsunuz? Ne safl\u0131k… \u00d6yleyse art\u0131k \u015funu iyice bilin ki “insan b\u00f6yle yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r”, onu de\u011fi\u015ftiremezsiniz!
B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk \u00fczerindeki bask\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fcklerin yoksullu\u011fu, sava\u015f, y\u00fczy\u0131llar boyunca i\u015fte b\u00f6yle hakl\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Mademki insan kendi kendinin ayn\u0131 olarak kal\u0131yor, toplum, sonu gelmez bir \u015fekilde kendi kendini yineliyor. (B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n, \u00f6z\u00fcnde toplumsal bir varl\u0131k olan insan\u0131, bir kendili\u011finde-varl\u0131k olarak ele ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.) Ve bu insan, k\u00f6t\u00fc, kusurlu oldu\u011funa g\u00f6re, toplumun da karg\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011funu kabul etmek gerekir. Ku\u015fkusuz, din, ki\u015finin ruhunun kurtulabilece\u011fini ve kurtar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretir. Ama toplum i\u00e7in i\u015f ba\u015fkad\u0131r; bu \u00f6l\u00fcml\u00fc d\u00fcnyada kurtulu\u015f olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, hi\u00e7bir t\u00fcrl\u00fc ger\u00e7ek iyile\u015fme toplum i\u00e7in s\u00f6zkonusu (sayfa 78) de\u011fildir.
Bu arada Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 bir kampanya y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri zaman, sosyal-demokrasi liderlerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 son tahlilde hakl\u0131 g\u00f6steren, bu metafizikle dolu y\u0131llardan ge\u00e7ici g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutal\u0131m. Stalin 26 Ocak 1924’te \u015f\u00f6yle diyordu:
“Lenin’in b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, her \u015feyden \u00f6nce, Sovyetler Cumhuriyeti’ni yaratarak, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n ezilen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131na, kurtulu\u015f umudunun kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin ve kapitalistlerin egemenli\u011finin sonsuz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, emek d\u00fczeninin, emek\u00e7ilerin kendi \u00e7abalar\u0131yla kurulabilece\u011fini, ve bu y\u00f6netimi g\u00f6kte de\u011fil yery\u00fcz\u00fcnde kurmak gerekti\u011fini fiilen g\u00f6stermi\u015f olmas\u0131ndad\u0131r. O, b\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya i\u015f\u00e7ilerinin ve k\u00f6yl\u00fclerinin y\u00fcreklerinde kurtulu\u015f umudunu tutu\u015fturdu. Bu, Lenin ad\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fan ve ezilen y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7in en sevgili ad haline gelmesini a\u00e7\u0131klar.”
\u0130\u015fte, i\u015f\u00e7i hareketinde burjuvazinin ajan\u0131 olan Blum gibi birinin kabul edemedi\u011fi \u015fey budur. Sosyalist liderlerin bir ideoloji olarak ele al\u0131nan keskin anti-sovyetizmi, k\u00f6klerini bir umutsuzluk felsefesinden al\u0131r: Lenin, Stalin, Sovyet halk\u0131, insan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesini yok etmek istemekle ve yok etmekle su\u00e7ludurlar. L\u00e9on Blum, Guy Mollet vb., “kurtar\u0131c\u0131 sosyalizm” \u00fcst\u00fcne s\u00f6ylevlerini art\u0131r\u0131yorlar. Ama buna kendileri de inanm\u0131yorlar. Gerici \u015fiddet ve sava\u015f yanl\u0131s\u0131 burjuvazinin ehlile\u015ftirdi\u011fi bu adamlar, her zaman i\u00e7in yenik olanlar\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131na sahiptirler. \u0130nsanl\u0131k Merdiveni adl\u0131 kitab\u0131nda, Blum, bir yandan Vatikan ile manevi dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ilan ederken, ayn\u0131 zamanda, kom\u00fcnistleri yasaklamaya giri\u015fiyor; onlar\u0131 ulusal toplulu\u011fun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmay\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyor. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc, onlar, eylemleri ile bir toplum de\u011fi\u015fikli\u011fine olan inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ortaya koyuyorlar.
\u0130\u015fte burjuvaziye hizmet edenler i\u00e7in ho\u015fg\u00f6r\u00fclemeyen \u015fey budur. Her ne pahas\u0131na olursa olsun, emek\u00e7ilerin dikkatini, kendilerine olas\u0131 de\u011fi\u015fikliklerin yolunu g\u00f6steren Sovyetler Birli\u011fi’ nden ba\u015fka yana \u00e7evirmek gerekir. Sovyet \u00fclkelerinde hi\u00e7bir \u015feyin k\u00f6kl\u00fc olarak de\u011fi\u015fmedi\u011fini “ortaya koyma”y\u0131 denemek i\u00e7in, hi\u00e7bir kara\u00e7alma fazla olmayacakt\u0131r. Bunun (sayfa 79) i\u00e7indir ki, kara\u00e7alma, zorunlu olarak sans\u00fcrle birlikte, Sovyetler Birli\u011fi’nden gelen de\u011fi\u015fikli\u011fin ve devrimin ger\u00e7e\u011fini g\u00f6steren yay\u0131nlar\u0131n yasaklanmas\u0131 ile birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.
Sosyal-demokrat ideoloji, tipik bir metafizik ideoloji olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bir mum s\u00f6nd\u00fcrme aleti gibi kullan\u0131l\u0131yor. \u015eevki bo\u011fmak, perspektifi buland\u0131rmak, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 sava\u015f\u0131mdan geri \u00e7ekmek. Hi\u00e7bir \u015fey, bu bak\u0131mdan, g\u00fcnl\u00fck Franc-Tireur ya da Le Canard Enchaine gazeteleri kadar anlaml\u0131 de\u011fildir. Tepinme ya da yalan, dalkavukluk ya da k\u00fcf\u00fcr, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak, kendi deyi\u015fi ile her zaman “lambac\u0131lar” (bilimsel bir s\u0131n\u0131f tahlili yapmay\u0131 i\u015f edinebilen maymuncuk anlam\u0131nda deyim) olacakt\u0131r gibi zararl\u0131 bir fikre sonu\u00e7 olarak da, mademki “sonunda gene ayn\u0131 yere var\u0131lacak”, kapitalizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vermek zahmetine de\u011fmez gibi zararl\u0131 bir fikre gelinir. Bu “obur papazlar” ger\u00e7ekte dinsel anlay\u0131\u015fla yo\u011frulmu\u015flard\u0131r; esas olarak insan\u0131n g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne inanm\u0131\u015flard\u0131r. Kendileri batm\u0131\u015ft\u0131r, tarihi de bat\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ve bunun i\u00e7indir ki, g\u00fcl\u00fc\u015flerinden bir sahtelik akar; umutsuzdurlar.
Ger\u00e7ekte, de\u011fi\u015fiklik, do\u011fadan oldu\u011fu gibi, toplumsal ger\u00e7ekten de ayr\u0131lamaz olmas\u0131 bir yana, toplumlar, fizik evrenden de \u00e7ok daha \u00e7abuk evrim g\u00f6sterirler. \u0130lkel toplumun da\u011f\u0131l\u0131p par\u00e7alanmas\u0131ndan beri birbiri ard\u0131ndan [ba\u015fl\u0131ca] d\u00f6rt toplum bi\u00e7imi gelmi\u015ftir: k\u00f6leci toplum, feodal toplum, kapitalist toplum, sosyalist toplum. B\u00f6yle olmakla birlikte, feodal toplum da kendisini dokunulmaz san\u0131yordu, ve tanr\u0131bilimciler, feodal toplumda tanr\u0131n\u0131n bir eserini g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131, nas\u0131l ki, bug\u00fcn, Kardinal Spelmann, Amerikan tr\u00f6stlerini tanr\u0131n\u0131n iradesi gibi g\u00f6steriyorsa. Bu, feodal toplumun kapitalist topluma, onun da sosyalist topluma d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemedi. Ve \u015fimdi, Sovyetler Birli\u011fi, bir \u00fcst a\u015famaya, kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fe haz\u0131rlan\u0131yor.
Bunun i\u00e7indir ki, insan toplumsal bir varl\u0131k oldu\u011funa g\u00f6re sonsuz olan insan yoktur. Don Ki\u015fot’un ki\u015fili\u011finde g\u00fcl\u00fcn\u00e7le\u015ftirilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclen, \u00e7a\u011fda\u015f zamanlar\u0131n \u015fafa\u011f\u0131nda \u00f6len feodal insan de\u011fil midir? Ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri varoldu\u011fu \u00f6ne (sayfa 80) s\u00fcr\u00fclen bencilli\u011fe gelince, toplumun s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00dcnl\u00fc “ben’e tap\u0131nma” her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde ben toplumdan bir cengel orman\u0131 yaratan egemen burjuvazinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr: her ne pahas\u0131na olursa olsun ula\u015fmak, hileyle ya da \u015fiddetle; kendi mutlulu\u011funu zay\u0131flar\u0131n mutsuzlu\u011fu \u00fczerine kurmak. Ama, bizzat kapitalist toplumun ba\u011fr\u0131nda bile, kendi mutlulu\u011funu toplumun ortak mutlulu\u011fun d\u0131\u015f\u0131nda anlamayan, kendisi i\u00e7in en y\u00fcksek sevin\u00e7leri t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in sava\u015f\u0131mda bulan, ve bu ama\u00e7 i\u00e7in en \u00e7etin fedakarl\u0131klar\u0131 g\u00f6ze alan yeni bir insan tipi olu\u015fmaktad\u0131r. Onun i\u00e7in, Renault tekelinde i\u015f\u00e7i olan \u015fu ana, \u00fccretlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan bir greve kararla kat\u0131l\u0131rken grev boyunca evde a\u00e7 kalacaklar\u0131n\u0131 biliyor.[27]
Nas\u0131l bir ilk g\u00fcnah yoksa, sonsuz insan da yoktur. Bug\u00fcn, kapitalizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m verenlerin hepsi, bu sava\u015f\u0131m yoluyla kendi \u00f6z bilin\u00e7lerini de d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. \u0130nsanl\u0131k-d\u0131\u015f\u0131 bir rejime kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m verdikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde insanla\u015f\u0131rlar. Her ger\u00e7ek gibi, insan ger\u00e7e\u011fi de diyalektiktir. Hayvanlar aleminden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra insan, do\u011faya kar\u015f\u0131 bin y\u0131ll\u0131k bir sava\u015f\u0131m i\u00e7inde y\u00fckselmi\u015ftir. Bu koskoca tarih yaln\u0131z sonuna varmam\u0131\u015f olmas\u0131 \u015f\u00f6yle dursun, Paul Langevin’in daima yinelemeyi pek sevdi\u011fi gibi, hen\u00fcz yeni ba\u015fl\u0131yor. Bu tarih, toplumlar tarihinden ayr\u0131lmaz; ve burada ikinci yasadan (her \u015fey de\u011fi\u015fir) ba\u015fka, birinci yasay\u0131 da (her \u015fey birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r: bireyin bilinci, toplumun d\u0131\u015f\u0131nda kavran\u0131lamaz) buluruz. Zaten bunun i\u00e7indir ki, insan, baz\u0131 ko\u015fullarda geriye gidebilir. Ayr\u0131cal\u0131klar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in burjuvazi tarih tekerle\u011fini tersine \u00e7evirmeye u\u011fra\u015f\u0131r; fa\u015fizm bundan ileri gelir, Adolf Hitler’in fa\u015fizmi gibi Eisenhower’\u0131n, Mac Carthy’nin fa\u015fizmi de. Ama bununla burjuvazi, insan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lat\u0131r: toplama kamp\u0131na kapat\u0131lm\u0131\u015f insanlara i\u015fkence eden bir SS, ger\u00e7ekte bizzat kendi i\u00e7inde h\u00e2l\u00e2 uyuyabilmekte olan insanl\u0131\u011fa i\u015fkence etmektedir; insanl\u0131\u011f\u0131, ba\u015fkas\u0131na kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131yla ayaklar alt\u0131na alan, kendindeki insanl\u0131\u011f\u0131 da \u00e7i\u011fnemektedir. \u0130nsanda (sayfa 81) varolan en iyi \u015fey tanr\u0131lar\u0131n bir arma\u011fan\u0131 de\u011fildir; bu, insanl\u0131k tarihinin bir ba\u015far\u0131s\u0131d\u0131r. Soysuzla\u015fm\u0131\u015f burjuvazi, bu ba\u015far\u0131y\u0131 her g\u00fcn tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Atom bombas\u0131, bu burjuvazinin akl\u0131d\u0131r; dolar, onun vicdan\u0131d\u0131r. Ve, Rosenbergler’in cezas\u0131n\u0131n infaz edildi\u011fi ak\u015fam avukat Emmanuel Bloch’un “Bizi y\u00f6netenler hayvanlard\u0131r!” diye ba\u011f\u0131rmakta hakk\u0131 vard\u0131.
\u00c7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir s\u0131n\u0131f\u0131n insanl\u0131k-d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na, sosyalist insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6rkemli \u00e7i\u00e7ekleni\u015fini nas\u0131l \u00e7\u0131karmazs\u0131n? Sosyalizmin yolunu ayd\u0131nlatan diyalektik materyalizmin ger\u00e7e\u011fi ve g\u00fcc\u00fc burada ortaya \u00e7\u0131kar. S\u00f6m\u00fcr\u00fcden kurtulan sovyet insan\u0131n\u0131n deneyimleri, mutsuzlu\u011fun sonsuz oldu\u011fu yolundaki s\u0131zlan\u0131\u015flara son veriyor. Bunun i\u00e7indir ki, Sovyet ceza yasas\u0131, su\u00e7lunun cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 de\u011fil, sosyalist \u00e7al\u0131\u015fma ile nitel bak\u0131mdan de\u011fi\u015ftirilmesini ama\u00e7 ediniyor. Kapitalist rejimde, su\u00e7 i\u015fleyen, silinmez bir lekeyle damgalanm\u0131\u015ft\u0131r, hapis cezas\u0131n\u0131 bitirdikten sonra bile. Sovyetler Birli\u011fi’nde, Makarenko’nun yeniden e\u011fitti\u011fi, yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f gen\u00e7ler gibi herkes yeniden “ya\u015fam\u0131n yolu”nu[28] bulmu\u015f, caniler, h\u0131rs\u0131zlar, yeni ba\u015ftan, unutulan bir ge\u00e7mi\u015ften ebediyen kurtulan namuslu ve onurlu yurtta\u015flar haline gelmi\u015flerdir. Gen\u00e7li\u011fin bozulmas\u0131 sorunu, \u00e7oz\u00fclme halindeki kapitalist toplumda g\u00fcnden g\u00fcne etkisini art\u0131r\u0131rken, \u00f6tede ortadan kalkm\u0131\u015f olmas\u0131 bir raslant\u0131 eseri de\u011fildir.
Sosyalist toplum i\u00e7in al\u0131nyaz\u0131s\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Bunun \u00e7ok parlak bir kan\u0131t\u0131, halen Pavlov’un \u00f6\u011frencileri olan Sovyet doktorlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmaktad\u0131r. “Ac\u0131lar i\u00e7inde do\u011furacaks\u0131n” amans\u0131z yarg\u0131s\u0131, ku\u015faklar boyunca insanlar\u0131 korkutuyordu. Ama i\u015fte SSCB’de ve o zamandan beri bizde de, sinir merkezlerinin i\u015fleyi\u015finin diyalektik a\u00e7\u0131dan incelenmesi ve a\u011fr\u0131 sorununun ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 sayesinde, do\u011fum art\u0131k b\u00fcy\u00fck bir ac\u0131 de\u011fildir. Ve b\u00f6ylece, \u015fu eski, ac\u0131n\u0131n, \u00e7ocuk do\u011furman\u0131n bir yasas\u0131, “ba\u015flang\u0131\u00e7taki ilk g\u00fcnah\u0131n” ve “beden zevki”nin bir fidyesi oldu\u011fu fikri sars\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Eski ceza-do\u011fum inanc\u0131, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kalkmak \u00fczere (sayfa 82) gitgide silinip giderken, ortaya \u00e7\u0131kan yeni fikir b\u00fcy\u00fcyecek, ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lacakt\u0131r. Sovyet doktorlar\u0131n\u0131n \u00f6v\u00fcnc\u00fc olan bu kadar g\u00fczel bir bulu\u015f, bir raslant\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131r: insan\u0131n ta sonsuzluktan gelen ve sonsuza giden kusurlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen, derinlemesine diyalektik\u00e7i bilginlerin eseridir.[29]<\/p>\n
Mac Carthy’ye bak\u0131p Amerika hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm vererek, Birle\u015fik Devletler’in gelece\u011finin de, 19 Haziran 1953 (Rosenbergler’in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi) g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnde olaca\u011f\u0131n\u0131 sanan bir kimse, derin bir \u015fekilde yan\u0131l\u0131yor demektir. Birle\u015fik Devletler’in gelece\u011fi, daha \u00e7ok, mahkum bir ge\u00e7mi\u015fin kanl\u0131 savunucular\u0131n\u0131n yok etmek istedikleri yeni g\u00fc\u00e7lerindir. “Her \u015feyden \u00f6nce \u00f6nemli olan, diye yaziyor Stalin, geli\u015fmekte oland\u0131r.” Tohum ne kadar zay\u0131f olursa olsun, gene de ya\u015fam ta\u015f\u0131r. Ve i\u015fte bu ya\u015fam\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00e7arelere ba\u015fvurarak korumal\u0131d\u0131r: onun u\u011fruna hi\u00e7bir \u00e7aba, bo\u015fa gitmemi\u015ftir. Ethel ve Julius Rosenberg’in cinayete kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131, cinayet kendilerini buldu\u011fu zaman bile, daha az ba\u015far\u0131ya ula\u015fmayacakt\u0131r. Sabah\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u00fcz\u00fc bildiri\u015fleri kadar kesin bir \u015fekilde Rosenbergler \u00f6rne\u011fi de adil ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir Amerika’y\u0131 haber vermektedir.
“Ne\u015feli ve ye\u015fil, o\u011fullar\u0131m, ne\u015feli ve ye\u015fil
“Mezarlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir d\u00fcnya olacak”[30]
Tarihi durdurmak gibi \u00e7\u0131lg\u0131n bir umutla onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrenlere gelince, onlar daha \u015fimdiden bir \u00f6l\u00fcden de \u00e7ok \u00f6l\u00fcd\u00fcrler. (sayfa 83)
De\u011fi\u015fiklik anlay\u0131\u015f\u0131, yeni anlay\u0131\u015f\u0131, i\u015fte metafizik\u00e7ide eksik olan budur. Tersine, her ortamda, her durumda, diyalektik\u00e7inin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u015fey de budur. Marksizme yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc veren budur: marksizm, her derde deva, mekanik olarak her duruma uygulanabilen bir re\u00e7eteler sto\u011fu de\u011fildir; de\u011fi\u015fikli\u011fin bilimidir, deneyle zenginle\u015fir. Metafizik\u00e7i, tersine, de\u011fi\u015fen \u015feye kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zd\u0131r; “iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131 oldu, \u00f6yleyse bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de olacakt\u0131r” diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Onun \u00e7evresinde her \u015fey de\u011fi\u015fir, ama o, g\u00f6zlerini yumar. Burjuvazi bu gibi de\u011ferlendirmeleri \u00e7\u0131kar\u0131na uygun bulur: varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi d\u00fc\u015fledi\u011fi i\u00e7in, coplar\u0131n havada f\u0131r d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bir kuvvet belirtisi olarak alan y\u00fczeysel bir g\u00f6zlemciye sapasa\u011flam g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc anda bile, egemenli\u011finin sonuna geldi\u011fini ortaya koyan diyalektikten \u00f6d\u00fc patlar burjuvazinin.
Bunun i\u00e7indir ki, diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisini yorumlarken Stalin \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “… eylemimizi, \u015fu an i\u00e7in egemen g\u00fcc\u00fc temsil etseler de, art\u0131k geli\u015fmeyen toplumsal tabakalar \u00fczerine de\u011fil, \u015fu anda egemen g\u00fcc\u00fc temsil etmeseler de geli\u015fen, gelece\u011fi olan toplumsal tabakalar \u00fczerine kurmal\u0131y\u0131z.”[31]
Bilimsel tutum, “burnunun ucundaki”nden ileriye varmamak de\u011fil, neyin \u00f6lmekte, neyin do\u011fmakta oldu\u011funu anlamak ve b\u00fct\u00fcn ilgiyi do\u011fmakta olan\u0131n \u00fcst\u00fcne toplamakt\u0131r. Her \u015feyi ayn\u0131 plan \u00fczerinde yerle\u015ftirmek, ger\u00e7e\u011fe sayg\u0131 g\u00f6stermek de\u011fildir, ger\u00e7e\u011fi yanl\u0131\u015f g\u00f6stermek, bozmakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek, harekettir. Marksistler uza\u011f\u0131 g\u00f6rmesini bilirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar b\u00fct\u00fcn ger\u00e7e\u011fi, olu\u015fu i\u00e7inde dikkate al\u0131r, de\u011ferlendirirler: bu y\u00fczden, kom\u00fcnistler, ger\u00e7ek diyalektik\u00e7iler, daha ba\u015f\u0131ndan beri, baz\u0131 sosyalist liderlerin onu bir refah d\u00f6nemi olarak kabul ettikleri zaman bile, “Marshall plan\u0131n\u0131n i\u00e7inde tohum halinde bulunan her \u015feyi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131lar.”[32]
Stalin, SSCBde Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131’nda “yaln\u0131zca y\u00fczeyde olan d\u0131\u015f olaylar\u0131 g\u00f6renler”i “g\u00f6r\u00fclemez bi\u00e7imde anl\u0131k etki yaparlarsa da, olaylar\u0131n seyrini daha az belirlemeyen derindeki g\u00fc\u00e7leri g\u00f6rmeyenler”i ele\u015ftirir. (sayfa 84)
Herkes i\u00e7in, \u00f6zellikle militan i\u015f\u00e7iler i\u00e7in \u015fu \u00e7ok \u00f6nemli bir tan\u0131tt\u0131r: \u0130lkin kom\u00fcnist i\u015f\u00e7ilerle sosyalist i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda \u015furadan buradan ba\u011flanan, sonra y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n y\u00fcre\u011finde gelecek zafer inanc\u0131n\u0131 do\u011furacak \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fleyen eylem birli\u011fi, i\u015fte “do\u011fan ve geli\u015fen” g\u00fc\u00e7, i\u015fte “yenilmez”, f\u0131rt\u0131na haline gelen meltem, b\u00fct\u00fcn engelleri silip s\u00fcp\u00fcrecek g\u00fc\u00e7. G\u00f6r\u00fc\u015fleri birbirinden ayr\u0131lan, ama \u00e7\u0131karlar\u0131 birbirleriyle birle\u015fen emek\u00e7iler aras\u0131nda bir eylem birli\u011fi kurmak i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck sava\u015f\u0131m, diyalekti\u011fin ikinci yasas\u0131na uygundur. 1958 A\u011fustos grevlerinin geni\u015fli\u011fi ve h\u0131z\u0131, emek\u00e7ilerin hi\u00e7bir kategorisinin eylemsiz ve hareketsizlik i\u00e7ine d\u00fc\u015fmedi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.
Tersine, sekter olan metafizik\u00e7idir. \u0130\u015f arkada\u015f\u0131n\u0131n sosyalist ya da h\u0131ristiyan oldu\u011fu bahanesiyle onu ortak eyleme davet etmeyi reddeder. B\u00f6ylelikle b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fme yasas\u0131na g\u00f6zlerini kapar: ilkin s\u0131n\u0131rl\u0131, sonra daha geni\u015f ortak bir ama\u00e7 u\u011fruna birlik halinde bir eylemde, bu emek\u00e7inin bilinci de\u011fi\u015fmeye u\u011frayacakt\u0131r: omuzomuza yap\u0131lan bir eylem, kayg\u0131lar\u0131, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r. Sekter olan, sanki kendisi her \u015feyi hemen bir \u00e7\u0131rp\u0131da \u00f6\u011frenmi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Devrimci olarak do\u011fulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonradan devrimci olundu\u011funu unutur. Kendisinin \u00f6\u011frenecek daha \u00e7ok \u015feyi oldu\u011funu, onun i\u00e7in de “ba\u015fkalar\u0131na” s\u00f6v\u00fcp saymaktan \u00e7ok kendisine s\u00f6v\u00fcp saymas\u0131 gerekti\u011fini unutur. Ger\u00e7ek devrimci, diyalektik\u00e7i olarak, yeninin y\u00fckseli\u015fine elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131 yaratand\u0131r. Sosyalist liderlerin, birli\u011fi \u00f6nlemek iste\u011fi kendini ortaya koyduk\u00e7a, ger\u00e7ek devrimci, sosyalist emek\u00e7ilere kar\u015f\u0131 tutumuyla, kendi birlik iste\u011fini daha \u00e7ok ortaya koyar. (sayfa 85)<\/p>\n
2. Burjuvazinin, neden b\u00fct\u00fcn ger\u00e7e\u011fin d\u00f6n\u00fc\u015fmekte oldu\u011funu gizlemekte \u00e7\u0131kar\u0131 vard\u0131r?
3. Birka\u00e7 \u00f6mekle, diyalekti\u011fin ikinci \u00e7izgisini tan\u0131man\u0131n militan i\u015f\u00e7ilere sa\u011flayaca\u011f\u0131 yararlar\u0131 g\u00f6steriniz.<\/p>\n
[20] Friedrich Engels, Do\u011fan\u0131n Diyalektigi, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1996, s.8l.(\u0130talikler bizim.G.B.-M.C.)
[21] “B\u00fct\u00fcn hareketler, mekanik hareketi … i\u00e7erir.” der Engels. (Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi, s. 275.) Ger\u00e7ekten, \u00f6rne\u011fin, bir kimyasal tepki, maddi molek\u00fclleri te\u015fkil eden atomlar\u0131 harekete ge\u00e7irir. Bu atomlar yer de\u011fi\u015ftirir. Ve atomlar\u0131n i\u00e7inde, \u00e7ekirdekte, n\u00fckleer fizi\u011fin inceledi\u011fi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yer de\u011fi\u015fmeler olu\u015fur. Ayn\u0131 \u015fekilde, elektrik enerjisl, k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar\u0131n, elektronlar\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesinden ayr\u0131lmaz.
[22] Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach …. s. 44; K. Marx, F, Engels, Felsefe \u0130ncelemeleri, s. 48; Din \u00dczerine, s. 234.
[23] Migurin’in ve \u00f6\u011fretililerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 deneysel olarak bize baz\u0131 ko\u015fullarda da bir t\u00fcr\u00fcn bir ba\u015fka tare d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn olanakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
[24] Friedrich Engels, Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi, s. 44-45.
[25] Friedrich Engels, Anti-D\u00fchring, s. 116.
[26] Stalin, Leninizmin Sorunlar\u0131, s. 658.
[27] Bu konuda Andr\u00e9 Stil’in g\u00fczel romanlar\u0131 okunabilir: Le premier choch, Le coup du canon, Paris avec nous, Editeurs Fran\u00e7ais R\u00e9unis.
[28] Makarenko, Le Chemin de la Vie, Editions du Pavillon; Po\u00e8me P\u00e9dagogique, ELE, Moscou 1953.
[29] Bu konuda bkz: Alt\u0131n Y\u0131ld\u0131z Ni\u015fan\u0131 filmi; ve \u00f6b\u00fcr romanlar aras\u0131nda, Ajaev, Loin de Moscou, ve G. Nikolaieva, La Moisson, Editeurs Fran\u00e7ais R\u00e9unis.
[30] “Ethel Rosenberg’in O\u011fullar\u0131na \u015eiir”, Lettres de la Maison de la Mort’da, Editions Gallimard.
[31] Stalin, Leninizmin Sorunlar\u0131, s. 658.
[32] M. Thorez, Haziran 1953.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"