{"id":3647,"date":"2010-01-16T01:00:00","date_gmt":"2010-01-15T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/"},"modified":"2010-01-16T01:00:00","modified_gmt":"2010-01-15T22:00:00","slug":"resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/","title":{"rendered":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 – \u0130smail Be\u015fik\u00e7i"},"content":{"rendered":"

Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r. Resmi ideolojiye g\u00f6re Alevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Alevilik T\u00fcrk\u2019e has bir inan\u00e7t\u0131r. X. ve XI. y\u00fczy\u0131llarda, daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda Orta Asya\u2019dan Kuzey Mezopotamya\u2019ya ve Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden O\u011fuzlar \u015eaman inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve rit\u00fcellerini de beraberlerinde getirmi\u015flerdir. Orta Asya\u2019daki \u015faman inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130slamiyetle senteziyle Alevilik olu\u015fmu\u015ftur. Alevilik, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Aleviler etnik bak\u0131mdan T\u00fcrk\u2019t\u00fcr. K\u00fcrt olan Aleviler de varsa, bu onlar\u0131n as\u0131llar\u0131n\u0131n K\u00fcrt olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermez, as\u0131llar\u0131n\u0131n T\u00fcrk oldu\u011funu fakat zamanla K\u00fcrtlerin i\u00e7inde K\u00fcrtle\u015ftiklerini g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Alevilik T\u00fcrk\u2019e, T\u00fcrkmenlere has bir inan\u00e7t\u0131r, T\u00fcrklerin Orta Asya\u2019dan getirdikleri bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n

Resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn Alevilikle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncesi, inanc\u0131 budur. Bu, T\u00fcrkiye\u2019de yerle\u015fik bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00dcniversite, bas\u0131n, siyasal partiler, yazarlar,yarg\u0131 organlar\u0131 bu g\u00f6r\u00fc\u015f do\u011frultusunda d\u00fc\u015f\u00fcnce geli\u015ftirmekte ve tav\u0131r sergilemektedir. Alevilerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ifade eden baz\u0131 ki\u015filerden, gruplardan, otoritelerden ho\u015flanmasalar da Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemekten haz duymaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn \u201cDamlan\u0131n \u0130\u00e7indeki Ger\u00e7ek ALEV\u0130LER\u0130N B\u00dcY\u00dcK SIRRI\u201d kitab\u0131 (Yurt Kitap-Yay\u0131n, Kas\u0131m 2005, Ankara, 307 s.) bu yerle\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fleri sars\u0131c\u0131 niteliktedir. Kitapta Alevili\u011fin \u015famanl\u0131kla hi\u00e7bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131, Orta Asya\u2019daki geleneklerle hi\u00e7bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya konu\u015fmu\u015ftur. \u015eaman, ayin s\u0131ras\u0131nda, her zaman saatin istikameti y\u00f6n\u00fcnde, do\u011fu-g\u00fcney-bat\u0131 istikameti y\u00f6n\u00fcnde hareket ediyor. Semah y\u00fcr\u00fcyenler ise, saat istikametinin tersi y\u00f6n\u00fcnde, bat\u0131-g\u00fcney-do\u011fu istikametinde hareket ediyor. (s. 24, 36, 100) \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk g\u00f6ksel hareketlerle ayin yapanlar\u0131n hareketlerini ili\u015fkilendirerek ba\u015fl\u0131ca iki sistemden s\u00f6z ediyor. \u201cAsyatik Sistem\u201d, \u201cYukara Mezopotamya ve Anadolu Sistemi\u201d (s 37, 97). \u201cAsyatik Sistem\u201d Orta Asya\u2019daki \u015famanlar\u0131n hareketini, \u201cYukar\u0131 Mezopotamya ve Anadolu Sistemi\u201d cem t\u00f6renlerinde semah y\u00fcr\u00fcyen Alevilerin ve sema ayini yapan Mevlevilerin hareketini anlatmaktad\u0131r. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk \u015famanlar\u0131n ve Alevilerin z\u0131t y\u00f6nlerde hareket ettiklerini kitab\u0131n bir\u00e7ok yerinde s\u00f6ylemektedir. Olgulara yeni olgular katarak bu\u00a0 iki sistemin birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 oldu\u011funu belirtmektedir. \u201cOrta Asya T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn inan\u0131\u015f\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 ekseninde d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. B\u00fct\u00fcn sistem Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 etraf\u0131nda saat istikametinde d\u00f6n\u00fcyordu. Oysa Anadolu ve Yukar\u0131 Mezopotamya\u2019n\u0131n Alevileri saat istikametinin tersine semah d\u00f6nerler. Kutup Y\u0131ld\u0131z\u0131 merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnmezler\u201d (s. 188) D\u00fcnya merkezli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk buna ba\u011fl\u0131 olarak da Alevili\u011fin \u015famanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131,\u00f6rne\u011fin Alevi dedesinin \u015faman olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Alevi dedesinin \u015famana hi\u00e7 benzemedi\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u015famanlar\u0131n evlilik t\u00f6renine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015faman\u0131n sadece k\u0131z ka\u00e7\u0131rma t\u00f6renine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Alevilikte ise evlili\u011fin, ailenin \u00e7ok sayg\u0131n oldu\u011funu, bu t\u00f6reni dedenin y\u00f6netti\u011fini s\u00f6ylemektedir. Alevilikte k\u0131z ka\u00e7\u0131rman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgulamaktad\u0131r. (s. 202)<\/p>\n

\u015eaman\u0131n b\u00fcy\u00fcc\u00fc oldu\u011fu, fal bakt\u0131\u011f\u0131, ayin s\u0131ras\u0131nda trans haline ge\u00e7ti\u011fi (s. 60), ayin s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamad\u0131\u011f\u0131, halbuki Alevi dedesinin bu d\u00fcnyan\u0131n adam\u0131 oldu\u011fu da vurgulanmaktad\u0131r (s. 130). Alevi dedesi cem t\u00f6renleri s\u0131ras\u0131nda Aleviler aras\u0131ndaki baz\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn bu d\u00fc\u015f\u00fcncesini vurgulamakta yarar vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Alevilik konusunda yazanlar, konu\u015fanlar, ara\u015ft\u0131rma inceleme yapanlar Alevili\u011fe tarihsel ve toplumsal bir temel ararken \u201cAlevilerin hareketi aynen \u015faman\u0131n hareketi gibidir\u201d (s.89) demektedirler. B\u00f6ylece Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011funu, Orta Asya\u2019dan g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n, O\u011fuzlar\u0131n, T\u00fcrkmenlerin beraberlerinde getirdi\u011fi bir k\u00fclt\u00fcr, bir inan\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6ylemektedirler. Bu \u015fekilde tezlerini, iddialar\u0131n\u0131 ispatlam\u0131\u015f olmaktad\u0131rlar. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk kitab\u0131nda bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ele\u015ftirmektedir. Prof. Dr. Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan, Cemal \u015eener, \u0130lhan Cem Erseven, Erdo\u011fan \u00c7\u0131nar, Dr. Ali Sel\u00e7uk, Prof. Dr. Bahaeddin \u00d6gel, Dr. \u0130smail Kaygusuz, Dr. \u0130smail Onarl\u0131, Esat Korkmaz, Dr. Ali Dursun G\u00fcl\u00e7i\u00e7ek, Prof. Dr. \u0130rene Melikof ele\u015ftirilen yazarlar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk kitab\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Alevili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgulamaktad\u0131r (s. 219 vd.). Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011fu gibi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu da s\u00f6ylemektedirler. Alevilikteki Muhammed, Ali, Hasan, H\u00fcseyin, on iki imamlar imgelerini, K\u0131rklar Cemi\u2019ni buna delil olarak g\u00f6stermektedirler (s. 133). \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk ise s\u00f6z\u00fc edilen kitab\u0131nda Alevili\u011fin Orta Asya\u2019daki \u015faman inanc\u0131yla bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Alevili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Alevili\u011fin sadece T\u00fcrklere has bir inan\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Alevili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6stermektedir. Ayin s\u0131ras\u0131nda \u015famanlar\u0131n saat istikametinde, Alevilerin ise saat istikametinin tersine d\u00f6nmeleri g\u00f6zden \u0131rak tutulmamas\u0131 gereken bir olgudur ama yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve daha bir\u00e7oklar\u0131 Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu anlata anlata bitirememektedirler. Ki\u015fi olarak bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u015famanlar\u0131n ve Alevilerin z\u0131t istikametlerde d\u00f6nmelerinin bilincinde olduklar\u0131, bu olgunun fark\u0131na vard\u0131klar\u0131 kan\u0131s\u0131nda de\u011filim. Bu tutumun bilim y\u00f6ntemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan irdelenmesi gerekir kan\u0131s\u0131nday\u0131m.<\/p>\n

Bilim Y\u00f6ntemi, Bir Kere Daha…<\/strong><\/p>\n

Resmi ideolojinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini, resmi ideolojinin kabullerini yukar\u0131da belirtmi\u015ftik. Yukar\u0131da isimleri belirtilen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, akademisyenler ise bu g\u00f6r\u00fc\u015flerden, bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerden hi\u00e7 ku\u015fku duymuyorlar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri oldu\u011fu gibi benimsiyorlar, bunlar\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba i\u00e7ine giriyorlar. Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011funu, Alevili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu anlatmaya, ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Halbuki bu tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur. Tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konuda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceleri sorgulamalar\u0131 gerekir. Bilim insan\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir niteli\u011fi vard\u0131r: Bunu Prof. Dr. Cemal Y\u0131ld\u0131r\u0131m Kepler\u2019in (1571-1630) bilim tarihindeki yerini anlat\u0131rken \u015f\u00f6yle ifade etmektedir:<\/p>\n

1. \u201cKayna\u011f\u0131n\u0131 \u201cotorite\u201d denen ki\u015filerden, antik otoritelerden alan baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, baz\u0131 inan\u00e7lar\u0131 sorgulamak, bunlar\u0131n yanl\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6rmek ve bunlar\u0131 ortaya koyabilecek kadar, yani kamuoyuna a\u00e7\u0131klayabilecek kadar d\u00fcr\u00fcst ve cesur olmak<\/p>\n

2. Olgular\u0131n ve olgusal ili\u015fkilerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinde be\u011feni ve e\u011filimlerimize uyan birtak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnce ve teorilere de\u011fil fakat nesnel ve olgusal verilere ba\u011fl\u0131 kalmak esast\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi ve teorilerimizi olgulara ve olgusal ili\u015fkilere tam uyacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmekten ne pahas\u0131na olursa olsun ka\u00e7\u0131nmamak.\u201d (Cemal Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Bilim Tarihi, Remzi Kitabevi, \u0130stanbul 1983, s. 102; Ayr\u0131ca Colin A. Ronan, Bilim Tarihi, D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr\u00fcnde Bilimin Tarihi ve Geli\u015fmesi, \u00c7ev., Ekmelettin \u0130nsano\u011flu, Feza G\u00fcner G\u00fcn, Tubitak Yay\u0131nlar\u0131, s. 376-379; Stephan F. Mason, Bilim Tarihi, \u00c7ev., Umur Daybelge, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay., Ankara 2001, s. 120-123, s. 197-199)<\/p>\n

Bu ilkelerin ya\u015fama ge\u00e7mesi de \u00f6nemlidir. Bu da bilim insan\u0131n\u0131n dikkate de\u011fer bir niteli\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Sadece bilgi birikimi yeterli de\u011fildir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bulu\u015f da \u00f6nemlidir. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 dik bir duru\u015f yoksa, bu ilkelerin ya\u015fama ge\u00e7mesi de olanakl\u0131 olmaz. Resmi ideolojinin bask\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda her zaman geri ad\u0131m at\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Bilim ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rmak, ger\u00e7e\u011fe yakla\u015fmak u\u011fra\u015f\u0131 i\u00e7indedir. Resmi ideolojinin ise ger\u00e7e\u011fi gizlemek, ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131rmak, ger\u00e7e\u011fi yok saymak gibi temel bir u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 vard\u0131r. Resmi ideolojinin hizmetindeki \u201cbilim\u201d ise ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rmak, ger\u00e7e\u011fe yakla\u015fmak de\u011fil, ger\u00e7e\u011fi gizlemek, ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131rmak gibi bir u\u011fra\u015f i\u00e7indedir. K\u00fcrt sorunu, Ermeni sorunu, Alevi sorunu, az\u0131nl\u0131klar gibi sorunlarda durum a\u00e7\u0131k\u00e7a b\u00f6yledir. Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, akademisyenler tam da bu \u00e7aba i\u00e7indedirler. \u00d6rne\u011fin Erdo\u011fan \u00c7\u0131nar resmi ideolojiyi, T\u00fcrk tarih tezini do\u011frulamak i\u00e7in Sumerlerin T\u00fcrk oldu\u011funu bile s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor (\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk, age., s. 185).<\/p>\n

Bu konuda, bir yaz\u0131ya de\u011finmeyi gerekli g\u00f6r\u00fcyorum. 2003 y\u0131l\u0131nda \u201cAlevilerde Kafa Kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir yaz\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Bu yaz\u0131 Haziran 2003 tarihli ve 53 say\u0131l\u0131 Pir Sultan Abdal dergisinde yay\u0131nland\u0131 (s. 2-19). Bu eksik bir yaz\u0131yd\u0131, yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 internette, baz\u0131 Alevi sitelerinde bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu yaz\u0131da Alevi inanc\u0131n\u0131, Alevi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, Alevi ya\u015fam bi\u00e7iminin Orta Asya\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerin ya\u015fam bi\u00e7imleriyle, k\u00fclt\u00fcrleriyle b\u00fcy\u00fck bir farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fini belirtmi\u015ftim. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkmenistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan gibi \u00fclkelerde \u00e7e\u015fitli zamanlarda, \u00e7e\u015fitli mekanlarda, \u00e7e\u015fitli nedenlerle sergilenen folklor \u00fcr\u00fcnlerinin, \u00f6rne\u011fin Alevi semahlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen motifleri hi\u00e7 i\u00e7ermedi\u011fini belirtmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Alevili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmi\u015ftim. \u015eiili\u011fin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu, fakat \u015eiilikle Alevilik aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farklar, z\u0131tl\u0131klar oldu\u011funu belirtmi\u015ftim. Bu yaz\u0131ya bir\u00e7ok ele\u015ftiri yap\u0131ld\u0131. Demir K\u00fc\u00e7\u00fckayd\u0131n, \u015eakir Ke\u00e7eli, Cemal \u015eener, \u0130smail Onarl\u0131 gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu yaz\u0131y\u0131, bu d\u00fc\u015f\u00fcnceleri uzun uzun ele\u015ftirdiler.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu vurguluyorlard\u0131. Alevilik Orta Asya\u2019dan Ortado\u011fu\u2019ya, \u0130ran\u2019a, Kuzey Mezopotamya\u2019ya, Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n beraberlerinde getirdi\u011fi bir inan\u00e7t\u0131r, Alevilik Orta Asya\u2019daki T\u00fcrklerin \u015faman inanc\u0131n\u0131n \u0130slamiyetle senteze girmesiyle olu\u015fan bir inan\u00e7t\u0131r, Alevilik \u0130slamiyet\u2019in T\u00fcrk yorumudur diyorlard\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Be\u015fik\u00e7i\u2019yi tarih bilmemekle, sosyoloji bilmemekle, Alevili\u011fi hi\u00e7 bilmemekle su\u00e7luyorlard\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00e7ok iyi bilen bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ise resmi ideolojinin direktiflerine uygun hareket ettikleri, Alevili\u011fi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k i\u00e7ine koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu ele\u015ftirilere Sanat ve Hayat\u2019\u0131n yak\u0131nda yay\u0131mlayaca\u011f\u0131, Hac\u0131 Orman taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan T\u00fcrkiye\u2019de Ayd\u0131nlar isimli s\u00f6yle\u015fide cevap verilmi\u015ftir. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn, \u201cAlevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131\u201d kitab\u0131nda Alevili\u011fin Orta Asya\u2019ya, \u015eamanl\u0131kla hi\u00e7bir ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde, olgulara dayan\u0131larak, inand\u0131r\u0131c\u0131 bir \u015fekilde ortaya konuyor. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ne diyecekleri merak konusudur.<\/p>\n

Bu s\u00fcrecin bilim y\u00f6ntemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan irdelenmesinde yarar vard\u0131r. Prof. Dr. Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan \u201c1931 y\u0131l\u0131nda bizzat Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan T\u00fcrk Dinleri ve T\u00fcrk Mezhepleri \u00dczerine bir kitap yazmaya memur edildi\u011fini…\u201d anlat\u0131yor. Bk. Anadolu\u2019da Aleviler ve Tahtac\u0131lar, Eklerle yay\u0131na haz\u0131rlayan Turhan Y\u00f6r\u00fckan, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 Yay\u0131n\u0131, 2. Bask\u0131, Ankara 2002. Bu kitab\u0131n ba\u015f\u0131nda Dr. Turhan Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n bir giri\u015f yaz\u0131s\u0131 var. Bu yaz\u0131 \u201cProf. Dr. Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n Hayat\u0131, Eserleri ve Alevilikle \u0130lgili G\u00f6r\u00fc\u015fleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor (s. 1-40). Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn bu istemi \u00fczerine 1932 y\u0131l\u0131nda \u201cT\u00fcrk Dinleri ve Mezhepleri\u201d konusunda iki ciltlik bir inceleme haz\u0131rl\u0131yor. Birinci kitap \u201cM\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan \u00d6nceki T\u00fcrk Dinleri\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Daktilo metninin 330 sayfa oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130kinci incelemenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ise \u201cM\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan Sonraki T\u00fcrk Dinleri\u201ddir. 420 sayfa oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. (Turhan Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n ad\u0131 ge\u00e7en yaz\u0131s\u0131, s. 7-11) Birinci kitap, \u201cM\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan Evvel T\u00fcrk Dinleri-\u015eamanizm\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla, Kas\u0131m 2005 de, Yol Yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Prof. Dr. Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n eme\u011fine, Dr. Turhan Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n eme\u011fine sayg\u0131 duymak gerekir. \u201cM\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan \u00d6nceki T\u00fcrk Dinleri\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, Prof. Dr. Yusuf Ziya Y\u00f6r\u00fckan\u2019\u0131n de\u011ferli saptamalarda bulundu\u011fu da g\u00f6r\u00fclmektedir. \u201cLakin bundan, Alevilerde ahiret fikrinin mevcut oldu\u011fu manas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Alevilerde, ileride izah edilece\u011fi ve\u00e7hile, ne uluhiyyet fikri , ne ahiret mefhumu, ne de bu iki tasavvurun neticesi olun cennet ve cehennem akidesi yer bulmu\u015f de\u011fildir…\u201d (S\u00f6z eden \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk, a.g.e., s. 126) B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, \u015fu hususun vurgulanmas\u0131 da gerekir. Ismarlama yap\u0131lan incelemelerden, ara\u015ft\u0131rmalardan bilim \u00e7\u0131kmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kendisine ara\u015ft\u0131rma \u0131smarlanan ki\u015fi, bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 \u0131smarlayan ki\u015finin, kurumun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, duygular\u0131n\u0131, bu incelemeden nas\u0131l bir sonu\u00e7 bekledi\u011fini bilir. Bu \u00e7er\u00e7evede bir inceleme haz\u0131rlar, bu istemlere cevap veren, bu istemleri tatmin eden bir inceleme haz\u0131rlar. Arzu edilen sonu\u00e7lara ula\u015fabilmek i\u00e7in olgular\u0131 zorlar, \u00e7arp\u0131t\u0131r, baz\u0131 olgular\u0131 da yok sayar. Bu \u0131smarlamay\u0131 yapan, y\u00f6netimde s\u00f6z sahibi olan tek ki\u015fiyse bu a\u00e7\u0131k\u00e7a b\u00f6yledir. Bu s\u00fcre\u00e7ten bilim \u00e7\u0131kmaz. Bu, bilim y\u00f6ntemine uygun bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir. Bilimsel bilgi nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kar, bilim nas\u0131l geli\u015fir? Toplumsal ya\u015famda, veya ara\u015ft\u0131rma-inceleme s\u00fcrecinde, herhangi bir sorun sizin bilincinize \u00e7arp\u0131yorsa, bu sorun kafan\u0131z\u0131 me\u015fgul ediyorsa, bu sorun sizde bir merak uyand\u0131r\u0131yorsa, i\u015fte o zaman, bu sorunun cevab\u0131n\u0131 kendi olanaklar\u0131n\u0131zla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z… \u0130\u015fte bilimsel bilgi b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131kar. Bilim bu ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015fir. B\u00f6yle bir incelemenin temel ko\u015fulu d\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. O toplumda d\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kurumla\u015fm\u0131\u015fsa, b\u00f6yle bir inceleme yap\u0131labilir. Bilim ortam\u0131, ancak, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn varoldu\u011fu bir ortamda olu\u015fur.<\/p>\n

Prof. Dr. \u0130rene Melikof da Alevi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 konusunda eme\u011fi b\u00fcy\u00fck olana bir akademisyendir. Prof. \u0130rene Melikof bu eme\u011fini resmi ideolojinin hizmetine vermi\u015ftir. Bu noktada da bilim y\u00f6ntemiyle ilgili birka\u00e7 \u015fey s\u00f6ylemek gerekiyor. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n hareket noktalar\u0131ndan biri, ciddi bir hipoteze sahip olmakt\u0131r. Toplanan veriler bu hipotezin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011ferlendirilecektir. E\u011fer b\u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hipoteziniz yoksa, ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgiler, veriler, bilgi y\u0131\u011f\u0131n\u0131, veri y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olmaktan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maz. Bu hipotez elbette, olgular\u0131n izleminden ve g\u00f6zleminden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir hipotez olmal\u0131d\u0131r. Prof. Melikof\u2019un b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131 resmi ideolojiyi do\u011frulamakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin K\u0131rklar Cemi, Alevilerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in anlat\u0131lmaktad\u0131r. Prof. Melikof da b\u00f6yle yapmaktad\u0131r. (\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk, a.g.e., s. 221-222) Prof. Melikof Alevili\u011fin T\u00fcrkl\u00fck oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Halbuki K\u0131rklar Cemi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 reddeden bir tezdir. B\u00fct\u00fcn bunlar bilimsel bir tutum de\u011fildir. Bu tutumdan bilimsel bilgi \u00e7\u0131kmaz, bilim \u00e7\u0131kmaz.<\/p>\n

Peygamber Muhammed, K\u0131rklar\u2019\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 mekan\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 zaman, i\u00e7eriden bir ses, \u201ckimsin?\u201d diye sorar. Muhammed, \u201cben Peygamberim\u201d der. \u0130\u00e7eriden, \u201cSen git, \u00fcmmetine peygamberlik yap, bizim peygambere ihtiyac\u0131m\u0131z yoktur\u201d der. Demek ki i\u00e7eride olanlar, Peygamberin \u00fcmmetinden de\u011fildir. K\u0131rklar bunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Ayr\u0131ca Muhammed Peygamber kendisinden yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istenen baz\u0131 \u015feyleri de yapamaz. \u00d6rne\u011fin, \u00fcz\u00fcm tanesini ezemez. Halbuki Prof Melikof Muhammed\u2019in \u00fcz\u00fcm tanesini ezerek K\u0131rklara yetecek kadar \u015ferbet yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir.B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen \u0130smail Onarl\u0131, (s. 226) Esat Korkmaz (s. 231), Dr. Ali Duran G\u00fcl\u00e7i\u00e7ek (s. 233), Dr. \u0130smail Kaygusuz (s. 224) gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar K\u0131rklar Meclisi\u2019ne kimlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmaktad\u0131rlar. \u0130leri s\u00fcrd\u00fckleri listelerde Muhammed ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n isimlerini vermektedirler. Ehlibeyt\u2019in K\u0131rklar Meclisi\u2019ne eksiksiz kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131rlar. Peygamberin mirac\u0131n\u0131n 619 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi kabul edilmektedir. Halbuki \u00f6rne\u011fin Esat Korkmaz K\u0131rklar Meclisi\u2019ne kat\u0131lanlar\u0131n isimlerini verirken \u201c\u0130mam Hasani M\u00fc\u00e7teba, \u0130mam H\u00fcseyin \u015eehidi Kerbela\u201d diyerek Hasan\u2019\u0131 ve H\u00fcseyin\u2019i de say\u0131yor. Halbuki Hasan 624, H\u00fcseyin 625 do\u011fumludur. Dr. Ali Duran G\u00fcl\u00e7i\u00e7ek ise K\u0131rklar Meclisi\u2019nin topland\u0131\u011f\u0131 yer hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir: \u201cHazreti Muhammed mirac\u0131n\u0131 tamamlay\u0131p geri d\u00f6nd\u00fckten sonra k\u0131z\u0131 Fatma\u2019n\u0131n (Damad\u0131 Ali\u2019nin) evinde toplanan K\u0131rklar Meclisi\u2019ne var\u0131r\u201d (s. 233). Halbuki 609 do\u011fumlu Fatma\u2019n\u0131n Ali ile evlenmesinin 623 oldu\u011fu belirtilmektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar olgular\u0131 zorlayarak, olgular\u0131 \u00e7arp\u0131tarak resmi ideolojinin kabullerini do\u011frulama gayreti i\u00e7ine girmektedirler. Bunlar\u0131n bilim y\u00f6ntemine ayk\u0131r\u0131 tutumlar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Fakat K\u0131rklar Meclisi konusunda haz\u0131rlanan bu listelerde peygambere \u00e7ok yak\u0131n olduklar\u0131 halde Ebubekir, \u00d6mer, Osman isimlerine rastlanmamaktad\u0131r. Burada Alevilerin bu ki\u015filere kar\u015f\u0131 duydu\u011fu \u00f6fke dikkate al\u0131nmaktad\u0131r. Halbuki Alevilerin Halife Ebubekir\u2019e, Halife \u00d6mer\u2019e, Halife Osman\u2019a \u00f6fke duymalar\u0131 anlaml\u0131 de\u011fildir. Halife Ali ile kendisinden \u00f6nceki \u00fc\u00e7 halife aras\u0131nda hi\u00e7bir sorun yoktur. Ali kendisinden \u00f6nceki \u00fc\u00e7 halifenin de dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ali, \u00fc\u00e7 halifenin de ba\u015f dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda \u00d6mer Ali\u2019nin damad\u0131d\u0131r. Ali\u2019nin k\u0131z\u0131 \u00dcmm\u00fc G\u00fcls\u00fcm \u00d6mer ile evlendirilmi\u015ftir. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk \u201cAlevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131\u201d kitab\u0131nda bu evliliklerden de s\u00f6z etmektedir (s. 227-228).<\/p>\n

Bilim y\u00f6ntemi konusunda bir olay\u0131 anlatmay\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcyorum. Bu olay bilim y\u00f6nteminin T\u00fcrkiye\u2019de nas\u0131l alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 konusunda bilgi vermektedir. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn kitab\u0131 yay\u0131mland\u0131ktan sonra yay\u0131nevine zaman zaman u\u011frayan bir arkada\u015f Orta Asya\u2019daki T\u00fcrk Cumhuriyetlerinden birinde \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi yapan bir profes\u00f6re kitapla ilgili izlenimlerini soruyor. \u201c\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yay\u0131mlad\u0131, bu kitab\u0131 g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc, okuma f\u0131rsat\u0131 buldunuz mu?\u201d diyor. Dil, din, k\u00fclt\u00fcr konular\u0131yla ilgilenen profes\u00f6r kitab\u0131 g\u00f6rmedi\u011fini belirttikten sonra \u201cHer \u00f6n\u00fcne gelen kitap yaz\u0131yor, asl\u0131nda kitaplar\u0131 \u00fcniversite \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri yazmal\u0131, profes\u00f6rler yazmal\u0131, her \u00f6n\u00fcne gelenin kitap yazmas\u0131na engel olunmal\u0131…\u201d diyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi burada d\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc filan vurgulanm\u0131yor. Unvan\u0131 olan ki\u015filerin kitap yazmas\u0131 isteniyor. Halbuki kafas\u0131nda bir sorun olan, bilincine baz\u0131 sorunlar \u00e7arpan ki\u015filer ara\u015ft\u0131rmalar, incelemeler yaparak bu sorunlar\u0131 kavramaya \u00e7al\u0131\u015fabilirler. Unvanl\u0131 ki\u015filer ise daha \u00e7ok resmi ideolojiye uygun eserler ortaya koyuyor. Unvanlar \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bilimselli\u011fini de\u011fil, resmi ideolojiye uyumunu g\u00f6steriyor. Sosyal bilimler alan\u0131nda K\u00fcrt sorunu, Ermeni sorunu, Alevi sorunu, az\u0131nl\u0131klar sorunu gibi alanlarda \u00e7o\u011fu zaman b\u00f6yle oluyor. \u00dcniversite, profes\u00f6rler resmi ideolojinin direktiflerine daha kolay bir \u015fekilde, daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde uyum g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Co\u015fkun K\u0131rca\u2019n\u0131n da benzer bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi vard\u0131. Co\u015fkun K\u0131rca d\u00fc\u015f\u00fcn su\u00e7lar\u0131yla ilgili davalarda, mahkemelerin ilgili kimseye kitap yazmas\u0131n\u0131n yasak edilmesi karar\u0131n\u0131n verilmesini istiyordu. A\u011f\u0131r hapis ve a\u011f\u0131r para cezalar\u0131 yan\u0131nda kitap yazmas\u0131n\u0131 yasaklama cezas\u0131n\u0131n da verilmesini istiyordu. Halbuki kafas\u0131nda a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler bulunan bir ki\u015fi bunu \u015fu veya bu \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131 izinle ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir. D\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klayanlar bunun yapt\u0131r\u0131mlar\u0131na da elbette katlanacaklard\u0131r.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck S\u0131r<\/strong><\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk kitab\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Alevilerin s\u0131rr\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bu do\u011fumla ilgili bir s\u00fcre\u00e7tir, t\u0131bbi bir s\u00fcre\u00e7… B\u00fct\u00fcn tek tanr\u0131l\u0131 dinlerde, Musevilik\u2019te, H\u0131ristiyanl\u0131kta, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kta insan\u0131n \u00e7amurdan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde bir s\u00f6ylence vard\u0131r. \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk ise Alevilerin yarad\u0131l\u0131\u015fa de\u011fil do\u011fuma inand\u0131klar\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r (s. 234-246). K\u0131rklar Cemi\u2019nin, bebe\u011fin ana rahminde ilk k\u0131rk g\u00fcn i\u00e7inde te\u015fekk\u00fcl etmesiyle ilgili oldu\u011funu anlatmaktad\u0131r. Kitapta bu t\u0131bbi s\u00fcre\u00e7 ikna edici bir \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu bilimsel bir olayd\u0131r, \u0130slamiyet\u2019in getirdi\u011fi yasaklar do\u011fa ile ilgili bu bilginin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na engel olmaktad\u0131r. XVI. Ve XVII. Y\u00fczy\u0131llar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim Giardano Bruno\u2019yu, (1548-1600), Galileo Galilei, (1564-1642), Michael Servetus\u2019u (1511-1553), Castellion\u2019u (1515-1563) hat\u0131rlayal\u0131m. Michael Servetus bir \u0130spanyol rahiptir. T\u0131bbi konularla da yak\u0131ndan ilgileniyordu. Kan dola\u015f\u0131m\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 vard\u0131. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Yeniden D\u00fczenlenmesi (1553) isimli eserinden dolay\u0131 Callen taraf\u0131ndan yak\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Castellion, Servetus\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klama hakk\u0131 oldu\u011funu savunan bir ayd\u0131nd\u0131. Calven taraf\u0131ndan Castellion da a\u011f\u0131r maduriyetlere giderek \u00f6l\u00fcme mahkum edildi (Stephan F. Mason, Bilim Tarihi, age., s. 197-199). \u201cD\u00fcnya d\u00f6n\u00fcyor\u201d \u015feklindeki \u00f6nermelerin din ele\u015ftirilerinin ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hayat\u0131na mal oldu\u011fu biliniyor. Bebe\u011fin ana rahminde ilk k\u0131rk g\u00fcn i\u00e7inde olu\u015fmas\u0131 da bu \u015fekilde yasaklanm\u0131\u015f bir bilgidir.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu noktada \u00e7ok \u00f6nemli bir soru vard\u0131r: \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nceki d\u00f6nemlerde, \u0130sa\u2019dan \u00f6nceki d\u00f6nemlerde bu durum bilinebilir mi? Mikroskobun olmad\u0131\u011f\u0131, insan v\u00fccudunun a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n bilinmedi\u011fi bir d\u00f6nemde erke\u011fin ve kad\u0131n\u0131n birle\u015fmesinden sonra ana rahminde ilk k\u0131rk g\u00fcn i\u00e7inde meydana gelen geli\u015fmeler nas\u0131l bilinebilir? Bu konuda \u015fu s\u00f6ylenebilir: O d\u00f6nemlerde de bunun bilinebilen bir durum oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. O d\u00f6nemin bilimcilerinin bu bilgiye ula\u015fm\u0131\u015f olabilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Belki bu durumlar\u0131 yazanlar da vard\u0131r. Bu eserler o d\u00f6nemin k\u00fct\u00fcphanelerinde de vard\u0131. Bu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Fakat \u00e7e\u015fitli zamanlarda bu k\u00fct\u00fcphaneler yak\u0131ld\u0131lar. \u0130skenderiye, Ba\u011fdat, Buhara, Alamut k\u00fct\u00fcphaneleri yak\u0131ld\u0131. Bu k\u00fct\u00fcphanelerle birlikte hangi bilgilerin yak\u0131l\u0131p k\u00fcl edildi\u011fi insanl\u0131\u011f\u0131n neler kaybetti\u011fi bilinmiyor. \u00d6rne\u011fin Mo\u011follar taraf\u0131ndan yak\u0131lan Alamut k\u00fct\u00fcphanesinde ka\u00e7 eser vard\u0131? Her sene ka\u00e7 orijinal eser yaz\u0131l\u0131yordu? Her sene daha \u00f6nceleri yaz\u0131lan ka\u00e7 eser \u00e7o\u011falt\u0131l\u0131yordu? Bunlar bilinemiyor. Umberto Eco, G\u00fcl\u00fcn Ad\u0131 roman\u0131nda manast\u0131r\u0131n k\u00fct\u00fcphanesinde kitaplar\u0131n el yaz\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm oldu\u011funu, bu b\u00f6l\u00fcmde i\u015fi bu olan rahiplerin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaktad\u0131r. \u0130skenderiye, Ba\u011fdat, Alamut gibi k\u00fct\u00fcphanelerde de benzer b\u00f6l\u00fcmler \u015f\u00fcphesiz vard\u0131r. Yine Mo\u011follar taraf\u0131ndan yak\u0131lan Ba\u011fdat k\u00fct\u00fcphanesinde \u0130kinci Halife \u00d6mer taraf\u0131ndan yak\u0131lan Ba\u011fdat k\u00fct\u00fcphanesinde ka\u00e7 eser vard\u0131, neler yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 bilemiyoruz. Bilim adamlar\u0131na yap\u0131lan bask\u0131lar, fatihler taraf\u0131ndan yak\u0131lan k\u00fct\u00fcphaneler dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir olgudur (s. 174-181). \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk bu konuda Harran b\u00f6lgesine i\u015faret etmekte, \u0130sa\u2019dan \u00f6nceki as\u0131rlarda bu b\u00f6lgede zengin bir bilimsel birikimin, bilimsel \u00e7aban\u0131n var olabilece\u011fini, bu as\u0131rlarda b\u00f6lgede t\u0131bb\u0131n geli\u015fmi\u015f olabilece\u011fini s\u00f6ylemektedir. \u0130lk \u00e7a\u011flarda Harran denildi\u011fi zaman, Harran \u00dcniversitesi denildi\u011fi zaman Asuriler-S\u00fcryaniler akla geliyor.<\/p>\n

Burada \u00f6nemli bir soruna dikkat \u00e7ekme gere\u011fi var. \u201cD\u00fcnya d\u00f6n\u00fcyor\u201d \u00f6nermesiyle Alevilerdeki \u201cDo\u011fu\u015f\u201d \u00f6nermeleri iki farkl\u0131 ili\u015fki olarak alg\u0131lanabilir. \u201cD\u00fcnya d\u00f6n\u00fcyor\u201d \u00f6nermesi do\u011fa olaylar\u0131 ile ilgilidir. Do\u011fan\u0131n kavranmas\u0131yla, a\u00e7\u0131klanmas\u0131yla ilgilidir. Tamamen bilimsel bir konudur. Ceninin ana rahminde ilk k\u0131rk g\u00fcnde te\u015fekk\u00fcl etmesi de do\u011fa olay\u0131d\u0131r. Bu da bilimin konusudur. Ama burada ayr\u0131ca bir inan\u00e7 da s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Alevilik bir inan\u00e7 sistemidir. \u201cD\u00fcnya d\u00f6n\u00fcyor\u201d \u00f6nermesinde ise bir inan\u00e7 yoktur. Bu \u00f6nerme \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015fen bir inan\u00e7 yoktur. Alevilik olay\u0131n\u0131n temelindeki bu do\u011fa olay\u0131yla, bilimsel konuyla, Alevilik denildi\u011fi zaman akla gelen Alevi inanc\u0131 aras\u0131nda ne gibi bir ili\u015fki kurulabilir. Bu konuda d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Ki\u015fi olarak \u201cS\u0131r\u201d denildi\u011fi zaman Hasan Sabbah\u2019\u0131n Alamut\u2019ta yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 anl\u0131yorum. Hasan Sabbah, bu s\u0131rr\u0131 \u0130bni Tahir\u2019e a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Belki bu s\u0131r Alamut\u2019taki B\u00fcy\u00fck Dailer taraf\u0131ndan da biliniyordu (Viladimir Bartol, Fedailerin Kalesi Alamut, Yurt Kitap-Yay\u0131n, \u00c7e., Attilla Dirim, Mart 2001, 3. Bas. Ankara, s. 166-178 \u00f6zellikle s. 169-170, 176-177, 453-454.).<\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk \u201cAlevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131\u201d kitab\u0131nda, Alevilik konusunda yepyeni g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya koyuyor. \u201cK\u0131rklar Cemi\u201dnin, \u201cK\u0131rklar S\u00f6ylencesi\u201dnin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir yeniliktir. \u015eamanlar\u0131n ve Alevilerin hareketinin z\u0131t y\u00f6nlerde olmas\u0131, \u015faman ile Alevi aras\u0131nda hi\u00e7bir benzerli\u011fin bulunmamas\u0131 yine dikkate de\u011fer bir yeniliktir. Ali Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Ha\u015fim Kutlu, \u0130brahim Bahad\u0131r, Ali \u00dclger, Mehmet Bayrak, \u0130brahim Seven, \u0130mam Canpolat gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri nas\u0131l de\u011ferlendirecekleri benim i\u00e7in merak konusudur. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, hem bu yenilikler hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, hem de t\u0131bbi ger\u00e7ekler ile inan\u00e7 olay\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00f6nemlidir kan\u0131s\u0131nday\u0131m.<\/p>\n

Prof. Abd\u00fclbaki G\u00f6lp\u0131narl\u0131\u2019n\u0131n \u201cAlevi Be\u015fta\u015fi Nefesleri\u201d (Remzi Kitabevi, \u0130stanbul 1963) isimli bir kitab\u0131 var. Bu kitapta Yeksani\u2019ye ait olan bir \u015fiir de var. Bu \u015fiirde Yeksani \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

\u201cK\u0131rklar Ar\u015f \u00fcst\u00fcnde kurdular cemi
Mahabbet hakkoldu s\u00fcrd\u00fcler demi
Bal\u00e7\u0131ktan yaratt\u0131 Mevla Adem\u2019i
Ben ol zaman atam belinde idim.\u201d (s. 77)<\/p>\n

Bu \u015fiir \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn kitab\u0131nda da var (s. 211). \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn kitab\u0131nda Seyyid Mehemmet Abdal\u2019\u0131n, Davut Sulari\u2019nin, Pir Sultan\u2019\u0131n, Nesimi\u2019nin ayn\u0131 i\u00e7erikte \u015fiirleri de var (s. 212-214). \u201cK\u0131rklar Cemi\u201d,\u201cK\u0131rklar S\u00f6ylencesi\u201d bu \u015fiirlerde kapal\u0131 bir \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r.Profes\u00f6r G\u00f6lp\u0131narl\u0131 acaba kitab\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bu \u015fiirin i\u00e7eri\u011finin bilincinde midir? Bu kan\u0131da de\u011filim. \u201cK\u0131rklar Cemi\u201dnin, \u201cK\u0131rklar S\u00f6ylencesi\u201dnin bilincinde olan Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc Hasan Efendi\u2019dir. Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc Hasan Efendi, Naci\u2019nin, Naciye\u2019nin, K\u0131rklar\u0131n, \u015eit Peygamber\u2019in, \u00dc\u00e7lerin, Be\u015flerin, Yedilerin, S\u0131r \u00d6rt\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn, Can-Canan-\u00c7oban\u2019\u0131n bilincindedir. Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc Hasan Efendi\u2019nin \u201cVarl\u0131\u011f\u0131n Do\u011fu\u015fu\u201d isimli kitab\u0131 \u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn yararland\u0131\u011f\u0131, g\u00fcndeme getirdi\u011fi bir kitapt\u0131r (s. 237-246).<\/p>\n

Alevilere Ele\u015ftiri<\/strong><\/p>\n

\u00dcnsal \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn “Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131” kitab\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00f6zellikle \u201cK\u0131rklar S\u00f6ylencesi\u201d ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleri, yerle\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fleri,d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, duygular\u0131 sars\u0131c\u0131 niteliktedir. Bu do\u011fa olaylar\u0131 ile ilgili bir s\u00fcre\u00e7tir, bilimsel bir s\u00fcre\u00e7tir. Ki\u015fi olarak bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin inand\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u0130lk \u00e7a\u011flarda, \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nce bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n Aleviler aras\u0131nda \u00e7ok ileri oldu\u011fu, geli\u015fti\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bunun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hipotez oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bug\u00fcn ise Aleviler Ali, Hasan, H\u00fcseyin diyerek, on iki imamlar diyerek, bu imgelere ba\u011flanarak geri bir k\u00fclt\u00fcr, geri bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel ortam ortaya koyuyorlar. O zaman \u015f\u00f6yle denebilir: \u0130slamiyet\u2019ten \u00f6nceki y\u0131llarda, \u0130sa\u2019dan \u00f6nceki \u00e7a\u011flarda bu kadar ileri olan Aleviler, ana rahmindeki ilk k\u0131rk g\u00fcn\u00fc bile anlayabilen, \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilen Aleviler bug\u00fcn neden geri bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel ortam ortaya koyuyorlar? M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n hi\u00e7bir kural\u0131n\u0131 yerine getirmeyen, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famayan Aleviler neden \u201cEsas M\u00fcsl\u00fcman biziz\u201d deyip duruyorlar? Alevi yazarlar\u0131n, Alevilik konusunda ara\u015ft\u0131rmalar, incelemeler yapan ki\u015filerin bu olgular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmelerinde yarar vard\u0131r. Alevi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki bu gerilemenin tarihsel olarak irdelenmesi de gereklidir.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar Alevilerdeki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam etti\u011fini de g\u00f6stermektedir. Aleviler cem evlerine vurgu yap\u0131yor, h\u00fck\u00fcmetten cem evlerini talep ediyor. \u201cBiz Alevi\u2019yiz, biz ibadetimizi cem evlerinde yapar\u0131z, cem evlerini talep ediyoruz\u201ddiyorlar. Devlet ve h\u00fck\u00fcmet, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu talebe \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veriyor: \u201cAlevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n bir koludur. Alevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k i\u00e7inde yer alan bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ibadet yeri de camilerdir…\u201d Bu cevap \u00fczerine Aleviler yine \u201cBiz Aleviyiz, cem evlerini istiyoruz\u201d diyorlar. Ama sadece bu kadar s\u00f6yl\u00fcyorlar. Halbuki devlet ve h\u00fck\u00fcmetin \u201cAlevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k i\u00e7inde yer alan bir k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ibadet yerleri de camilerdir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131na kar\u015f\u0131 Aleviler \u201cBiz Alevi\u2019yiz, M\u00fcsl\u00fcman de\u011filiz. Alevilerin ibadet yeri cem evleridir. Aleviler M\u00fcsl\u00fcman de\u011fildir ki camiye gitsinler, H\u0131ristiyanlar camiye gidiyor mu?\u201d diyebilmelidir. Ama Aleviler \u201cBiz Aleviyiz\u201d diyorlar. Ama \u201cBiz M\u00fcsl\u00fcman de\u011filiz\u201d diyemiyorlar. Bunun \u00f6tesinde, \u201cEsas M\u00fcsl\u00fcman biziz\u201d diyerek oyalan\u0131p duruyorlar.<\/p>\n

Kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Alevi kurumlar\u0131nda, Alevi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131nda da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pir Sultan Abdal K\u00fclt\u00fcr Dernekleri Ba\u015fkan\u0131 ve Alevi ve Bekta\u015fi Federasyonu Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyesi Kaz\u0131m Gen\u00e7, Ne\u015fe D\u00fczel ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portajda, \u201cAlevilik \u0130slamiyet\u2019in i\u00e7inde de\u011fildir\u201d diyor (Radikal, 10 Ekim 2005). R\u00f6portaj bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Ama ayn\u0131 r\u00f6portajda Ne\u015fe D\u00fczel\u2019in \u201cAleviler kendilerini M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n bir mezhebi olarak m\u0131, ayr\u0131 bir din olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlar?\u201d \u015feklindeki sorusu \u00fczerine Kaz\u0131m Gen\u00e7 \u201cAlevilerin peygamberi de Hazreti Muhammed\u2019dir\u201d ve tanr\u0131, peygamber ve halife anlam\u0131nda \u2018Hak, Muhammed, Ali\u2019 \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcAlevilerin de rehberidir\u201d diyor. Bu Alevilerdeki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u00f6rne\u011fidir. Pir Sultan Abdal K\u00fclt\u00fcr Dernekleri Ba\u015fkan\u0131 ve Alevi ve Bekta\u015fi Federasyonu Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyesi Kaz\u0131m Gen\u00e7, \u201cAlevilerin peygamberi de Hazreti Muhammed\u2019dir\u201d diyerek \u201cHak, Muhammed, Ali \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc Alevilerin de rehberidir\u201d diyerek, \u201cAlevilik \u0130slamiyet i\u00e7inde de\u011fil\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesini bizzat kendisi bo\u011fmu\u015f olmaktad\u0131r. E\u011fer Alevilerin rehberi de \u201cAllah, Muhammet, Ali\u201d \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcyse, o zaman Aleviler M\u00fcsl\u00fcman demektir. O zaman da, \u201cAlevilik\u201d diye bir kategoriden s\u00f6z konusu etmek do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u00f6nemli bir boyutu da laiklik anlay\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin laik oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. \u0130badet yeri olarak cem evlerinin yasak oldu\u011fu, ama Alevilerin g\u00fcnde be\u015f vakit ezan dinledikleri, dinlemeye mecbur edildikleri bir siyasal sistem, devlet sistemi nas\u0131l laik olabilir? Alevilerin bu s\u00fcrece kar\u015f\u0131 bir ele\u015ftirileri oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmemektedir. Ama \u201cT\u00fcrkiye laiktir, laik kalacakt\u0131r\u201d propagandas\u0131n da daha \u00e7ok Aleviler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu da Alevilerdeki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fka bir boyutudur.<\/p>\n

Kas\u0131m 2005<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r. Resmi ideolojiye g\u00f6re Alevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Alevilik T\u00fcrk\u2019e has bir inan\u00e7t\u0131r. X. ve XI. y\u00fczy\u0131llarda, daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda Orta Asya\u2019dan Kuzey Mezopotamya\u2019ya ve Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden O\u011fuzlar \u015eaman inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve rit\u00fcellerini de beraberlerinde getirmi\u015flerdir. Orta Asya\u2019daki \u015faman inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130slamiyetle senteziyle Alevilik olu\u015fmu\u015ftur. Alevilik, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Aleviler […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":{"0":"post-3647","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-din"},"yoast_head":"\nResmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r. Resmi ideolojiye g\u00f6re Alevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Alevilik T\u00fcrk\u2019e has bir inan\u00e7t\u0131r. X. ve XI. y\u00fczy\u0131llarda, daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda Orta Asya\u2019dan Kuzey Mezopotamya\u2019ya ve Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden O\u011fuzlar \u015eaman inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve rit\u00fcellerini de beraberlerinde getirmi\u015flerdir. Orta Asya\u2019daki \u015faman inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130slamiyetle senteziyle Alevilik olu\u015fmu\u015ftur. Alevilik, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Aleviler […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-01-15T22:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 – \u0130smail Be\u015fik\u00e7i\",\"datePublished\":\"2010-01-15T22:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\"},\"wordCount\":5411,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Din\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\",\"name\":\"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-01-15T22:00:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 – \u0130smail Be\u015fik\u00e7i\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i","og_description":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r. Resmi ideolojiye g\u00f6re Alevilik M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Alevilik T\u00fcrk\u2019e has bir inan\u00e7t\u0131r. X. ve XI. y\u00fczy\u0131llarda, daha sonraki y\u00fczy\u0131llarda Orta Asya\u2019dan Kuzey Mezopotamya\u2019ya ve Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 eden O\u011fuzlar \u015eaman inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve rit\u00fcellerini de beraberlerinde getirmi\u015flerdir. Orta Asya\u2019daki \u015faman inan\u00e7lar\u0131n\u0131n \u0130slamiyetle senteziyle Alevilik olu\u015fmu\u015ftur. Alevilik, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk yorumudur. Aleviler […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-01-15T22:00:00+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"27 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 – \u0130smail Be\u015fik\u00e7i","datePublished":"2010-01-15T22:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/"},"wordCount":5411,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Din"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/","name":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 - \u0130smail Be\u015fik\u00e7i - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2010-01-15T22:00:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/16\/resmi-ideoloji-alevileri-turk-ve-musluman-saymaktadir-alevilerin-buyuk-sirri-ismail-besikci\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Resmi ideoloji Alevileri T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman saymaktad\u0131r | Alevilerin B\u00fcy\u00fck S\u0131rr\u0131 – \u0130smail Be\u015fik\u00e7i"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3647\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}