![](\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/71\/Engels.jpg\")
\u0130LK\u0130N sosyalizme ve, sonra da, t\u00fcm \u00e7a\u011fda\u015f i\u015f\u00e7i hareketine bilimsel bir temel vermi\u015f bulunan adam, Karl Marx, 1818’de Treves’de do\u011fdu. \u00d6nce Bonn ve Berlin’de hukuk okudu, ama az sonra kendini yaln\u0131zca felsefe tarihi irdelemesine verdi ve, 1842’de, Friedrich Wilhelm III’\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ortaya \u00e7\u0131kan siyasal hareket onu bir ba\u015fka ya\u015fama y\u00f6neltti\u011fi zaman da, felsefe \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi atanmak \u00fczere bulunuyordu. Onun katk\u0131s\u0131 ile, Renanya liberal burjuvazi \u00f6nderleri, Camphausen, Hansemann ve \u00f6b\u00fcrleri, Kolonya’da Rheinische Zeitung’u[48] kurmu\u015flard\u0131 ve Renanya Eyalet Meclisi oturumlar\u0131 \u00fczerindeki ele\u015ftirisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yank\u0131 uyand\u0131ran Marx, 1842 g\u00fcz\u00fcnde bu gazetenin y\u00f6netmenli\u011fine getirilmi\u015fti. Do\u011fal olarak, Rheinisch Zeitung sans\u00fcrden ge\u00e7iyordu, ama sans\u00fcr hi\u00e7bir zaman bu gazeteyi (sayfa 94) alt edemedi.[1*] Rheinische Zeitung, gerekli sayd\u0131\u011f\u0131 makaleleri hemen her zaman sans\u00fcrden ge\u00e7irtmeyi ba\u015far\u0131yordu, direncinin kendili\u011finden k\u0131r\u0131lmas\u0131na, ya da gazetenin ertesi g\u00fcn \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131 tehdidi ile pes etme zorunda kalmas\u0131na de\u011fin, sans\u00fcrc\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcne \u00e7izilip \u00e7\u0131kar\u0131lacak \u0131v\u0131r z\u0131v\u0131r yaz\u0131lar konuluyordu. Rheinische Zeitung denli y\u00fcrekli, ve yay\u0131nc\u0131lar\u0131 ek kur\u015fun masraf\u0131 olarak birka\u00e7 y\u00fcz taler harcamaya haz\u0131r on gazete olsayd\u0131, sans\u00fcr, daha 1843’te, Almanya’da olanaks\u0131z k\u0131l\u0131n\u0131rd\u0131. Ama Alman gazetelerinin sahipleri \u00e7aps\u0131z, korkak hamkafalard\u0131, ve Rheinische Zeitung sava\u015f\u0131 tek ba\u015f\u0131na y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Onun y\u00fcz\u00fcnden, bir\u00e7ok sans\u00fcrc\u00fc g\u00f6revinden al\u0131nd\u0131. Sonunda gazeteye ikili bir sans\u00fcr y\u00fcklendi: ilk sans\u00fcrden sonra, gazete bir kez de Regierungspr\u00e4sident’in[2*] kesin sans\u00fcr\u00fcnden ge\u00e7iyordu. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar hi\u00e7bir \u015feye yaram\u0131yordu. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, 1843 ba\u015flar\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet bu gazete ile yapacak hi\u00e7bir \u015feyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi ve i\u015fi uzatmadan onu yasaklad\u0131.Bu arada, gelece\u011fin gerici bakan\u0131 Von Westphalen’in k\u0131z karde\u015fi ile evlenmi\u015f bulunan Marx, Paris’e yerle\u015fti ve orada, A. Ruge ile birlikte, sosyalist yaz\u0131lar\u0131 dizisini, Hegelci Hukuk Felse\/esinin Ele\u015ftirisi ile i\u00e7inde ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Frans\u0131z-Alman Y\u0131ll\u0131klar\u0131’n\u0131[50] yay\u0131mlad\u0131. Sonra, F .Engels ile birlikte, o \u00e7a\u011f Alman felsefesi ideolojisinin b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f bulundu\u011fu son bi\u00e7imlerden birinin ta\u015flay\u0131c\u0131 ele\u015ftirisi olan Kutsal Aile, Bruno Bauer ve Hempalar\u0131na Kar\u015f\u0131 adl\u0131 yap\u0131t\u0131 yay\u0131mlad\u0131.
Ekonomi politik ve b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z Devrimi tarihi irdelemesi, zaman zaman Prusya h\u00fck\u00fcmetine sald\u0131rmak i\u00e7in, Marx’a hen\u00fcz zaman b\u0131rak\u0131yordu. Prusya h\u00fck\u00fcmeti, 1845 ilkyaz\u0131nda, Guizot h\u00fck\u00fcmetinin onu Fransa’dan \u00e7\u0131kkarmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak -bu i\u015fe arac\u0131l\u0131k edenin Alexandre von Humboldt oldu\u011fu s\u00f6yleniyor- bunun \u00f6c\u00fcn\u00fc ald\u0131.[51] Marks Br\u00fcksel’e yerle\u015fti ve orada, Frans\u0131zca olarak, 1847’de, Prudon’un Sefaletin Felsefesi’nin bir ele\u015ftirisi olan Felsefenin Sefaleti (sayfa 95) ile, 1848’de \u00d6zg\u00fcr De\u011fi\u015fim \u00dczerine Bir Konu\u015fma’y\u0131 yay\u0131mlad\u0131. Ayn\u0131 zamanda, Br\u00fcksel’de bir Alman \u0130\u015f\u00e7i Derne\u011fi[52] kurma f\u0131rsat\u0131n\u0131 buldu ve b\u00f6ylece pratik ajitasyon yapmaya da ba\u015flad\u0131. Siyasal dostlar\u0131 ile birlikte, 1847’de, uzun y\u0131llardan beri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren gizli bir dernek olan Kom\u00fcnistler Birli\u011fi’ne (Liga) girdi\u011fi andan sonra, bu pratik ajitasyon onun i\u00e7in daha da \u00f6nemli bir duruma. geldi. Marx girdikten sonra, bu kurulu\u015f dipten doru\u011fa de\u011fi\u015fti. O g\u00fcne de\u011fin az\u00e7ok gizli bir kurulu\u015f olan dernek, yaln\u0131zca ancak ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yapamayaca\u011f\u0131 zaman gizli bir kurulu\u015f olarak kalan ola\u011fan bir kom\u00fcnist propaganda \u00f6rg\u00fct\u00fc durumuna geldi; Alman Sosyal-Demokrat Partisinin ilk \u00f6rg\u00fct\u00fc oldu bu dernek. Birlik (Liga) , Alman i\u015f\u00e7i derneklerinin bulundu\u011fu her yerde var oldu; \u0130ngiltere, Bel\u00e7ika, Fransa ve \u0130svi\u00e7re’deki hemen b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7i derneklerinde oldu\u011fu gibi, Almanya’daki bir\u00e7ok i\u015f\u00e7i derne\u011finde de, y\u00f6neticiler Birlik \u00fcyeleri idiler, ve bu birli\u011fin do\u011fmakta olan Alman i\u015f\u00e7i hareketine katk\u0131s\u0131 o zaman \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu. Ama Birli\u011fimiz, ayn\u0131 zamanda t\u00fcm i\u015f\u00e7i hareketinin uluslararas\u0131 niteli\u011fini belirtmekte ve bu niteli\u011fi pratik i\u00e7inde tan\u0131tlamakta da birinci oldu; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00fcyeleri aras\u0131nda \u0130ngilizler, Bel\u00e7ikal\u0131lar, Macarlar, Polonyal\u0131lar, vb. bulunuyordu ve, \u00f6zellikle Londra’da, uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7i toplant\u0131lar\u0131 d\u00fczenledi.
Birli\u011fin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc 1847’de toplanan, ve ikincisi parti ilkelerini Marx ve Engels’in yazmakla g\u00f6revlendirildikleri bir bildirgede derleyip yay\u0131nlamay\u0131 kararla\u015ft\u0131ran iki kongrede ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130lk kez olarak 1848’de, \u015eubat devriminden az \u00f6nce yay\u0131nlanan ve o zamandan beri hemen t\u00fcm Avrupa dillerine \u00e7evrilmi\u015f bulunan Kom\u00fcnist Parti Manifestosu i\u015fte b\u00f6yle do\u011fdu.
Marx’\u0131n katk\u0131da bulundu\u011fu ve yurdunun polis rejiminin nimetlerini ac\u0131mas\u0131zca sergiledi\u011fi Deutsche-Br\u00fcsseler-Zeitung,[53] Prusya h\u00fck\u00fcmetinin, Marx’\u0131n Bel\u00e7ika’dan da kovulmas\u0131 yolunda giri\u015fimde bulunmas\u0131na neden oldu, ama bo\u015funa. Ama \u015eubat devrimi, Br\u00fcksel’de de halk hareketine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve Bel\u00e7ika’da bir rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi eli kula\u011f\u0131nda gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc zaman, Bel\u00e7ika h\u00fck\u00fcmeti, Marx’\u0131 hemen tutuklad\u0131 ve Bel\u00e7ika’dan kovdu. Bu arada, Fransa ge\u00e7ici (sayfa 96) h\u00fck\u00fcmeti onu Flocon arac\u0131yla Paris’e geri d\u00f6nmeye \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, ve Marx da bu \u00e7a\u011fr\u0131ya uydu.
Paris’te, Marx her \u015feyden \u00f6nce, Almanlar aras\u0131nda yay\u0131lan ve Almanya’ya devrim yapmaya ve cumhuriyeti kurmaya gitmek i\u00e7in Alman i\u015f\u00e7ilerini Fransa’da silahl\u0131 birlikler bi\u00e7iminde \u00f6rg\u00fctlemek istemeye dayanan kuru-s\u0131k\u0131 palavraya kar\u015f\u0131 koydu. Bir yandan, kendi devrimini yapmak, Almanya’n\u0131n kendi i\u015fiydi; \u00f6te yandan, Fransa’da kurulan her yabanc\u0131 devrimci birlik, Bel\u00e7ika’da ve Bade b\u00fcy\u00fck d\u00fckal\u0131\u011f\u0131nda da oldu\u011fu gibi, ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmetin, onu devrilmesi gereken h\u00fck\u00fcmete ihbar eden Lamartin’leri taraf\u0131ndan \u00f6nceden ele verilmi\u015f bulunuyordu.
Mart devriminden sonra, Marx, 1 Ocak 1848’den 19 Haziran 1849’a de\u011fin yay\u0131nlanan Neue Rheinische Zeitung’u kurdu\u011fu Kolonya’ya gitti. Bu gazete, o zamanki demokratik hareket i\u00e7inde, \u00f6zellikle Paris’teki 1848 Haziran ayaklan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u00e7ekincesiz yer alarak,[54] proletaryan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunan tek gazete idi, bu da ona hemen b\u00fct\u00fcn hisse sahiplerini yitirtti. Kreuz-Zeitung,[55] kral ve imparatorluk naibinden jandarmaya de\u011fin, kutsal olan her \u015feye, Neue Rheinische Zeitung’un sald\u0131r\u0131rken g\u00f6sterdi\u011fi “i\u011fren\u00e7 utanmazl\u0131k”\u0131, hem de o s\u0131ralarda 8.000 ki\u015filik bir garnizonu bulunan m\u00fcstahkem bir Prusya kentinde, bo\u015funa s\u00f6zkonusu etti. Renanya’n\u0131n, birdenbire gerici kesilen liberal hamkafalar\u0131 bo\u015funa ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar; 1848 g\u00fcz\u00fcnde Kolonya’da ilan edilen s\u0131k\u0131y\u00f6netim gazeteyi uzun s\u00fcre bo\u015funa yasaklad\u0131; Reich’\u0131n Frankfurt’taki adalet bakan\u0131, adli kovu\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, her makaleden sonra Kolonya savc\u0131s\u0131na bo\u015funa ihbarda bulundu, gazete b\u00fct\u00fcn bunlann kar\u015f\u0131s\u0131nda tam bir dinginlik i\u00e7inde yaz\u0131l\u0131p bas\u0131lmaya devam etti, ve h\u00fck\u00fcmet ile burjuvazinin sald\u0131r\u0131lar\u0131 ne denli zorlula\u015ft\u0131 ise, gazetenin yayg\u0131nl\u0131k ve \u00fcn\u00fc de o denli artt\u0131. Kas\u0131m 1848’de Prusya h\u00fck\u00fcmet darbesi patlak verdi\u011fi zaman, Neue Rheinische Zeitung, her say\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir \u00e7a\u011fr\u0131 ile, halk\u0131 vergi \u00f6dememeye ve zora kar\u015f\u0131 zorla kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Bu \u00e7a\u011fr\u0131 ve bir ba\u015fka makale y\u00fcz\u00fcnden, gazete 1849 ilkyaz\u0131nda, onu iki kez aklayan yarg\u0131c\u0131 kurul \u00fcyeleri kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Ensonu, May\u0131s 1849 ayaklanmalar\u0131 Dresden ve Renanya’da bast\u0131r\u0131l\u0131nca,[56] ve Palatinat ile Bade (sayfa 97) b\u00fcy\u00fck d\u00fckal\u0131\u011f\u0131 ayaklanmas\u0131na kar\u015f\u0131, Prusya, b\u00fcy\u00fck birliklerin kat\u0131ld\u0131klar\u0131 bir kampanyaya giri\u015fince, h\u00fck\u00fcmet kendini zora ba\u015fvuracak denli g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6rd\u00fc ve Neue Rheinische Zeitung’u yasaklad\u0131. K\u0131rm\u0131z\u0131 m\u00fcrekkeple bas\u0131lan son say\u0131, 19 May\u0131s g\u00fcn\u00fc yay\u0131mland\u0131.
Marx yeniden Paris’e gitti, ama 13 Haziran 1849 g\u00f6sterisinden[57] daha birka\u00e7 hafta sonra, Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan, ya Bretagne’da oturmak, ya da Fransa’dan \u00e7\u0131k\u0131p gitmek se\u00e7ene\u011fi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u0130kinci se\u00e7ene\u011fi benimsedi ve o zamandan beri oturdu\u011fu Londra’ya yerle\u015fti.
1850’de Neue Rheinische Zeitung’un yay\u0131n\u0131n\u0131 (Hamburg’da)[58] dergi bi\u00e7imi alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmeye giri\u015fildi, ama gericilik gitgide g\u00fc\u00e7lendi\u011finden, bir zaman sonra bu i\u015ften vazge\u00e7mek gerekti. Fransa’da 1851 Aral\u0131k h\u00fck\u00fcmet darbesinden hemen sonra, Marx, Louis Bonaparte’\u0131n 18 ‘Brumaire’i’ni yay\u0131nlad\u0131 (New York 1852, 2. bask\u0131, Hamburg 1869, sava\u015ftan az \u00f6nce yay\u0131mland\u0131) .1853’te, (ilkin Bale, daha sonra Boston, \u015fu son g\u00fcnlerde de Leipzig’de yay\u0131mlanan) Kolonya Kom\u00fcnistlerinin Duru\u015fmas\u0131 \u00dczerine A\u00e7\u0131klamalar’\u0131n\u0131 yazd\u0131.
Kolonya Kom\u00fcnistler Birli\u011fi[59] \u00fcyelerinin h\u00fck\u00fcm giymesinden sonra, Marx art\u0131k siyasal ajitasyonla u\u011fra\u015fmad\u0131 ve kendini, bir yandan, on y\u0131l boyunca, ekonomi politik konusunda British Museum kitapl\u0131\u011f\u0131nda bulunan zengin hazinelerin irdelenmesine ve \u00f6te yandan, Amerikan \u0130\u00e7 Sava\u015f\u0131n\u0131n[60] ba\u015f\u0131na de\u011fin ondan yaln\u0131zca imzal\u0131 mektuplar de\u011fil, ama Avrupa ve Asya’daki durum \u00fczerine bir\u00e7ok ba\u015fyaz\u0131 da yay\u0131mlayan New York Tribune[61] gazetesine yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lara verdi. Lord Palmerston’a kar\u015f\u0131, resmi \u0130ngiliz belgelerinin derinle\u015ftirilmi\u015f irdelemesine dayanan sald\u0131r\u0131lar\u0131, yergi yaz\u0131lar\u0131 bi\u00e7imi alt\u0131nda, Londra’da \u00fcst\u00fcste bas\u0131ld\u0131.
Uzun y\u0131llar s\u00fcren iktisadi irdelemelerinin ilk meyvesi, Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131, 1859’da (Berlin, Duncker) yay\u0131nlanan birinci fasik\u00fcl oldu. Bu yap\u0131t, Marx’\u0131n de\u011fer teorisinin ilk sistematik a\u00e7\u0131klamas\u0131 ile, onun para teorisini i\u00e7erir. \u0130talya sava\u015f\u0131[62] s\u0131ras\u0131nda, Marx, Londra’da yay\u0131mlanan Alman Das Volk[63] gazetesinde, kendine liberal s\u00fcsler veren ve ezilmi\u015f milliyetlerin kurtar\u0131c\u0131s\u0131 rol\u00fc oynayan bonapartizm ile, yans\u0131zl\u0131k \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda bulan\u0131k suda bal\u0131k (sayfa 98) avlamaya \u00e7al\u0131\u015fan o zamanki Prusya siyaseti sava\u015ft\u0131. Bu vesileyle, o s\u0131ralarda Louis-Napol\u00e9on’un hizmetinde olan ve, prens Napol\u00e9on’un (Plon-Plon) y\u00f6nergeleri \u00fczerine, Almanya’n\u0131n ikinci imparatorluk kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yans\u0131zl\u0131\u011f\u0131, hatta yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ajitasyon yapan Herr Karl Vogt’a sald\u0131rma zorunda da kald\u0131. Vogt’un kendisine kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcste y\u0131\u011fd\u0131\u011f\u0131 en al\u00e7ak\u00e7a ve bile bile uydurulmu\u015f kara\u00e7almalar\u0131, Marx, d\u00fczmece demokratlar emperyalist \u00e7etesi Vogt’lar\u0131 ve hempalar\u0131n\u0131n maskelerini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131, ve dolays\u0131z ve dolayl\u0131 kan\u0131tlar arac\u0131yla, Vogt’un ikinci imparatorluk taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f bulundu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi bir yap\u0131t olan Herr Vogt (Londra 1860) ile yan\u0131tlad\u0131. Vogt’un ikinci imparatorluk taraf\u0131ndan ger\u00e7ekten sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f bulundu\u011fu da, on y\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131; Bonaparte’dan para alanlar\u0131n 1879’te, Tuileries’de[64] bulunan ve Eyl\u00fcl h\u00fck\u00fcmeti[65] taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan listesinde, V harfinde \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Vogt – 1859 A\u011fustosunda… 40.000 Frank.”
Ensonu, 1867’de, Hamburg’da, Marx’\u0131n, iktisadi ve sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin temellerini ve, g\u00fcncel toplum, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imi ve bu \u00fcretim bi\u00e7iminin sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki ele\u015ftirisinin ana \u00e7izgilerini sergileyen ba\u015f yap\u0131t olan Kapital, Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisi’nin 1. cildi yay\u0131mland\u0131. \u00c7a\u011f a\u00e7an bu kitab\u0131n ikinci bask\u0131s\u0131 1872’de yap\u0131ld\u0131. Yazar \u015fu anda ikinci cildin haz\u0131rlanmasi ile u\u011fra\u015f\u0131yor .
Bu s\u0131rada, i\u015f\u00e7i hareketi bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde \u00f6yle bir g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131 ki, Marx uzun zamandan beri besledi\u011fi bir iste\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnebildi: Avrupa ve Amerika’n\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerini toplayan bir i\u015f\u00e7i birli\u011finin, i\u015f\u00e7ilerin kendi g\u00f6zlerinde oldu\u011fu gibi, burjuvalar\u0131n ve h\u00fck\u00fcmetlerin g\u00f6zlerinde de, sosyalist hareketin uluslararas\u0131 niteli\u011fini, deyim yerindeyse, cisimle\u015ftirecek ve b\u00f6ylece d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 korkuturken proletaryay\u0131 da y\u00fcreklendirecek ve g\u00fc\u00e7lendirecek bir i\u015f\u00e7i birli\u011finin kurulmas\u0131. 28 Eyl\u00fcl 1864 g\u00fcn\u00fc, yeni bir ayaklanman\u0131n Rusya taraf\u0131nda sert bi\u00e7imde bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulundu\u011fu Polonya yarar\u0131na, Londra Saint-Martin’s Hall’de yap\u0131lm\u0131\u015f bulunan bir halk toplant\u0131s\u0131, sorunu, co\u015fku ile kar\u015f\u0131lanan sunma olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Uluslararas\u0131 Emek\u00e7iler Derne\u011fi kurulmu\u015ftu, merkezi Londra’da olan ge\u00e7ici bir Genel Konsey, toplant\u0131 taraf\u0131ndan se\u00e7ildi, (sayfa 99) ve bu Genel Konsey ile La Haye Kongresine5 de\u011fin bunu izleyen Genel Konseylerin temel dire\u011fi de, Marx’\u0131n kendisi oldu. 1864 Kurulu\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131’ndan 1871 ‘deki Fransa’da \u0130\u00e7 Sava\u015f \u00dczerine \u00c7a\u011fr\u0131’ya de\u011fin, Enternasyonal Genel Konseyi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan hemen b\u00fct\u00fcn belgeleri Marx yazd\u0131. Marx’\u0131n Enternasyonal i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn etkinli\u011fini betimlemek, A vrupa i\u015f\u00e7ilerinin an\u0131s\u0131nda h\u00e2l\u00e2 ya\u015fayan bu derne\u011fin tarihini yazmak olurdu.
Paris Kom\u00fcn\u00fcn\u00fcn y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131, Enternasyonali \u00e7ok g\u00fc\u00e7 bir durum i\u00e7ine soktu. Her t\u00fcrl\u00fc ba\u015far\u0131l\u0131 pratik eylem olana\u011f\u0131 her yerde elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, Enternasyonal, Avrupa tarihinin birinci plan\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Onu yedinci b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 d\u00fczeyine \u00e7\u0131karm\u0131\u015f bulunan olaylar, onu ayn\u0131 zamanda cezas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir yenilgi ya da i\u015f\u00e7i hareketinin on y\u0131llar boyunca geriye p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmesi olacak olan davran\u0131\u015flardan, sava\u015fkan g\u00fc\u00e7lerini seferber edip, onlar\u0131 eyleme ge\u00e7irmekten al\u0131koyuyorlard\u0131. Ayr\u0131ca, \u00e7e\u015fitli yanlardan, Enternasyonalin ger\u00e7ek durumunu anlamaks\u0131z\u0131n ya da hesaba katmaks\u0131z\u0131n, Derne\u011fin b\u00f6yle apans\u0131z artan \u00fcn\u00fcn\u00fc, ki\u015fisel sivrilme iste\u011fi ya da salt \u00f6zenti erekleriyle s\u00f6m\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan unsurlar hep kendilerini ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Kahramanca bir karar almak gerekiyordu, La Haye Kongresinde bu karar\u0131 alan ve ona yengi kazand\u0131ran gene Marx oldu. G\u00f6rkemli bir kararla, Enternasyonal, bu darg\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ve karanl\u0131k unsurlar\u0131n merkezini olu\u015fturan bakunincilerin entrikalar\u0131ndan dolay\u0131 her t\u00fcrl\u00fc sorumlulu\u011fu \u00fczerinden att\u0131; sonra, genel gericilik kar\u015f\u0131s\u0131nda, kendisi i\u00e7in saptanm\u0131\u015f bulunan en y\u00fcksek dileklerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n, ve tam etkinli\u011fini i\u015f\u00e7i hareketinin ister istemez iflah\u0131n\u0131 kesecek bir dizi \u00f6zveriden ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc ayakta tutman\u0131n olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarak, -bu durum dolay\u0131s\u0131yla- Enternasyonal, Genel Konseyini Amerika’ya ta\u015f\u0131yarak, sahneden ge\u00e7ici olarak \u00e7ekildi. Sonradan olanlar, o zaman ve o zamandan beri s\u0131k s\u0131k ele\u015ftirilen bu karar\u0131n ne denli do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bir yandan, Enternasyonal ad\u0131na her t\u00fcrl\u00fc gereksiz silahl\u0131 ayaklanma giri\u015fimine son veriliyordu; \u00f6te yandan, \u00e7e\u015fitli \u00fclkeler sosyalist i\u015f\u00e7i partileri aras\u0131ndaki s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerin devam\u0131 da, b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler proletaryas\u0131n\u0131n, (sayfa 100) Enternasyonal taraf\u0131ndan uyand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunan \u00e7\u0131kar ortakl\u0131\u011f\u0131 ve dayan\u0131\u015fma bilincinin, ba\u011flar\u0131 \u015fimdilik bir zincir durumuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunan uluslararas\u0131 bir dernek bi\u00e7iminde varolmaks\u0131z\u0131n da kendini kabul ettirmesini bildi\u011fini tan\u0131tlad\u0131.
La Haye Kongresinden sonra, teorik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yeniden ba\u015flamak i\u00e7in gerekli dinginlik ve zaman\u0131, Marx, ensonu yeniden buldu. Umal\u0131m ki Kapital’in ikinci cildini daha \u00e7ok gecikmeksizin bask\u0131ya verebilsin.
Marx’\u0131n bilimler tarihine ad\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok ve \u00f6nemli bulgular aras\u0131nda, biz burada ancak ikisini belirtebiliriz.
Birincisi, genel d\u00fcnya tarihi anlay\u0131\u015f\u0131nda onun taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen devrimdir. Ondan \u00f6nceki t\u00fcm tarih anlay\u0131\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn tarihsel de\u011fi\u015fikliklerin son nedenlerinin, insanlar\u0131n de\u011fi\u015fken fikirlerinde aranmas\u0131 gerekti\u011fi ve, b\u00fct\u00fcn tarihsel de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7inde en \u00f6nemli olanlar\u0131n, t\u00fcm tarihi egemenlikleri alt\u0131na alan de\u011fi\u015fikliklerin, siyasal de\u011fi\u015fiklikler olduklar\u0131 fikrine dayan\u0131yordu. Ama fikirlerin insanlara nereden geldikleri ve siyasal de\u011fi\u015fikliklerin belirleyici nedenlerinin neler olduklar\u0131 hi\u00e7 sorulmuyordu. Yaln\u0131z, yeni Frans\u0131z tarih\u00e7ileri ile, k\u0131smen de yeni \u0130ngiliz tarih\u00e7ileri okulu, hi\u00e7 de\u011filse orta\u00e7a\u011fdan bu yana, Avrupa tarihindeki itici g\u00fcc\u00fcn, geli\u015fme yolundaki burjuvazi ile feodalite aras\u0131ndaki toplumsal ve siyasal egemenlik sava\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na de\u011fin gelmi\u015f bulunuyordu. Oysa Marx, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin, t\u00fcm tarihin bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131 tarihi oldu\u011funu, basit ve karma\u015f\u0131k b\u00fct\u00fcn siyasal sava\u015f\u0131mlarda, toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n toplumsal ve siyasal egemenli\u011finden ba\u015fka, eski s\u0131n\u0131flar i\u00e7in bu egemenli\u011fin korunup s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve y\u00fckselen s\u0131n\u0131flar i\u00e7in ise iktidar\u0131n fethinden ba\u015fka bir \u015feyin s\u00f6zkonusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131tlad\u0131. Ama bu s\u0131n\u0131flar nas\u0131l do\u011fuyor ve varl\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar? Her zaman toplumun belli bir anda ya\u015fam\u0131 i\u00e7in zorunlu olan \u015feyleri i\u00e7lerinde \u00fcretti\u011fi ve de\u011fi\u015fime soktu\u011fu maddi, elle tutulur ko\u015fullar gere\u011fince. Orta\u00e7a\u011f\u0131n feodal egemenli\u011fi, gereksinme duydu\u011fu hemen her \u015feyi \u00fcreten, de\u011fi\u015fim nedir hemen hemen bilmeyen ve yabanc\u0131 \u00fclkelere kar\u015f\u0131, onlara ulusal, ya da hi\u00e7 de\u011filse siyasal bir ba\u011fl\u0131l\u0131k veren sava\u015f\u00e7\u0131 soyluluk taraf\u0131ndan korunan, kendi kendine yeterli k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fc (sayfa 101) topluluklan ekonomisine dayan\u0131yordu. Kentler b\u00fcy\u00fcy\u00fcp ayr\u0131 bir zanaatsal sanayi ile, ilkin salt ulusal, sonra uluslararas\u0131 bir ticaret olu\u015funca, kentsel burjuvazi geli\u015fti ve, soylulu\u011fa kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131nda, ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 toplumsal s\u0131n\u0131f olarak feodal rejim i\u00e7indeki yerini .kazand\u0131. Ama, 15. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda ba\u015flayarak, yeni k\u0131talar\u0131n bulunmas\u0131, burjuvaziye ticari etkinli\u011fini yayma olanaklar\u0131 ve sanayi i\u00e7in yeni bir alan sa\u011flad\u0131. Tezgah, en \u00f6nemli etkinlik kollar\u0131nda, yerini man\u00fcfakt\u00fcre b\u0131rakt\u0131, man\u00fcfakt\u00fcr\u00fcn yerine de, s\u0131ras\u0131 gelince, son y\u00fczy\u0131l\u0131n bulu\u015flar\u0131ndan, \u00f6zellikle buhar makinesinin bulunmas\u0131ndan sonra olanakl\u0131 duruma gelen b\u00fcy\u00fck sanayi sayesinde, fabrika ge\u00e7ti. Bu sonuncu da, geri kalm\u0131\u015f \u00fclkelerde eski elle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yerine ge\u00e7erek, daha geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde g\u00fcncel ve yeni ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131, buhar makinelerini, demiryollar\u0131n\u0131 ve elektrikli telgraf\u0131 yaratarak, ticareti etkiledi. B\u00f6ylece burjuvazi, soyluluk ve soylulu\u011fa dayanan krall\u0131k elinde bulunan siyasal iktidardan daha uzun zaman uzakta kal\u0131rken, elleri aras\u0131nda gitgide daha \u00e7ok zenginlik ve toplumsal g\u00fc\u00e7 topluyordu. Ama belli bir geli\u015fme derecesinde -\u00f6rne\u011fin Fransa’da, B\u00fcy\u00fck Devrimden sonra- burjuvazi siyasal iktidar\u0131 da fethetti ve bu kez proletarya ve k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6yl\u00fcler kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u00f6netici s\u0131n\u0131f durumuna geldi. E\u011fer her an toplumun, tarih uzmanlar\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7 mi hi\u00e7 bilmedikleri iktisadi durumu \u00fczerine yeterli bir bilgi sahibi olunursa, b\u00fct\u00fcn tarihsel olaylar bu a\u00e7\u0131dan en kolay bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klan\u0131r. Bunun gibi, her tarihsel d\u00f6nemin kavram ve fikirleri de, bu d\u00f6nemin iktisadi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve bunlara ba\u011fl\u0131 toplumsal ve siyasal ili\u015fkiler arac\u0131yla en kolay bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klan\u0131rlar. \u0130lk kez olarak tarih, kendi ger\u00e7ek alan\u0131 \u00fczerine konmu\u015f bulunuyordu. \u0130nsanlar\u0131n, her \u015feyden \u00f6nce, yemeleri, i\u00e7meleri, bar\u0131nmalar\u0131 ve giyinmeleri, yani iktidar i\u00e7in sava\u015fabilmelerinden, siyaset, din ve felsefe ile u\u011fra\u015fabilmelerinden \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fi yolundaki elle tutulur, ama o zamana de\u011fin tamamen savsaklanm\u0131\u015f bulunan ger\u00e7ek, bu g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ger\u00e7ek, ensonu tarihte yeralma hakk\u0131n\u0131 elde ediyordu.
Sosyalist fikir bak\u0131m\u0131ndan, bu yeni tarih anlay\u0131\u015f\u0131 son derece \u00f6nemliydi. O zamana de\u011fin t\u00fcm tarihin s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 ve s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131mlar\u0131 i\u00e7inde devindi\u011fini, her zaman (sayfa 102) y\u00f6neten ve y\u00f6netilen, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131flar oldu\u011funu, ve insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun her zaman a\u011f\u0131r bir \u00e7al\u0131\u015fma ile az\u0131c\u0131k bir ya\u015fama sevincine yarg\u0131l\u0131 bulundu\u011funu tan\u0131tl\u0131yordu bu yeni anlay\u0131\u015f. Peki neden? \u015eundan ki, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesinin daha \u00f6nceki b\u00fct\u00fcn evrelerinde \u00fcretim hen\u00fcz o denli g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fc ki, tarihsel geli\u015fme ancak bu kar\u015f\u0131t bi\u00e7im alt\u0131nda kendini g\u00f6sterebilirdi; tarihsel ilerleme ger\u00e7ekte k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n etkinli\u011fine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, oysa b\u00fcy\u00fck y\u0131\u011f\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ayncal\u0131kl\u0131 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 durmadan artarken, kendi \u00e7erden \u00e7\u00f6pten ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi eme\u011fiyle kazanmaya yarg\u0131lanm\u0131\u015f kal\u0131yordu. Ama, o zamana de\u011fin yaln\u0131zca insanlann k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile a\u00e7\u0131klanabilir bir \u015fey olan varolan s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini do\u011fal ve akla-uygun bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayan bu tarih irdelemesi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan bug\u00fcn eri\u015filmi\u015f bulunan o \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 geli\u015fmeyi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarak, insanlan y\u00f6neten ve y\u00f6netilen, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen olarak b\u00f6lmek i\u00e7in, hi\u00e7 de\u011filse en ileri \u00fclkelerde, art\u0131k hi\u00e7bir bahane kalmad\u0131\u011f\u0131; iktidardaki b\u00fcy\u00fck burjuvazinin kendi tarihsel g\u00f6revini tamamlad\u0131\u011f\u0131, art\u0131k yaln\u0131zca toplumu y\u00f6netmeye yetenekli olmamakla kalmad\u0131\u011f\u0131, ama ticari bunal\u0131mlar\u0131n, ve en ba\u015fta son b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn,47 ve sanayiin b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerdeki durgunlu\u011funun da g\u00f6sterdi\u011fi gibi, \u00fcretimin geli\u015fmesine bir engel durumuna da gelmi\u015f bulundu\u011fu; tarihsel y\u00f6netimin proletaryaya, kendi toplumsal durumu gere\u011fi, kendini ancak her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini, her t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve genel olarak her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc ortadan kald\u0131rarak kurtarabilecek olan s\u0131n\u0131fa ge\u00e7ti\u011fi; burjuvazinin elinden ka\u00e7an toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin, toplumun b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin yaln\u0131zca \u00fcretime de\u011fil, ama toplumsal zenginliklerin da\u011f\u0131t\u0131m ve y\u00f6netimine de kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, ve t\u00fcm \u00fcretimin akla-uygun i\u015fletilmesi sayesinde, toplumsal \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri ve onlar\u0131n \u00fcr\u00fcnlerini, herkesin but\u00fcn akla-uygun gereksinmelerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 durmadan artan \u00f6l\u00e7\u00fcler i\u00e7ersinde sa\u011flayacak bi\u00e7imde art\u0131racak bir rejimin kurulmas\u0131 i\u00e7in, birle\u015fik proletarya taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilecekleri andan ba\u015fka bir \u015fey beklemedikleri kan\u0131s\u0131na da g\u00f6t\u00fcr\u00fcr .
Karl Marx’\u0131n ikinci \u00f6nemli bulgusu, sermaye ile emek ili\u015fkilerinin ensonu yap\u0131lm\u0131\u015f bulunan a\u00e7\u0131klamas\u0131, bir ba\u015fka (sayfa 103) deyi\u015fle, i\u015f\u00e7inin kapitalist taraf\u0131ndan, bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcncel toplumda, varolan kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imi i\u00e7inde s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin ger\u00e7ekle\u015fme bi\u00e7iminin tan\u0131tlanmas\u0131d\u0131r. Ekonomi politi\u011fin, t\u00fcm zenginlik ve t\u00fcm de\u011ferin tek kayna\u011f\u0131n\u0131n emek oldu\u011funu ortaya koymas\u0131ndan bu yana, nas\u0131l olup da \u00fccretlinin kendi eme\u011fi ile \u00fcretilen t\u00fcm de\u011feri almad\u0131\u011f\u0131 ve bunun .bir par\u00e7as\u0131n\u0131 kapitaliste b\u0131rakmas\u0131 gerekti\u011fi zorunlu olarak sorulacakt\u0131. Marx’\u0131n, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zamana de\u011fin, burjuva iktisat\u00e7\u0131lar ile sosyalistler, bu soruya ge\u00e7erli bir bilimsel yan\u0131t vermek i\u00e7in bo\u015funa \u00e7abalad\u0131lar. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fuydu: Bug\u00fcnk\u00fc kapitalist \u00fcretim bi\u00e7imi, iki toplumsal s\u0131n\u0131f\u0131n varolu\u015funu i\u00e7erir: bir yanda, \u00fcretim ve ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ellerinde tutan kapitalistler s\u0131n\u0131f\u0131; \u00f6te yanda ise, her t\u00fcrl\u00fc m\u00fclkten d\u0131\u015ftalanm\u0131\u015f, bir tek metadan: kendi emek-g\u00fc\u00e7lerinden ba\u015fka satacak hi\u00e7bir \u015feyi olmayan, dolay\u0131s\u0131yla, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131 elde etmek i\u00e7in bu emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fc satma zorunda olan proleter s\u0131n\u0131f. Ama bir meta\u0131n de\u011feri, onun \u00fcretimi ve yeniden-\u00fcretimi i\u00e7in toplumsal bak\u0131mdan gerekli-emek miktar\u0131 ile belirlenir; \u00f6yleyse, ortalama bir insan\u0131n bir g\u00fcnl\u00fck, bir ayl\u0131k, bir y\u0131ll\u0131k emek-g\u00fcc\u00fc de\u011feri, bu emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fcn bir g\u00fcn, bir ay, bir y\u0131l boyunca bak\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli \u00fcr\u00fcnler miktar\u0131 i\u00e7inde bulunan emek miktar\u0131 ile belirlenir. Bir i\u015f\u00e7iye bir g\u00fcn i\u00e7in gerekli \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretimleri i\u00e7in alt\u0131 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma gerektirdiklerini, ya da, bir ba\u015fka deyi\u015fle, bu \u00fcr\u00fcnler i\u00e7inde bulunan eme\u011fin, alt\u0131 saatlik bir emek miktar\u0131n\u0131 temsil etti\u011fini kabul edelim. Bu durumda, bir g\u00fcnl\u00fck emek-g\u00fcc\u00fc de\u011feri, kendini gene alt\u0131 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma gerektiren para tutar\u0131 ile d\u0131\u015fa vuracakt\u0131r. Gene kabul edelim ki, i\u015f\u00e7imizi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kapitalist ona bu tutar\u0131, yani onun emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tam de\u011ferini \u00f6desin. E\u011fer i\u015f\u00e7i kapitalist i\u00e7in g\u00fcnde alt\u0131 saat \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, kapitaliste harcamalar\u0131n\u0131 tamamen geri vermi\u015f olur: alt\u0131 saatlik emek i\u00e7in alt\u0131 saatlik \u00e7al\u0131\u015fma. Ama o zaman da kapitaliste hi\u00e7bir \u015fey kalmazd\u0131. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, kapitalist ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr: Ben, der, bu i\u015f\u00e7inin emek-g\u00fcc\u00fcn\u00fc alt\u0131 saat i\u00e7in de\u011fil, ama b\u00fct\u00fcn bir g\u00fcn i\u00e7in sat\u0131n ald\u0131m. Bunun sonucu, i\u015f\u00e7iyi, ko\u015fullara g\u00f6re, 8, 10, 12, 14 saat, hatta daha da \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, \u00f6yle ki, yedinci, sekizinci ve daha sonraki saatlerin \u00fcr\u00fcn\u00fc, \u00f6denmemi\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve (sayfa 104) kapitalistin cebine gider. B\u00f6ylece kapitalistin hizmetindeki i\u015f\u00e7i, yaln\u0131zca kapitalist taraf\u0131ndan \u00f6denen kendi emek-g\u00fcc\u00fc de\u011ferini yeniden \u00fcretmekle kalmaz, ama kapitalistin ilkin kendine maletmekle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve, sonradan, belirli iktisadi yasalar gere\u011fince, t\u00fcm kapitalist s\u0131n\u0131f \u00fczerine da\u011f\u0131lan ve toprak rant\u0131n\u0131n, k\u00e2r\u0131n, kapitalist birikimin, k\u0131sacas\u0131 aylak s\u0131n\u0131flar taraf\u0131ndan t\u00fcketilen ya da biriktirilen b\u00fct\u00fcn zenginliklerin \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131 olu\u015fturan art\u0131-de\u011feri de \u00fcretir. Ama, bug\u00fcnk\u00fc kapitalistler taraf\u0131ndan edinilen zenginliklerin, t\u0131pk\u0131 k\u00f6le sahiplerinin ya da serflerin eme\u011fini s\u00f6m\u00fcren feodal beylerin zenginlikleri gibi, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00f6denmemi\u015f eme\u011finin maledinmesinden geldiklerinin, ve b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imlerinin, birbirlerinden \u00f6denmemi\u015f eme\u011fin maledinme bi\u00e7imlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011finden ba\u015fka bir \u015feyle ayr\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131n tan\u0131tlanmas\u0131d\u0131r bu. Ama bu, bug\u00fcnk\u00fc toplumsal d\u00fczende hukuk ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn, hak ve \u00f6dev e\u015fitli\u011finin, \u00e7\u0131karlar aras\u0131nda genel uyumun egemen oldu\u011funu ikiy\u00fczl\u00fcce ileri s\u00fcren varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131n son siperlerinden kovulmalar\u0131d\u0131r da. Bug\u00fcnk\u00fc burjuva toplumun y\u00fcz\u00fcndeki maske, halk\u0131n engin \u00e7o\u011funlu\u011funun, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck, durmadan da k\u00fc\u00e7\u00fclen bir az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan devsel bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc kurumu olarak, kendisine \u00f6ngelen toplumlar\u0131n y\u00fcz\u00fcndeki maskelerden daha az \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.
Modern bilimsel sosyalizm, i\u015fte bu iki \u00f6nemli olgu \u00fczerine kurulmu\u015ftur. Kapital’in ikinci cildinde, kapitalist toplumsal sisteme ili\u015fkin bu bilimsel bulgular ile bunlardan daha az \u00f6nemli olmayan ba\u015fkalar\u0131 \u00e7ok geni\u015f bir bi\u00e7imde sergilenecek, ve ekonomi politi\u011fin birinci ciltte incelenmemi\u015f bulunan yanlar\u0131 da, b\u00f6ylece tam bir devrim konusu olacaklard\u0131r. Dileyelim ki Marx bu ikinci cildi k\u0131sa zamanda yay\u0131mlayabilecek durumda olsun. (sayfa 105)<\/p>\n