{"id":2917,"date":"2009-12-24T15:13:34","date_gmt":"2009-12-24T12:13:34","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/"},"modified":"2009-12-24T15:13:34","modified_gmt":"2009-12-24T12:13:34","slug":"kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/","title":{"rendered":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig"},"content":{"rendered":"
\n

<\/span><\/strong><\/p>\n<\/div>\n

<\/span><\/p>\n

<\/span><\/span><\/span> Kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015fini materyalist ve feminist[1] kavramlarla analiz edersek, bu sayede, kad\u0131nlar\u0131n do\u011fal bir topluluk, yani \u201c\u00f6zel bir t\u00fcrden bir toplumsal grup: do\u011fal olarak alg\u0131lanan, bedeni i\u00e7erisinden maddi olarak \u00f6zg\u00fcl bir insan toplulu\u011fu\u201d[2] oldu\u011fu fikrini yok ederiz. Analizin fikirler d\u00fczleminde tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eylem olgular d\u00fczleminde ger\u00e7ekle\u015ftirir: s\u0131rf var olu\u015fu itibariyle lezbiyen bir toplum[3], kad\u0131nlar\u0131 \u201cdo\u011fal bir grup\u201d olarak olu\u015fturan yapay (toplumsal) olguyu yok eder; lezbiyen bir toplum, kad\u0131nlar\u0131n nesnesi oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcnmenin politik oldu\u011funu ve ideolojik d\u00fczeyde \u201cdo\u011fal bir grup\u201d olarak yeniden yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kan\u0131tlar. Kad\u0131nlar\u0131n durumunda ideoloji ileri gidiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz kadar fikirlerimiz de bu d\u00fczenlemenin sonucu.<\/p>\n

Bedenimizde ve d\u00fc\u015f\u00fcncemizde, her hatlar\u0131m\u0131zla bizim i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f do\u011fa fikrine uyum sa\u011flamaya zorland\u0131k. O kadar sahtele\u015ftirildik ki, bi\u00e7imsizle\u015ftirilmi\u015f bedenimize \u201cdo\u011fal\u201d deniyor, ezili\u015fimizin \u00f6ncesinde bu \u015fekilde var oldu\u011fu kabul ediliyor. O kadar sahtele\u015ftirildik ki, sonu\u00e7 olarak ezili\u015fimiz bizdeki bu \u201cdo\u011fa\u201dn\u0131n (bu do\u011fa bir fikirden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil) sonucuymu\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Materyalist bir analizin ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme yoluyla tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 lezbiyen bir toplum somut olarak ger\u00e7ekle\u015ftiriyor: \u201ckad\u0131nlar\u201d diye bir do\u011fal grup yoktur (biz lezbiyenler bunun canl\u0131, fiziksel bir kan\u0131t\u0131y\u0131z). Ama bireyler olarak da, bizim i\u00e7in, Simone de Beauvoir i\u00e7in oldu\u011fu gibi, bir mitten ba\u015fka bir \u015fey olmayan \u201cKad\u0131n\u201d\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yoruz. \u201cKad\u0131n do\u011fulmaz, kad\u0131n olunur. Hi\u00e7bir biyolojik, psi\u015fik, ekonomik yazg\u0131 insan di\u015fisinin toplumda b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc fig\u00fcr\u00fc tan\u0131mlam\u0131yor; eril ve had\u0131m\u0131n ortas\u0131ndaki, di\u015fil diye nitelenen \u00fcr\u00fcn\u00fc haz\u0131rlayan \u015fey, medeniyetin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr\u201d[4].<\/p>\n

Buna ra\u011fmen, burada ve ba\u015fka yerlerde feminist ve lezbiyen\/feministler, kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015finin temelinin tarihsel oldu\u011fu kadar biyolojik de oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ediyor. Hatta i\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 k\u00f6klerini Simone de Beauvoir\u2019da bulduklar\u0131n\u0131 iddia ediyorlar[5]. Annelik hakk\u0131na, vah\u015fi ve kaba erkek ava gitmekle yetinirken (biyolojik bir e\u011filim y\u00fcz\u00fcnden) kad\u0131nlar\u0131n medeniyeti yaratt\u0131\u011f\u0131 (biyolojik bir e\u011filim y\u00fcz\u00fcnden) bir tarih\u00f6ncesine yap\u0131lan g\u00f6ndermeler, erkek s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u015fu ana kadar \u00fcretti\u011fi biyolojikle\u015ftirilmi\u015f tarih yorumuyla uyumluluk i\u00e7indeler. Bu t\u00fcr g\u00f6ndermeler kad\u0131n ve erkeklerde ayr\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in toplumsal olgular\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7an biyolojik bir sebep aramaktan ibaret olan y\u00f6ntemin ta kendisine aittirler. \u0130nsan toplumunun ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n veya temelinin zorunlu olarak heteroseks\u00fcele dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsaymas\u0131ndan dolay\u0131 bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 benim g\u00f6z\u00fcmde kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015finin lezbiyen\/feminist bir analizinin ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olamaz. Anaerki ataerkiden daha az heteroseks\u00fcel de\u011fildir: sadece bask\u0131c\u0131n\u0131n cinsiyeti de\u011fi\u015fir. Bu anlay\u0131\u015f sadece cinsiyet kategorilerinin (kad\u0131n ve erkek) esiri olmakla kalmay\u0131p; kad\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan tek \u015feyin bir \u00e7ocuk yapma kapasitesi (biyoloji) oldu\u011fu fikrini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ve lezbiyen bir toplumda olgular ve ya\u015fam bi\u00e7imleri bu teorinin tersini g\u00f6sterse de baz\u0131 lezbiyenler \u201ckad\u0131nlar\u0131n ve erkeklerin ayr\u0131 t\u00fcrlere veya \u0131rklara (iki kelime birbirinin yerine kullan\u0131labilir) ait oldu\u011funu; erkeklerin biyolojik d\u00fczlemde kad\u0131nlardan a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011funu; erkek \u015fiddetinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmez bir biyolojik olay oldu\u011funu\u201d[6] ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Bu \u015fekilde, kad\u0131nlar ve erkekler aras\u0131nda \u201cdo\u011fal\u201d bir ayr\u0131m oldu\u011funu kabul edersek, tarihi do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131r, sanki kad\u0131nlar ve erkekler hep var olmu\u015f ve hep var olacaklarm\u0131\u015f gibi davranm\u0131\u015f oluruz. Ve tarihle beraber ezili\u015fimizi g\u00f6steren toplumsal olaylar\u0131 do\u011falla\u015ft\u0131r\u0131r\u0131z, bu da her t\u00fcr de\u011fi\u015fimi imkans\u0131z hale getirir. \u00d6rne\u011fin, \u00e7ocuk yapma eylemini zoraki bir \u00fcretim olarak g\u00f6rmek yerine, toplumlar\u0131m\u0131zda do\u011fumlar\u0131n planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 (demografi) unutarak, \u201csava\u015f d\u0131\u015f\u0131nda\u201d bu denli \u00f6nemli bir \u00f6l\u00fcm riski[7] ta\u015f\u0131yan tek etkinlik olmas\u0131na ra\u011fmen bizzat \u00e7ocuklar \u00fcretmeye programland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 unutarak, buna \u201cdo\u011fal\u201d, \u201cbiyolojik\u201d bir s\u00fcre\u00e7 olarak bakm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, \u201cbilin\u00e7lice veya kendili\u011finden, yarat\u0131c\u0131 di\u015fil eylem[8] olarak kad\u0131nlar\u0131n hayat boyu kendilerini adad\u0131\u011f\u0131, y\u00fczy\u0131llardan beri s\u00fcr\u00fcp gelen d\u00fcnyaya getirme zorunlulu\u011fundan kendimizi kurtarmaktan aciz\u201d oldu\u011fumuz s\u00fcrece, \u00e7ocuk \u00fcretiminin kontrol\u00fc sadece bu \u00fcretimin maddi ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcnden \u00e7ok daha \u00f6teye gidecek. Bu kontrole sahip olmak i\u00e7in, kad\u0131nlar ilk \u00f6nce kendilerine dayat\u0131lan \u201cKad\u0131n\u201d kavram\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Materyalist feminist bir analizin g\u00f6sterdi\u011fi \u015fey, ezili\u015fimizin sebebi veya k\u00f6keni olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015feyin ger\u00e7ekte sadece ezenin ezilene dayatt\u0131\u011f\u0131 bir \u201ci\u015faret\u201d[9] oldu\u011fudur: bizim durumumuzda \u201ckad\u0131n miti\u201d[10], art\u0131 kad\u0131nlar\u0131n sahiplenilmi\u015f bilin\u00e7lerindeki ve bedenlerindeki maddi belirtileri ve etkileri. \u0130\u015faretin var olu\u015fu ezili\u015fin \u00f6ncesine dayanmaz: Colette Guillaumin \u0131rk kavram\u0131n\u0131n k\u00f6leli\u011fin sosyo-ekonomik ger\u00e7ekli\u011finden \u00f6nce var olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u2013 en az\u0131ndan modern anlam\u0131nda, \u00e7\u00fcnk\u00fc o zamanlar \u0131rk ailelerin soyunu adland\u0131r\u0131yordu (zaten o d\u00f6nemde sadece \u201ciyi \u0131rk\u201da ait olunabilirdi) \u2013 g\u00f6sterdi. Oysaki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0131rk ve cinsiyet dolays\u0131z bir veri, duyusal bir veri, bir \u201cfiziksel \u00f6zellikler\u201d b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak kavranmakta. Her d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6ncesinde varm\u0131\u015f, do\u011fal bir d\u00fczenin par\u00e7as\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmekte. Ama dolays\u0131z ve fiziksel bir alg\u0131lama zannetti\u011fimiz \u015fey mitik ve karma\u015f\u0131k bir yap\u0131dan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil, fiziksel \u00f6zellikleri (kendi i\u00e7erisinde t\u00fcm ba\u015fkalar\u0131 kadar \u00f6nemsiz, ama toplumsal sistem taraf\u0131ndan i\u015faretlenmi\u015f) alg\u0131land\u0131klar\u0131 ili\u015fkiler a\u011f\u0131 i\u00e7erisinden yeniden yorumlayan bir \u201cd\u00fc\u015fsel olu\u015fum\u201d[11]. (Siyah olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar, dolay\u0131s\u0131yla siyahlar; kad\u0131n olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar, dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar. Ama bu \u015fekilde g\u00f6r\u00fclmeden \u00f6nce siyah, kad\u0131n yap\u0131lmalar\u0131 gerekliydi.) Lezbiyen bir bilince sahip olmak, \u201cKad\u0131n\u201d\u0131n Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrle\u015fmesi Hareketi \u00f6ncesi eski g\u00fczel g\u00fcnlerde bizim i\u00e7in ne kadar \u201cdo\u011faya ayk\u0131r\u0131\u201d, zorlay\u0131c\u0131, tamamen bask\u0131c\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 oldu\u011funu hi\u00e7bir zaman unutmamakt\u0131r. Bu siyasi bir zorunluluktu ve buna kar\u015f\u0131 koyanlar \u201cger\u00e7ek\u201d kad\u0131nlar olmamakla su\u00e7lan\u0131yordu. Ama o zamanlar biz bundan gurur duyuyorduk, \u00e7\u00fcnk\u00fc su\u00e7laman\u0131n kendisinde bir zafer g\u00f6lgesi belirmi\u015fti bile: ezenler \u201ckad\u0131n\u201d olman\u0131n apa\u00e7\u0131k bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf ediyordu, ne de olsa kad\u0131n olmak i\u00e7in \u201cger\u00e7ek\u201d bir kad\u0131n olmak laz\u0131md\u0131 (ya di\u011ferleri?). Ayn\u0131 hamleyle bizi erkek olmak istemekle su\u00e7luyorlard\u0131. Bug\u00fcn Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrle\u015fmesi Hareketi ba\u011flam\u0131nda baz\u0131 feministler ve, maalesef, kendilerine git gide daha \u201ckad\u0131ns\u0131\u201d olmay\u0131 siyasi bir hedef olarak se\u00e7en birtak\u0131m lezbiyenler, bu \u00e7ifte su\u00e7lamaya d\u00f6rt elle sar\u0131l\u0131yorlar. Halbuki kad\u0131n olmay\u0131 reddetmek erkek olmay\u0131 istemek anlam\u0131na gelmez. Dahas\u0131, en ba\u015far\u0131l\u0131 \u201ckabaday\u0131\u201dy\u0131 \u00f6rnek olarak al\u0131rsak \u2013 en \u00e7ok tiksinti uyand\u0131ran klasik \u00f6rnek \u2013 yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n kad\u0131n olmak isteyenin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131ndan ne fark\u0131 var? En az\u0131ndan bir kad\u0131n i\u00e7in erkek olmay\u0131 istemek ba\u015flang\u0131\u00e7taki programlamas\u0131ndan ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ama b\u00f6yle bir kad\u0131n t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle istese bile bir erkek olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkek olmak bir kad\u0131ndan sadece bir erke\u011fin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne sahip olmay\u0131 de\u011fil (bu kolay bir i\u015f) ama ayn\u0131 zamanda bir erke\u011fin bilincine, yani \u00f6mr\u00fc s\u00fcresince en az iki \u201cdo\u011fal\u201d k\u00f6le hakk\u0131na sahip birinin bilincine sahip olmay\u0131 gerektirir. Bu imkans\u0131zd\u0131r ve tam da bu y\u00fczden, lezbiyenlerin ezili\u015finin bir \u015fekli kad\u0131nlar\u0131 bize eri\u015filmez k\u0131lmaktan ge\u00e7er, \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar erkeklere aittir. Bu y\u00fczden bir lezbiyen ba\u015fka bir \u015fey olmal\u0131d\u0131r, ne kad\u0131n, ne erkek, \u201cdo\u011fa\u201dn\u0131n de\u011fil toplumun bir \u00fcr\u00fcn\u00fc, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumda \u201cdo\u011fa\u201d yoktur.<\/p>\n

Heteroseks\u00fcel olmay\u0131 (veya kalmay\u0131) reddetmek hep, bilin\u00e7li veya bilin\u00e7siz olarak, bir kad\u0131n veya (e\u015fcinsel erkekler i\u00e7in) bir erkek olmay\u0131 reddetmek anlam\u0131na gelmi\u015ftir. Bunu lezbiyenlerin, hatta lezbiyen olmayanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, lezbiyen ve feminist hareketin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan \u00f6nce bile biliyorlard\u0131. Yine de, Andrea Dworkin\u2019in belirtti\u011fi gibi, \u00e7ok say\u0131da lezbiyen birka\u00e7 zamand\u0131r \u201cbizi k\u00f6lele\u015ftirmi\u015f olan ideolojinin kendisini git gide daha kitlesel bir bi\u00e7imde di\u015fi biyolojik g\u00fcc\u00fcn\u00fcn dinamik, dini, psikolojik olarak zorlay\u0131c\u0131 bir y\u00fcceltmesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u201d[12]. B\u00f6ylece lezbiyen ve feminist hareketin birka\u00e7 yolu, \u00fczerimizde egemenlik sahibi olan s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan \u00f6zellikle yarat\u0131lm\u0131\u015f ve sayesinde do\u011fal bir grubun i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kad\u0131n mitine \u00e7\u0131k\u0131yor. 1949\u2019da Simone de Beauvoir kad\u0131n mitini y\u0131k\u0131yordu. Bundan on y\u0131l evvel, cinsiyetsiz bir toplum[13] i\u00e7in sava\u015fmak \u00fczere ayaktayd\u0131k. Bug\u00fcnse yeniden bilindik \u201ckad\u0131n-olmak-muhte\u015fem-bir-\u015fey\u201d \u00e7\u0131kmaz\u0131n\u0131n tuza\u011f\u0131na yakaland\u0131k. 1949\u2019da Simone de Beauvoir tam da bu mitin (kad\u0131nlar \u2013 erkeklerden \u2013 farkl\u0131d\u0131r) g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden iyi olanlar\u0131n\u0131 se\u00e7ip kad\u0131nlar\u0131 tan\u0131mlamakta kullanmaya dayanan yanl\u0131\u015f bilinci g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyordu. \u201cKad\u0131n-olmak-muhte\u015fem\u201di hayata ge\u00e7irmek, kad\u0131nlar\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in ezili\u015fimizin bize \u00f6d\u00fcl olarak verdi\u011fi en iyi \u00f6zellikleri (ki o kadar da iyi de\u011filler) se\u00e7mektir, do\u011fa verileri de\u011fil politik kategoriler olan kad\u0131n ve erkek kategorilerini radikal olarak g\u00f6zden ge\u00e7irmek de\u011fil. Bu bizi \u201ckad\u0131nlar\u201d s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7erisinde, di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi s\u0131n\u0131f\u0131m\u0131z\u0131n yok olmas\u0131 i\u00e7in de\u011fil, kad\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in sava\u015fmak durumunda b\u0131rak\u0131yor. Bizi ho\u015fnutlukla \u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczerine \u201cyeni\u201d teoriler geli\u015ftirmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor; bu \u015fekilde edilgenli\u011fimizi \u201c\u015fiddetsizlik\u201d olarak adland\u0131r\u0131yoruz. Halbuki politik m\u00fccadelemizin temeli pasifli\u011fimize (asl\u0131nda, hakl\u0131 korkumuz) kar\u015f\u0131 koymak olmal\u0131d\u0131r. \u201cFeminist\u201d teriminin anlam belirsizli\u011fi t\u00fcm durumu \u00f6zetliyor. \u201cFeminist\u201d ne demek? Feminist \u201ckad\u0131n\u201d kelimesinden t\u00fcremi\u015ftir ve \u201ckad\u0131nlar i\u00e7in m\u00fccadele eden biri\u201d demektir. \u00c7o\u011fumuz i\u00e7in bu \u201cbir s\u0131n\u0131f olarak kad\u0131nlar i\u00e7in ve bu s\u0131n\u0131f\u0131n yok olmas\u0131 i\u00e7in sava\u015fan biri\u201d anlam\u0131na geliyor. Bir\u00e7oklar\u0131 i\u00e7inse, \u201ckad\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in sava\u015fan\u201d biri demek \u2013 yani bu mitin g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in.<\/p>\n

En ufak bir anlam belirsizli\u011fi i\u00e7eriyorsa neden \u201cfeminist\u201d kelimesini se\u00e7tik? On y\u0131l \u00f6nce kendimizi \u201cfeminist\u201d olarak adland\u0131rmay\u0131 se\u00e7tik, ne kad\u0131n mitini korumak veya g\u00fc\u00e7lendirmek ne de kendimizi, ezenin bizi tan\u0131mlay\u0131\u015f\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmek i\u00e7in: hareketimizin bir tarihi oldu\u011funu iddia etmek ve ilk feminist hareketle aram\u0131zdaki siyasi ba\u011flant\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek i\u00e7in.<\/p>\n

Demek ki \u201cfeminizm\u201d kelimesine verdi\u011fi anlam i\u00e7in bu hareketi sorgulamak gerekir. Feminizm ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda do\u011fa\/k\u00fclt\u00fcr, kad\u0131n\/toplum konular\u0131na dair \u00e7eli\u015fkilerinin \u00fcstesinden gelemedi. Kad\u0131nlar bir grup olarak kendileri i\u00e7in sava\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar ve hakl\u0131 olarak t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015flerinden gelen ortak \u00f6zelliklere sahip olduklar\u0131n\u0131 savundular. Ama onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde bunlar toplumsal \u00f6zelliklerden ziyade biyolojik ay\u0131rtkanl\u0131klard\u0131. \u0130\u015fi Darwin\u2019in teorilerini benimsemeye kadar vard\u0131rd\u0131lar. Darwin gibi \u201ckad\u0131nlar\u0131n erkeklerden daha az evrimle\u015fmi\u015f olduklar\u0131n\u0131\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlard\u0131 ama erkeklerin ve kad\u0131nlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n evrim s\u00fcrecinde ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve toplumun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn bu dikotomiyi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131\u2026 \u0130lk feminizmin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebebi, Darwin\u2019de sadece kad\u0131nlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131 fikrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bir yandan bu iddian\u0131n temellerini kabul etmeleriydi ( \u00f6zellikle \u201ce\u015fsiz\u201d[14] olarak kad\u0131n fikri). Sonu\u00e7 olarak bu teoriyi feministler de\u011fil kad\u0131n \u00fcniversiteliler y\u0131kt\u0131. \u0130lk feministler tarihi \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 do\u011frultusunda geli\u015fen dinamik bir s\u00fcre\u00e7 olarak ele almay\u0131 ba\u015faramad\u0131lar. Dahas\u0131, erkekler gibi, ezili\u015flerinin sebebinin (k\u00f6ken) kendilerinde bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye devam ediyorlard\u0131 (Siyah\u2019lar aras\u0131nda bu fikir ge\u00e7erlili\u011fini yitirmi\u015fti). Ve bu ilk cephenin feministleri, birka\u00e7 parlak zaferden sonra kendilerini bir \u00e7\u0131kmaz\u0131n i\u00e7erisinde buldular ve sava\u015fmaya devam etmek i\u00e7in ba\u015fka sebep bulamad\u0131lar. Mant\u0131kd\u0131\u015f\u0131 \u201cfarkl\u0131l\u0131kta e\u015fitlik\u201d ilkesini destekliyorlard\u0131 \u2013 tam da \u015fu d\u00f6nem yeniden do\u011fmakta olan fikir. Bir kez daha bizi tehdit eden tuza\u011f\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fcler: Kad\u0131n miti.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bize ezili\u015f dedi\u011fimiz \u015feyi materyalist terimlerle tan\u0131mlamak, kad\u0131nlar\u0131 s\u0131n\u0131f olarak incelemek, yani \u201ckad\u0131n\u201d kategorisi kadar \u201cerkek\u201d kategorisinin de politik kategoriler oldu\u011funu ve dolay\u0131s\u0131yla ebedi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek d\u00fc\u015f\u00fcyor. Sava\u015f\u0131m\u0131m\u0131z politik bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi s\u0131ras\u0131nda bir s\u0131n\u0131f olarak erkekleri ortadan kald\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor \u2013 bir soyk\u0131r\u0131m\u0131 de\u011fil. Erkekler s\u0131n\u0131f\u0131 yok olduktan sonra bir s\u0131n\u0131f olarak kad\u0131nlar da yok olacaklar, \u00e7\u00fcnk\u00fc efendisiz k\u00f6le olmaz. Demek ki ilk g\u00f6revimiz, daima \u201ckad\u0131nlar\u201d\u0131 (i\u00e7inden sava\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131n\u0131f) \u201cKad\u0131n\u201ddan (mit) \u00f6zenle ay\u0131rt etmek olmal\u0131 gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bize g\u00f6re Kad\u0131n yoktur, hayali bir olu\u015fumdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir, fakat \u201ckad\u0131nlar\u201d toplumsal bir ili\u015fkinin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca i\u00e7imizdeki ve d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki miti yok etmemiz gerekiyor. \u201cKad\u0131n\u201d her birimiz de\u011fil, \u201ckad\u0131nlar\u201d\u0131 (bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkisinin \u00fcr\u00fcn\u00fc) inkar eden politik ve ideolojik bir kurgudur. \u201cKad\u0131n\u201d\u0131n tek var olu\u015f sebebi kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa neden olmak ve \u201ckad\u0131nlar\u201d\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini \u00f6rtbas etmektir. Bir s\u0131n\u0131f olmak, bir s\u0131n\u0131f bilincine sahip olmak i\u00e7in \u00f6nce en \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri de dahil olmak \u00fczere Kad\u0131n mitini \u00f6ld\u00fcrmeliyiz (Virginia Woolf, bir kad\u0131n yazar\u0131n ilk g\u00f6revinin yuvan\u0131n mele\u011fini \u00f6ld\u00fcrmek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu). Ama kendimizi bir s\u0131n\u0131f olarak olu\u015fturmak, bireyler olarak kendimizi yok etmemiz gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ayr\u0131ca kendimizi tarihimizin bireysel \u00f6zneleri olarak olu\u015fturman\u0131n tarihsel zorunlulu\u011fuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. San\u0131r\u0131m Kad\u0131n\u2019\u0131 \u201cyeniden\u201d tan\u0131mlama giri\u015fimleri bu y\u00fczden \u00e7o\u011fal\u0131yor. S\u00f6z konusu olan, hem bireyin hem de s\u0131n\u0131f\u0131n bir tan\u0131m\u0131d\u0131r (bu elbet sadece kad\u0131nlar i\u00e7in gerekli de\u011fil). \u00c7\u00fcnk\u00fc ezili\u015fimizin bilincine vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, kendimizi \u00f6zne olarak olu\u015fturabilece\u011fimizi (ezili\u015f nesnesinin tersine), ezili\u015fe ra\u011fmen birisi olunabilece\u011fini bilmeye ve tecr\u00fcbe etmeye ihtiya\u00e7 duyuyoruz.
<\/span><\/p>\n

\u00d6zne ve bireyin sorunu tarihsel bak\u0131mdan herkes i\u00e7in zor bir sorudur. Materyalizm tarihindeki son d\u00f6n\u00fcm, bizi siyasi olarak yeti\u015ftirmi\u015f bilim Marksizm, \u201c\u00f6zne\u201dye dair hi\u00e7bir \u015feyi kabul etmiyor. Marksizm bilgiyi olu\u015fturan deney\u00fcst\u00fc \u00f6zneyi, \u201ckat\u0131ks\u0131z\u201d bilinci, \u201ckendinde\u201d \u00f6zneyi reddetti. Deneyden \u00f6nce \u201ckendinde\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnen her \u015feyin, maddenin d\u0131\u015f\u0131nda, maddenin \u00f6ncesinde var oldu\u011fu iddia edilen her \u015feyin, var olu\u015fu i\u00e7in Tanr\u0131\u2019ya, bir ruha veya bir tine ihtiya\u00e7 duyan her \u015feyin sonu tarihin \u00e7\u00f6p tenekesi oldu. Buna idealizm deniyor. Bireylerse toplumsal ili\u015fkilerin \u00fcr\u00fcn\u00fc olduklar\u0131ndan dolay\u0131 ister istemez yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir bilince sahipler (Marx Alman \u0130deolojisi\u2019nde egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n da ezdikleri s\u0131n\u0131flar\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131ran fikirlerin direkt \u00fcreticileri olmalar\u0131na ra\u011fmen yabanc\u0131la\u015fmaya u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Ama kendi yabanc\u0131la\u015fmalar\u0131ndan a\u00e7\u0131k bir avantaj sa\u011flad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bundan pek zarar g\u00f6rm\u00fcyorlar). Bir de s\u0131n\u0131f bilinci var, ama bu bilin\u00e7 kendi i\u00e7inde belirli bir \u00f6zneye g\u00f6nderme yapamaz, sadece bu s\u0131n\u0131f\u0131n ayn\u0131 bilinci payla\u015fan ve her biri ayn\u0131 bilince sahip di\u011fer \u00fcyeleri gibi s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn genel ko\u015fullar\u0131n\u0131n niteliklerini ta\u015f\u0131yan bir \u00f6zne s\u00f6z konusu olabilir. Genelde s\u0131n\u0131f sorunlar\u0131 olarak tan\u0131mlananlar \u2013 bu sorunlarla bir s\u0131n\u0131f bilinciyle bile m\u00fccadele edilebilir \u2013 d\u0131\u015f\u0131nda kalan, pratikteki s\u0131n\u0131f sorunlar\u0131ysa \u2013 \u00f6rne\u011fin cinsel denen sorunlar \u2013 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin nihai zaferiyle beraber yok olacak \u201cburjuva\u201d sorunlar olarak de\u011ferlendiriliyorlard\u0131. Kelimenin tam anlam\u0131yla \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi\u201d sorunlar\u0131na indirgenemeyen sorunlar\u0131 g\u00fcndeme getiren herkes \u201cbireyselci\u201d, \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck burjuva\u201d, \u201c\u00f6znelci\u201d olarak yaftalan\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu \u015fekilde Marksizm ezilen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00fcyelerine \u00f6zne niteli\u011fini reddetti. B\u00f6ylece Marksizm bu \u201cdevrimci bilim\u201din i\u015f\u00e7i hareketi ve di\u011fer politik gruplar \u00fczerindeki do\u011frudan etkisinin siyasi ve ideolojik g\u00fcc\u00fc y\u00fcz\u00fcnden, t\u00fcm ezilen kategorilerinin kendilerini \u00f6zneler (\u00f6rne\u011fin m\u00fccadelelerinin \u00f6zneleri) olarak olu\u015fturmas\u0131n\u0131 engelledi. Bu \u015fu anlama geliyor: \u201ckitleler\u201d kendileri i\u00e7in de\u011fil parti ve organlar\u0131 i\u00e7in sava\u015ft\u0131. Ve ekonomik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm meydana geldi\u011finde (\u00f6zel m\u00fclkiyetin sonu, sosyalist devletin kurulu\u015fu) yeni toplumda devrimci bir de\u011fi\u015fim olmad\u0131.<\/p>\n

Marksizm kad\u0131nlar \u00fczerinde iki sonu\u00e7 do\u011furdu: kad\u0131nlar\/erkekler ili\u015fkisini toplumsal olan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131p \u201cdo\u011fal\u201d bir ili\u015fki, annelerin \u00e7ocuklar\u0131yla ili\u015fkilerinin d\u0131\u015f\u0131nda ku\u015fkusuz tek do\u011fal ili\u015fki haline getirerek ve erkekler ile aralar\u0131ndaki s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u201cdo\u011fal\u201d bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile gizleyerek (Alman \u0130deolojisi), kad\u0131nlar\u0131n uzun bir s\u00fcre boyunca kendilerini bir s\u0131n\u0131f olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini ve (dolay\u0131s\u0131yla) olu\u015fturmalar\u0131n\u0131 engelledi. Bu, teorik (ideolojik) d\u00fczlemdeki sonu\u00e7. Pratikte Lenin, parti, bug\u00fcne kadarki t\u00fcm kom\u00fcnist partiler ve t\u00fcm go\u015fist kom\u00fcnist \u00f6rg\u00fctler, kad\u0131nlar\u0131n kendi s\u0131n\u0131f problemlerinden yola \u00e7\u0131karak d\u00fc\u015f\u00fcnme ve grupla\u015fma giri\u015fimlerini daima b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle su\u00e7lad\u0131lar. Biz kad\u0131nlar birle\u015ferek halk\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00f6l\u00fcyoruz. Marksistlerin g\u00f6z\u00fcnde kad\u0131nlar ya burjuva s\u0131n\u0131f\u0131na ya da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na, yani bu s\u0131n\u0131flar\u0131n erkeklerine \u201caitler\u201d. \u00dcstelik Marksist teori kad\u0131nlara di\u011fer ezilen kategorilerinden daha fazla kendilerini tarihsel \u00f6zneler olarak olu\u015fturma f\u0131rsat\u0131 tan\u0131m\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc Marksizm s\u0131n\u0131flar\u0131n ayn\u0131 zamanda tek tek bireyler oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini hesaba katm\u0131yor. Bir s\u0131n\u0131f bilinci yetmez. \u201c\u00d6zne\u201d, \u201cs\u0131n\u0131f bilinci\u201d kavramlar\u0131n\u0131 ve bu kavramlar\u0131n tarihimizle ili\u015fki i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flediklerini felsefi (politik) olarak anlamal\u0131y\u0131z. Kad\u0131nlar\u0131n bir ezilmenin, bir sahiplenilmenin nesneleri oldu\u011funu ke\u015ffetti\u011fimizde, bunu kafam\u0131zda canland\u0131rabildi\u011fimiz anda, bir soyutlama i\u015flemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bili\u015fsel \u00f6zne anlam\u0131nda \u00f6zneler oluruz. Ezili\u015fin bilinci sadece ezili\u015fe kar\u015f\u0131 bir tepki (bir sava\u015f) de\u011fildir.<\/p>\n

Bu ezili\u015fin bilinci, ayn\u0131 zamanda toplumsal d\u00fcnyan\u0131n kavramsal olarak yeniden de\u011ferlendirilmesi, ezili\u015fin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan hareketle geli\u015ftirilmi\u015f yeni kavramlarla yeniden d\u00fczenlenmesidir. Bunu ezili\u015fin bilimi, ezilenler taraf\u0131ndan bilim olarak adland\u0131raca\u011f\u0131m. Hepimiz bu ger\u00e7ekli\u011fi anlama i\u015fine giri\u015fmeliyiz: buna \u00f6znel, bili\u015fsel bir uygulama diyebiliriz. Bu uygulama dil \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fir, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fin iki d\u00fczlemi aras\u0131ndaki git-gel hareketi gibi (kavramsal ger\u00e7eklik ve ezili\u015fin maddi ger\u00e7ekli\u011fi).<\/p>\n

Christine Delphy, tarihsel olarak bireysel \u00f6zneyi materyalist terimlerle tan\u0131mlama giri\u015fiminin bize d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. Ku\u015fkusuz bu imkans\u0131z g\u00f6z\u00fck\u00fcyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6znellik ve materyalizm hep birbirlerini d\u0131\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Halbuki bir \u00e7o\u011fumuzun kad\u0131n mitine teslim olmas\u0131; \u00f6znelli\u011fe ula\u015fman\u0131n hepimiz i\u00e7in ger\u00e7ek zorunlulu\u011fu (Kad\u0131n miti sadece hareketimizi yolundan sapt\u0131rmaya yarayan bir tuzak g\u00f6revini g\u00f6r\u00fcyor), yani her insan\u0131n bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir \u00fcyesi olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir birey olarak var olma gereksinimi ile a\u00e7\u0131klanabilir. Bu belki de istedi\u011fimiz devrimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ilk \u015fart\u0131, onsuz ne ger\u00e7ek bir sava\u015f\u0131m ne de d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olabilir. Ama ayn\u0131 \u015fekilde, s\u0131n\u0131f bilinci olmazsa ger\u00e7ek \u00f6zne de\u011fil, sadece yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f bireyler olur. Bu demektir ki, kad\u0131nlar konusunda, bireysel \u00f6zne sorununa materyalist terimlerle kar\u015f\u0131l\u0131k vermek \u00f6ncelikle, lezbiyenlerin ve feministlerin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, s\u00f6zde \u00f6znel, \u201cbireysel\u201d, \u201c\u00f6zel\u201d sorunlar\u0131n asl\u0131nda toplumsal sorunlar, s\u0131n\u0131f sorunlar\u0131 oldu\u011funu, \u201ccinsellik\u201din kad\u0131nlar i\u00e7in bireysel, s\u00fcbjektif bir d\u0131\u015favurum de\u011fil, toplumsal bir \u015fiddet kurumu oldu\u011funu g\u00f6stermektir. Ama t\u00fcm s\u00f6zde ki\u015fisel sorunlar\u0131n asl\u0131nda s\u0131n\u0131f sorunlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdikten sonra geriye hala yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olarak her kad\u0131n\u0131n (mit de\u011fil, her birimiz) \u00f6znesi sorunu kal\u0131yor. Bu noktada, t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in ki\u015finin ve \u00f6znenin yeni bir tan\u0131m\u0131 ancak cinsiyet kategorilerinin (kad\u0131n ve erkek) \u00f6tesinde bulunabilir; bireysel \u00f6znelerin geli\u015fi \u00f6ncelikle cinsiyet kategorilerinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131, kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n son bulmas\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 temel alan t\u00fcm bilimlerin (pratik olarak b\u00fct\u00fcn toplumsal bilimler) reddedilmesini gerektirir, diyebiliriz.<\/p>\n

Ama \u201cKad\u0131n\u201d\u0131 yok etmek, kendimizi fiziksel olarak yok etmeyeceksek, lezbiyenli\u011fi b\u00fct\u00fcn cinsiyet kategorileriyle beraber yok etmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131na gelmez, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fimdilik lezbiyenlik bize \u00f6zg\u00fcr ya\u015fayabilece\u011fimiz tek toplumsal formu sunuyor. Ayr\u0131ca \u201clezbiyen\u201d cinsiyet (kad\u0131n ve erkek) kategorilerinin \u00f6tesinde yer alan tek kavram, \u00e7\u00fcnk\u00fc adland\u0131r\u0131lan \u00f6zne (lezbiyen) ne ekonomik ne politik ne de ideolojik olarak bir kad\u0131n DE\u011e\u0130LD\u0130R. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n\u0131 kad\u0131n yapan \u015fey, bir erkekle \u00f6zel bir ili\u015fkidir, \u00f6nceden serflik ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz, ki\u015fisel ve fiziksel zorunluluklar oldu\u011fu kadar ekonomik zorunluluklar da kapsayan (hanede ikamet zorunlulu\u011fu[15], ev i\u015fi, evlilik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00e7ocuk \u00fcretimi vs.), heteroseks\u00fcel olmay\u0131 veya kalmay\u0131 reddederek lezbiyenlerin ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bir ili\u015fki. K\u00f6lelikten ka\u00e7\u0131p \u00f6zg\u00fcr erkekler ve kad\u0131nlar olan \u201cka\u00e7ak\u201d amerikan k\u00f6leleri gibi s\u0131n\u0131f\u0131m\u0131z\u0131n ka\u00e7aklar\u0131y\u0131z, yani onlar gibi, sa\u011f kalmam\u0131z t\u00fcm g\u00fcc\u00fcm\u00fczle erkeklerin sahiplendi\u011fi s\u0131n\u0131f\u0131n \u2013 kad\u0131nlar \u2013 yok edilmesine katk\u0131da bulunmam\u0131z\u0131 gerektiriyor; ve bu, kad\u0131nlar\u0131n erkekler taraf\u0131ndan ezilmesi ve sahiplenilmesi \u00fczerine kurulu ve bu ezili\u015fi hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in cinsiyetler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k \u00fczerine bir y\u0131\u011f\u0131n \u00f6\u011freti \u00fcreten bir toplumsal sistem olarak heteroseks\u00fcelli\u011fin yok edilmesini gerektiriyor.
<\/span><\/p>\n

Monique Wittig<\/span>
<\/span><\/p>\n

\u00c7eviri: BA\u015eAK ARAY<\/p>\n

[1] Christine Delphy, \u201cMateryalist bir feminizm i\u00e7in\u201d, in l\u2019Arc, no 6, 1975. Ba\u015f D\u00fc\u015fman, cilt 1, Paris, Syllepse, 1998 i\u00e7erisinde yeniden bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
[2] Colette Guillaumin, \u201cIrk ve do\u011fa: \u0130\u015faretler sistemi, do\u011fal topluluk fikri ve toplumsal ili\u015fkiler\u201d, in Pluriel, no 11, 1977. Cinsiyet, Irk ve G\u00fcc\u00fcn Uygulamas\u0131, Paris, Cot\u00e9-femmes, 1992 i\u00e7erisinde yeniden bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
[3] \u201cToplum\u201d terimini geni\u015f bir antropolojik anlamda kullan\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc kelimenin tam anlam\u0131yla \u201ctoplumlar\u201ddan bahsetmiyoruz: lezbiyen toplumlar, heteroseks\u00fcel toplumsal sistemlerin d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda \u00f6zerk bir varl\u0131\u011fa sahip de\u011filler.
[4] Simone de Beauvoir, \u0130kinci Cins, cilt 2, Paris, Gallimard, 1949, s. 15.
[5] Redstockings, Feminist Revolution, New York, Random House, 1978, s. 18.
[6] Andrea Dworkin, \u201cBiological Superiority, The World\u2019s Most Dangerous and Deadly Idea\u201d, in Heresies, no 6, vol. 46, 1979.
[7] Ti-Grace Atkinson, Amazon Odyssey, Links Boks, New York, 1974, p. 15. Odyss\u00e9e d\u2019une Amazone, Paris, Editions des Femmes, 1975.
[8] Andrea Dworkin, op. cit.
[9] Colette Guillaumin, op. Cit.
[10] Simone de Beauvoir, op. cit.
[11] Colette Guillaumin, op. Cit.
[12] Andrea Dworkin, op. cit.
[13] Ti-Grace Atkinson, op. cit.: \u201cFeminizm mant\u0131kl\u0131 olmak istiyorsa cinsiyetsiz bir toplum elde etmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.\u201d
[14] Rosalind Rosenberg, In Search of Woman\u2019s Nature, in Feminist Studies, g\u00fcz 1975, s. 144.
[15] Christiane Rochefort, Les Stances a Sophie, Paris, Grasset, 1963.<\/p>\n

[i] \u00ab On ne na\u00eet pas femme \u00bb. \u0130lk kez frans\u0131zca olarak Questions F\u00e9ministes n\u00b0 8 (may\u0131s 1980)\u2019te ; daha sonra ingilizce olarak, \u00ab One is not born a woman \u00bb ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Feminist Issues, cilt 1, n\u00b0 2 (k\u0131\u015f 1981)\u2019de yay\u0131nland\u0131. La Pens\u00e9e Straight. 2008
<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015fini materyalist ve feminist[1] kavramlarla analiz edersek, bu sayede, kad\u0131nlar\u0131n do\u011fal bir topluluk, yani \u201c\u00f6zel bir t\u00fcrden bir toplumsal grup: do\u011fal olarak alg\u0131lanan, bedeni i\u00e7erisinden maddi olarak \u00f6zg\u00fcl bir insan toplulu\u011fu\u201d[2] oldu\u011fu fikrini yok ederiz. Analizin fikirler d\u00fczleminde tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eylem olgular d\u00fczleminde ger\u00e7ekle\u015ftirir: s\u0131rf var olu\u015fu itibariyle lezbiyen bir toplum[3], kad\u0131nlar\u0131 \u201cdo\u011fal bir grup\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":{"0":"post-2917","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kadin-a-dair"},"yoast_head":"\nKad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015fini materyalist ve feminist[1] kavramlarla analiz edersek, bu sayede, kad\u0131nlar\u0131n do\u011fal bir topluluk, yani \u201c\u00f6zel bir t\u00fcrden bir toplumsal grup: do\u011fal olarak alg\u0131lanan, bedeni i\u00e7erisinden maddi olarak \u00f6zg\u00fcl bir insan toplulu\u011fu\u201d[2] oldu\u011fu fikrini yok ederiz. Analizin fikirler d\u00fczleminde tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eylem olgular d\u00fczleminde ger\u00e7ekle\u015ftirir: s\u0131rf var olu\u015fu itibariyle lezbiyen bir toplum[3], kad\u0131nlar\u0131 \u201cdo\u011fal bir grup\u201d […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-12-24T12:13:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig\",\"datePublished\":\"2009-12-24T12:13:34+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\"},\"wordCount\":4141,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg\",\"articleSection\":[\"Kad\u0131na Dair\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\",\"name\":\"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg\",\"datePublished\":\"2009-12-24T12:13:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig","og_description":"Kad\u0131nlar\u0131n ezili\u015fini materyalist ve feminist[1] kavramlarla analiz edersek, bu sayede, kad\u0131nlar\u0131n do\u011fal bir topluluk, yani \u201c\u00f6zel bir t\u00fcrden bir toplumsal grup: do\u011fal olarak alg\u0131lanan, bedeni i\u00e7erisinden maddi olarak \u00f6zg\u00fcl bir insan toplulu\u011fu\u201d[2] oldu\u011fu fikrini yok ederiz. Analizin fikirler d\u00fczleminde tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eylem olgular d\u00fczleminde ger\u00e7ekle\u015ftirir: s\u0131rf var olu\u015fu itibariyle lezbiyen bir toplum[3], kad\u0131nlar\u0131 \u201cdo\u011fal bir grup\u201d […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-12-24T12:13:34+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig","datePublished":"2009-12-24T12:13:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/"},"wordCount":4141,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg","articleSection":["Kad\u0131na Dair"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/","name":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg","datePublished":"2009-12-24T12:13:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.birikimdergisi.com\/resimler\/cust_images\/090215150806.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/12\/24\/kadin-dogulmazkadin-olunur-monique-wittig\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kad\u0131n Do\u011fulmaz,Kad\u0131n Olunur | Monique Wittig"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2917"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2917\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}