{"id":2915,"date":"2009-12-22T13:00:17","date_gmt":"2009-12-22T10:00:17","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/"},"modified":"2009-12-22T13:00:17","modified_gmt":"2009-12-22T10:00:17","slug":"anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/","title":{"rendered":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)"},"content":{"rendered":"

<\/em>SUNU\u015e<\/p>\n

1905-06 k\u0131\u015f\u0131nda, Prens Peter Kropotkin’in izleyicilerinden olan G\u00fcrcistan’daki bir grup anar\u015fist, Kafkasya’da, marksistlere kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir ideolojik kampanyaya giri\u015fti. Bu grup, \u015fimdi, Tbilisi olan Tiflis’te birka\u00e7 gazete yay\u0131nlad\u0131. Anar\u015fistler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7 bir deste\u011fe sahip de\u011fillerdi, ama s\u0131n\u0131f-d\u0131\u015f\u0131 (declassed) ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva gruplar aras\u0131nda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde ettiler.
Stalin, anar\u015fistlere kar\u015f\u0131 “Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi?” genel ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, G\u00fcrc\u00fcce bir dizi makale yazd\u0131; bu kitap\u00e7\u0131k bu makalelerden olu\u015fmaktad\u0131r.
\u0130lk d\u00f6rt makale, Haziran-Temmuz 1906’da (20 Hazirandan 14 Temmuza kadar), Tiflis’te, Josef Stalin’in (sayfa 7) y\u00f6netimi alt\u0131nda yay\u0131nlanan g\u00fcnl\u00fck bol\u015fevik gazetesi Akhali \u00c7ovreba’da (“Yeni Ya\u015fam”) orijinal haliyle yay\u0131nland\u0131. Gazete yetkili makamlarca kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dizi devam edemedi. Makaleler, Aral\u0131k 1906 ve Ocak 1907’de, biraz d\u00fczeltilmi\u015f bir bi\u00e7imde, 14 Kas\u0131m 1906’dan, Tiflis valisinin emriyle 8 Ocak 1907’de kapat\u0131lana kadar Tiflis’te yay\u0131nlanan haftal\u0131k bir sendika dergisi olan Akhali Droyeba’da (“Yeni Zamanlar”) yay\u0131nland\u0131. Edit\u00f6re ait bir a\u00e7\u0131klamada \u015f\u00f6yle deniyordu:
“Ge\u00e7enlerde, Hizmet \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131 bize bir mektup yazarak, sosyalizm, anar\u015fizm ve benzeri sorunlar \u00fczerine makaleler yay\u0131nlamam\u0131z\u0131 \u00f6nerdi. … Di\u011fer baz\u0131 yolda\u015flar da ayn\u0131 istekte bulunmu\u015flard\u0131. Bu istekleri ho\u015fnutlukla kar\u015f\u0131l\u0131yor ve makaleleri yay\u0131nl\u0131yoruz. Bu makalelere gelince, baz\u0131lar\u0131n\u0131n, G\u00fcrcistan bas\u0131n\u0131nda zaten yay\u0131nlanm\u0131\u015f oldu\u011funu belirtmemiz gerekiyor, (ama yazar\u0131n elinde olmayan nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc bunlar tamamlanmam\u0131\u015flard\u0131r). Gene de, b\u00fct\u00fcn makalelerin tamam\u0131n\u0131 yay\u0131nlamay\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fck ve yazardan, onlar\u0131 halk\u0131n daha iyi anlayaca\u011f\u0131 bir bi\u00e7imde, yeniden yazmas\u0131n\u0131 istedik ve o da bunu severek yapt\u0131.”
Tiflis bol\u015fevik g\u00fcnl\u00fck bas\u0131n\u0131nda dizilerin yay\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc: bunlar, \u015eubat 1907’den -“a\u015f\u0131r\u0131 e\u011filimi” y\u00fcz\u00fcnden- 6 Mart 1907’de kapat\u0131lmas\u0131na kadar \u00c7\u0131veni \u00c7ovreba’da (“Ya\u015fam\u0131m\u0131z”) ve sonra da Nisan 1907’de Dro’da (“Zaman”) yay\u0131nland\u0131.
Ancak, dizi hi\u00e7 bir zaman tamamlanamad\u0131. 1907 ortalar\u0131nda, Stalin, Bak\u00fc’ya gitmek \u00fczere Tiflis’ten ayr\u0131ld\u0131, birka\u00e7 ay sonra da orada tutukland\u0131. E\u015fyalar\u0131 aran\u0131rken son b\u00f6l\u00fcmlere ait notlar\u0131 kaybolmu\u015ftur. (sayfa 8)<\/p>\n

ANAR\u015e\u0130ZM M\u0130? SOSYAL\u0130ZM M\u0130?<\/p>\n

\u00c7A\u011eDA\u015e toplumsal hayat\u0131n oda\u011f\u0131, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesidir. Bu m\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda, her s\u0131n\u0131fa, kendi ideolojisi yol g\u00f6sterir. Burjuvazi, kendi ideolojisine, [\u015fu] s\u00f6zde liberalizm’e[1] sahiptir. Proletarya da kendi ideolojisine sahiptir – bu, \u00e7ok iyi bilindi\u011fi gibi, sosyalizmdir.
Liberalizme, b\u00fct\u00fcn ve b\u00f6l\u00fcnmez bir \u015fey olarak bak\u0131lmamal\u0131d\u0131r: bu, burjuvazinin farkl\u0131 tabakalar\u0131na tekab\u00fcl eden farkl\u0131 e\u011filimlere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Sosyalizm de, b\u00fct\u00fcn ve b\u00f6l\u00fcnmez de\u011fildir: onun i\u00e7inde de farkl\u0131 e\u011filimler vard\u0131r.
Biz, burada, liberalizmi incelemeyece\u011fiz – bu g\u00f6revi ba\u015fka bir zamana b\u0131rakmak daha iyi olur. Okuyucuya, (sayfa 9) yaln\u0131zca sosyalizmi ve onun e\u011filimlerini tan\u0131tmak istiyoruz. San\u0131r\u0131z,, bunu daha ilgin\u00e7 bulacakt\u0131r.
Sosyalizm \u00fc\u00e7 ana e\u011filime ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: reform, anar\u015fizm ve marksizm.
Reformizm, (Bernstein[2] ve di\u011ferleri), sosyalizmi uzak bir hedef olarak g\u00f6r\u00fcr, bundan \u00f6te bir \u015fey de\u011fil, ve ger\u00e7ekte sosyalist devrimi reddeder ve sosyalizmi bar\u015f\u00e7\u0131 ara\u00e7larla kurmay\u0131 ama\u00e7lar. Reformizm, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini de\u011fil, s\u0131n\u0131f i\u015fbirli\u011fini savunur. Bu reformizm, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7\u00fcr\u00fcmekte, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e sosyalizme benzer [yanlar\u0131n\u0131n] t\u00fcm\u00fcn\u00fc yitirmektedir ve bizce, bu makalelerde, sosyalizmi tan\u0131mlarken, [reformizmi] incelemenin hi\u00e7bir gere\u011fi yoktur.
Marksizm ve anar\u015fizme gelince i\u015f ba\u015fkad\u0131r: her ikisi de, bug\u00fcn, sosyalist e\u011fllimler olarak kabul edilmektedir, her ikisi de birbirlerine kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir m\u00fccadele vermektedirler, her ikisi de kendilerini, proletaryaya ger\u00e7ek sosyalist doktrinler olarak sunmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar ve ku\u015fkusuz, bu ikisinin incelenmesi ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, okuyucuya \u00e7ok daha ilgin\u00e7 gelecektir.
Biz, “anar\u015fizm” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenince k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eviren, yukardan bir havayla elini sallayarak, “Neden bunun \u00fczerinde vakit harcamal\u0131? Hakk\u0131nda konu\u015fmaya bile de\u011fmez” diyenlerden de\u011filiz. Bizce, b\u00f6yle ucuz “ele\u015ftiriler” hafifliktir ve [hi\u00e7 bir] yarar\u0131 yoktu.
Biz, anar\u015fistlerin “arkalar\u0131nda y\u0131\u011f\u0131nlar bulunmad\u0131\u011f\u0131, ve bu y\u00fczden, pek tehlikeli olmad\u0131klar\u0131” d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle kendisini avutanlardan da de\u011filiz. Bug\u00fcn sorun, kimin, daha b\u00fcy\u00fck ya da daha k\u00fc\u00e7\u00fck “y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131” arkas\u0131ndan s\u00fcr\u00fckledi\u011fi sorunu de\u011fildir; \u00f6nemli olan doktrinin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. E\u011fer anar\u015fistlerin “doktrini” ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131yorsa, o zaman a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, [anar\u015fizm] kendine mutlaka bir yol a\u00e7acak ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 kendi etraf\u0131nda toplayacakt\u0131r. Ama, e\u011fer ge\u00e7ersizse ve yanl\u0131\u015f bir temel \u00fczerine kurulmu\u015fsa, \u00e7ok (sayfa 10) devam edemeyecek ve ayaklar\u0131 havada kalacakt\u0131r. Ama anar\u015fizmin ge\u00e7ersizli\u011fi kan\u0131tlanmal\u0131d\u0131r.
Baz\u0131 ki\u015filer, marksizmin ve anar\u015fizmin ayn\u0131 ilkelere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve aralar\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n yaln\u0131zca taktiklere ili\u015fkin oldu\u011funu san\u0131rlar, \u00f6yle ki, bu ki\u015filerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bir e\u011filimi di\u011ferinin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kartmak yanl\u0131\u015ft\u0131r.
Bu, b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r. Biz, anar\u015fistlerin, marksizmin ger\u00e7ek d\u00fc\u015fmanlar\u0131 oldu\u011funa inan\u0131r\u0131z. Bunun sonucu olarak da, ger\u00e7ek d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek bir m\u00fccadele verilmesi gerekti\u011fini savunuruz. Bu nedenle, anar\u015fistlerin “doktrinini” ba\u015ftan sona incelemek ve b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle iyice de\u011ferlendirmek zorunludur.
Mesele \u015fudur ki, marksizm ve anar\u015fizm, her ikisi de, m\u00fccadele arenas\u0131na sosyalizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda girmelerine ra\u011fmen, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 ilkeler \u00fczerine kurulmu\u015flard\u0131r. Anar\u015fizmin temel ta\u015f\u0131, bireydir. [Anar\u015fizmin] \u00f6\u011fretilerine g\u00f6re, [bireyin] kurtulu\u015fu, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n, [yani] kolektif v\u00fccudun kurtulu\u015funun ba\u015f ko\u015fuludur. Anar\u015fizmin \u00f6\u011fretilerine g\u00f6re, birey kurtulmad\u0131k\u00e7a, y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kurtulmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Buna uygun olarak, slogan\u0131, “Her \u015fey birey i\u00e7in”dir. Oysa marksizmin temel ta\u015f\u0131 y\u0131\u011f\u0131nlard\u0131r. [Marksizmin] \u00f6\u011fretilerine g\u00f6re, [y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n] kurtulu\u015fu, bireyin kurtulu\u015funun ba\u015f ko\u015fuludur. Yani, marksizmin \u00f6\u011fretilerine g\u00f6re, y\u0131\u011f\u0131nlar kurtulmad\u0131k\u00e7a, bireyin kurtulmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Buna uygun olarak, slogan\u0131, “Her \u015fey y\u0131\u011f\u0131nlar i\u00e7in”dir.
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, burada, sadece taktikler \u00fczerine anla\u015fmazl\u0131k de\u011fil, biri di\u011ferini reddeden iki ilke bulunmaktad\u0131r.
Makalelerimizin amac\u0131, bu iki kar\u015f\u0131t ilkeyi yanyana koymak, marksizmi anar\u015fizmle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak ve b\u00f6ylece herbirinin meziyetlerine ve kusurlar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutmakt\u0131r.
Tam burada, okuyucuya bu makalelerin plan\u0131 (sayfa 11) hakk\u0131nda bilgi vermek gerekir kan\u0131s\u0131nday\u0131z. Marksizmin bir tan\u0131m\u0131 ile [i\u015fe] ba\u015flayaca\u011f\u0131z, bu arada anar\u015fistlerin marksizm \u00fczerindeki g\u00f6r\u00fc\u015flerine de\u011finece\u011fiz, ondan sonra da anar\u015fjzmin ele\u015ftirisine ge\u00e7ece\u011fiz. \u015e\u00f6yle ki, diyalektik y\u00f6ntemi, bu y\u00f6ntem \u00fczerine anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015flerini, ve bizim ele\u015ftirimizi; materyalist teoriyi, anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve bizim ele\u015ftirimizi (burada da sosyalist devrimi, sosyalist diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, asgari program\u0131 ve genel olarak taktikleri tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z); anar\u015fistlerin felsefesini ve bizim ele\u015ftirimizi; anar\u015fistlerin sosyalizmini ve bizim ele\u015ftirimizi; anar\u015fist taktikleri ve \u00f6rg\u00fctlenmeyi a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z – ve sonu\u00e7 olarak da varg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 verece\u011fiz.
K\u00fc\u00e7\u00fck topluluk sosyalizminin savunucular\u0131 olan anar\u015fistlerin, ger\u00e7ek sosyalistler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.
Ayr\u0131ca, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc reddettikleri s\u00fcrece, anar\u015fistlerin ger\u00e7ek devrimciler de olm\u0131ad\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z…
Ve b\u00f6ylece, konumuzda ilerleyece\u011fiz. (sayfa 12)<\/p>\n

1. D\u0130YALEKT\u0130K Y\u00d6NTEM<\/p>\n

“D\u00fcnyadaki her \u015fey hareket halindedir…
Ya\u015fam de\u011fi\u015fir, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler b\u00fcy\u00fcr,
eski ili\u015fkiler \u00e7\u00f6ker.”
KARL MARX<\/p>\n

Marksizm, yaln\u0131zca sosyalizmin teorisi de\u011fil, b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, bir felsefi sistemdir. Marx’\u0131n proleter sosyalizmi, [bunun] mant\u0131ki bir sonucudur. Bu felsefi sisteme, diyalektik materyalizm denir.
Bu y\u00fczden, marksizmi yorumlamak, ayn\u0131 zamanda, diyalektik materyalizmi yorumlamak anlam\u0131na gelir.
Bu sisteme neden diyalektik materyalizm ad\u0131 verilmi\u015ftir?
\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6ntemi diyalektik ve teorisi materyalisttir.<\/p>\n

Diyalektik y\u00f6ntem nedir?<\/p>\n

Deniliyor ki, toplumsal ya\u015fam s\u00fcrekli hareket ve geli\u015fme halindedir. Bu do\u011frudur: ya\u015fama, de\u011fi\u015fmez ve (sayfa 13) dura\u011fan bir \u015fey g\u00f6z\u00fc ile bak\u0131lmamal\u0131d\u0131r; [ya\u015fam ] hi\u00e7 bir zaman bir d\u00fczeyde kalmaz, sonsuz bir hareket, sonsuz bir y\u0131k\u0131l\u0131\u015f ve yarat\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci i\u00e7indedir. Bu nedenle, ya\u015fam her zaman eski ve yeniyi, b\u00fcy\u00fcyen ve \u00f6leni, devrimci ve kar\u015f\u0131-devrimci olan\u0131 i\u00e7erir.
Diyalektik y\u00f6ntem, bize, ya\u015fama, ger\u00e7ekte oldu\u011fu gibi bakmam\u0131z gerekti\u011fini anlat\u0131r. G\u00f6rd\u00fck ki, ya\u015fam s\u00fcrekli hareket halindedir; dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fama, hareketi i\u00e7inde bakmal\u0131 ve sormal\u0131y\u0131z: ya\u015fam nereye gidiyor? G\u00f6rd\u00fck ki, ya\u015fam s\u00fcrekli bir y\u0131k\u0131l\u0131\u015f ve yarat\u0131l\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc sunmaktad\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fam\u0131, y\u0131k\u0131l\u0131\u015f ve yarat\u0131l\u0131\u015f s\u00fcreci i\u00e7inde incelemeli ve sormal\u0131y\u0131z: ya\u015famda y\u0131k\u0131lan nedir, yarat\u0131lan nedir?
Do\u011fan ve g\u00fcnden g\u00fcne geli\u015fen ya\u015fam, yenilemez, onun ilerlemesi engellenemez. Bu demektir ki, \u00f6rne\u011fin e\u011fer proletarya bir s\u0131n\u0131f olarak do\u011fmu\u015fsa ve g\u00fcnden g\u00fcne b\u00fcy\u00fcyorsa, bug\u00fcn ne kadar zay\u0131f va say\u0131ca az olursa olsun, uzun vadede zafere ula\u015facakt\u0131r. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fcmekte, g\u00fc\u00e7 kazanmakta ve ileriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmektedir. \u00d6te yandan, ya\u015famda, eskiyen ve \u00f6l\u00fcm\u00fcne yakla\u015fan \u015fey, bug\u00fcn dev bir g\u00fcc\u00fc temsil etse de, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak bir yenilgiye u\u011frayacakt\u0131r. Bu demektir ki, \u00f6rne\u011fin, e\u011fer, toprak, burjuvazinin aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan yava\u015f yava\u015f kay\u0131yorsa, ve burjuvazi, her ge\u00e7en g\u00fcn daha \u00e7ok geriye kay\u0131yorsa, bug\u00fcn ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve say\u0131ca \u00e7ok olursa olsun, uzun vadede yenilgiye u\u011frayacakt\u0131r. Ni\u00e7in? \u00c7\u00fcnk\u00fc, bir s\u0131n\u0131f olarak, \u00e7\u00fcr\u00fcmekte, g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmekte, eskimekte ve ya\u015fam i\u00e7in bir y\u00fck haline gelmektedir.
Bundan \u015fu \u00fcnl\u00fc diyalektik \u00f6nerme do\u011fmu\u015ftur: ger\u00e7ekten var olan her \u015fey, yani g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen her \u015fey akla uygundur, ve g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7\u00fcr\u00fcyen her \u015fey akla ayk\u0131r\u0131d\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla da yenilgiden kurtulamaz.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin: Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n seksenlerinde, Rus devrimci ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir anla\u015fmazl\u0131k patlak verdi. (sayfa 14) Pop\u00fclistler, “Rusya’y\u0131 kurtarma” g\u00f6revini y\u00fcklenecek temel g\u00fcc\u00fcn, k\u0131r ve kent k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi oldu\u011funu iddia ediyorlard\u0131. Marksistler onlara sordular: neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc diye yan\u0131tlad\u0131 pop\u00fclistler k\u0131r ve kent k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisi, bug\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyor ve \u00fcstelik yoksulluk ve sefalet i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorlar.
Buna marksistler cevap verdi: k\u0131r ve kent k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazisinin bug\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu ve ger\u00e7ekten yoksul oldu\u011fu do\u011frudur, ama sorun bu mudur? K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, uzun s\u00fcreden beri \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturmaktad\u0131r, ama bug\u00fcne kadar, proletaryan\u0131n yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, “\u00f6zg\u00fcrl\u00fck” m\u00fccadelesinde hi\u00e7 bir inisiyatif g\u00f6stermemi\u015ftir. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi, bir s\u0131n\u0131f olarak, b\u00fcy\u00fcmemektedir; tam tersine, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e par\u00e7alanmakta ve burjuvaziye ve proletaryaya [d\u00f6n\u00fc\u015ferek] da\u011f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, yoksulluk da, burada belirleyici \u00f6nem ta\u015f\u0131maz; ku\u015fkusuz, “serseriler” k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvaziden daha yoksuldur, ama hi\u00e7 kimse, “Rusya’y\u0131 kurtarma” g\u00f6revini y\u00fcklenebileceklerini s\u00f6ylemeyecektir.
G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, sorun, bug\u00fcn hangi s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu ya da hangi s\u0131n\u0131f\u0131n daha yoksul oldu\u011fu de\u011fil, hangi s\u0131n\u0131f\u0131n g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131 ve hangisinin \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Ve proletarya, durmadan b\u00fcy\u00fcyen ve g\u00fc\u00e7 kazanan, toplumsal ya\u015fam\u0131 ileri do\u011fru iten ve b\u00fct\u00fcn devrimci unsurlar\u0131 kendi etraf\u0131na toplayan tek s\u0131n\u0131f oldu\u011funa g\u00f6re, ona, bug\u00fcnk\u00fc hareketin temel g\u00fcc\u00fc g\u00f6z\u00fc ile bakmal\u0131, onun saflar\u0131na kat\u0131lmal\u0131 ve onun ilerici \u00e7abalar\u0131n\u0131, kendi \u00e7abalar\u0131m\u0131z olarak benimsemeliyiz.
\u0130\u015fte marksistler b\u00f6yle cevap verdiler. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, marksistler, ya\u015fama diyalektik a\u00e7\u0131dan bakarlarken, pop\u00fclistler metafizik [y\u00f6ntemle] tart\u0131\u015f\u0131yorlar – onlar toplumsal ya\u015fam\u0131, dura\u011fan kalan bir \u015fey olarak betimliyorlard\u0131. (sayfa 15)<\/p>\n

Diyalektik y\u00f6ntem, ya\u015fam\u0131n geli\u015fmesine i\u015fte b\u00f6yle bakar.<\/p>\n

Ama hareket vard\u0131r, hareket vard\u0131r. Proletaryan\u0131n aya\u011fa kalkarak, silah depolar\u0131na h\u00fccum etti\u011fi, ve irticaya kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya giri\u015fti\u011fi “Aral\u0131k G\u00fcnleri”[3] s\u0131ras\u0131nda, toplumsal ya\u015famda hareket vard\u0131. Ama, proletaryan\u0131n “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131” geli\u015fme ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda, tek tek grevler ve k\u00fc\u00e7\u00fck sendikalar\u0131n kurulmas\u0131 ile yetindi\u011fi daha \u00f6nceki y\u0131llar\u0131 hareketine de, toplumsal hareket ad\u0131 verilmelidir
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, hareket farkl\u0131 bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnmektedir. Ve bu y\u00fczden, diyalektik y\u00f6ntem, hareketin iki bi\u00e7imi oldu\u011funu s\u00f6yler evrimci ve devrimci [hareket].
\u0130lerici unsurlar, g\u00fcnl\u00fck faaliyetlerini kendiliklerinden s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri ve eski d\u00fczeni, k\u00fc\u00e7\u00fck, nicel de\u011fi\u015fmelere u\u011fratt\u0131klar\u0131 zaman, hareket evrimcidir.
Ayn\u0131 unsurlar, birle\u015ftikleri, bir tek g\u00f6r\u00fc\u015fle donand\u0131klar\u0131 ve eski d\u00fczeni yok etmek ve ya\u015fam\u0131 nitel olarak de\u011fi\u015ftirmek, yeni bir d\u00fczen kurmak amac\u0131yla d\u00fc\u015fman kamp\u0131n\u0131 s\u00fcp\u00fcr\u00fcp ge\u00e7tikleri zaman, hareket devrimcidir
Evrim, devrimi haz\u0131rlar ve ona zemin yarat\u0131r; devrim, evrim s\u00fcrecini tamamlar ve onun daha ileri faaliyetini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
Do\u011fada da benzer s\u00fcre\u00e7ler yer al\u0131r. Bilim tarihi g\u00f6stermi\u015ftir ki, diyalektik y\u00f6ntem, ger\u00e7ekten bilimsel bir y\u00f6ntemdir Astronomiden ba\u015flay\u0131p, toplum bilime kadar her alanda, evrende hi\u00e7 bir \u015feyin \u00f6ncesiz ve sonsuz olmad\u0131\u011f\u0131, her \u015feyin de\u011fi\u015fip, her \u015feyin geli\u015fti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin kan\u0131t\u0131n\u0131 buluruz. Ve bu demektir ki, diyalekti\u011fin ruhu, zaman\u0131m\u0131z biliminie t\u00fcm\u00fcne i\u015flemi\u015ftir
Hareketin bi\u00e7imlerine gelince, diyalekti\u011fe g\u00f6re k\u00fc\u00e7\u00fck nicel de\u011fi\u015fikliklerin uzun d\u00f6nemde nitel de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011f\u0131ne gel\u0131nce – bu yasa, do\u011fa tarihi i\u00e7in de, ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erlidir. Mendeleyev’\u0131n, “unsurlar\u0131n devri \u00e7izelgesi” nicel de\u011fi\u015fikliklerden, nitel de\u011fi\u015fiklikler (sayfa 16) do\u011fmas\u0131n\u0131n do\u011fa tarihinde ne b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ayn\u0131 \u015fey, biyolojide, yeni-darvinizmin[4] yerini almakta olan yeni-lamarkizm[5] ile sergilenmektedir.
Friedrich Engels’in, Anti-D\u00fchring’inde[6] yeter derecede \u0131\u015f\u0131k tutttu\u011fu di\u011fer ger\u00e7ekler hakk\u0131nda bir \u015fey s\u00f6ylemeyece\u011fiz.
Diyalektik y\u00f6ntemin kapsam\u0131 i\u015fte budur.<\/p>\n

ANAR\u015e\u0130STLER, diyalektik y\u00f6nteme ne g\u00f6zle bakarlar?<\/p>\n

Herkes bilir ki, Hegel[7] diyalektik y\u00f6ntemin babas\u0131yd\u0131. Marx, bu y\u00f6ntemi ar\u0131nd\u0131rd\u0131 ve geli\u015ftirdi. Anar\u015fistler bunun fark\u0131ndalar ku\u015fkusuz. Hegel’in bir tutucu oldu\u011funu biliyorlar, ve b\u00f6ylece, bundan yararlanarak, “restorasyonun” savunucusu diye Hegel’e \u015fiddetli k\u00fcf\u00fcrler ya\u011fd\u0131r\u0131yorlar, b\u00fcy\u00fck bir gayretle, “Hegel’in restorasyonun filozofu oldu\u011funu … mutlak bi\u00e7imiyle b\u00fcrokratik anayasac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, onun tarih felsefesindeki genel d\u00fc\u015f\u00fcncenin restorasyon d\u00f6neminin felsefi e\u011filimine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve ona hizmet etti\u011fini” ve vesaire vesaire, “kan\u0131tlamaya” \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.[8]
\u00dcnl\u00fc anar\u015fist Kropotkin,[9] yap\u0131tlar\u0131nda ayn\u0131 \u015feyleri “kan\u0131tlamaya” \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. (Bkz: \u00f6rne\u011fin, Bilim ve Anar\u015fizm adl\u0131 Rus\u00e7a yap\u0131t\u0131.)[10]
Bizim kropotkincilerimiz, \u00c7erkezi\u015fvili’den[11] Sh. G’ye[12] kadar hepsi, bir a\u011f\u0131zdan Kropotkin’in [s\u00f6ylediklerini] tekrarl\u0131yorlar.
Ger\u00e7ekten, kimse bu konuda onlar\u0131n s\u00f6ylediklerine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yor; tam tersine, herkes, Hegel’in devrimci olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131l\u0131yor. Ele\u015ftirel Ele\u015ftirinin Ele\u015ftirisi[13] adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131nda, Hegel’in tarih g\u00f6r\u00fc\u015flerinin, halk\u0131n egemenli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle esastan \u00e7eli\u015fti\u011fini herkesten once kan\u0131tlayanlar, Marx ve Engels’in kendileridir. Ama buna ra\u011fmen, anar\u015fistler “kan\u0131tlama” \u00e7abalar\u0131na devam ediyorlar (sayfa 17) ve Hegel’in bir “restorasyon” savunucusu oldu\u011funu “kan\u0131tlama” \u00e7abalar\u0131na, her ge\u00e7en g\u00fcn devam etmeyi gerekli say\u0131yorlar. Bunu ni\u00e7in yap\u0131yorlar? Muhtemelen, bu yolla Hegel’i g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek ve okuyucular\u0131na “gerici” Hegel’in y\u00f6ntem\u0131nin de “i\u011fren\u00e7” oldu\u011funu ve bilimsel [say\u0131lam\u0131yaca\u011f\u0131] san\u0131s\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in.
Anar\u015fistler b\u00fct\u00fcn bununla diyalektik y\u00f6ntemi \u00e7\u00fcr\u00fctebileceklerini san\u0131yorlar.
Biz iddia ediyoruz ki, bu yolla kendi cehaletlerinden ba\u015fka hi\u00e7 bir \u015feyi kan\u0131tlayamazlar. Pascal[14] ve Leibnitz[15] devrimci de\u011fillerdi, ama ke\u015ffettikleri matematiksel y\u00f6ntem, bug\u00fcn bilimsel bir y\u00f6ntem olarak kabul edilmektedir. Mayer[16] ve Helmholtz[17] devrimci de\u011fillerdi, ama fizik alan\u0131ndaki bulu\u015flar\u0131 bilimin temeli olmu\u015ftur. Lamarck ve Darwin de devrimci de\u011fillerdi, ama onlar\u0131n evrimci y\u00f6ntemi biyoloji bilimini ayaklar\u0131 \u00fcst\u00fcne oturtmu\u015ftur… O halde, tutuculu\u011funa ra\u011fmen, Hegel’in diyalektik y\u00f6ntem denen bilimsel bir y\u00f6ntem bulmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 neden kabul edilmesin ?
Hay\u0131r, bu yolla, anar\u015fistler kendi cehaletlerinden ba\u015fka bir \u015fey kan\u0131tl\u0131yamazlar.
Devam edelim. Anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, “diyalektik metafiziktir”, ve onlar, “bilimi metafizikten, felsefeyi ilahiyattan kurtarmak istediklerine g\u00f6re”, diyalektik y\u00f6ntemi reddetmektedirler.[18]
Ah bu anar\u015fistler! “Kendi g\u00fcnahlar\u0131 i\u00e7in ba\u015fkas\u0131na kabahat bulmak” diye bir deyim vard\u0131r. Diyalektik, metafizi\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7inde olgunla\u015fm\u0131\u015f ve bu m\u00fccadele i\u00e7inde \u00fcn kazanm\u0131\u015ft\u0131r; ama anar\u015fistlere g\u00f6re diyalektik metafiziktir!
Diyalektik bize d\u00fcnyadaki hi\u00e7 bir \u015feyin \u00f6ncesiz ve sonsuz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, d\u00fcnyadaki her \u015feyin ge\u00e7ici ve de\u011fi\u015fken oldu\u011funu anlat\u0131r; do\u011fa de\u011fi\u015fir, toplum de\u011fi\u015fir, al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve gelenekler de\u011fi\u015fir, adalet kavramlar\u0131 de\u011fi\u015fir, (sayfa 18) ger\u00e7e\u011fin kendisi de\u011fi\u015fir – i\u015fte bunun i\u00e7in diyalektik, her \u015feye ele\u015ftirici [bir g\u00f6zle] bakar; i\u015fte bunun i\u00e7in de\u011fi\u015fmez olarak konan bir ger\u00e7e\u011fin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131r. Bunun sonucu olarak, “bir kere ke\u015ffedilince, sadece ezberlenmesi gereken” soyut, “dogmatik s\u00f6zleri” de reddeder.[19]
Oysa, metafizik, bize t\u00fcm\u00fcyle farkl\u0131 bir \u015fey anlatmaktad\u0131r. Onun a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnya \u00f6ncesiz ve sonsuz ve de\u011fi\u015fmez bir \u015feydir,[20] bir kimse veya bir \u015fey taraf\u0131ndan ilk ve son olarak belirlenmi\u015ftir – i\u015fte bunun i\u00e7in, metafizik\u00e7iler, “\u00f6ncesiz ve sonsuz adaleti” veya “de\u011fi\u015fmez ger\u00e7e\u011fi” a\u011f\u0131zlar\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcrmezler.
Anar\u015fistlerin “babas\u0131” Proudhon,[21] d\u00fcnyada, gelecekteki toplumun temeli olma i\u015fini g\u00f6recek ilk ve son olarak belirlenmi\u015f de\u011fi\u015fmez bir adalet bulundu\u011funu s\u00f6yler. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in Proudhon’a metafizik\u00e7i denmektedir. Karl Marx, Proudhon’a kar\u015f\u0131, diyalektik y\u00f6ntem yard\u0131m\u0131yla sava\u015ft\u0131 ve d\u00fcnyadaki her \u015fey de\u011fi\u015fti\u011fine g\u00f6re, “adaletin” de de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini ve dolay\u0131s\u0131yla “de\u011fi\u015fmez adaletin” sadece metafizik sa\u00e7mal\u0131k oldu\u011funu kan\u0131tlad\u0131.[22] Oysa metafizik\u00e7i Proudhon’un G\u00fcrc\u00fc \u00e7\u00f6mezleri, “Marx’\u0131n diyalekti\u011fi metafiziktir” diye tekrarlamaya devam ediyorlar!
Metafizik, \u00f6rne\u011fin, “bilinmez”, “kendi i\u00e7inde \u015fey” gibi \u00e7e\u015fitli bulan\u0131k dogmalar kabul eder ve uzun vadede yavan bir ilahiyata d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Proudhon ve Spencer’in[23] tersine, Engels, diyalektik y\u00f6ntem yard\u0131m\u0131yla, bu dogmalara kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131,[24] ama anar\u015fistler -Proudhon ve Spencer’in \u00f6\u011fretilileri- bize diyorlar ki, Proudhon ve Spencer bilim adamlar\u0131d\u0131r, Ma:rx ve Engels de metafizik\u00e7idirler!
\u0130kisinden biri: ya anar\u015fistler kendilerini aldat\u0131yorlar ya da ne dediklerini bilmiyorlar.
Her halde, ku\u015fku yok ki, anar\u015fistler, Hegel’in metafizik sistemiyle onun diyalektik y\u00f6ntemini birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlar. Hegel’in de\u011fi\u015fmeyen d\u00fc\u015f\u00fcnceye dayanan (sayfa 19) felsefi sisteminin ba\u015ftan sona kadar metafizik oldu\u011funu s\u00f6ylemeye bile gerek yok. Ama Hegel’in, b\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fmez d\u00fc\u015f\u00fcnceleri reddeden diyalektik y\u00f6nteminin ba\u015ftan sona kadar bilimsel ve devrimci oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\u0130\u015fte bunun i\u00e7in, ele\u015ftirilerinde, Hegel’in metafizik sistemini yerin dibine bat\u0131ran Karl Marx, ayn\u0131 zaman. da, onun diyalektik y\u00f6ntemini \u00f6vm\u00fc\u015ft\u00fcr. [Bu y\u00f6ntem] Marx\u0131n dedi\u011fi gibi “hi\u00e7 bir ekleme gerektirmez ve \u00f6z\u00fcnde ele\u015ftirici ve devrimcidir”.[25]
\u0130\u015fte bunun i\u00e7in, Engels, Hegel’in y\u00f6ntemiyle, onun sistemi aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir fark g\u00f6rmektedir. “Her kim esas a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 hegelci sisteme verirse, her iki alanda da epeyce tutucu olabilir; her kim diyalektik y\u00f6nteme temel nokta g\u00f6z\u00fc ile bakarsa, hem siyasette, hem dinde, en a\u015f\u0131r\u0131 muhalefete mensup olabilir.”[26]
Anar\u015fistler, bu fark\u0131 g\u00f6remiyorlar ve d\u00fc\u015f\u00fcncesizce, “diyalektik, metafiziktir” diye iddia ediyorlar.
Devam edelim. Anar\u015fistler, diyalektik y\u00f6ntemin, “kurnazca laf kalabal\u0131\u011f\u0131”, “bir safsata y\u00f6ntemi”, “mant\u0131k perendeleri”[27] oldu\u011funu, “bu y\u00f6ntem yard\u0131m\u0131yla hem ger\u00e7e\u011fin, hem de yalan\u0131n ayn\u0131 kolayl\u0131kla kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131”[28] s\u00f6yl\u00fcyorlar.
B\u00f6ylece, anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, diyalektik y\u00f6ntem hem ger\u00e7e\u011fi, hem yalan\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.
\u0130lk bak\u0131\u015fta, anar\u015fistlerin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc su\u00e7laman\u0131n bir temeli varm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. \u00d6rne\u011fin, Engels’in metafizik y\u00f6ntemin izleyicileri hakk\u0131nda neler s\u00f6yledi\u011fine kulak verelim:
“O \u015f\u00f6yle konu\u015fur: Evet evet, hay\u0131r hay\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun \u00f6tesinde olan her \u015feyden, \u015feytanl\u0131k gelir. Ona g\u00f6re, bir \u015fey, ya vard\u0131r, ya yoktur; bir \u015fey, ayn\u0131 zamanda, hem kendisi, hem de ba\u015fka bir \u015fey olamaz. Olumlu ve olumsuz, birbirlerinin d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131rlar.”[29]
Anar\u015fistler \u00f6fkeyle ba\u011f\u0131r\u0131yorlar: nas\u0131l olur bu? Bir (sayfa 20) \u015feyin ayn\u0131 zamanda hem iyi, hem k\u00f6t\u00fc olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Bu “safsata”d\u0131r, “s\u00f6zc\u00fcklerle oynamakt\u0131r”, ve bu durum “ger\u00e7e\u011fi ve yalan\u0131 ayn\u0131 kolayl\u0131kla kan\u0131tlamak istedi\u011finizi” ortaya koymaktad\u0131r!…
Ama sorunun \u00f6z\u00fcne girelim.
Bug\u00fcn, biz, bir demokratik cumhuriyet istiyoruz. Demokratik cumhuriyetin b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle iyi oldu\u011funu, ya da k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirmiyiz! Hay\u0131r, s\u00f6yleyemeyiz! Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc, demokratik cumhuriyet, sadece bir y\u00f6n\u00fcyle, feodal sistemi y\u0131kaca\u011f\u0131 i\u00e7in iyidir; ama \u00f6te yandan burjuva sistemini g\u00fc\u00e7lendirece\u011fi i\u00e7in k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fczden biz \u015f\u00f6yle deriz: Demokratik cumhuriyet, feodal sistemi y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde iyidir -ve biz onun u\u011fruna sava\u015f\u0131r\u0131z; ama burjuva sistemini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00f6t\u00fcd\u00fcr- ve biz ona kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r\u0131z.
O halde, ayn\u0131 demokratik cumhuriyet, ayn\u0131 zamanda, hem “iyi”, hem “k\u00f6t\u00fc” olabilir – hem “evet”, hem “hay\u0131r”d\u0131r.
Ayn\u0131 \u015fey, proletaryay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde “iyi” olan ve \u00fccret sistemini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde “k\u00f6t\u00fc” olan sekiz saatlik i\u015fg\u00fcn\u00fc i\u00e7in de s\u00f6ylenebilir.
Engels, diyalektik y\u00f6ntemi yukarda aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zc\u00fcklerle nitelendirdi\u011fi zaman, i\u015fte bu t\u00fcrden ger\u00e7ekleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutuyordu.
Oysa, anar\u015fistler bunu anlayam\u0131yorlar ve kesinlikle a\u00e7\u0131k bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, onlara bulan\u0131k bir “safsata” gibi geliyor.
Ku\u015fkusuz anar\u015fistler, bu ger\u00e7ekleri g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rmemekte serbestirler, kumsaldaki kumlar\u0131 bile g\u00f6rmezlikten gelebilirler – bunu yapmaya pekala haklar\u0131 vard\u0131r. Ama anar\u015fizmden farkl\u0131 olarak, ya\u015fama g\u00f6zlerini kapatarak bakmayan, ya\u015fam\u0131n nabz\u0131n\u0131 elinde tutan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a: ya\u015fam de\u011fi\u015fti\u011finden ve hareket halinde oldu\u011fundan, ya\u015famdaki her olgu iki e\u011filime sahiptir – olumlu bir [e\u011filim] ve (sayfa 21) olumsuz bir [e\u011filim]; ilkini savunmal\u0131, ikincisini reddetmeliyiz, diyen diyalektik y\u00f6ntemi i\u015fin i\u00e7ine katmalar\u0131na ne gerek var?
Biraz daha ilerleyelim. Anar\u015fistlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, “Diyalektik geli\u015fme, felaketle sonu\u00e7lanan bir geli\u015fmedir, \u00f6yle ki, bununla, \u00f6nce ge\u00e7mi\u015f k\u00f6k\u00fcnden y\u0131k\u0131l\u0131r ve sonra da gelecek [bundan] olduk\u00e7a ba\u011flant\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde kurulur.. ..Cuvier’in[30] afetleri, bilinmeyen nedenlere ba\u011fl\u0131yd\u0131, ama, Marx’\u0131n ve Engels’in felaketlerini diyalektik do\u011furur.”[31]
Bir ba\u015fka yerde, ayn\u0131 yazar \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: “Marksizm darvinizme dayan\u0131r ve onu ele\u015ftirisiz kabul eder.”[32]
Dikkat edin buna!
Cuvier, Darwin’in evrim teorisini reddeder, yaln\u0131zca afetlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder ve afetler “bilinmeyen nedenlerden do\u011fan” beklenmeyen kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klard\u0131r. Anar\u015fistler, marksistlerin Cuvier’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve darvinizmi tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler.
Darwin, Cuvier’in afetlerini reddeder, tedrici evrimi kabul eder. Ama ayn\u0131 anar\u015fistler, “marksizmin darvinizme dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onu ele\u015ftirisiz kabul etti\u011fini”, yani marksistlerin Cuvier’in afetlerini tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler.
K\u0131sacas\u0131, anar\u015fistler, marksistleri, Cuvier’in g\u00f6r\u00fc\u015flerine sar\u0131lmakla su\u00e7lamakta ve ayn\u0131 zamanda da Cuvier’in de\u011fil de, Darwin’in g\u00f6r\u00fc\u015flerine sar\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in k\u0131namaktad\u0131rlar.
\u0130\u015fte size anar\u015fi! \u00c7avu\u015fun dulu kendini d\u00f6vd\u00fc diye bir s\u00f6z vard\u0131r. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, Nobati’nin 8. say\u0131s\u0131ndaki Sh. G. 6. say\u0131daki Sh. G.’nin ne dedi\u011fini unutmu\u015f.
Hangisi do\u011fru – 8. say\u0131s\u0131 m\u0131, 6. say\u0131s\u0131 m\u0131?
Ger\u00e7eklere d\u00f6nelim. Marx der ki: “geli\u015fmelerinin belirli bir a\u015famas\u0131nda, toplumun maddi \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, o g\u00fcnk\u00fc \u00fcretim ili\u015fkileriyle -ya da ayn\u0131 \u015feyin hukuki ifadesinden ba\u015fka bir \u015fey olmayan m\u00fclkiyet ili\u015fkileriyle- (sayfa 22) \u00e7at\u0131\u015fmaya girerler. … O zaman bir toplumsal devrim d\u00f6nemi ba\u015flar.” Ama, “hi\u00e7 bir toplumsal d\u00fczen, i\u00e7erebilece\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden, asla yok olmaz.”.[33]
E\u011fer Marx’\u0131n bu tezini \u00e7a\u011fda\u015f toplumsal ya\u015fama uygularsak, toplumsal nitelik ta\u015f\u0131yan bug\u00fcnk\u00fc \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerle, \u00f6zel nitelikteki, \u00fcr\u00fcn\u00fc mal edinme bi\u00e7imi aras\u0131nda, sosyalist devrimle sonu\u00e7lanmas\u0131 gereken temel bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz.[34]
G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, Marx ve Engels’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, devrim, Cuvier’in “bilinmeyen nedenlerinden” de\u011fil, “\u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi” ad\u0131 verilen \u00e7ok kesin ve k\u00f6kl\u00fc toplumsal nedenlerden do\u011far.
G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, Marx ve Engels’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, devrim, Cuvier’in d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi beklenmeyen bir bi\u00e7imde de\u011fil, ancak \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler yeter derecede olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman gelir.
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, Cuvier’in afetleriyle, Marx’\u0131n diyalektik y\u00f6ntemi aras\u0131nda ortak hi\u00e7 bir \u015fey yoktur.
\u00d6te yandan, darvinizm, yaln\u0131zca Cuvier’in afetlerini reddetmekle kalmaz, geli\u015fmenin, devrimi de i\u00e7eren, diyalektik y\u00f6nden kavranmas\u0131n\u0131 da reddeder; oysa, diyalektik y\u00f6nteme g\u00f6re, evrim ve devrim, nicel ve nitel de\u011fi\u015fmeler, ayn\u0131 hareketin zorunlu iki bi\u00e7imidir.
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, “Marksizmin … darvinizmi ele\u015ftirisiz kabul etti\u011fini” iddia etmek de yanl\u0131\u015ft\u0131r.
B\u00f6ylece, Nobati’nin, her iki halde de, hem 6. say\u0131da, hem de 8. say\u0131da yan\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
Son olarak, anar\u015fistler, bizi k\u0131nayarak \u015f\u00f6yle diyorlar: “Diyalektik … ki\u015finin kendi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131na ya da atlamas\u0131na, ya da kendi \u00fcst\u00fcnden atlamas\u0131na hi\u00e7 olanak vermez.”[35]
\u0130\u015fte bu, ger\u00e7e\u011fin ta kendisi, Anar\u015fist Baylar! Bu konuda kesinlikle hakl\u0131s\u0131n\u0131z, aziz beylerim. Diyalektik y\u00f6ntem ger\u00e7ekten de b\u00f6yle bir olanak sa\u011flam\u0131yor. Ama (sayfa 23) neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc “kendi d\u0131\u015f\u0131na atlamak, ya da kendi \u00fcst\u00fcnden atlamak” vah\u015fi ke\u00e7ilere g\u00f6re bir harekettir; oysa diyalektik y\u00f6ntem insanlar i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\u0130\u015fin s\u0131rr\u0131 budur!…
\u0130\u015fte anar\u015fistlerin diyalektik y\u00f6ntem konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri genel olarak bunlard\u0131r.
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, anar\u015fistler, Marx ve Engels’in diyalektik y\u00f6ntemini anlayam\u0131yorlar; kendilerine g\u00f6re bir diyalektik uydurmu\u015flar, ve i\u015fte bu diyalekti\u011fe kar\u015f\u0131 b\u00f6yle amans\u0131zca sava\u015f veriyorlar.
Yapabilece\u011fimiz tek \u015fey, bu manzaraya bakt\u0131k\u00e7a g\u00fclmektir, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan, kendi tasarlad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ile sava\u015fan, kendi bulduklar\u0131n\u0131 yere \u00e7alan ve bu arada da muhaliflerini yere \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hararetle iddia eden birini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman g\u00fclmekten kendini alam\u0131yor. (sayfa 24)<\/p>\n

2. MATERYAL\u0130ST TEOR\u0130<\/p>\n

“\u0130nsanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey,
onlar\u0131n bilin\u00e7leri de\u011fildir; tam tersine,
onlar\u0131n bilincini belirleyen, toplumsal varl\u0131klar\u0131d\u0131r.”
KARL MARX<\/p>\n

Diyalektik y\u00f6ntemin ne oldu\u011funu \u015fimdiden biliyoruz.
Materyalist teori nedir?
D\u00fcnyadaki her \u015fey de\u011fi\u015fir, ya\u015famdaki her \u015fey geli\u015fir, ama bu de\u011fi\u015fiklikler nas\u0131l olu\u015fur, bu geli\u015fme hangi bi\u00e7imde ilerler?
\u00d6rne\u011fin, biliyoruz ki, yery\u00fcz\u00fc, bir zamanlar, akkor halinde, k\u0131zg\u0131n bir k\u00fctle idi; sonra yava\u015f yava\u015f so\u011fudu, bitkiler ve hayvanlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, hayvanlar aleminin geli\u015fmesini, belirli bir maymun t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 izledi ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ard\u0131ndan insan ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.
Do\u011fa, genel \u00e7izgileriyle, i\u015fte b\u00f6yle geli\u015fti. (sayfa 25)
Gene biliyoruz ki, toplumsal ya\u015fam da dura\u011fan kalmad\u0131. \u0130nsanlar\u0131n ilkel kom\u00fcnizme dayanarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nem vard\u0131. O d\u00f6nemde, [insanlar] ge\u00e7imlerini ilkel avlanma ile sa\u011fl\u0131yorlar; ormanlarda dola\u015f\u0131yorlar ve yiyeceklerini bu yolla elde ediyorlard\u0131. Bir zaman geldi ki, ilkel kom\u00fcnizmin yerini anaerkil toplum ald\u0131, [bu toplumda] insanlar, gereksinmelerini esas olarak ilkel tar\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131. Daha sonra, anaerkil toplumun yerini, ataerkil toplum ald\u0131, [bu toplumda] insanlar, ge\u00e7imlerini esas olarak s\u0131\u011f\u0131r yeti\u015ftiricili\u011fiyle sa\u011fl\u0131yorlard\u0131. Ataerkil toplumun yerini, sonralar\u0131, k\u00f6leci d\u00fczen ald\u0131, [bu d\u00fczende] insanlar ge\u00e7imlerini nispeten daha geli\u015fmi\u015f tar\u0131m arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flad\u0131lar. K\u00f6leci d\u00fczeni feodalizm izledi ve, b\u00fct\u00fcn bunlardan sonra da, burjuva d\u00fczen geldi.
Toplum, genel \u00e7izgileriyle i\u015fte b\u00f6yle geli\u015fti. Evet, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok iyi biliniyor … Ama bu geli\u015fme nas\u0131l oldu? “Do\u011fan\u0131n” ve “toplumun” geli\u015fmesine sebep olan bilin\u00e7 midir, yoksa, tam tersine, bilincin geli\u015fmes\u0131ne sebep olan “do\u011fan\u0131n” ve “toplumun” gel\u0131\u015fmes\u0131 midir?
\u0130\u015fte materyalist teori, soruyu b\u00f6yle koyar.
Baz\u0131lan der ki, “do\u011fa” ve “toplumsal ya\u015fam”dan \u00f6nce, sonradan onlar\u0131n geli\u015fimine temel te\u015fkil eden, evrensel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce vard\u0131r, \u00f6yle ki, “do\u011fa” ve “toplumsal ya\u015fam” olgular\u0131n\u0131n geli\u015fmesi, deyim yerindeyse, d\u0131\u015f bi\u00e7imdir, evrensel d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fmesinin sadece bir ifadesidir.
\u0130\u015fte, \u00f6rne\u011fin, zamanla birka\u00e7 e\u011filime b\u00f6l\u00fcnen idealistlerin doktrini b\u00f6yledir.
Daha ba\u015fkalar\u0131 ise derler ki, ta ba\u015ftan beri, d\u00fcnyada, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerini yads\u0131yan iki g\u00fc\u00e7 vard\u0131r – d\u00fc\u015f\u00fcnce ve madde, bilin\u00e7 ve varl\u0131k; ve buna uygun olarak, olgular da iki kategoriye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015filir – d\u00fc\u015f\u00fcncel (sayfa 26) ve maddi, [bunlar] birbirlerini yads\u0131rlar, birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rlar, \u00f6yle ki, do\u011fa ve toplumun geli\u015fmesi d\u00fc\u015f\u00fcncel ve maddi olgular aras\u0131nda s\u00fcrekli bir m\u00fccadeledir.
\u00d6rne\u011fin, zamanla idealistler gibi birka\u00e7 e\u011filime b\u00f6l\u00fcnen ikicilerin (dualist) doktrini de i\u015fte b\u00f6yledir.
Materyalist teori, hem ikicili\u011fi, hem de idealizmi kesinlikle reddeder.
Ku\u015fkusuz, d\u00fcnyada hem d\u00fc\u015f\u00fcncel, hem de maddi olgular vard\u0131r, ama bu, bunlar\u0131n birbirlerini yads\u0131d\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmez. Tam tersine, d\u00fc\u015f\u00fcncel ve maddi yanlar, ayn\u0131 do\u011fan\u0131n ya da toplumun iki farkl\u0131 bi\u00e7imidir. Biri olmaks\u0131z\u0131n \u00f6tekini kavrayamazs\u0131n\u0131z; bunlar, birlikte vard\u0131r, birlikte geli\u015firler, ve dolay\u0131s\u0131yla birbirlerini yads\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz i\u00e7in bir neden yoktur.
B\u00f6ylece, ikicilik denen \u015feyin ge\u00e7ersiz oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar.
Maddi ve d\u00fc\u015f\u00fcncel – iki farkl\u0131 bi\u00e7imde ifade edilen tek ve b\u00f6l\u00fcnmez bir do\u011fa; maddi ve d\u00fc\u015f\u00fcncel – iki farkl\u0131 bi\u00e7imde ifade edilen tek ve b\u00f6l\u00fcnmez bir toplumsal ya\u015fam: i\u015fte, do\u011fan\u0131n ve toplumsal ya\u015fam\u0131n geli\u015fmesine b\u00f6yle bakmal\u0131y\u0131z.
\u0130\u015fte, materyalist teorinin bircili\u011fi (monism) b\u00f6yledir.
Materyalist teori, ayn\u0131 zamanda, idealizmi de reddeder.
Geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcncel yan\u0131n ve genel olarak bilincin, maddi yandan \u00f6nce geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015ft\u0131r. D\u0131\u015ftaki “\u00f6l\u00fc” do\u011fa denen \u015fey, daha hi\u00e7 canl\u0131 yokken de vard\u0131. \u0130lk canl\u0131n\u0131n hi\u00e7 bilinci yoktu; yaln\u0131zca uyart\u0131lma yetene\u011fine ve duyunun ilk belirtilerine sahipti. Daha sonra, hayvanlar, organizmalar\u0131n\u0131n ve sinir sistemlerinin yap\u0131s\u0131na uygun olarak, tedricen duyu g\u00fc\u00e7lerini geli\u015ftirdiler, bu da yava\u015f yava\u015f bilince d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. E\u011fer maymun hep d\u00f6rt aya\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f, hi\u00e7 arka (sayfa 27) ayaklar\u0131 \u00fczerine kalkmam\u0131\u015f olsayd\u0131, onun torunu insan da, akci\u011ferlerini ve ses tellerini \u00f6zg\u00fcrce kullanamayacak, ve bu y\u00fczden de konu\u015famayacakt\u0131; ve bu, bilincinin geli\u015fmesini esasl\u0131 olarak geciktirecekti. Veya bir ba\u015fka bi\u00e7imde koyarsak, e\u011fer maymun, arka ayaklar\u0131 \u00fczerinde aya\u011fa kalkmam\u0131\u015f olsayd\u0131, onun torunu insan da, hep d\u00f6rt ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmek, a\u015fa\u011f\u0131 bakmak, izlenimlerini a\u015fa\u011f\u0131dan edinmek zorunda kalacakt\u0131; yukar\u0131ya ve \u00e7evreye bakamayacak, dolay\u0131s\u0131yla da beyni, d\u00f6rt ayakl\u0131 hayvanlar\u0131nkinden daha fazla bir izlenim edinemeyecekti. B\u00fct\u00fcn bunlar, insan bilincinin geli\u015fmesini, esasl\u0131 bi\u00e7imde geciktirmi\u015f olacakt\u0131.
B\u00f6ylece, bundan, bilincin geli\u015fimi i\u00e7in belirli bir organizma yap\u0131s\u0131n\u0131n ve sinir sisteminin geli\u015fiminin gerekli oldu\u011fu \u00e7\u0131kar.
B\u00f6ylece, bundan, d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n geli\u015fiminin, maddi yan\u0131n geli\u015fiminin, bilincin geli\u015fiminden \u00f6nce geldi\u011fi \u00e7\u0131kar: \u00f6nce d\u0131\u015f ko\u015fullar de\u011fi\u015fir, \u00f6nce maddi yan de\u011fi\u015fir, sonra da buna uygun olarak d\u00fc\u015f\u00fcncel yan de\u011fi\u015fir.
B\u00f6ylece, do\u011fan\u0131n geli\u015fme tarihi, idealizm denen \u015feyi kesinlikle \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcr.
\u0130nsan toplumunun geli\u015fme tarihi i\u00e7in de, ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylenmelidir.
Tarih g\u00f6steriyor ki, e\u011fer insanlar, farkl\u0131 zamanlarda, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve isteklerle doluyorlarsa, bunun nedeni, insanlar\u0131n, gereksinmelerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in do\u011fayla, de\u011fi\u015fik zamanlarda, de\u011fi\u015fik yollarla sava\u015fmalar\u0131 ve buna uygun olarak da iktisadi ili\u015fkilerinin farkl\u0131 bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnmesidir. Bir zamanlar, insanlar, do\u011fayla, ilkel kom\u00fcnizm temeli \u00fczerinde, kolektif olarak sava\u015f\u0131rlard\u0131; o zamanlar, onlar\u0131n m\u00fclkiyeti, kom\u00fcnist m\u00fclkiyetti, ve bu y\u00fczden, o zamanlar, “benim” ile “senin” aras\u0131nda hemen hemen hi\u00e7 bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilmiyordu, bilin\u00e7leri kom\u00fcnist nitelik ta\u015f\u0131yordu. \u00d6yle bir zaman geldi ki, “benim” ile (sayfa 28) “senin” aras\u0131ndaki ay\u0131r\u0131m, \u00fcretim s\u00fcrecinin i\u00e7ine i\u015fledi ve m\u00fclkiyet, \u00f6zel, bireyci bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bu y\u00fczden de insan\u0131n bilinci, \u00f6zel m\u00fclkiyet duygular\u0131yla doldu. Ondan sonra da \u00fcretimin tekrar toplumsal bir nitelik kazand\u0131\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla, m\u00fclkiyetin de yak\u0131nda toplumsal bir nitelik kazanaca\u011f\u0131 yeni bir d\u00f6nem, yani i\u00e7inde bulundu\u011fumuz d\u00f6nem geldi – ve i\u015fte bunun i\u00e7indir ki, insanlar\u0131n bilinci yava\u015f yava\u015f sosyalizm ile doluyor.
\u0130\u015fte basit bir \u00f6rnek. Ufak bir i\u015fli\u011fe (atelyeye) sahip olan bir ayakkab\u0131c\u0131y\u0131 ele alal\u0131m. Ama bu adam b\u00fcy\u00fck ayakkab\u0131 fabrikat\u00f6rlerinin rekabetine dayanamayarak i\u015fli\u011fini kapam\u0131\u015f ve \u00f6rne\u011fin Tiflis’te Adelhanov’un ayakkab\u0131 fabrikas\u0131nda bir i\u015fe girmi\u015f olsun. Adelhanov’un fabrikas\u0131na s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde \u00fccretli i\u015f\u00e7i olmak d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle de\u011fil, biraz para art\u0131rmak, i\u015fli\u011fini tekrar a\u00e7mas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak k\u00fc\u00e7\u00fck bir sermaye biriktirmek amac\u0131yla girmi\u015ftir. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi bu ayakkab\u0131c\u0131, toplumsal durumu ile, \u015fimdiden proleterdir, ama bilinci ile h\u00e2l\u00e2 proleter de\u011fildir, t\u00fcm\u00fcyle k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvad\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, bu ayakkab\u0131c\u0131, daha \u015fimdiden k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuval\u0131k durumunu yitirmi\u015ftir, [bu durum] yokolup gitmi\u015ftir; ama onun k\u00fc\u00e7\u00fck- burjuva bilinci daha yok olmam\u0131\u015f, ger\u00e7ek durumunun gerisinde kalm\u0131\u015ft\u0131r.
A\u00e7\u0131kt\u0131r ki, burada, [yani] toplumsal ya\u015famda da, \u00f6nce d\u0131\u015f ko\u015fullar de\u011fi\u015fir, \u00f6nce insanlar\u0131n ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015fir ve sonra da buna uygun olarak bilin\u00e7leri de\u011fi\u015fir.
Ama, biz, ayakkab\u0131c\u0131m\u0131za d\u00f6nelim. Bildi\u011fimiz gibi, biraz para art\u0131rmaya ve i\u015fli\u011fini yeniden a\u00e7maya niyetlenmektedir. Bu porleterle\u015fmi\u015f ayakkab\u0131c\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder, ama para art\u0131rman\u0131n \u00e7ok g\u00fc\u00e7 bir i\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc kazand\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7imine ancak yetmektedir. \u00dcstelik, \u00f6zel bir i\u015flik a\u00e7man\u0131n \u00f6yle pek \u00e7ekici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcr: bina ve eklentileri i\u00e7in \u00f6demek zorunda oldu\u011fu kira, al\u0131c\u0131lar\u0131n kaprisleri, para darl\u0131\u011f\u0131, b\u00fcy\u00fck ayakkab\u0131 (sayfa 29) fabrikat\u00f6rlerinin rekabeti ve benzer dertler – \u00f6zel zanaat\u00e7\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kurcalayan s\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u015fte bunlard\u0131r. \u00d6te yandan, proleterya, b\u00f6yle endi\u015felerden nispeten kurtulmu\u015ftur; al\u0131c\u0131larla veya bina ve eklentilerinin kiras\u0131n\u0131 \u00f6deme zorunlu\u011fuyla kendini s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokmamaktad\u0131r. Her sabah fabrikaya gider, ak\u015famleyin de “sakin kafayla” evine d\u00f6ner ve cumartesi g\u00fcnleri ayn\u0131 s\u00fckunetle “\u00fccretini” cebine atar. Burada, ilk kez ayakkab\u0131c\u0131m\u0131z\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva hayalleri da\u011f\u0131l\u0131r; burada, ilk kez, onun ruhunda proleter \u00f6zlemler uyan\u0131r.
Zaman ge\u00e7er, ve ayakkab\u0131c\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fcr ki, paras\u0131 en. temel gereksinmelerini bile kar\u015f\u0131lamaya yetmemektedir, ve \u00fccretlerdeki bir art\u0131\u015fa m\u00fcthi\u015f ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, i\u015f\u00e7i arkada\u015flar\u0131n\u0131n sendikalar ve grevlerden s\u00f6z etti\u011fini duyar. Ayakkab\u0131c\u0131m\u0131z, bu noktada, ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in, kendine bir i\u015flik a\u00e7man\u0131n de\u011fil, patronlarla sava\u015fman\u0131n gerekli oldu\u011funu anlar. Sendikaya kat\u0131l\u0131r, grev hareketine girer ve k\u0131sa s\u00fcrede sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncelerle dolar. …
B\u00f6ylece, uzun vadede, ayakkab\u0131c\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131ndaki bir de\u011fi\u015fikli\u011fi, bilincindeki bir de\u011fi\u015fiklik izlemi\u015ftir: \u00f6nce maddi ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f ve bir s\u00fcre sonra da, buna uygun olarak, bilinci de\u011fi\u015fmi\u015ftir.
S\u0131n\u0131flar hakk\u0131nda ve bir b\u00fct\u00fcn olarak toplum hakk\u0131nda da ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylenebilir.
Toplumsal ya\u015famda da \u00f6nce d\u0131\u015f ko\u015fullar de\u011fi\u015fir, \u00f6nce maddi ko\u015fullar de\u011fi\u015fir, sonra buna uygun olarak da insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, gelenekleri ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri de\u011fi\u015fir. \u0130\u015fte bu y\u00fczden Marx \u015f\u00f6yle der: “\u0130nsanlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey, bilin\u00e7leri de\u011fildir, tam tersine, bilin\u00e7lerini belirleyen, toplumsal varl\u0131klar\u0131d\u0131r.”[36]
E\u011fer maddi yana, d\u0131\u015f ko\u015fullara, olu\u015fa ve ayn\u0131 t\u00fcrden olgulara \u00f6z dersek, d\u00fc\u015f\u00fcncel yana, bilince ve ayn\u0131 t\u00fcrden olgulara bi\u00e7im diyebiliriz. B\u00f6ylece, \u015fu \u00fcnl\u00fc (sayfa 30) materyalist \u00f6nerme do\u011far: Geli\u015fme s\u00fcreci s\u0131ras\u0131nda, \u00f6z bi\u00e7imden \u00f6nce gelir, bi\u00e7im \u00f6z\u00fcn gerisinde kal\u0131r.
Ve, Marx’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, iktisadi geli\u015fme, toplumsal hayat\u0131n “maddi temeli”, \u00f6z\u00fc; hukuki-siyasi ve dini-felsefi geli\u015fme de, bu \u00f6z\u00fcn “ideolojik bi\u00e7imi”, “\u00fcstyap\u0131s\u0131” oldu\u011funa g\u00f6re, Marx, bundan \u015fu sonucu \u00e7\u0131kar\u0131r: “\u0130ktisadi temelin de\u011fi\u015fmesiyle, geni\u015f \u00fcstyap\u0131n\u0131n tamam\u0131, az ya da \u00e7ok bir h\u0131zla, bi\u00e7im de\u011fi\u015ftirir.”[37]
Ku\u015fkusuz, Marx’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, bu, Sh. G’nin sand\u0131\u011f\u0131 gibi, bi\u00e7im olmaks\u0131z\u0131n \u00f6z olabilece\u011fi anlam\u0131na gelmez.[38] Bi\u00e7im olmaks\u0131z\u0131n \u00f6z olanaks\u0131zd\u0131r, ama kastedilen \u015fey, belli bir bi\u00e7imin, \u00f6z\u00fcn gerisinde kalmas\u0131 nedeniyle, bu \u00f6ze asla tamamen uymamas\u0131; ve bunun i\u00e7in yeni \u00f6z\u00fcn bir s\u00fcre kendini eski bi\u00e7imle \u00f6rtmek “zorunda olmas\u0131” ve bunun, aralar\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fmaya yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, zaman\u0131m\u0131zda \u00fcr\u00fcn\u00fcn mal edinilme bi\u00e7imi, \u00f6zel nitelik ta\u015f\u0131r [ve bu,] \u00fcretimin toplumsal \u00f6z\u00fcne uymaz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki toplumsal “\u00e7at\u0131\u015fman\u0131n” temeli budur.
\u00d6te yandan, bilincin, olu\u015fun bir bi\u00e7imi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan bilincin de madde oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Bu, ancak, teorileri, Marx’\u0131n materyalizmiyle esastan \u00e7eli\u015fen ve Engels’in Ludwig Feuerbach’da hakl\u0131 olarak alay etti\u011fi (B\u00fcchner ve Moleschott[39] gibi) kaba materyalistlere ait bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Marx’\u0131n materyalizmine g\u00f6re, bilin\u00e7 ve olu\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve madde, genel bir deyi\u015fle, do\u011fa veya toplum ad\u0131 verilen ayn\u0131 olgunun farkl\u0131 iki bi\u00e7imidir. Dolay\u0131s\u0131yla birbirlerini yads\u0131mazlar;[*] bir ve ayn\u0131 olgu da de\u011fillerdir. Anlat\u0131lmak istenen tek \u015fey, do\u011fan\u0131n ve toplumun geli\u015fmesinde, bilin\u00e7ten, yani kafalar\u0131m\u0131zda olu\u015fan \u015feyden \u00f6nce, buna ili\u015fkin maddi bir de\u011fi\u015fikli\u011fin, yani bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda olu\u015fan \u015feylerin geldi\u011fidir. (sayfa 31) Her belirli madd\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fin ard\u0131ndan, erge\u00e7 buna uygun bir d\u00fc\u015f\u00fcncel de\u011fi\u015fiklik gelir.
Bize, pekala denecektir, belki de bu, do\u011fa ve toplum tarihine uygulanm\u0131\u015f bi\u00e7imiyle do\u011frudur. Ama, nas\u0131l oluyor da kafam\u0131zda, ayn\u0131 zamanda farkl\u0131 kavramlar ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler do\u011fabiliyor. \u015eu d\u0131\u015f ko\u015fullar denen \u015fey, ger\u00e7ekten var m\u0131d\u0131r, yoksa, var olan sadece bu d\u0131\u015f ko\u015fullara ait kavramlar\u0131m\u0131z m\u0131d\u0131r? Ve e\u011fer d\u0131\u015f ko\u015fullar varsa, ne dereceye kadar alg\u0131lanabilir ve kavranabilir?
Bu konuda, materyalist teori, kavramlar\u0131m\u0131z\u0131n, “egomuzun”, ancak “egomuz” \u00fczerinde izlenimler yaratan d\u0131\u015f ko\u015fullar var oldu\u011fu s\u00fcrece var oldu\u011funu s\u00f6yler. Her kim d\u00fc\u015f\u00fcnmeden kavramlar\u0131m\u0131zdan ba\u015fka bir \u015feyin var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerse, b\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131mak zorundad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla da di\u011fer insanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131mas\u0131, yaln\u0131zca kendi “egosunun” varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmesi gerekir – ki bu da, sa\u00e7mad\u0131r ve bilimin ilkeleriyle kesinlikle \u00e7eli\u015fmektedir.
D\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekte var oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu ko\u015fullar bizden \u00f6nce de vard\u0131 ve bizden sonra da var olacakt\u0131r; ve bilincimizi ne denli s\u0131k ve ne denli kuvvetle etkilerlerse, o kadar kolay alg\u0131lanabilir ve kavranabilir hale gelirler.
Farkl\u0131 kavram ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin kafam\u0131zda ayn\u0131 zamanda nas\u0131l do\u011fduklan sorununa gelince, burada, do\u011fa ve toplum tarihinde yer alan \u015feylerin k\u0131sa bir tekrar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu g\u00f6zlemlemek durumunday\u0131z. Bu durumda da, bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki nesne, bizim onu kavramam\u0131zdan \u00f6nce gelir; bu durumda da, kavram\u0131m\u0131z, bi\u00e7im, nesnenin gerisinde -\u00f6z\u00fcn gerisinde- kal\u0131r. Bir a\u011faca bakt\u0131\u011f\u0131m ve onu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm zaman, bu, ancak, bu a\u011fac\u0131n benim kafamda bir a\u011fa\u00e7 kavram\u0131n\u0131n uyanmas\u0131ndan da \u00f6nce var oldu\u011funu ortaya koyar; yani kafamda [kendisine] tekab\u00fcl eden kavram\u0131 yaratan bu a\u011fa\u00e7t\u0131r. (sayfa 32)
\u0130\u015fte, Marx’\u0131n materyalist teorisinin \u00f6z\u00fc k\u0131saca budur. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n pratik faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan materyalist teorinin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem hemen anla\u015f\u0131labilir.
E\u011fer, ilk\u00f6nce iktisadi ko\u015fullar de\u011fi\u015fiyor ve insanlar\u0131n bilinci, daha sonralar\u0131 buna uygun olan bir de\u011fi\u015fmeye u\u011fruyorsa, a\u00e7\u0131kt\u0131r ki, belirli bir \u00fclk\u00fcn\u00fcn temellerini, insanlar\u0131n kafalar\u0131nda, hayallerinde de\u011fil, iktisadi geli\u015fmenin ko\u015fullar\u0131nda aramal\u0131y\u0131z. \u0130ktisadi ko\u015fullan g\u00f6rmezlikten gelen ve onlar\u0131n geli\u015fmesine dayanamayan b\u00fct\u00fcn \u00fclk\u00fcler yarars\u0131zd\u0131r ve kabul edilemezler.
Materyalist teoriden \u00e7\u0131kar\u0131lan ilk pratik sonu\u00e7 budur. E\u011fer insanlar\u0131n bilinci, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve gelenekleri, d\u0131\u015f ko\u015fullarca belirleniyorsa, e\u011fer uygun olmayan hukuki ve siyasi bi\u00e7imler, iktisadi bir \u00f6ze dayan\u0131yorlarsa, halk\u0131n gelenek ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda ve siyasi sisteminde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik yaratabilmek i\u00e7in, iktisadi ili\u015fkilerde, k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fiklik do\u011fmas\u0131na yard\u0131m etmemiz gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.
Bu konuda, Karl Marx, \u015f\u00f6yle diyor. “Materyalizm ile,. ..sosyalizm aras\u0131ndaki zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011flant\u0131y\u0131 anlamak i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kavray\u0131\u015fa gerek yok. E\u011fer insan, b\u00fct\u00fcn bilgisini, alg\u0131lar\u0131n\u0131 vb. duyu aleminden kuruyorsa… o zaman, bundan, onda ger\u00e7ek insanl\u0131\u011f\u0131 tadaca\u011f\u0131 ve kendisi bizzat insanl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131yaca\u011f\u0131 deneysel bir d\u00fcnyan\u0131n buna g\u00f6re d\u00fczenlenmesi sorunu oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kar. E\u011fer insan, materyalist anlamda de\u011fil de, yani \u015fundan ya da bundan sak\u0131nma yetene\u011finin olumsuz g\u00fcc\u00fc nedeniyle de\u011fil de, kendi ger\u00e7ek ki\u015fili\u011fini ortaya koyarak olumlu g\u00fc\u00e7 nedeniyle \u00f6zg\u00fcrse, o zaman, bireyleri su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 cezaland\u0131rmak yerine, topluma kar\u015f\u0131 su\u00e7 \u00fcreten yerleri ortadan kald\u0131rmak gerekir. … E\u011fer insan ko\u015fullar taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendiriliyorsa, o zaman, ko\u015fullar, insanca bi\u00e7imlendirilmelidir.”[40]
Materyalist teoriden \u00e7\u0131kart\u0131lacak ikinci pratik sonu\u00e7 (sayfa 33) budur.<\/p>\n

Akhali Droyeba (“Yeni Zamanlar”), Nr. 5, 6, 7 ve 8; 11, 18, 25 Aral\u0131k 1906 ve 1 Ocak 1907
C\u0131veni \u00c7ovreba (“Ya\u015fam\u0131m\u0131z”), Nr. 3, 5, 8 ve 9; 21, 23, 27 ve 28 \u015eubat 1907
Dro (“Zaman”), Nr. 21, 22, 23 ve 26; 4, 5, 6 ve 10 Nisan 1907
T\u00fcrk\u00e7e bask\u0131s\u0131, “Anarchisme ou Socialisme?” (Oeuvres, t. 1, Paris 1952) adl\u0131 yaz\u0131dan “Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi?” ad\u0131yla Sol Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Birinci bask\u0131, Kas\u0131m 1974<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

SUNU\u015e 1905-06 k\u0131\u015f\u0131nda, Prens Peter Kropotkin’in izleyicilerinden olan G\u00fcrcistan’daki bir grup anar\u015fist, Kafkasya’da, marksistlere kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir ideolojik kampanyaya giri\u015fti. Bu grup, \u015fimdi, Tbilisi olan Tiflis’te birka\u00e7 gazete yay\u0131nlad\u0131. Anar\u015fistler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7 bir deste\u011fe sahip de\u011fillerdi, ama s\u0131n\u0131f-d\u0131\u015f\u0131 (declassed) ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva gruplar aras\u0131nda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde ettiler.Stalin, anar\u015fistlere kar\u015f\u0131 “Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi?” […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2915","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-josef-stalin"},"yoast_head":"\nAnar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"SUNU\u015e 1905-06 k\u0131\u015f\u0131nda, Prens Peter Kropotkin’in izleyicilerinden olan G\u00fcrcistan’daki bir grup anar\u015fist, Kafkasya’da, marksistlere kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir ideolojik kampanyaya giri\u015fti. Bu grup, \u015fimdi, Tbilisi olan Tiflis’te birka\u00e7 gazete yay\u0131nlad\u0131. Anar\u015fistler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7 bir deste\u011fe sahip de\u011fillerdi, ama s\u0131n\u0131f-d\u0131\u015f\u0131 (declassed) ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva gruplar aras\u0131nda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde ettiler.Stalin, anar\u015fistlere kar\u015f\u0131 “Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi?” […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-12-22T10:00:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"38 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)\",\"datePublished\":\"2009-12-22T10:00:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\"},\"wordCount\":7587,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Josef Stalin\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\",\"name\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-12-22T10:00:17+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)","og_description":"SUNU\u015e 1905-06 k\u0131\u015f\u0131nda, Prens Peter Kropotkin’in izleyicilerinden olan G\u00fcrcistan’daki bir grup anar\u015fist, Kafkasya’da, marksistlere kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir ideolojik kampanyaya giri\u015fti. Bu grup, \u015fimdi, Tbilisi olan Tiflis’te birka\u00e7 gazete yay\u0131nlad\u0131. Anar\u015fistler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 aras\u0131nda hi\u00e7 bir deste\u011fe sahip de\u011fillerdi, ama s\u0131n\u0131f-d\u0131\u015f\u0131 (declassed) ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva gruplar aras\u0131nda baz\u0131 ba\u015far\u0131lar elde ettiler.Stalin, anar\u015fistlere kar\u015f\u0131 “Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi?” […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-12-22T10:00:17+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"38 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)","datePublished":"2009-12-22T10:00:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/"},"wordCount":7587,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Josef Stalin"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/","name":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm) - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2009-12-22T10:00:17+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/22\/anarsizm-mi-sosyalizm-mi-jozef-stalin-1bolum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Anar\u015fizm mi? Sosyalizm mi? | Jozef Stalin (1.B\u00f6l\u00fcm)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2915\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}