1 NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM BE\u015e\u0130NC\u0130 DERS D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130 KAR\u015eITLARIN SAVA\u015eIMI (I)<\/p>\n
I .\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131 her de\u011fi\u015fikli\u011fin
devindiricisidir. Bir \u00f6rnek.
II .\u00a0\u00a0\u00a0 Diyalekti\u011fin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7izgisi.
III .\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fkinin nitelikleri.
a)\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fki i\u00e7tedir.
b)\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fki yenile\u015ftiricidir.
c)\u00a0\u00a0 Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi.<\/p>\n
I. KAR\u015eITLARIN SAVA\u015eIMI HER DE\u011e\u0130\u015e\u0130KL\u0130\u011e\u0130N DEV\u0130ND\u0130R\u0130C\u0130S\u0130D\u0130R. B\u0130R \u00d6RNEK “Diyalektik, metafizi\u011fin tersine, do\u011fadaki nesnelerin ve olaylar\u0131n i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7erdikleri, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepsinin olumlu ve olumsuz yanlar\u0131, bir ge\u00e7mi\u015fleri ve bir gelecekleri oldu\u011fu, hepsinin yokolup giden ya da geli\u015fen \u00f6\u011feler ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden yola \u00e7\u0131kar; kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, eski ile yeni aras\u0131ndaki, \u00f6len ile do\u011fan aras\u0131ndaki, yitip giden ile geli\u015fen aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131m, i\u015fte bu, geli\u015fme s\u00fcrecinin, nicel de\u011fi\u015fmelerin nitel de\u011fi\u015fmelere \u00e7evrilmesinin i\u00e7indeki i\u00e7eriktir.”[51] III. \u00c7EL\u0130\u015eK\u0130N\u0130N N\u0130TEL\u0130KLER\u0130<\/strong><\/p>\n a) \u00c7eli\u015fki i\u00e7tedir.<\/p>\n Her ger\u00e7ek, harekettir, bunu g\u00f6rd\u00fck. O halde, hi\u00e7bir hareket yoktur ki, bir \u00e7eli\u015fkinin, bir kar\u015f\u0131tlar sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olmas\u0131n. Bu \u00e7eli\u015fki, bu sava\u015f\u0131m, i\u00e7tedir, yani ele al\u0131nan hareketin d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir, onun esas\u0131d\u0131r. b) \u00c7eli\u015fki yenile\u015ftiricidir<\/p>\n E\u011fer Stalin’in bu yasay\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 ele alacak olursak, kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n “eski ile yeni aras\u0131ndaki, \u00f6len ile do\u011fan aras\u0131ndaki, yitip gitmekte olanla geli\u015fmekte olan aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131m” olarak de\u011ferlendirildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. c) Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi<\/p>\n \u00c7eli\u015fki, ancak en az iki g\u00fc\u00e7 aras\u0131nda sava\u015f\u0131m varsa, vard\u0131r. O halde, \u00e7eli\u015fki, zorunlu olarak birbirlerine kar\u015f\u0131 olan iki ucu i\u00e7inde saklar: \u00e7eli\u015fki, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fidir. Bu, \u00e7eli\u015fkinin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc niteli\u011fidir. Bunu daha yak\u0131ndan inceleyelim. YOKLAMA SORULARI<\/strong><\/p>\n 1. Ni\u00e7in kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fikli\u011fin devindiricisidir? Dipnotlar<\/strong><\/p>\n [51] Stalin, Leninizmin Sorunlar\u0131, s. 656. 1 NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM BE\u015e\u0130NC\u0130 DERS D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130 KAR\u015eITLARIN SAVA\u015eIMI (I) I .\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131 her de\u011fi\u015fikli\u011fin devindiricisidir. Bir \u00f6rnek.II .\u00a0\u00a0\u00a0 Diyalekti\u011fin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7izgisi.III .\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fkinin nitelikleri. a)\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fki i\u00e7tedir. b)\u00a0\u00a0 \u00c7eli\u015fki yenile\u015ftiricidir. c)\u00a0\u00a0 Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi. I. KAR\u015eITLARIN SAVA\u015eIMI HER DE\u011e\u0130\u015e\u0130KL\u0130\u011e\u0130N DEV\u0130ND\u0130R\u0130C\u0130S\u0130D\u0130R. B\u0130R \u00d6RNEKBiz g\u00f6rd\u00fck ki, b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek, harekettir ve bu hareket evrenseldir, kendi aralar\u0131nda […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2908","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefenin-temel-ilkeleri-g-politzer"},"yoast_head":"\n
<\/strong>
Biz g\u00f6rd\u00fck ki, b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek, harekettir ve bu hareket evrenseldir, kendi aralar\u0131nda zorunlu olarak ba\u011flant\u0131 bulunan nicel ve nitel olarak iki bi\u00e7ime b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Peki ama hareket ni\u00e7in vard\u0131r? De\u011fi\u015fikli\u011fin, \u00f6zellikle niceli\u011fin nitelik haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bir nitelikten yeni bir niteli\u011fe ge\u00e7i\u015fin devindiricisi nedir?
Bu soruyu yan\u0131tlamak, diyalekti\u011fin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7izgisini, diyalekti\u011fin temel yasas\u0131n\u0131, bize hareketin nedenini veren yasay\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131p anlatmakt\u0131r.
Pek somut bir \u00f6mek bu yasay\u0131 ortaya koyacakt\u0131r.
Marksist felsefeyi, diyalektik materyalizmi inceliyorum. Bu, ancak, ayn\u0131 zamanda, hem bilgisizli\u011fimin bilincinde (sayfa 104) isem, ve hem de bu bilgisizli\u011fimi yenmek ve bilgiyi elde etmek iradesine sahipsem olanakl\u0131 olabilir. \u0130ncelememin devindiricisi, incelemedeki ilerlemenin mutlak ko\u015fulu, benim bilgisizli\u011fim ile onu yenme iste\u011fim aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131md\u0131r, bu benim bilgisizli\u011fim konusundaki bilincim ve bu bilgisizlikten kurtulmaktaki iradem aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkidir. Bu kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, bu \u00e7eli\u015fki, incelememin d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir. E\u011fer ben ilerleme g\u00f6steriyorsam, bu, bizzat bu \u00e7eli\u015fkinin durmadan kendisini ortaya koyu\u015fu \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndedir. Elbette ki, incelemenin ilerleyi\u015fini belirleyen kazan\u00e7lar\u0131n her biri, bu \u00e7eli\u015fkinin \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir (bug\u00fcn, d\u00fcn bilmedi\u011fimi biliyorum); ama her bir \u00e7\u00f6z\u00fclmenin arkas\u0131ndan, bildi\u011fimle bilmedi\u011fimin bilincinde oldu\u011fum aras\u0131nda yeni bir \u00e7eli\u015fki ortaya \u00e7\u0131kar ve buradan incelememde yeni bir \u00e7aba, yeni bir \u00e7\u00f6z\u00fclme ve yeni bir ilerleme olu\u015fur. Her kim ki her \u015feyi bildi\u011fini san\u0131r, hi\u00e7bir zaman ilerleyemeyecektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilgisizli\u011fini gidermeye, yenmeye \u00e7al\u0131\u015fmayacakt\u0131r. Bu hareketin ilkesi, incelemedir, daha az bir bilgiden, daha b\u00fcy\u00fck bir bilgiye dereceli olarak ge\u00e7i\u015fin devindiricisidir, \u015fu halde, kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, (bir yandan) benim bilgisizli\u011fim ile (\u00f6te yandan) bilgisizli\u011fimi yenmek zorunda oldu\u011fumun bilinci aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131md\u0131r.
II. D\u0130YALEKT\u0130\u011e\u0130N D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc \u00c7\u0130ZG\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n
Geli\u015fmenin ilkesi olarak \u00e7eli\u015fkinin incelenmesi, \u015fu ba\u015fl\u0131ca nitelikleri ortaya \u00e7\u0131karmam\u0131za olanak sa\u011flar: \u00e7eli\u015fki (sayfa 105) i\u00e7tedir; \u00e7eli\u015fki yenile\u015ftiricidir; kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n
Bu, keyfi bir olumlama m\u0131d\u0131r? Hay\u0131r. Biraz d\u00fc\u015f\u00fcnme g\u00f6sterir ki, ger\u00e7ekte de, d\u00fcnyada hi\u00e7bir \u00e7eli\u015fki olmasayd\u0131, d\u00fcnya de\u011fi\u015fmeyecekti. E\u011fer bir tah\u0131l tanesi yaln\u0131zca bir tane olsayd\u0131, sonsuza dek hep tah\u0131l tanesi olarak kalacakt\u0131; ama, o, mademki bir bitki olacakt\u0131r, de\u011fi\u015fme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendinde ta\u015f\u0131r. Bitki taneden \u00e7\u0131kar, ve ba\u015fverip ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, tanenin ortadan kaybolmas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu, her ger\u00e7ek i\u00e7in b\u00f6yledir; e\u011fer ger\u00e7ek de\u011fi\u015fiyorsa, o, \u00f6z\u00fcnde, ayn\u0131 zamanda hem kendisi ve hem de kendisinden ba\u015fka bir \u015feydir. Ni\u00e7in ya\u015fam, \u00e7i\u00e7eklerini ve meyvelerini verdikten sonra \u00f6l\u00fcme do\u011fru y\u00f6nelir? \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam, yaln\u0131zca ya\u015fam de\u011fildir. Ya\u015fam \u00f6l\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam bir i\u00e7 \u00e7eli\u015fki ta\u015f\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam \u00f6l\u00fcme kar\u015f\u0131 g\u00fcndelik sava\u015f\u0131md\u0131r (her an bir k\u0131s\u0131m h\u00fccreler \u00f6l\u00fcr, ba\u015fkalar\u0131 onlar\u0131n yerini al\u0131r, ta ki \u00f6l\u00fcm onlara da \u00fcst\u00fcn gelinceye kadar).. Metafizik\u00e7i, onlar\u0131n derin birli\u011fini, kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7lerin birli\u011fini g\u00f6rmeksizin, ya\u015fam ile \u00f6l\u00fcm\u00fc iki mutlak gibi birbirinin kar\u015f\u0131s\u0131na koyar. Mutlak olarak her t\u00fcrl\u00fc \u00e7eli\u015fkiden ar\u0131nm\u0131\u015f bir evren, kendi kenndini yinelemeye mahkum olurdu: hi\u00e7bir zaman, yeni bir \u015fey.ortaya \u00e7\u0131kmazd\u0131. O halde, \u00e7eli\u015fki, her de\u011fi\u015fmenin i\u00e7inde vard\u0131r.
“\u015eeylerin geli\u015fiminin ana nedeni, d\u0131\u015fta de\u011fil, i\u00e7te, yani \u015feylerin i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerindedir. \u015eeylerin hareketleri ve geli\u015fimleri, i\u00e7lerinde bu gibi \u00e7eli\u015fkilerin varl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle olur. Bir \u015feyin i\u00e7indeki bu \u00e7eli\u015fki, geli\u015fmenin ilk nedeni olup …”[52] (\u0130talikler bizim, -G.B.-M.C.) (sayfa 106)
Lenin de “Geli\u015fme, kar\u015f\u0131tlar\u0131n ‘sava\u015f\u0131m\u0131’d\u0131r.”[53] diyordu.
Gene incelemekte olan adam \u00f6rne\u011fini alacak olursak, bu adam\u0131n, ayn\u0131 zamanda, hem bilisiz oldu\u011fu ve hem de \u00f6\u011frenmeye gereksinme duydu\u011fu do\u011fru de\u011fil midir? \u0130nceledi\u011fi s\u00fcrece bu iki kar\u015f\u0131t g\u00fcc\u00fcn sava\u015f\u0131m\u0131d\u0131r o. \u0130\u015fte incelemekte olan adam\u0131n \u00f6z\u00fc budur (\u00f6z: derin do\u011fas\u0131 anlam\u0131nda).
E\u011fer ge\u00e7en derste inceledi\u011fimiz s\u00fcreci: suyun gerek buz, gerek su buhar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc yeniden ele alacak olursak, b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fmenin de bir i\u00e7 \u00e7eli\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptar\u0131z: bir yandan, su molek\u00fcllerinin yap\u0131\u015fma (coh\u00e9sion) kuvvetleri ile, \u00f6te yandan, her molek\u00fcle \u00f6zg\u00fc hareket (molek\u00fclleri da\u011f\u0131l\u0131p-sa\u00e7\u0131lmaya iten kinetik enerji) aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki; yap\u0131\u015fma kuvvetleri ile da\u011f\u0131lma (dispersion) kuvvetleri aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki. Elbette ki, suyu yaln\u0131z s\u0131v\u0131 haliyle, yani 0 derece ile 100 derece aras\u0131nda ele almakla yetinilirse, bu sava\u015f\u0131m kendini g\u00f6stermez, her \u015fey dingin ve durgun gibidir. G\u00f6r\u00fcnen, s\u0131v\u0131 durumun kal\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fcnen y\u00f6n (g\u00f6r\u00fcng\u00fc) derin ger\u00e7e\u011fi, \u00f6z\u00fc, yani yap\u0131\u015fma kuvvetleri ile da\u011f\u0131lma kuvvetleri aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131m\u0131 gizler. Bu i\u00e7 \u00e7eli\u015fki, i\u015fte s\u0131v\u0131 durumun ger\u00e7ek i\u00e7eri\u011fi. Ve i\u015fte bu \u00e7eli\u015fkidir ki, s\u0131v\u0131 suyun birdenbire kat\u0131 su ya da su buhar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesini a\u00e7\u0131klar. Yeni bir duruma nitel ge\u00e7i\u015f, kar\u015f\u0131t kuvvetlerden birinin \u00f6teki \u00fczerinde zafer kazanmas\u0131yla olanakl\u0131d\u0131r ancak. S\u0131v\u0131 durumundan kat\u0131 duruma ge\u00e7i\u015fte yap\u0131\u015fma kuvvetlerinin zaferi, s\u0131v\u0131 durumdan gaz durumuna ge\u00e7i\u015fte da\u011f\u0131lma kuvvetlerinin zaferi. Bu zafer, kar\u015f\u0131t kuvvetleri yok etmeyen, ama onlar\u0131n bir bak\u0131ma “bellilik”ini de\u011fi\u015ftiren bir zaferdir: kat\u0131 durumda olumsuz (ya da ikincil) y\u00f6n, molek\u00fcllerin hareketidir; gaz durumunda olumsuz (ya da ikincil) y\u00f6n, yap\u0131\u015fmaya do\u011fru olan e\u011filimdir.
\u015eu halde, o andaki durumu ne olursa olsun, i\u00e7 kuvvetlerden olan kar\u015f\u0131t kuvvetlerin sava\u015f\u0131m\u0131d\u0131r\u00a0 ve suyun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri bununla a\u00e7\u0131klan\u0131r.
Bu, d\u0131\u015f ko\u015fullar, \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 hi\u00e7bir rol oynamaz demek midir? Hay\u0131r. Diyalekti\u011fin birinci yasas\u0131n\u0131n (her \u015fey (sayfa 107) birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r) incelenmesi, bir ger\u00e7e\u011fi, hi\u00e7bir zaman kendisini ku\u015fatan ko\u015fullardan yal\u0131tmamak gerekti\u011fini bize g\u00f6stermi\u015fti. Su olay\u0131nda, durum de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in zorunlu olan bir d\u0131\u015f ko\u015ful vard\u0131r: bu, \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi ya da azalmas\u0131d\u0131r. S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckselmesi, molek\u00fcllerin kinetik enerjisinin artmas\u0131n\u011f, yani onlar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lar. So\u011fuman\u0131n, ters etkisi vard\u0131r. Ama unutmamak gerekir ki, e\u011fer ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z nesne i\u00e7inde (bu durumda: su) i\u00e7 \u00e7eli\u015fkiler olmasayd\u0131 daha yukarda da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcz gibi d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n etkisi bir sonu\u00e7 olu\u015fturmayakt\u0131. Onun i\u00e7in diyalektik, i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin, incelenen s\u00fcrecin ondan ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan ve bu s\u00fcrecin \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zorunlu olan i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin aran\u0131p bulunmas\u0131n\u0131 esas olarak kabul eder.
“Bir \u015feyin i\u00e7indeki bu \u00e7eli\u015fki, geli\u015fmenin ilk nedeni olup bir \u015feyin \u00f6teki \u015feylerle ili\u015fkileri bunlar\u0131n i\u00e7 ba\u011flar\u0131 ve birbirleri \u00fczerine etkileri ikinci derecede bir nedendir.”[54] (\u0130talikler bizim, -G.B. -M.C.)
\u0130\u015fte, metafizik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn kabul edemedi\u011fi de budur. Metafizik\u00e7i, ger\u00e7e\u011fi olu\u015fturan ve b\u00fct\u00fcn nitel de\u011fi\u015fikli\u011fin devindirici g\u00fcc\u00fc olan i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerden habersiz oldu\u011fu i\u00e7in, b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fiklikleri d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerle a\u00e7\u0131klamak zorundad\u0131r. Yani, ya do\u011fa\u00fcst\u00fc “nedenler”le (tanr\u0131, ya\u015fam\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, krall\u0131klar\u0131 “yaratt\u0131”), ya da yapay nedenlerle \u015feyleri de\u011fi\u015ftirmek gibi gizemli bir g\u00fcc\u00fc ellerinde tutan ayr\u0131\u0131cal\u0131kl\u0131 kimseler vard\u0131r; devrimi “yapanlar”, “ba\u015fkald\u0131rma tohumlar\u0131 sa\u00e7anlar” birtak\u0131m “eleba\u015f\u0131lar”d\u0131r vb., vb.. Bunun gibi, baz\u0131 gerici ideologlar, 1789 Devrimini, birka\u00e7 k\u00f6t\u00fc \u00f6nderin belal\u0131 eylemine ba\u011flarlar. 1917 Sosyalist Devrimi i\u00e7in de durum ayn\u0131d\u0131r. Tersine, diyalektik, toplumsal geli\u015fmenin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in, bir i\u00e7 \u00e7eli\u015fki, bu toplumu olu\u015fturan uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flar aras\u0131nda \u00e7eli\u015fki varoldu\u011fu s\u00fcrece, devrimci \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu bilimsel olarak g\u00f6sterir. Devrim, \u00e7e\u015fitli a\u015famalardan ge\u00e7en bu \u00e7eli\u015fkinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; devrim ne tanr\u0131dan, ne de \u015feytandan gelir. (sayfa 108)
\u0130\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerle (temel nedenlerle) d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n (ikincil nedenlerin) kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 rol\u00fc, ak\u0131lda tutulmal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten de bu rol, “devrimin ihra\u00e7 edilmedi\u011fini” anlamaya olanak verir. Hi\u00e7bir nitel de\u011fi\u015fme, bir d\u0131\u015f m\u00fcdahalenin do\u011frudan do\u011fruya \u00fcr\u00fcn\u00fc olamaz. Bunun gibi, Sovyetler Birli\u011fi’nin varl\u0131\u011f\u0131 ve ilerlemeleri, kapitalist \u00fclkelerde proletaryan\u0131n genel sava\u015f\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Ama Sovyetler Birli\u011fi’nin ne varl\u0131\u011f\u0131, ne de ilerlemeleri, \u00f6teki \u00fclkelerde, sosyalizmi yaratmak g\u00fcc\u00fcne sahip de\u011fildir: ancak her \u00fclkeye \u00f6zg\u00fc olan s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, kapitalist \u00fclkeleri niteleyen i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin geli\u015fmesi, bu \u00fclkelerde devrimci de\u011fi\u015fiklikleri olu\u015fturabilir. Stalin’in s\u0131k s\u0131k yinelenen: “Her \u00fclke, e\u011fer istiyorsa, kendi devrimini kendisi yapacakt\u0131r; e\u011fer devrimi istemiyorsa, devrim olmayacakt\u0131r.” s\u00f6z\u00fc, bundan ileri gelir. T\u0131pk\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun durumu gibi: siz, onu y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in istedi\u011finiz \u00e7areye ba\u015fvurun, onun i\u00e7, organik geli\u015fmesi y\u00fcr\u00fcmesine izin verinceye kadar hepsi bo\u015funa olacakt\u0131r.
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, Stalin’in d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00e7izginin anlat\u0131m\u0131nda \u0131srarla \u00fczerinde durdu\u011fu \u00e7eli\u015fkinin i\u00e7 \u00f6zelli\u011finin \u00e7ok \u00f6nemli bir pratik anlam\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, ger\u00e7ekte, zaman i\u00e7inde geli\u015fir. Ve (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc derste) t\u0131pk\u0131 toplum gibi, t\u0131pk\u0131 canl\u0131 do\u011fa gibi fizik evrenin de bir tarihi oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Nitel de\u011fi\u015fiklikler, tarihsel s\u00fcrecin belirli bir an\u0131nda eskiye kar\u015f\u0131 kazan\u0131lan zaferin \u00fcr\u00fcnleri olan yeni y\u00f6nler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131rlar. Ama bu, ancak, yeni g\u00fc\u00e7ler, eskiye kar\u015f\u0131 ve bizzat eskinin ba\u011fr\u0131nda geli\u015fmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in olanakl\u0131d\u0131r. Kapitalist toplumu ortaya \u00e7\u0131karacak olan yeni \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler ve onlara uygun d\u00fc\u015fen \u00fcretim ili\u015fkileri, eski feodal toplumun ba\u011fr\u0131nda ve ona kar\u015f\u0131 (sayfa 109) geli\u015firler. Ayn\u0131 \u015fekilde, delikanl\u0131, \u00e7ocukta ve ona kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fcr; ergin de, delikanl\u0131da ve ona kar\u015f\u0131 olgunla\u015f\u0131r.
Demek ki, \u00e7eli\u015fkinin i\u00e7 niteli\u011fini saptamak yeterli de\u011fildir. Bu \u00e7eli\u015fkinin, eski ile yeni aras\u0131nda sava\u015f\u0131m oldu\u011funu da g\u00f6rmek gerekir. Yeni, eskinin ba\u011fr\u0131nda do\u011far; eskiye kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fcr. \u00c7eli\u015fki, yeninin kesin olarak eskiye \u00fcst\u00fcn geldi\u011fi zaman \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. O zaman i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerin yenile\u015ftirici niteli\u011fi, verimlili\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar. Gelecek, ge\u00e7mi\u015fe kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131mda haz\u0131rlan\u0131r. Sava\u015f\u0131ms\u0131z zafer yoktur.
Metafizi\u00e7i, \u00e7eli\u015fkinin yenile\u015ftirici g\u00fcc\u00fcn\u00fc de\u011ferlendiremez. Ona g\u00f6re \u00e7eli\u015fki, iyi hi\u00e7bir \u015fey getiremez. Evrenin dural (statique), dura\u011fan oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sahip oldu\u011fu i\u00e7in, varl\u0131\u011f\u0131n (do\u011fan\u0131n ya da toplumun) her zaman \u00f6zde\u015f olmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi i\u00e7in, \u00e7eli\u015fki, metafizik\u00e7iye g\u00f6re sa\u00e7mal\u0131kla e\u015fanlaml\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcyle onu uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu y\u00fczden, ekonomik bunal\u0131mlar, diyalektik\u00e7iye g\u00f6re, kapitalizmin temel i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinin a\u00e7\u0131k belirtileridir, metafizik\u00e7i i\u00e7in ge\u00e7ici s\u0131k\u0131nt\u0131lard\u0131r. Bunun gibi s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131, “eleba\u015f\u0131lar”\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetinden ileri gelen cans\u0131k\u0131c\u0131 bir musibettir.
Diyalektik\u00e7i bilir ki, bir \u00e7eli\u015fkinin geli\u015fti\u011fi yerde, verimlilik, yeninin varl\u0131\u011f\u0131 ve yeninin zafer vaadi vard\u0131r. S\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131, yeni bir toplumu m\u00fcjdeler. Her ortam ve durumda, diyalektik\u00e7i bu verimli sava\u015f\u0131m i\u00e7in elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131r; ge\u00e7mi\u015fin g\u00fc\u00e7lerinin direni\u015fi, onu hi\u00e7 de korkutmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc, b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i hareketi tarihinin tan\u0131kl\u0131k etti\u011fi gibi, gelece\u011fin g\u00fc\u00e7lerinin, sava\u015f\u0131m i\u00e7inde \u00e7elikle\u015fti\u011fini bilir. Tam tersine, devrimci g\u00fc\u00e7leri sava\u015f\u0131mdan d\u00f6nd\u00fcrmek sosyal-demokrasinin ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revidir; sosyal-demokrasi devrimci g\u00fc\u00e7leri sava\u015f\u0131mdan d\u00f6nd\u00fcrerek bozmaya, yozla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
Bilimler ve sanatlar tarihi, \u00e7eli\u015fkinin verimlili\u011fini parlak bir \u015fekilde g\u00f6steren \u00f6rnekler bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengindir. B\u00fcy\u00fck bulu\u015flar, eski teoriler ile yeni deneysel olgular aras\u0131ndaki korkusuz bir \u00e7eli\u015fkinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6rnek: Torricelli deneyi, ger\u00e7ekli\u011fi ortaya konan bir olay ile: (civa ile dolu bir kaba ba\u015fa\u015fa\u011f\u0131 dald\u0131r\u0131lan bir t\u00fcp i\u00e7indeki civa, deney yerinin (sayfa 110) y\u00fcksekli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015fen belirli bir d\u00fczeye kadar iner; civan\u0131n \u00fcst\u00fcnde bo\u015fluk vard\u0131r) her tarafta \u00f6\u011fretilen eski fikir (“do\u011fa bo\u015fluktan nefret eder”) aras\u0131nda yarat\u0131c\u0131 bir \u00e7eli\u015fkiyi ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Eski fikir, ger\u00e7ekte, t\u00fcp i\u00e7indeki civa d\u00fczeyinin neden y\u00fckseklikle de\u011fi\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klamakta g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcr. \u00c7eli\u015fkiyi atmosfer bas\u0131nc\u0131n\u0131n bulunu\u015fu \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Her nitel de\u011fi\u015fiklik, bir \u00e7eli\u015fkinin, verimli bir \u00e7\u00f6z\u00fclmesidir.
\u00c7eli\u015fkinin verimlili\u011fi Gorki’nin kitaplar\u0131nda da \u00e7ok g\u00fczel ortaya \u00e7\u0131kar. Gorki’nin Ana’s\u0131nda, zora, kadere boyun e\u011fmi\u015f ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m vererek bir devrimci haline gelir, de\u011fi\u015fir. (D\u0131\u015f ko\u015fullar sayesinde geli\u015fen i\u00e7 \u00e7eli\u015fki: devrimci bir sava\u015f\u00e7\u0131 olan o\u011flunun \u00f6rne\u011fi.) Gene ayn\u0131, 1902 y\u0131l\u0131 1 May\u0131s g\u00f6sterisini Sormova’da ilk ba\u015flatan, Gorki’nin kitab\u0131n\u0131n kahraman\u0131 Pier Zalomov, \u00e7arl\u0131k mahkemesine gururla a\u00e7\u0131klar:
“\u00d6zlemini \u00e7ektikleri ya\u015famla, bug\u00fcnk\u00fc toplumun kendilerine haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam aras\u0131ndaki uyumsuzluk y\u00fcz\u00fcnden k\u0131vranan, i\u015fkence \u00e7eken i\u015f\u00e7iler, mevcut d\u00fczenin kusurlar\u0131n\u0131n kendilerini mahkum etti\u011fi tiksinti verici durumdan kurtulmak i\u00e7in \u00e7areler aramaya y\u00f6nelirler.”[55]
Ve Pier Zalomov umutsuz bir emek\u00e7iyken, bu \u00e7eli\u015fkinin \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 inat\u00e7\u0131 bir sava\u015f\u0131mdan sonra, nas\u0131l yeni bir adam, bir devrimci haline geldi\u011fini anlat\u0131r.
Bu dersin ba\u015flang\u0131c\u0131nda, bilimi inceleyen bir adam\u0131n bizzat incelemenin ortaya koydu\u011fu \u00e7eli\u015fkileri durmadan \u00e7\u00f6zerek ilerledi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftik. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00e7eli\u015fkinin verimli g\u00fcc\u00fcn\u00fc bilen devrimci bir sava\u015f\u00e7\u0131, Maurice Thorez’nin, “Ele\u015ftiri ve \u00f6zele\u015ftiri, bunlar bizim g\u00fcnl\u00fck tay\u0131n\u0131m\u0131zd\u0131r” diyen bilge s\u00f6z\u00fcne sahip \u00e7\u0131kar. Yolda\u015flar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir i\u015fin ele\u015ftirisi (ele\u015ftiri). Ve gene herkesin, kendi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi ele\u015ftirmesi (\u00f6zele\u015ftiri). Sosyal-demokrat ideolojinin etkisi alt\u0131nda bulunan bir emek\u00e7i, \u00f6zele\u015ftiriyi onursuzluk ve yerlere kapanmak san\u0131r. Oysa \u00f6zele\u015ftiri, bilimsel bir devrimci anlay\u0131\u015ftan ileri gelir, \u00f6zele\u015ftiri yoluyla, sava\u015f\u00e7\u0131, kendi \u00f6z bilincinde, (sayfa 111) kendi g\u00fcnl\u00fck eyleminde eskiye kar\u015f\u0131 yeninin utkun sava\u015f\u0131m\u0131na elveri\u015fli ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131r. \u00d6zele\u015ftiri yapmay\u0131 kabul etmemek, onurunu korumak de\u011fildir: ilerleme olanaklar\u0131n\u0131 bozmak, kendi kendini gerilemeye mahkum etmek, kendi \u00f6zvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak demektir. Lenin’in Kom\u00fcnist (Bol\u015fevik) Partisini g\u00fc\u00e7lendiren, bilimsel s\u00fcrekli ele\u015ftiri ve \u00f6zele\u015ftiri prati\u011fidir.[56] Ele\u015ftiri ve \u00f6zele\u015ftiriyledir ki, Maurice Thorez, 1930 y\u0131llar\u0131nda Fransiz Kom\u00fcnist Partisini Barb\u00e9-Celor grubunun s\u00fcr\u00fckledi\u011fi bataktan kurtarm\u0131\u015ft\u0131r. [57]<\/p>\n
Metafizik\u00e7iye g\u00f6re, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011finden s\u00f6zetmek sa\u00e7malamakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin: metafizik\u00e7i, bilimi bir yanda, bilgisizli\u011fi \u00f6te yanda sayar. Oysa g\u00f6rd\u00fck ki, b\u00fct\u00fcn bilim, bilgisizli\u011fe kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131md\u0131r. Lenin, “bilmenin konusunun t\u00fckenmez oldu\u011funu” g\u00f6steriyordu. \u00d6yleyse mutlak bilim yoktur: her zaman daha \u00f6\u011frenilecek bir \u015fey kal\u0131r. \u015eu halde, her bilim bir yandan bilgisizli\u011fi de i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Ama, ayn\u0131 \u015fekilde, mutlak bilgisizlik de yoktur: en bilgisiz bir ki\u015finin bile duyumlar\u0131 vard\u0131r, belirli bir ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ilkel bir deneyimi vard\u0131r (aksi halde ya\u015fam\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcrebilirdi?). \u0130\u015fte bu, bilim tohumudur.
Kar\u015f\u0131tlar, birbirleriyle sava\u015f\u0131rlar, ama birbirlerinden ayr\u0131lamazlar. Kendili\u011finde bir burjuvazi yoktur. \u0130lkin feodal toplumun ba\u011fr\u0131nda, feodal s\u0131n\u0131fa kar\u015f\u0131 burjuvazidir. Sonra, kapitalist toplumda (daha feodal toplumun ba\u011fr\u0131nda iken de) proletaryaya kar\u015f\u0131 burjuvazidir. Kar\u015f\u0131tlardan biri, \u00f6teki olmaks\u0131z\u0131n, birbirlerinden ayr\u0131 ayr\u0131 yerlere konamazlar. Proletarya, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f olarak ortadan kalkinca, burjuvazi de (sayfa 112) s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f olarak ortadan kalkar.[58]
Kar\u015f\u0131tlar\u0131n bu ayr\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131, metafizik\u00e7inin yads\u0131d\u0131\u011f\u0131 nesnel bir olayd\u0131r. Bunun i\u00e7indir ki, burjuvazi, \u00f6me\u011fin t\u00fcm burjuvaziyi muhafaza ederek “proletaryayi yok etmeyi” (\u00f6zellikle “sermaye-emek ortakl\u0131\u011f\u0131”yla) \u00f6ne s\u00fcren metafizik g\u00f6r\u00fc\u015fleri besler. Sanki kendisi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bir proletarya olmaks\u0131z\u0131n, kapitalist bir burjuvazi olabilirmi\u015f gibi.
Diyalektik\u00e7i, kar\u015f\u0131tlar\u0131 hi\u00e7bir zaman ay\u0131rmaz, onlan \u00e7\u00f6z\u00fclmez birlikleri i\u00e7ine koyar.
“Ya\u015fam olmaks\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm olmaz; \u00f6l\u00fcms\u00fcz de ya\u015fam olmaz. ‘\u00dcst’ olmadan ‘alt’ olmaz, ‘alt’ olmadan ‘\u00fcst’ olmaz. Talihsizlik olmazsa talihlilik olur mu? Talihlilik olmazsa talihsizlik olur mu? Kolayl\u0131k olmaks\u0131z\u0131n zorluk olmaz; zorluk olmaks\u0131z\u0131n kolayl\u0131k olmaz. A\u011fa olmazsa yar\u0131c\u0131 olmaz; yar\u0131c\u0131 olmazsa a\u011fa olmaz. Burjuvazisiz proletarya olmaz; proletaryas\u0131z burjuvazi olmaz. Uluslar\u0131n emperyalistler taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi olmasa, s\u00f6m\u00fcrge ve yan-s\u00f6m\u00fcrgeler olmaz; s\u00f6m\u00fcrgeler ve yar\u0131-s\u00f6m\u00fcrgeler olmasa, uluslar\u0131n emperyalistler taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi olmaz. B\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fik y\u00f6nler, belirli ko\u015fullar nedeniyle \u00f6zde\u015f de\u011fil diye nitelendirilir ve bunlar\u0131n \u00e7eli\u015fik oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ama, bunlar, ayn\u0131 zamanda \u00f6zde\u015flikleriyle de nitelendirilir ve birbirlerine ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.”[59]
Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131, A kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n B kar\u015f\u0131t\u0131 \u00fczerindeki etkisinin, B kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n A kar\u015f\u0131t\u0131 \u00fczerindeki etkisiyle ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde oldu\u011fu; ve B’nin A \u00fczerindeki etkisinin, A’n\u0131n B \u00fczerindeki etkisiyle ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde oldu\u011fu anlam\u0131na gelir. B\u00f6ylece, (sayfa 113) kar\u015f\u0131tlar, biri de\u011fi\u015febilirken \u00f6teki de\u011fi\u015fmeden kalabilecek \u015fekilde birbirleri yan\u0131s\u0131ra, s\u0131ralanm\u0131\u015f de\u011fillerdir. Bunun i\u00e7indir ki burjuvazinin her kuvvetleni\u015fi, onun kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n, proletaryan\u0131n zay\u0131flamas\u0131 demektir. Proletaryan\u0131n her kuvvetleni\u015fi de kar\u015f\u0131t\u0131n\u0131n, burjuvazinin zay\u0131flamas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, sosyalist ideolojinin her g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc burjuva ideolojisinin bir ilerlemesidir ve tersine. … O halde, proletarya burjuvaziye kar\u015f\u0131 aral\u0131ks\u0131z olarak sava\u015f\u0131m vermedi\u011fi zaman da onun zay\u0131flayaca\u011f\u0131n\u0131 sanmak ba\u015ftanba\u015fa yan\u0131lsamad\u0131r; bu durumda as\u0131l kuvvetlenen burjuvazidir, zay\u0131flayan da proletarya. Onun i\u00e7in Marx, e\u011fer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, durumunu iyile\u015ftirmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn f\u0131rsatlar\u0131 yakalamasayd\u0131 “ezilmi\u015f, art\u0131k hi\u00e7bir umudu kalmam\u0131\u015f, \u00f6m\u00fcr boyu a\u00e7l\u0131k \u00e7eken yarat\u0131klar y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmamak durumuna d\u00fc\u015ferdi.”[60] diye a\u00e7\u0131kl\u0131yordu.
Kar\u015f\u0131tlar\u0131n bu birli\u011fi, kar\u015f\u0131tlar\u0131n bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131, \u00f6zellikle s\u00fcrecin belirli bir an\u0131nda kar\u015f\u0131tlar birbirinin yerini almak \u00fczere birbirlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckleri zaman, \u00f6nemli bir anlam kazan\u0131r. Ger\u00e7ekten, belirli ko\u015fullarda, kar\u015f\u0131tlar, birbirlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. O zaman, kar\u015f\u0131tlar aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olur, bir nitel de\u011fi\u015fiklik olu\u015fur, ve i\u015fte bu ayn\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm “nitelik” kavram\u0131n\u0131n bilimsel olarak tan\u0131mlanmas\u0131na izin verir.
\u00d6rnek: Burjuva-proletarya kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n belirli bir an\u0131nda, kar\u015f\u0131tlardan her biri \u00f6teki durumuna ge\u00e7er: h\u00fckmeden s\u0131n\u0131f olan burjuvazi, h\u00fckmedilen s\u0131n\u0131f haline gelir; h\u00fckmedilen s\u0131n\u0131f proletarya, h\u00fckmeden s\u0131n\u0131f olur. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u00f6\u011frenmekte olan bilisiz adam kendi kar\u015f\u0131t\u0131na de\u011fi\u015fir, bilen adam olur; ama o hale gelip de her \u015feyi bilmedi\u011fini anlayan bilgin adam da kendi kar\u015f\u0131t\u0131na, yani yeniden \u00f6\u011frenmeyi isteyen bilisiz adam olarak de\u011fi\u015fir.
“Nesnel \u015feylerdeki \u00e7eli\u015fik y\u00f6nlerin birli\u011fi ya da \u00f6zde\u015fli\u011fi \u00f6l\u00fc ve kat\u0131 olmay\u0131p, ya\u015fayan, ko\u015fullara ba\u011fl\u0131, de\u011fi\u015febilir, ge\u00e7ici, ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 bir durumdur. B\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fik y\u00f6nler, belirli (sayfa 114) ko\u015fullar alt\u0131nda kar\u015f\u0131tlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. \u0130nsan d\u00fc\u015f\u00fcncesinde yans\u0131yan bu durum, marksizmin materyalist diyalektik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fteki ve bug\u00fcnk\u00fc gerici egemen s\u0131n\u0131flarla bunlar\u0131n hizmetindeki metafizik\u00e7iler, kar\u015f\u0131tlar\u0131 birbirlerine d\u00f6n\u00fc\u015febilen, ya\u015fayan, ko\u015fullara ba\u011fl\u0131, de\u011fi\u015febilir \u015feyler olarak g\u00f6rmeyip, \u00f6l\u00fc, kat\u0131 \u015feyler olarak g\u00f6r\u00fcrler ve halk\u0131 kand\u0131rarak egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in bu yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.”[61]
\u0130\u015fte b\u00f6ylece, eskinin feodal s\u0131n\u0131f\u0131 gibi bug\u00fcn\u00fcn kapitalist burjuvazisi de, kendi \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sonsuz oldu\u011funu \u00f6\u011fetir; diyalektik bilime uygun olarak kar\u015f\u0131tlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015fmesini, yani ezilen proletaryan\u0131n kendini, s\u00f6m\u00fcrenler \u00fczerindeki \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmez zaferini \u00f6\u011freten marksist-leninistleri kovu\u015fturur.
Bununla birlikte, kar\u015f\u0131tlar\u0131n bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn mekanik bir yorumunu yapmamak eksiklik olur. Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi\u011fimiz zaman, bununla, basit bir s\u0131ra de\u011fi\u015ftirmeyi, yani birinden \u00f6tekine ge\u00e7i\u015f bir kez olduktan sonra, gene de hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmemi\u015f olaca\u011f\u0131 bir s\u0131ra de\u011fi\u015ftirmeyi anlam\u0131yoruz. H\u00fckmeden s\u0131n\u0131f olan burjuvazi, h\u00fckmedilen s\u0131n\u0131f haline gelir; h\u00fckmedilen s\u0131n\u0131f olan proletarya, h\u00fckmeden s\u0131n\u0131f olur. Ama proletarya burjuvaziden tamamen farkl\u0131 bir s\u0131n\u0131f olmaya devam eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuvazi s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc bir s\u0131n\u0131ft\u0131r, oysa proletarya kendi iktidar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken hi\u00e7 kimseyi s\u00f6m\u00fcrmez, sosyalist kurulu\u015fun ko\u015fullar\u0131n\u0131 yarat\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kar\u015f\u0131tlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015fmeleri nitel bak\u0131mdan yeni bir durum yarat\u0131r; a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya bir ge\u00e7i\u015f, bir ilerleme olu\u015fturur.
Bu durumda, sosyalizm, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f olarak burjuvaziyi ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f olarak da proletaryay\u0131 tasfiye etti\u011fine g\u00f6re kar\u015f\u0131tlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc onlar\u0131 yokolmaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Sosyalist toplumun niteli\u011fi gere\u011fi, yeni \u00e7eli\u015fkiler ortaya \u00e7\u0131kar, ama burjuvazi-proletarya \u00e7eli\u015fkisi a\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\u00d6te yandan ve en \u00f6nemlisi, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011finin (ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbirine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin), bu birli\u011fin \u00f6z\u00fc olan (sayfa 115) kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re, ancak ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 bir anlam\u0131 vardir. \u015eu halde, e\u011fer bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ko\u015fullar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015fse, kar\u015f\u0131tlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc keyfi olarak ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi istememek gerekir. Daha yukarda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z metinde Mao \u00c7e-tung, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birbirine “belirli ko\u015fullar alt\u0131nda” de\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Neyle belirlenmi\u015f? Sava\u015f\u0131m ile, ve sava\u015f\u0131m\u0131n ay\u0131rdedici somut nitelikleriyle. O halde kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi, ve onlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 birbiri haline ge\u00e7meleri sava\u015f\u0131ma ba\u011fl\u0131d\u0131r, yani onun alt s\u0131ras\u0131ndad\u0131rlar. Bu birlik kopar, nitel bak\u0131mdan yeni bir birlik ortaya \u00e7\u0131kar, ama bu s\u00fcrecin her an\u0131 sava\u015f\u0131m ile a\u00e7\u0131klan\u0131r.
“Kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fi … ko\u015fullara ba\u011fl\u0131, ge\u00e7ici, s\u00fcreksiz, g\u00f6relidir. Birbirlerini d\u0131\u015ftalayan kar\u015f\u0131tlar\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131, t\u0131pk\u0131 geli\u015fme ve hareketin mutlak olu\u015fu gibi mutlakt\u0131r.”[62]
K\u0131saca, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011finin sava\u015f\u0131m yoluyla oldu\u011funu, s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve g\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutan bir kimse, metafizik i\u00e7inde kaybolup gider. (sayfa 116)<\/p>\n
2. \u00c7eli\u015fkinin niteliklerini k\u0131saca an\u0131msay\u0131n\u0131z.
3. Dersimizdeki 3-a, 3-b, 3-c b\u00f6l\u00fcmlerini, \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klay\u0131n\u0131z.
4. \u00c7eli\u015fkinin i\u00e7 niteli\u011fi, devrimin “ihra\u00e7 edilmez” olu\u015funu anlamaya nas\u0131l olanak sa\u011flar?<\/p>\n
[52] Mao \u00c7e-tung, “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine”, Teori ve Pratik, s. 27.
[53] V. \u0130. Lenin, Materyalizm ve Ampiryokritisizm, s. 413.
[54] Mao \u00c7e-tung, “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine”, Teori ve Pratik, a. 27.
[55] La Famille Zalomov, Editeurs Fran\u00e7ais R\u00e9unis, s. 221.
[56] Bkz: Histoire du parti communiste (bolch\u00e9vik) de l’USSR, Sonu\u00e7, 4. nokta, s. 398-399-400.
[57] Bkz: Maurice Thorez, Fils du Peuple, b\u00f6l\u00fcm II.
[58] Marksist ekonomi politik, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fini irdeleme bak\u0131m\u0131ndan son derece de\u011ferlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu birlik, ekonominin t\u00fcm d\u00fczeylerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rnek: Meta, kar\u015f\u0131tlar\u0131n birli\u011fidir. Bir yandan bir kullan\u0131m-de\u011feri (t\u00fcketilebilir bir \u00fcr\u00fcn), \u00f6te yandan bir de\u011fi\u015fim-de\u011feridir (de\u011fi\u015filen bir \u00fcr\u00fcn). Bir \u00fcr\u00fcn ancak t\u00fcketilmi\u015f olmad\u0131k\u00e7a de\u011fi\u015filece\u011fine ve ancak de\u011fi\u015filmi\u015f olmad\u0131k\u00e7a t\u00fcketilece\u011fine g\u00f6re, bunlar, ger\u00e7ekten kar\u015f\u0131t \u015feylerdir. Marx, diyalekti\u011fin ba\u015f yap\u0131t\u0131 olan Kapital’de, bu i\u00e7sel \u00e7eli\u015fkinin t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 dahice a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6zlem: Kapitalizmi devirli olarak vuran bunal\u0131mlarda, kar\u015f\u0131tlar\u0131n bu birli\u011fi kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterir: Y\u0131\u011f\u0131nlar kendi \u00f6z \u00fcr\u00fcnlerini t\u00fcketemezler, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00fcr\u00fcnler, kapitalist duzende, metad\u0131rlar, ve \u00f6yleyse t\u00fcketebilmek i\u00e7in sat\u0131n almak, yani paray\u0131 \u00fcr\u00fcn ile de\u011fi\u015fmek gerekir.
[59] Mao \u00c7e-tung, “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine”, Teori ve Pratik, s. 54.
[60] Karl Marx, \u00dccretli Emek ve Sermaye – \u00dccret, Fiyat ve K\u00e2r, Sol Yay\u0131nlan, Ankara 1992, s. 126.
[61] Mao \u00c7e-tung, “\u00c7eli\u015fki \u00fczerine”, Teori ve Pratik, s. 56-57.
[62] V. \u0130. Lenin, “Diyalektik Sorun \u00dczerine”, Materyalizm ve Ampiryokritisizm, s. 414 (aktaran: Mao \u00c7e-tung, “\u00c7eli\u015fki \u00dczerine”, Teori ve Pratik, s. 59). Ayr\u0131ca bkz: V. \u0130. Lenin, Marx-Enge1-Marksizm, Ankara 1976, s. 337.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"