![](\"http:\/\/www.tiyatromuzesi.org\/drupal\/sites\/default\/files\/files\/imagecache\/photos\/halduntaneR.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bu oyunu Haldun Taner sahib-i Seyf-\u00fc Kalem adl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden yola \u00e7\u0131karak yazm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yk\u00fc genelde Y\u00fcmn\u00fc karakteri \u00e7er\u00e7evesinde bireysel bir alana s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fken, Taner bu oyunla bireyselli\u011fi toplumsala do\u011fru yayar. Yazar, sevimsiz insanlardan olu\u015fan bir toplumsal \u00e7er\u00e7eve i\u00e7ine oturttu\u011fu Y\u00fcmn\u00fc’y\u00fc yenden \u00e7izerken, hem \u00f6yk\u00fcn\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi ince g\u00fclmeceyi ve \u015fiirselli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmek, hem de Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn bireysel ve toplumsal konumunun buruklu\u011funu, de\u011ferlerin yozla\u015fmas\u0131 \u00fcst\u00fcne ele\u015ftiri getiren bir dolant\u0131 i\u00e7inde vermek istemi\u015ftir. Ancak bu ama\u00e7 Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer ki\u015filerin y\u00fczeysel kalmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015f buda oyun ki\u015filerinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r.Yazar\u0131n kendi \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden yola \u00e7\u0131karak kaleme ald\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015far\u0131dakiler oyununun konusu \u015f\u00f6yle geli\u015fmektedir:<\/p>\n
Oyun dar\u00fclaceze’nin bah\u00e7esinde ba\u015flar. H\u00fck\u00fcmetin b\u00fct\u00e7e ayarlamalar\u0131 neticesinde ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayan Dar\u00fclaceze’de Y\u00fcmn\u00fc Efendi’de ikamet etmektedir. Di\u011fer ya\u015fl\u0131lar gibi onunda pek ziyaret\u00e7isi yoktur. Yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fck torunu Aynur onu aray\u0131p sormaktad\u0131r. Di\u011fer \u00e7ocuklar\u0131 onun \u00fc\u00e7 ayl\u0131k maa\u015f\u0131na konmak i\u00e7in, onu buraya terk etmi\u015flerdir. \u0130lk sahnelerde Dar\u00fclaceze’nin bah\u00e7esinde i\u015f i\u00e7in buraya gelen matbaac\u0131 Semih’in dikkatini \u00e7eker Aynur. Onu etkilemek amac\u0131yla Y\u00fcmn\u00fc’ye yak\u0131nla\u015f\u0131r. Ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131 nedeniyle Dar\u00fclaceze’den \u00e7\u0131kar\u0131lacaklar aras\u0131nda Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn de olmas\u0131 Semih’in bu amac\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Sonras\u0131nda Semih Y\u00fcmn\u00fc’lere s\u0131k s\u0131k gidip gelir. Ve onun anlat\u0131lar\u0131n\u0131 dinler. Y\u00fcmn\u00fc ittihat ve terakkinin erlerinden biridir ve onun an\u0131lar\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r. Bir g\u00fcn Semih ittihat\u00e7\u0131lar hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir gazete yaz\u0131s\u0131 getirir Y\u00fcmn\u00fc’ye. Yaz\u0131 ittihat\u00e7\u0131lar\u0131 ele\u015ftirmektedir. Y\u00fcmn\u00fc yaz\u0131lanlar\u0131n yalan oldu\u011funu ve yaz\u0131y\u0131 yazan (H.S.Damar) ki\u015fiyi tan\u0131y\u0131p, onun d\u00fczenbaz\u0131n biri oldu\u011funu dile getirir. Onun heyecan\u0131n\u0131 g\u00f6ren Semih Y\u00fcmn\u00fc’ye an\u0131lar\u0131n\u0131 bir kitapta toplamay\u0131 teklif eder. Y\u00fcmn\u00fc’de bu teklifi heyecanla kabul eder. Di\u011fer tarafta evin di\u011fer ki\u015fileri Necati ile kar\u0131s\u0131 Zinnur, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc i\u015fler \u00e7evirmekte, \u00fc\u00e7 ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131l\u0131k ve doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla para kazanmaktad\u0131rlar. Onlar\u0131n hayat\u0131nda en de\u011ferli \u015fey parad\u0131r. Hatta Semih’in Y\u00fcmn\u00fc’ye yapt\u0131\u011f\u0131 kitap yazma teklifini bile kazanacaklar\u0131 paray\u0131 hesap ederek sevin\u00e7le kar\u015f\u0131larlar. Aynur’un bu evdeki konumu ise Y\u00fcmn\u00fc’den \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. O da, yaln\u0131z (anne-babas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr) bir kad\u0131n olarak aynen Y\u00fcmn\u00fc gibi ba\u015fkalar\u0131na y\u00fck oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi alt\u0131nda ezilmektedir. Bu y\u00fczden onunla Y\u00fcmn\u00fc aras\u0131nda bir \u00f6zde\u015flik kurmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Aynur’u isteyen biri vard\u0131r ve onun zenginli\u011fi i\u015flerine geldi\u011fi i\u00e7in evin sahipleri Necati ve di\u011ferleri k\u00e2r amac\u0131yla Aynur’u adama vermek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rlar. Onlar\u0131n tutumu Y\u00fcmn\u00fc’ye kar\u015f\u0131 neyse Aynur’a kar\u015f\u0131da ayn\u0131d\u0131r. Yine tek belirleyici olan k\u00e2r h\u0131rs\u0131d\u0131r, parad\u0131r. Bu arada Semih ile Aynur aras\u0131nda bir yak\u0131nla\u015fma ba\u015flar. Semih amac\u0131na do\u011fru ilerlemektedir. Aynur’un yegane amac\u0131 ise bir an \u00f6nce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne (nas\u0131l bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fckse) kavu\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n
Gelelim Y\u00fcmn\u00fc’ye. Semih en sonunda bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131 Y\u00fcmn\u00fc’ye getirir. Y\u00fcmn\u00fc haliyle bu duruma sevinir ve kitab\u0131n etkisini g\u00f6stermesi i\u00e7in kurumlara kitab\u0131n\u0131 yollamay\u0131 planlar, bu i\u015fi Semih \u00fczerine al\u0131r; ancak ne kitaplar ger\u00e7ekten bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ne de kendi imkanlar\u0131yla bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kitaplar\u0131 Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn istedi\u011fi adreslere postalayacakt\u0131r. Fakat kitaplardan birini Y\u00fcmn\u00fc’de unutunca bu kitap Y\u00fcmn\u00fc taraf\u0131ndan postaya verilir. K\u0131sa s\u00fcre sonra, gazeteye yollanan bu kitap, bir yaz\u0131 dizisi \u015feklinde yay\u0131nlanamaya ba\u015flay\u0131nca bu durumdan rahats\u0131z olan eski ittihat\u00e7\u0131 yeni cumhuriyet\u00e7i H.S.Damar, Y\u00fcmn\u00fc’y\u00fc ziyarete gelir ve onu yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ama Y\u00fcmn\u00fc her zamanki sabitli\u011fiyle kendi bildi\u011finden \u015fa\u015fmaz. Kendisinin hakl\u0131 oldu\u011funu ve bunu baz\u0131 mektuplarla kan\u0131tlayabilece\u011fini s\u00f6yler. Ancak mektuplar bulunamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce H.S.Damar, Necati’yi sat\u0131n alarak mektuplar\u0131 ortadan kald\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kar\u015f\u0131tla\u015fmadan galip gelen Damar Y\u00fcmn\u00fc’y\u00fc mahkemeye verir. Bundan sonraki sahnede Y\u00fcmn\u00fc kendisinin d\u00fcnyayla ileti\u015fimini sa\u011flayan kulakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00e7\u0131kar\u0131p odas\u0131na kapan\u0131r ve sesi solu\u011fu \u00e7\u0131kmaz bir s\u00fcre. Burada intihar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n
D\u0131\u015far\u0131da ise Semih olan bitenleri di\u011fer ki\u015filere a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Buna g\u00f6re Semih Y\u00fcmn\u00fc’y\u00fc kurtarmak i\u00e7in onun akli dengesinin yerinde olmad\u0131\u011f\u0131na dair bir rapor alm\u0131\u015ft\u0131r ve bu \u015fekilde Y\u00fcmn\u00fc hapsedilmekten kurtulmu\u015ftur (asl\u0131nda kurtulamam\u0131\u015ft\u0131r) ancak tekrar Dar\u00fclacezeye kapat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu esnada Y\u00fcmn\u00fc \u00e7\u0131kagelir ve intihar etmenin ka\u00e7mak demek oldu\u011funu ve her \u015feye ra\u011fmen de\u011fi\u015fmeden tarihe direnece\u011fini a\u00e7\u0131klar ve bu durumda ona yeniden i\u00e7erinin yolu g\u00f6z\u00fck\u00fcr.<\/p>\n
Bu oyun i\u00e7in ad\u0131ndan ba\u015flayarak \u015f\u00f6yle bir yarg\u0131ya varabiliriz: ikili kar\u015f\u0131tl\u0131klar d\u00fczleminde d\u0131\u015far\u0131daki ile i\u00e7erdeki d\u00fczenin \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine kurulu bir kurgudan s\u00f6z edebiliriz. Dar\u00fclaceze ile simgeselle\u015fen i\u00e7erdekiler, geride kalan, eskiyen d\u00fczenin resmini bize sunarken; d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ve d\u0131\u015far\u0131dakiler ise t\u00fcm \u00e7irkefli\u011fi, pragmatistli\u011fi ve para merkezli olu\u015fuyla yeni d\u00fczeni olu\u015fturarak i\u00e7eriyi kendi i\u00e7inde bo\u011far, ona fazla bir ya\u015fam \u015fans\u0131 vermez. Ancak, sesini kesip bir tarafta usluca oturursa belki ya\u015fayabilir, aksi taktirde yani d\u00fczene ters d\u00fc\u015fecek bir s\u00f6ylemde bulunursa (Y\u00fcmn\u00fc gibi) onun sonu kapat\u0131lmad\u0131r, tasfiyedir.<\/p>\n
Oyun i\u00e7erden d\u0131\u015far\u0131ya ve tekrar geri d\u00f6n\u00fc\u015fle son noktas\u0131nda i\u00e7eriye do\u011fru ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7 izler, bu s\u00fcrecin ba\u015f akt\u00f6r\u00fc Y\u00fcmn\u00fc’d\u00fcr. Onun \u00fczerinden tarihin bu ikili kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Oyun dar\u00fclacezeyle a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapar. \u0130\u00e7erdekilerin yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve kendilerini var k\u0131lmak i\u00e7in \u00e7abalamalar\u0131 g\u00f6sterilir. \u00d6rne\u011fin Mevlevi dedesi, kendi sesini ney ile duyurur. Neyin sesi ac\u0131l\u0131 bir a\u011f\u0131tt\u0131r adeta, dede neyin sesiyle var olur ve ilgi \u00e7eker. Buradaki di\u011fer bir dikkat \u00e7eken ki\u015fi, yada dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi Othello Hakk\u0131d\u0131r. O da konu\u015fmalar\u0131nda, tiyatrocu bir y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu kabul ettirme u\u011fra\u015f\u0131yla \u00e7\u0131rp\u0131nmaktad\u0131r. D\u0131\u015far\u0131ya at\u0131lacaklar listesinde onunda ad\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk \u00f6nce, morali bozulsa da, yeniden oyunculuk ile kendini ispat etme \u015fans\u0131n\u0131n kendisine verilece\u011fini i\u015fitti\u011finde mutlu olur.Dar\u00fclacezeden insanlar\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni devlet b\u00fct\u00e7esindeki kendilerine ayr\u0131lan payda k\u0131s\u0131nt\u0131ya gidilmesidir. Dar\u00fclacezeye ayr\u0131lan pay azalt\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kurumun devlete her hangi bir getirisi yoktur ve haliyle aynen i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ya\u015fl\u0131lar gibi, bir y\u00fckten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir bu kurum.<\/p>\n
Y\u00fck olma hissi, oyunun ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar ya\u015fl\u0131lar\u0131n ve onlarla \u00f6zde\u015fle\u015fen Aynur’un a\u011fz\u0131ndan s\u0131k s\u0131k dile getirilir. Y\u00fck olmak bir zorunlulu\u011fun i\u015faretidir. K\u00e2r d\u00fcnyas\u0131nda her hangi bir \u015fekilde \u00fcretimin i\u00e7inde bulunmayanlar\u0131n toplumsal olarak d\u0131\u015flanmas\u0131 ve bunun do\u011fal sonucu olarak bu ki\u015filerin psikolojilerinde olu\u015fan, toplumsal\u0131n yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu durum ya\u015fl\u0131lar (\u00f6z\u00fcrl\u00fcler, i\u015fsizler vb.) i\u00e7in \u00f6zellikle bir kader niteli\u011fine sahiptir. Elden ayaktan, g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fmek otomatikman o ki\u015fiyi i\u015flevsizle\u015ftirerek gereksiz biri olarak fi\u015flenmesine neden olur. Bu oyunda yer alan tipler i\u00e7in psikolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130kili kar\u015f\u0131tl\u0131klar d\u00fczlemi i\u00e7ine ya\u015fl\u0131 (eski)- gen\u00e7 (yeni) kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da<\/p>\n
almam\u0131z gerekiyor. Zaten bu oyun i\u00e7in temel kar\u015f\u0131tl\u0131kt\u0131r. Genelde metinler incelendi\u011finde metinlerde yer alan karakterlerden biri yada bir k\u0131sm\u0131 s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken; \u00f6rne\u011fin Vi\u015fne Bah\u00e7esi’ndeki feodal sistemden s\u0131yr\u0131l\u0131p burjuva olmaya do\u011fru ilerleyen Lopahin b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6rne\u011fidir, karakterlerin bir k\u0131sm\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc bilin\u00e7li yada bilin\u00e7siz reddederek s\u00fcre\u00e7ten tasfiye olurlar, yine Vi\u015fne Bah\u00e7esi oyundan \u00f6rneklemek gerekirse eski d\u00fczenin simgesi olan Firs’in en sonunda yaln\u0131z kalmas\u0131n\u0131 bu duruma \u00f6rnek olu\u015fturabilir. Bu oyun i\u00e7inde ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylememiz m\u00fcmk\u00fcn bana g\u00f6re. Yani s\u00fcrece uyanlar kal\u0131rken, ona eskimi\u015f de\u011fer yarg\u0131lar\u0131yla direnenler sistemin d\u0131\u015f\u0131na at\u0131l\u0131yorlar. Bu oyunda sistemin d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lma durumu, eskiyi simgeleyen Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn i\u00e7eriye kapat\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6sterilmi\u015ftir. De\u011fi\u015fen kim derseniz bariz olarak ortadad\u0131r ki bu ki\u015fi H.S.Damar’d\u0131r, de\u011fi\u015fim de\u011fi\u015fmeyen taraf\u0131ndan ortaya serilir. Eski ittihat\u00e7\u0131 sonras\u0131nda yeni cumhuriyet\u00e7i, burjuva olarak,d\u00fczene uyum sa\u011flayarak ayakta kal\u0131yor. Aynen d\u00fcnyada en yayg\u0131n hayvan\u0131n hamamb\u00f6ce\u011fi olmas\u0131 gibi; \u00e7\u00fcnk\u00fc hamamb\u00f6cekleri ortama en iyi adapte olabilen canl\u0131d\u0131r ve kolay kolay yok olmaz. Y\u00fcmn\u00fc ise ne olursa olsun, r\u00fczgar nereden gelirse gelsin kaskat\u0131 kalarak k\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Y\u00fcmn\u00fc \u00f6lecek oland\u0131r (asl\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015f olan). Bu durum onun d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kart\u0131larak, d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ile y\u00fczle\u015ftirilerek kesinlik kazan\u0131r. S\u00f6yledi\u011fim gibi ba\u015f\u0131ndan beri \u00f6lg\u00fcn olan\u0131n kesin olarak bitirilmesidir. Bu kesinlik resmi d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. \u0130ktidar taraf\u0131ndan, iktidar\u0131n ara\u00e7lar\u0131yla s\u00fcre\u00e7 i\u015fliyor. D\u0131\u015far\u0131s\u0131 Y\u00fcmn\u00fc’den yana de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin ona e yak\u0131n ki\u015fi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Semih i\u00e7in bile Y\u00fcmn\u00fc, ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 k\u0131z\u0131 (Aynur) elde etmesinde ve kendisini babas\u0131na ispat etmesinde bir ara\u00e7t\u0131r yaln\u0131zca.<\/p>\n
Oyunun di\u011fer ekseninde Aynur yer al\u0131r. Onunda durumu Y\u00fcmn\u00fc’ye benzer. Y\u00fcmn\u00fc bir eser b\u0131rakaca\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece var olaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplamaktad\u0131r. Tabii bu yaln\u0131zca bir yan\u0131lsamad\u0131r. Kendini kand\u0131rmad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde Aynur da bir kurtar\u0131c\u0131n\u0131n gelip kendisini evlilik ile ta\u00e7land\u0131r\u0131p kurtarmas\u0131n\u0131 bekler. Aynur’un bu beklentinsin nedeni, erkek egemen toplumsal yap\u0131da kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde duracak ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel g\u00fcc\u00fc olmayan kad\u0131n\u0131n genel beklentisidir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir toplumsal formasyonda kad\u0131n\u0131n kendini \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmesi yeni bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7eperine girmesiyle olanakl\u0131 olacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir kad\u0131na. Bu da aynen Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn durumu gibi bir yan\u0131lsamad\u0131r.<\/p>\n
Bir ba\u015fka \u00f6nemli ki\u015fi yukarda da ismini and\u0131\u011f\u0131m\u0131z kendi sisteme entegre ederek geli\u015fen H.S.Damard\u0131r. O, kendi ge\u00e7mi\u015fini hi\u00e7e sayar. Ona kara \u00e7alar. Ge\u00e7mi\u015fini t\u00fcm\u00fcyle kendinden uzakla\u015ft\u0131rmak pe\u015findedir. Onun bu tavr\u0131 T\u00fcrkiye egemen s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ortak tavr\u0131d\u0131r. Bu asl\u0131nda bir gelenektir de, cumhuriyet ayd\u0131n\u0131 me\u015frutiyet ayd\u0131n\u0131n\u0131, me\u015frutiyet ayd\u0131n\u0131 da Tanzimat d\u00f6nemi ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 su\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131r. Her d\u00f6nemde, bir \u00f6ncekiler yanl\u0131\u015f yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in su\u00e7lanm\u0131\u015flard\u0131r. H.S.Damar’\u0131n da belirtti\u011fi gibi cumhuriyet ayd\u0131nlar\u0131 gerek orijinleri ve devlet i\u00e7indeki konumlar\u0131, gerekse de ideolojik, d\u00fc\u015f\u00fcnsel referanslar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 \u00e7izginin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcyd\u00fcler. Cumhuriyet ayd\u0131nlar\u0131 i\u00e7in de iktidarlar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rman\u0131n biricik yolu, kendilerinden \u00f6ncekileri k\u00f6t\u00fclemekti. Damar’\u0131n tutumu tamda bu noktaya denk d\u00fc\u015fmektedir. Ve kendi ge\u00e7mi\u015fi olan Y\u00fcmn\u00fc ile \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 bir iktidarla\u015fma sorunudur. Bir zorunluluktur onun i\u00e7in. H.S.Damar i\u00e7in de\u011fi\u015fim zorunludur, esneklik geli\u015fim i\u00e7in esast\u0131r. R\u00fczgar nereden eserse ki\u015fi y\u00f6n\u00fcn\u00fc o tarafa d\u00f6nebilmelidir. Bu politikan\u0131n temel \u015fart\u0131d\u0131r. Politikac\u0131 k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7ene kadar ay\u0131ya day\u0131 diyebilmelidir. Kendi \u00e7\u0131kar\u0131 neyi gerektiriyorsa onun i\u00e7in gerekirse kuzu postuna b\u00fcr\u00fcnmekten ka\u00e7\u0131n\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu tutum d\u00f6nemin egemen unsuru DP’nin (asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn d\u00f6nemlerde de b\u00f6yleydi)politik tutumunu an\u0131msat\u0131r bize.H.S.Damar oyunun bir yerinde \u015funlar\u0131 s\u00f6yler:<\/p>\n
“D\u00fcnyada iki ahlak vard\u0131r beyefendi. Biri sokaktaki adam\u0131n tuttu\u011fu ahlak,<\/em>\u00f6b\u00fcr\u00fc politika ahlak\u0131. Yani ger\u00e7e\u011fin zorunlulu\u011fu ahlak\u0131. Eski padi\u015fah\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu ikinci me\u015frutiyette H\u00fcrriyet\u00e7i kesilmediler mi? Serbest f\u0131rkay\u0131 cumhuriyet halk partisi mensuplar\u0131 kurmad\u0131 m\u0131? Bug\u00fcn\u00fc alal\u0131m. \u0130ntisab\u0131 ile, \u015feref duydu\u011fum Demokrat Parti’yi kuranlar, kimlerdi? \u0130ki eski cumhuriyet halk partili, bir profes\u00f6r ve \u015fef olarak da eski bir ittihat\u00e7\u0131, eski bir halk partili say\u0131n reisi cumhurumuz de\u011fil mi? Yoksa siz \u015fimdi kendilerinin de vatan severli\u011finden ve selabeti ahlak\u0131yelerinden de \u015f\u00fcphemi ediyorsunuz?”<\/em><\/p>\n Yukarda belirtti\u011fimiz gibi T\u00fcrkiye cumhuriyeti ge\u00e7mi\u015finin bir devam\u0131d\u0131r, ne kadar inkar edilse de bu b\u00f6yledir. Bu ger\u00e7eklik Damar ‘\u0131n s\u00f6zlerinde son derece a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde vurgulan\u0131r. Gelin g\u00f6r\u00fcn ki g\u00f6sterilen hep bamba\u015fka olmu\u015ftur. Bu da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi iktidar\u0131n kendini g\u00fc\u00e7lendirmesi i\u00e7in olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 resmi ideolojisinden kaynaklan\u0131r. Damar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda art\u0131k miad\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, yada yeni olan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda miad\u0131n\u0131 doldurmak mecburiyetinde olan Y\u00fcmn\u00fc, yok olmaya zorunludur ve \u00f6ylede olur zaten.<\/p>\n Buradan hareketle yazar\u0131n ele\u015ftirisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Haldun Taner “ne \u00e7ok sevdi\u011fi Y\u00fcmn\u00fc’den yanad\u0131r (zaman\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f oyun kahraman\u0131n\u0131 gerekti\u011finde g\u00fcl\u00fcn\u00e7le\u015ftirmekten ka\u00e7\u0131nmaz), ne de \u00e7arp\u0131k de\u011ferler pe\u015finde “insan” boyutlar\u0131n\u0131 yitirmekte olan Necati, H.S.Damar gibi ki\u015filerden. Bir yandan zaman a\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f bir ya\u015fl\u0131 ki\u015fi, \u00f6te yanda ise zamanla yozla\u015fm\u0131\u015fl\u0131k i\u00e7inde ya\u015fayan insanlar nesnel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan anlat\u0131l\u0131r”<\/p>\n Bu oyunla birlikte \u015fu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 aramam\u0131z gereklidir kan\u0131mca: “t\u00fcm elemanlar\u0131n\u0131n (yap\u0131c\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n) geri ve gerici oldu\u011fu gibi bir k\u00fclt\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi?an\u0131 \u015fekilde, t\u00fcm\u00fcyle ilerici bir k\u00fclt\u00fcr s\u00f6z konusu olabilir mi?\u00f6te yandan, tarihsel olarak geride kalm\u0131\u015f olan bir k\u00fclt\u00fcr toptan geri, bug\u00fcn ya\u015fayan da mutlaka “ileri” ve “ilerici” midir? E\u011fer ge\u00e7mi\u015fle ba\u011flar b\u00f6ylesine kesilirse bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluk nas\u0131l doldurulabilir?” Bu sorular hem d\u0131\u015far\u0131dakiler oyunu hem de fazilet eczanesi oyunu sonunda kendimize sormam\u0131z gereken sorulard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Bu oyunu Haldun Taner sahib-i Seyf-\u00fc Kalem adl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden yola \u00e7\u0131karak yazm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yk\u00fc genelde Y\u00fcmn\u00fc karakteri \u00e7er\u00e7evesinde bireysel bir alana s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015fken, Taner bu oyunla bireyselli\u011fi toplumsala do\u011fru yayar. Yazar, sevimsiz insanlardan olu\u015fan bir toplumsal \u00e7er\u00e7eve i\u00e7ine oturttu\u011fu Y\u00fcmn\u00fc’y\u00fc yenden \u00e7izerken, hem \u00f6yk\u00fcn\u00fcn i\u00e7erdi\u011fi ince g\u00fclmeceyi ve \u015fiirselli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrmek, hem de Y\u00fcmn\u00fc’n\u00fcn bireysel ve toplumsal konumunun […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-296","post","type-post","status-publish","format-standard","category-tiyatro-kritikleri"],"yoast_head":"\nERKAN K\u00dc\u00c7\u00dcK<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"