![](\"http:\/\/www.kheper.net\/topics\/philosophy\/Hegel_sketch.jpg\")
<\/h2>\n<\/h2>\nAkademik Revizyonizmin Gizli Nedeni*[1]<\/p>\n
\u201cAmac\u0131m, \u00f6ncelikle, Hegel\u2019i ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 alarak Marksist sentezi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fmak-t\u0131r\u2026 Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7inde belli bir idealizm ke\u015ffetmi\u015f olma iddias\u0131nday\u0131z\u2026 Bug\u00fcn, Marx\u2019\u0131n hayal bile etmemi\u015f oldu\u011fu baz\u0131 revizyonlar yapmak gerekli olabilir\u2026\u201d<\/p>\n
Hyppolite,[2]<\/p>\n
\u201cHegel sorunu uzun zaman \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc.\u201d<\/p>\n
A. Jdanov[3]<\/p>\n
Son yirmi y\u0131l i\u00e7inde Hegel\u2019in Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7inde yerini almas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde yo-rumlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 sorunu hafife al\u0131namaz.<\/p>\n
1930\u2019a kadar, Frans\u0131z burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesi Hegel konusunda e\u015fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir a\u015fa\u011f\u0131lamay\u0131 ve cehaleti inatla s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. V\u00e9ra\u2019n\u0131n[4] bol bol asl\u0131n\u0131n tam z\u0131dd\u0131 anlam \u00fcreten hatalarla bezenmi\u015f eski \u00e7evirileri (l\u2019Encyclop\u00e9die) k\u00fct\u00fcphane raflar\u0131n\u0131n derinliklerinde uyumaktad\u0131r. Yaln\u0131zca sosyalistler Hegel\u2019e belli bir ilgi g\u00f6sterdi (Latince teziyle Jaures, Lucien Herr veya Andler[5] gibi). Sayg\u0131n Frans\u0131z felsefesi onu yaln\u0131zca hakaretlerle anar. Hegel bir Almand\u0131, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n pis Alman\u0131\u2026 Bismarck ve Kaiser Wilhelm\u2019in manevi babas\u0131, hakk\u0131 yok eden zorbal\u0131k, vs… \u0130lk emperyalist sava\u015f\u0131n \u015fovenizminin anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn uzant\u0131lar\u0131, bizim Bergsonlar\u0131m\u0131z\u0131n, Boutrouxlar\u0131m\u0131z\u0131n ve Brunschvicgslerimizin anlay\u0131\u015f\u0131nda yank\u0131s\u0131n\u0131 buldu. Bu karanl\u0131k felsefeye, bu \u2018ak\u0131lla onaylanan \u015fiddet\u2019, bu korkun\u00e7 diyalekti\u011fe lanet olsun! Bizim filozoflar\u0131m\u0131z\u0131n Descartes\u2019\u0131 ve \u00f6z-kan\u0131t\u0131* vard\u0131, berrak zihnin basit eylemi ve \u2018b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z spirit\u00fcalizmi gelene\u011fi\u2019. B\u00fct\u00fcn bunlar ihtiyar Brunschvicg\u2019in, Hegel\u2019in zeka ya\u015f\u0131, \u00e7ocuksulu\u011fu, mitleri, vb. \u00fczerine s\u00f6vg\u00fcleriyle** ta\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ancak, bug\u00fcn binlerce defa hakaretlere ve topra\u011fa bo\u011fulmu\u015f olan bu \u00f6l\u00fc tanr\u0131 mezar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yor.
S\u00fcre\u00e7, 1930\u2019lar\u0131n Fransa\u2019s\u0131nda, \u00e7ekingen bir bi\u00e7imde, Jahn Whal\u2019\u0131n Le Malheur de la conscience[6] [Bilincin Mutsuzlu\u011fu]incelemesi, Alain\u2019in Id\u00e9es\u2019inde [Fikirler] (1931) Hegel hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmas\u0131 ve Revue de m\u00e9taphysique\u2019nin [Metafizik Dergisi] \u00f6zel say\u0131s\u0131yla (1931) ba\u015flad\u0131. Devam\u0131n\u0131 ise Koj\u00e8ve\u2019in Ecole Pratiques des Hautes Etudes\u2019deki (1933-39) seminerleri getirdi. O g\u00fcnlerde yar\u0131-sessiz durumdaki, ancak s\u00f6z konusu tarihten itibaren ses getirecek bir grup da (Sartre, Marleau-Ponty, Raymond Aron, Peder Fessard, Brice Parain, Caillois, vb.) seminerleri takip ediyordu. Koj\u00e8ve, Hegel\u2019in din felsefesi, tinin fenomenolojisi, efendi k\u00f6le diyalekti\u011fi, sayg\u0131nl\u0131k i\u00e7in m\u00fccadele, kendi i\u00e7in, kendinde, hi\u00e7lik, tasar\u0131m, \u00f6l\u00fcm\u00fcne m\u00fccadele i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan insan\u0131n \u00f6z\u00fc nosyonu ve hatan\u0131n do\u011fruya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc konular\u0131nda konu\u015fu-yordu. Fa\u015fizm taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fcnyada garip konular! Ard\u0131ndan sava\u015f y\u0131llar\u0131 geldi, bu d\u00f6nemde Hyppolite \u00e7evirilerini yay\u0131nlad\u0131<\/p>\n
(Ph\u00e9nom\u00e9nologie de l\u2019esprit [Tinin Fenomenolo-jisi] 1939 ve 1941\u2019de, Introduction \u00e1 la Philosophie du droit [Hukuk Felsefesine Giri\u015f] 1940\u2019ta); ve sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6nem, Hyppolite\u2019in 1946 tarihli tezinin, Gen\u00e9se et Structure de la Ph\u00e9nom\u00e9nologie de l\u2019esprit [Tinin Fenomenolojisi\u2019nin Do\u011fu\u015fu ve Yap\u0131s\u0131],Koj\u00e8ve\u2019in Introduction \u00e1 la lecture de Hegel\u2019inin [Hegel\u2019i Okumaya Giri\u015f] (1947), Peder Niel\u2019in Hegel\u2019i konu alan kitab\u0131[7] ve Peder Fessard\u2019\u0131n on farkl\u0131 dergide yaz\u0131lar\u0131n\u0131n[8] yay\u0131nlanmas\u0131na sahne oldu. Bunu takdis merasimleri izledi; Hyppolite Sorbonne\u2019a yerle\u015fti, Hegel yorumculu\u011fu yoluyla burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ustalar\u0131ndan biri olarak yeniden tan\u0131nd\u0131; her kitap\u00e7\u0131 vitrininde Hegel tefsirleri, her d\u00f6nemlik tezde \u2018olumsuzun eme\u011fi\u2019, her akademik konu\u015fmada efendi ve k\u00f6le, Jean Lacroix\u2019da bir bilincin \u00f6tekine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131[9], Petite Logique[10] [Hegel\u2019in K\u00fc\u00e7\u00fck Mant\u0131k\u2019\u0131] \u00fczerine tart\u0131\u015fan teologlar\u0131m\u0131z; ve yeniden can verilen \u00f6l\u00fc bir beden i\u00e7in yap\u0131lan akademik-dini zafer \u015fenli\u011fi i\u00e7in gereken di\u011fer her \u015fey.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu pat\u0131rt\u0131 ne anlama geliyordu? Cevap verebilmek i\u00e7in birka\u00e7 ad\u0131m geri \u00e7ekilmek ve sorunu burjuva ideolojisinin tarihi i\u00e7indeki yerine oturtmak gerekiyor. Hegel\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izle-yen 120 y\u0131ll\u0131k s\u00fcreci takip edersek, burjuva d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin ona kar\u015f\u0131 iki farkl\u0131 tav\u0131r tak\u0131nd\u0131kla-r\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: d\u00fc\u015fmanl\u0131k, g\u00f6rmezden gelme, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rme, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar h\u00e2kim e\u011filim oldu; 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana ise giderek artan bir ilgi. Bu keskin y\u00f6n de\u011fi\u015fikli\u011fini nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz?<\/p>\n
19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar burjuva felsefesi, Hegel\u2019e asla ciddi anlamda ilgi g\u00f6stermedi. As-l\u0131nda do\u011fas\u0131 gere\u011fi Hegelci felsefe, y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131ndan itibaren y\u00fckselmeye ba\u015flayan burju-vaziyi tatmin edemezdi. 1820\u2019den 1848\u2019e kadar Hegel felsefesi (\u00f6zellikle de hukuk ve din felsefesi), hen\u00fcz burjuva devrimini tamamlayamam\u0131\u015f geri bir \u00fclkedeki \u015f\u00f6valye hiyerar\u015fisi ve yar\u0131 feodal yap\u0131lara dayanan Prusya monar\u015fisinin en gerici unsurlar\u0131n\u0131n bir teminat\u0131 olarak i\u015f g\u00f6rd\u00fc. Hegelci sistem, kral\u0131, aristokratlar\u0131, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerini ve polisi me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131yordu; eski d\u00fczenin kurumlar\u0131n\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tabakan\u0131n (\u201csivil toplum\u201dun, burjuvazinin ekonomik etkinli\u011finin) di\u011fer tabakalara t\u00e2bi olmas\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n
Ancak rasyonel y\u00f6ntemi sayesinde, tarihi bir s\u00fcre\u00e7 olarak kavramas\u0131, emek ve diyalektik hak-k\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri nedeniyle Hegel\u2019in felsefesi, sadece feodalizmin de\u011fil ayn\u0131 zamanda, Fransa ve \u0130ngiltere\u2019de kurulmu\u015f bulunan ve giderek Alman feodal kurumlar\u0131n\u0131n da temelini a\u015f\u0131nd\u0131rmaya ba\u015flayan burjuva d\u00fczenini bile tart\u0131\u015fmaya a\u00e7abilecek, \u201cele\u015ftirel ve devrimci\u201d bir felsefeyi de te\u015fvik edebilirdi.* Marx ve Engels, Hegel\u2019in kendi geli\u015fimlerinde oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc teslim etmi\u015f, onu \u00e7ok dikkatli bir ele\u015ftiriye t\u00e2bi tutmu\u015f ve b\u00f6ylece mistifikasyonlardan soyut-layarak onun d\u00fc\u015f\u00fcncesini bilimsel sosyalizmin kurulu\u015funa katk\u0131da bulunacak bir d\u00fczeye \u00e7\u0131-karm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n
Mistikle\u015ftirilmi\u015f bi\u00e7imi i\u00e7inde diyalektik, Almanya\u2019da moda haline gelmi\u015fti, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u015fyan\u0131n mevcut d\u00fczenini y\u00fcceltir gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Rasyonel bi\u00e7imi i\u00e7indeyse burjuvazi i\u00e7in bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ve nefret kayna\u011f\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u015fyan\u0131n mevcut d\u00fczeninin olumlu y\u00f6n\u00fcn\u00fc tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 kadar, mevcut durumun olumsuzlanmas\u0131n\u0131, zorunlu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de tan\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc tarih i\u00e7inde geli\u015fmi\u015f bulunan her toplumsal bi\u00e7imi ak\u0131\u015fkan hali i\u00e7inde kavrar ve b\u00f6ylece \u015fimdi varolmas\u0131 kadar do\u011fas\u0131n\u0131n ge\u00e7ici niteli\u011fini de hesaba katmaktad\u0131r; bunu da d\u0131\u015fardan bir \u015fey empoze etmeden yapar, keza \u00f6z\u00fc bak\u0131m\u0131ndan ele\u015ftirel ve devrimcidir. (Marx, Kapital\u2019in \u0130kinci Bask\u0131s\u0131na \u00d6ns\u00f6z)[11]<\/p>\n
Sistemin i\u00e7eri\u011fi ve \u201cdiyalektik kutsama\u201d gerici bir feodal devletin hizmetinde kullan\u0131labilirdi. Ele\u015ftirel, devrimci metot ise, tarihin bilimsel bir teorisini ortaya \u00e7\u0131karmaya yard\u0131mc\u0131 olabilirdi. Hegelci sistem kapsam\u0131nda, m\u00fcmk\u00fcn olan en \u00f6nemsiz paya lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve orta\u00e7a\u011fa \u00f6zg\u00fc meslek \u00f6rg\u00fctlerinden biri d\u00fczeyine indirgenmi\u015f, [diyalektik] y\u00f6ntem taraf\u0131ndan gelece\u011fi tehdit edilen burjuvazi ise, kendini Hegel\u2019de tan\u0131yamad\u0131. \u00c7ok \u00f6fkelenmi\u015ftir. Hegel\u2019i \u201c\u00f6l\u00fc k\u00f6pek\u201d* ilan etti (Mendelsshon da Spinoza\u2019y\u0131 b\u00f6yle niteliyordu**) ve kendine ba\u015fka hocalar aramaya koyuldu.<\/p>\n
Burjuvazinin Hegel\u2019e kar\u015f\u0131 tavr\u0131, kendinden, ekonomik g\u00fcc\u00fcnden ve gelece\u011finden emin olan bir s\u0131n\u0131f\u0131n tipik davran\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Burjuvazi, her zaman belli bir mesafeyle de olsa, genellikle de-rinlikli bir bi\u00e7imde, Devrim d\u00f6neminin ve \u0130mparatorluk\u2019un [1789 ve Napolyon] s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131n\u0131n korkun\u00e7 somut diyalekti\u011fini yans\u0131tan bir felsefede, kendi kayg\u0131lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamad\u0131. Ya da, daha \u00e7ok, kendi yans\u0131mas\u0131n\u0131, burada bulmak istemedi; yak\u0131nda gelmesi muhtemel olan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn habercilerini ke\u015ffetme korkusuyla, kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ek k\u00f6kenlerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131 reddetti. Hegel burjuvazinin \u00f6n\u00fcne, ya \u2013feodal mutlakiyet\u00e7i tipte\u2013 gerici kurumlar\u0131n korunmas\u0131 ya da devrim tehdidi gibi iki se\u00e7enek koyuyordu. Oysa d\u00f6nemin burjuvazisi ekonomik liberalizme kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek bir liberal felsefeye ihtiya\u00e7 duymaktayd\u0131; ufku a\u00e7\u0131k bir gelece\u011fin, kendi etkinli\u011fiyle yasan\u0131n uyumunun felsefesine ihtiya\u00e7 duyuyordu. <\/p>\n
Liberalizmin, do\u011fmakta ve geli\u015fmekte olan burjuvazinin \u00f6zg\u00fcn ideolojisini, onun \u201ckendine olan g\u00fcvenini\u201d, ideal olumlanmas\u0131n\u0131, dinini temsil etti\u011fini \u2013ve burjuvazinin, \u015fimdi son evresini ya\u015famakta oldu\u011fumuz emperyalizmin b\u00fcy\u00fck krizine kadar, her f\u0131rsatta ve her ko\u015fulda, \u00f6z-olumlamas\u0131 olarak liberalizme ba\u015fvurmaktan vazge\u00e7memi\u015f oldu\u011funu\u2013 vurgulamam\u0131z gerekiyor.
18. y\u00fczy\u0131l Ayd\u0131nlanma filozoflar\u0131n\u0131n, devrimin habercilerinin liberalizmi, bu ideolojinin ilk evresini, hen\u00fcz taleplerini kabul ettirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemine \u00f6zg\u00fc muhalif ve \u00fctopik evre-sini olu\u015fturmu\u015ftur. Bu, ahlaki ve politik taleplerin, burjuvazinin feodal sistemin yap\u0131lar\u0131 tara-f\u0131ndan bast\u0131r\u0131lan ekonomik ve yasal taleplerini g\u00f6zden saklad\u0131\u011f\u0131, soyut bir d\u00f6nemdi. Bir kez bu dar yap\u0131lar \u00e7\u00f6kt\u00fckten ve burjuvazi topluma ekonomik etkinli\u011finin yasalar\u0131n\u0131 (sanayi serbest\u00eesi, serbest ticaret, serbest emek) dayatt\u0131ktan sonra burjuva liberalizmi, yeni bir bi\u00e7im ald\u0131. Daha \u00f6nce ele\u015ftireldi, pozitif oldu; felsefiydi, iktisadi hale geldi. \u0130ktisat\u00e7\u0131lar bu andan itibaren burjuvazinin filozoflar\u0131 haline geldiler (Smith, Sayve onlar\u0131n liberal ekolden izleyicileri, fay-dac\u0131lar, vs.); onlar\u0131n iyimserlikleri, sadece, etkinlik yasalar\u0131n\u0131 evrensel yasalar olarak g\u00f6rd\u00fckleri burjuvazinin kendine g\u00fcvenini yans\u0131t\u0131yordu.
Bununla birlikte bu muzaffer liberalizm, orijinal bi\u00e7imini uzun s\u00fcre koruyamad\u0131: varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecekse, tutkular\u0131n\u0131 gizlemek ve maskesinin ard\u0131na saklanmak durumundayd\u0131. 1848\u2019de i\u015f\u00e7ilerin ilk ayaklanmay\u0131 ba\u015flatmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu ilk krizin sonras\u0131nda, burjuvazi geri kalanlar\u0131 koruyabilmek i\u00e7in baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7mek durumunda kald\u0131. Kaderini \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc adamlar\u0131n\u201d (III. Napolyon, Bismarck, vb.) ellerine teslim etti ve kendini \u2018i\u015fe\u2019 verdi. Pozitivizm bir anlamda bu geri \u00e7ekili\u015fin \u2018betimleyici\u2019 felsefesi oldu. \u0130ktisattan geri \u00e7ekilirken, pozitivizm, h\u0131zla geli\u015fen do\u011fa bilimlerinin en soyut bi\u00e7imlerini burjuva d\u00fczeninin me\u015frula\u015ft\u0131-r\u0131lmas\u0131na ba\u011flama sanc\u0131lar\u0131 i\u00e7indeydi. Liberalizm asla yok olmad\u0131. Kapitalist yo\u011funla\u015fman\u0131n amans\u0131z geli\u015fimi, krizler ve giderek daha \u015fiddetli bir hal alan s\u0131n\u0131f kavgas\u0131 bi\u00e7imleri (Fransa\u2019da Haziran g\u00fcnleri, Paris Kom\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn bast\u0131r\u0131lmas\u0131) taraf\u0131ndan, derece derece ekonomik ve politik hayat\u0131n d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fclerek, felsefeye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 boyunca t\u00fcm bat\u0131 Avrupa\u2019da g\u00f6zlemleyebilece\u011fimiz \u201cKant\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d\u00fcn ger\u00e7ek arkaplan\u0131 budur. <\/p>\n
Ancak bu felsefi liberalizm, 18. y\u00fczy\u0131lda sahip oldu\u011fu pozitif anlama art\u0131k sahip de\u011fildi. 18. y\u00fczy\u0131l liberal felsefesi \u00fctopyac\u0131yd\u0131. Burjuvazinin ekonomik taleplerini ahlaki ve idealist bir felsefeye (Rousseau ve Kant\u2019ta oldu\u011fu kadar, Ansiklopedistlerde de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi) d\u00f6-n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc burjuva \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri hen\u00fcz, bu taleplerin arkas\u0131ndaki ger\u00e7ek itici g\u00fc\u00e7 olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcnecek kadar geli\u015fmemi\u015flerdi. Ayr\u0131ca, 18. y\u00fczy\u0131lda, liberal felsefe daha \u00e7ok do\u011fmakta olan kapitalizmin ger\u00e7ek (liberal) yasalar\u0131n\u0131n ideal terimlere terc\u00fcmesi niteli\u011findeydi. Liberal burjuva ekonomistleri, sadece, 18. y\u00fczy\u0131l filozoflar\u0131n\u0131n \u00fctopik taleplerini ekonominin somut dili i\u00e7inde ifade ediyorlard\u0131. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ise tam tersine liberalizm ekonominin somut alan\u0131n\u0131 terk etti ve felsefede s\u0131\u011f\u0131nak aramaya koyuldu. Bu felsefeye geri d\u00f6n\u00fc\u015f d\u00f6nemi, burjuvan\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda gerici bir nitelik arz etmi\u015ftir. 18. y\u00fczy\u0131lda felsefi liberalizm, gelecekten haber verenlerin felsefesiydi; 19. y\u00fczy\u0131lda k\u00f6r\u00fcn felsefesi haline geldi. \u015eayet 19. y\u00fczy\u0131lda burjuvazi liberalizmi ahlaki terimlerle ya da \u201ctinin etkinli\u011fi\u201d (yeni-Kant\u00e7\u0131l\u0131\u011fa uygun olarak) terimleriyle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fse, bunun nedeni art\u0131k ekonomi konusunda bilin\u00e7li cehaleti de\u011fildi, sadece ekonomi art\u0131k liberal olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in bu b\u00f6yle olmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda yeni-Kant\u00e7\u0131l\u0131k iki y\u00f6nl\u00fc bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r: burjuvazinin ideolojik me\u015frula\u015ft\u0131-r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir geri \u00e7ekilme alan\u0131 olu\u015fturuyordu, ayn\u0131 zamanda, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva k\u00f6rle\u015fmesinin do\u011fal felsefesiydi. Buradan da, bu geri \u00e7ekilmenin sadece taktiksel nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda kesin bir sosyal anlama da sahip oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Liberalizmi ger\u00e7ek d\u00fcnyada kuramam\u0131\u015f olan burjuvazi, onu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n hayalci beklentilerinde bulmaktan \u00e7ok mutlu oldu. Mevcut durumunun ifadesi olan terimlerle kendini me\u015frula\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu i\u015fi ona yalakal\u0131k etmeye haz\u0131r olanlara b\u0131rakt\u0131 ve daha iyi \u00f6tebilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle bunlar\u0131 \u00fcniversitelerine yerle\u015ftirdi. Profes\u00f6rlerin liberalizmi, art\u0131k h\u00e2kim burjuvazinin ekonomik ve politik etkinli\u011finden t\u00fcreyen somut taleplerini de\u011fil, burjuvazinin ekonomik geli\u015fimi taraf\u0131ndan yok edilen ve proletarya seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen bir k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin arzular\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yordu \u2013ve bu s\u0131n\u0131f, olaylar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi ger\u00e7ek geli\u015fim \u00e7izgisine ra\u011fmen burjuvazinin tabakalar\u0131na geri d\u00f6nmeyi arzu ediyordu. Bu liberalizmin tarihi, a\u00e7\u0131k\u00e7a, burjuvazinin kendi kurbanlar\u0131n\u0131 \u00f6v\u00fcc\u00fcleri haline getirmesini sa\u011flayan operasyonunun tarihidir.
Bununla birlikte, tekelci ekonominin geli\u015fimi, proletarya \u00f6rg\u00fctlenmesinin geni\u015flemesi, em-peryalist sava\u015flar, emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n SSCB zaferi, emperyalizmin derinle\u015fen krizi, burjuvazinin politik diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve fa\u015fizme geri d\u00f6n\u00fc\u015f, vb. nedenlerle burjuvazi giderek o ana kadar ne pahas\u0131na olursa olsun \u00f6z-me\u015frula\u015ft\u0131rma arac\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131 liberal ideolojiyi terk etmeye ba\u015flad\u0131. Bu ad\u0131m birdenbire at\u0131lmad\u0131, ne de burjuva \u201cfilozoflar\u0131\u201d eski sevgilerinden birdenbire vazge\u00e7tiler.* Ancak yava\u015f yava\u015f, yeni mitler ve yeni efendiler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve itibar kazanmaya ba\u015flad\u0131lar: bunlar krize batm\u0131\u015f bir d\u00fcnyan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verdiler. Grosso modo [kabaca] denilebilir ki, burjuva filozoflar\u0131 d\u00fcnyalar\u0131 de\u011fi\u015firken efendilerini de\u011fi\u015ftirdiler ve kapitalizm liberalizmden emperyalizme kendi ge\u00e7i\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirirken, Kant\u2019tan Hegel\u2019e \u00e7ark ettiler. Bu noktadan itibaren burjuvazi, geri kalanlar\u0131 korumak i\u00e7in baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan vazge\u00e7me takti\u011fini dahi kullanamazd\u0131. 19. y\u00fczy\u0131ldan itibaren emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n tehditk\u00e2r y\u00fckseli\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda ve d\u00fcnya sava\u015flar\u0131n\u0131n \u015fiddeti i\u00e7inde hayatta kalabilmek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin ac\u0131kl\u0131 umutlar\u0131na de\u011fil, itaatkar askerlere, polislere, sivil u\u015faklara ve yarg\u0131\u00e7lara, bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra mutlaka yumu\u015fak ba\u015fl\u0131 bir emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ihtiyac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc; klasik liberalizme saplan\u0131p kalm\u0131\u015f ayd\u0131nlara de\u011fil, burjuvazinin kurbanlar\u0131n\u0131n t\u00fcketimine sunulacak kriz duru-muna uygun mitler \u00fcretebilecek \u2013kendi kurbanlar\u0131n\u0131n, ald\u0131\u011f\u0131 her yeni pozisyonu savunmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bi\u00e7imde onlar\u0131 doland\u0131ran bir u\u015fakl\u0131k ideolojisi \u00fcretebilecek\u2013 k\u00f6rl\u00fck filozoflar\u0131na muhta\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Felsefi liberalizm her \u015feye ra\u011fmen bilimde ve tarihte, \u015fimdi giderek kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015f bir iyimserli\u011fi koruyabilmi\u015fti: bunun yerine \u201cdeneyim\u201d felsefeleri, \u201ceylem\u201d, \u201csezgi\u201d, \u201cvarolu\u015f\u201d, \u201cya\u015fam\u201d, \u201ckahramanl\u0131k\u201d felsefeleri ve \u00e7ok ge\u00e7meden nihayet \u201ckan\u201d felsefeleri boy verdi. D\u00fcnyada ak\u0131l nam\u0131na ne varsa bo\u015falt\u0131l\u0131p yerine bu mitler doldu-ruldu.
Bu \u00e7er\u00e7eve g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmadan, Hegel\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn izledi\u011fi y\u00f6n ve Hegel\u2019in nas\u0131l yorumlanm\u0131\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lamaz. <\/p>\n
\u0130lk olarak, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan ba\u015flay\u0131p, hen\u00fcz tamamlanmakta olan yar\u0131m y\u00fczy\u0131ll\u0131k d\u00f6nemi kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmemiz gerekiyor. Premier Congr\u00e9s Hegel\u2019de [Birinci Hegel Konferans\u0131][12] (1930) ba\u015flay\u0131p, Almanya, Hollanda, B\u00fcy\u00fck Britanya, \u0130talya ve Fransa\u2019daki Hegel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00f6zetlenen tart\u0131\u015fmalar, bu hareketin \u00e7ok yayg\u0131n bir uyum i\u00e7inde geli\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Sadece Fransa, 19. y\u00fczy\u0131l sonu ve 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki emperyalist \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan muazzam felsefi \u015fovenizme ba\u011fl\u0131 nedenlerle, geriden gelmi\u015ftir: b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z spirit\u00fcalizm gelene\u011finin k\u00f6t\u00fc Alman felsefesine kar\u015f\u0131t olarak y\u00fcceltilmesi, Kant\u00e7\u0131 ve Descartes\u00e7\u0131 tipte liberal felsefelerin hayatta kalm\u0131\u015f olmalar\u0131, 1918 zaferinin verdi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 zindelik duygusu, yo\u011funla\u015fma s\u00fcrecinin nispeten gecikmi\u015f olmas\u0131, kolonyal emniyet s\u00fcbab\u0131 vs. \u0130talya ve Almanya\u2019da Hegel\u2019e genellikle [\u00f6nceden de] \u00e7ok daha s\u0131k ba\u015fvuruluyor olmas\u0131 bizim tezlerimizle tezat olu\u015fturmaz. Hegel incelemelerinin bu \u00fclkelerdeki \u201cilerlemi\u015f\u201d evresi, devletin \u201cilerlemi\u015f\u201d evresinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildir.
\u0130kinci olarak, bu genel tablo i\u00e7inde, Hegel\u2019in yorumlanmas\u0131 ile Hegel\u2019e \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u201d\u00fcn derinden ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu vurgulayal\u0131m. Burjuvazi, Hegel\u2019e, onun d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ger\u00e7ek tarihsel de-\u011ferini anlamak i\u00e7in, ya da rasyonel bir diyalektik kapsam\u0131ndaki devrimci bir y\u00f6ntemin vaatleri do\u011frultusunda d\u00f6nmez. Bilimsel sosyalizmin kurucular\u0131n\u0131n tersine, sistemin bir ele\u015ftirisi yoluyla rasyonel devrimci \u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rt etme perspektifiyle de hareket etmiyordu. T\u00fcm dikkatini Hegel\u2019in felsefesinin gerici y\u00f6nleri \u00fczerinde yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 ve b\u00fcy\u00fck hocay\u0131 daha fazla ikiye b\u00f6lemeyece\u011fine g\u00f6re, Hegel\u2019de devrimci olan\u0131n, maskelenmi\u015f bir gericilikten ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye koyuldu. Sonu\u00e7 \u00e7ok itinal\u0131 bir tefsir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu: Dilthey, Haering, Kroner ve Glockner Almanya\u2019da bu i\u015fin \u00f6nc\u00fcleriydi; Jean Wahl ve Hyppolite ise Fransa\u2019da onlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini belleten asistanlar\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynad\u0131lar. T\u00fcm operasyonun amac\u0131, Dilthey\u2019in olduk\u00e7a a\u00e7\u0131k terimlerle dile getirdi\u011fi gibi, diyalekti\u011fin bilimsel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha \u00e7ok belli bir y\u00f6ntem i\u00e7inde in\u015fa edilmi\u015f irrasyonalizm oldu\u011funu kan\u0131tlamakt\u0131. Ve bu nedenledir ki, rasyonel diyalekti\u011fin ger\u00e7ek \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cprimitif bir irrasyonalizmde\u201d aramak gerekir, benzer bir \u015fekilde Hegel\u2019in \u201cpan-lojizm\u201dinin ger\u00e7ekli\u011fini de asl\u0131nda temel bir \u201cpan-trajisizm\u201dde aramak gerekir.[13] Bu k\u00f6kensel irrasyonalizm ve pan-trajisizm de bir yerlerde ke\u015ffedilmeliydi ve m\u00fcmk\u00fcnse rasyonalizmden ve lojizmden \u00f6nce geldi\u011fi bir yerlerde. Gen\u00e7 Hegel el \u00fcst\u00fcnde tutuluyorsa tam da s\u00f6z konusu el\u00e7abuklu\u011funa uygun oldu\u011fu i\u00e7indir. Bu nedenle Hegel\u2019in alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 erken d\u00f6nem eserleridir. Bu eserleri, yay\u0131nlan\u0131yor (Nohl 1907, Lason 1923, Hoffmeister 1931 ve 1936, Bern, Frankfurt ve Jena d\u00f6nemi eserleri) ve k\u0131l\u0131 k\u0131rk yararak inceleniyordu. Bunlar karanl\u0131k eserlerdi \u2013dolay\u0131s\u0131yla irrasyonel olduklar\u0131 varsay\u0131ld\u0131\u2013; bu eserler dinden bahsediyorlard\u0131 \u2013dolay\u0131s\u0131yla dini olduklar\u0131na karar verildi\u2013*; \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 betimliyorlard\u0131 \u2013buradan hareketle par\u00e7alanman\u0131n do\u011frudan temsili olduklar\u0131 kabul edildi. \u201cHegel\u2019in gen\u00e7lik sezgileri\u201d[14] ile ilgili eski nakarat\u0131 tekrar etmek (herkes bilir ki, insan, t\u0131pk\u0131 b\u00fct\u00fcn hayat\u0131 boyunca ilk ergenlik a\u015fk\u0131n\u0131 aramakla zaman\u0131n\u0131 ge\u00e7irmesi gibi, bu ilk sezilerinden, g\u00fcnlerini bunlar\u0131 derinle\u015ftirmek, a\u00e7\u0131klamak ve terc\u00fcme etmekle ge\u00e7irse de kurtulamaz), ve Hegel\u2019in g\u00fc\u00e7l\u00fc diyalekti\u011finin bir b\u00fct\u00fcn olarak bu dinsel, irrasyonel ve trajik temel sezgilerinin biraz de\u011fi\u015fmi\u015f bir halinden ibaret oldu\u011funu s\u00f6ylemek yetiyordu; b\u00f6ylece oyun oynanm\u0131\u015f ol-maktayd\u0131! Bize s\u00f6ylenen, a\u00e7\u0131k\u00e7a, e\u011fer Fenomenoloji\u2019yi ve l\u2019Encylop\u00e9die\u2019yi anlamak istiyorsak, \u0130brahim\u2019e, \u0130shak\u2019a ve \u00e7\u00f6llere geri d\u00f6nmemiz gerekti\u011fidir. Bug\u00fcn bu tip bir yorumun, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bir el\u00e7abuklu\u011fu oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.
Bu yorum, \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u201d\u00fcn anlam\u0131n\u0131 daha iyi kavramay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor. \u00d6ncelikle, geride b\u0131rak-t\u0131\u011f\u0131m\u0131z yar\u0131m y\u00fczy\u0131lda Hegel\u2019e geri d\u00f6nmekte olan burjuvaziyi bu d\u00f6n\u00fc\u015fe sevk eden nedenle-rin, bir y\u00fczy\u0131l \u00f6nce ona s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nmesine neden olanlar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Bu bir te-sad\u00fcf de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, Hegelci devlet felsefesi, genel politik y\u00f6nelimleri bak\u0131m\u0131ndan emper-yalist burjuvaziye, bir y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Prusya feodalizmine verdi\u011finden \u00e7ok daha iyi hizmet vere-bilecekti. Hegelci devlet teorisi, gen\u00e7 ve geli\u015fen bir s\u0131n\u0131f\u0131 (o d\u00f6nem i\u00e7in \u2018sivil toplum\u2019un bur-juvazisini) can \u00e7eki\u015fmekte olan en gerici s\u0131n\u0131f\u0131n (Prusya aristokrasisi) iradesine t\u00e2bi k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn roller de\u011fi\u015fmi\u015ftir: can \u00e7eki\u015fmekte olan art\u0131k y\u00fckselen emek\u00e7i s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan a\u015f\u0131lm\u0131\u015f bulunan ve mahkum edilen emperyalist burjuvazidir. [Bu a\u00e7\u0131dan] \u00d6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeki burjuva-zinin, y\u00fckselmekte olan s\u0131n\u0131fa boyun e\u011fdirmeyi ve do\u011fmakta olan yeni d\u00fcnyay\u0131 son nefesini veren bir d\u00fcnyan\u0131n ayaklar\u0131 alt\u0131na itmeyi ama\u00e7layan bir devlet felsefesi ya da tarih felsefesinin Hegelci bir \u00e7e\u015fitlemesini, \u015fevkle hat\u0131rlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey yoktur. Emperya-lizm yanl\u0131s\u0131 Alman filozof ve tarih\u00e7i Meinecke\u2019nin, Hegel\u2019i, II. Wilhelm\u2019in gerici politikalar\u0131n\u0131n bir esin kayna\u011f\u0131 olarak saptamas\u0131[15], Gentile ve Costomagna gibi fa\u015fist doktrininin mimar\u0131 \u0130talyan filozoflar\u0131n\u0131n Hegelci felsefeyi yeniden cilalamak durumunda kalmas\u0131, Mussolini\u2019nin, Hegel\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde Marx\u2019\u0131 revize etmi\u015f olan Sorel\u2019in okuluna kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ger\u00e7e\u011fi, ya da bizim \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131m\u0131z olan Raymond Aron, Fessard ltd. \u015fti\u2019nin[16], Fransa\u2019da gericilik projelerine d\u00f6n\u00fck \u015f\u00fckran ifadeleri i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 kayna\u011f\u0131, Hegel\u2019de bulup \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olmalar\u0131 birer tesad\u00fcf de\u011fildir. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u201cmistifiye edilmi\u015f bi\u00e7imi i\u00e7inde bu diyalekti\u011fin\u201d, Marx\u2019\u0131n dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, \u201cvarolan\u0131 y\u00fcceltiyor ve onurland\u0131r\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in\u201d, u\u015fakl\u0131\u011fa \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ortak \u00e7\u0131kar, polisiye tedbirlere ve sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131na insan bireyin savunulmas\u0131 demeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir kez daha \u201cmoda haline gelmi\u015f oldu\u011funu\u201d [Kapital\u2019in \u0130kinci Bask\u0131s\u0131na \u00d6ns\u00f6z] s\u00f6ylemekle yetinmeyip daha ileri gitmemiz ve bu mistifiye edilmi\u015f diyalekti\u011fin ger\u00e7ek temelinin, \u015fiddet ve sava\u015fta oldu\u011funu ortaya koymam\u0131z gerekiyor. G\u00fcncel geli\u015fmeler, Hegel\u2019in burjuva toplumuyla ve onun Prusyal\u0131 felsefesinin hakiki yank\u0131s\u0131yla uyum i\u00e7indedir. Hegel\u2019in Hukuk Felsefesinin Ele\u015ftirisi\u2019nde, \u201cBu idealitenin (Hegelci idealite) ger\u00e7ek \u00f6z\u00fc ancak devletin sava\u015f ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal durumunda bulunabilir, \u015fu nedenle ki mevcut devletin \u00f6z\u00fc de ger\u00e7ek bi\u00e7imiyle burada ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r, ne var ki bunun \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131\u201d durumu da, \u00f6zel \u00e7\u0131kar pe\u015finde sava\u015f ve seferberlikten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d[17] diyen Marx\u2019\u0131n, daha o zaman, sorunun kalbine inmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rmek \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.
Liberalizmin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 \u2013ki bu d\u00f6nemde tarihin, ekonomik etkinlikle yasay\u0131 uyumlu hale geti-rece\u011fi varsay\u0131l\u0131yordu\u2013 \u00f6ld\u00fc ve g\u00f6m\u00fcld\u00fc! Genelle\u015fmi\u015f emperyalist krizle birlikte burjuvazi trajedi evrenine, ifadesi sava\u015f olan organizman\u0131n ger\u00e7ek ac\u0131s\u0131 i\u00e7ine girmi\u015ftir.<\/p>\n
Somut olarak bu mistifiye edilmi\u015f diyalektik, burjuvaziyi, kendi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 i\u00e7inde buldu\u011fu krizin trajik kavramlar\u0131yla, diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en a\u015f\u0131r\u0131 bi\u00e7imlerini \u2013\u015fiddet ve sava\u015f\u0131\u2013 olumlayabi-lece\u011fi biricik kavramlarla donatmaktad\u0131r. \u00d6zellikle bizim \u00e7a\u011fda\u015f Hegelcilerimiz, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri-nin temeline, efendi ve k\u00f6le Hegelci \u2018Robinson ad\u0131n\u0131\u2019 koyuyorsa ya da Fessard, Riguet[18] ve Koj\u00e8ve ltd. \u015fti. bu mite bay\u0131l\u0131yorlarsa bo\u015funa de\u011fildir. Bunun i\u00e7inde, bir \u00e7\u0131rp\u0131da her t\u00fcrl\u00fc insani sorunun anahtar\u0131 haline gelen \u201cinsanl\u0131k durumu\u201dnun temelinin, \u201cac\u0131 ve \u015fiddet\u201d, \u201csayg\u0131nl\u0131k i\u00e7in sava\u015f\u201d, \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fcne sava\u015f\u201d ve yeni bir \u201cg\u00fc\u00e7 istenci\u201d oldu\u011fu fikrini buluyorlar. Buradan hareketle, Hegelci mite g\u00fcn\u00fcm\u00fcz fa\u015fizminin temalar\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yorlar ve \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findeki kendi s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n durumunu, \u201cevrensel insanl\u0131k durumu\u201d olarak tasarl\u0131yorlar. <\/p>\n
Ancak Hegel\u2019in bu kullan\u0131m bi\u00e7iminin \u201ctan\u0131mlay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r, kald\u0131 ki, burjuvazinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ihtiya\u00e7 duydu\u011fu polis, paral\u0131 asker ve macerac\u0131lar\u0131n iyi yurtta\u015f bilincini destekle-yecek kavram ve dayanaklar\u0131n \u00fcretilmesinin biricik gayesi de bu de\u011fildir. Tamamen farkl\u0131 bir ama\u00e7 s\u00f6z konusudur: Marx\u2019\u0131n \u201crevizyon\u201du.[19]
Bununla birlikte Marx o d\u00f6nemde birka\u00e7 ony\u0131ld\u0131r yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haliyle, bu sa\u011f g\u00f6sterip sol vurma oyununa uygun hedef de\u011fildi. Emek\u00e7i s\u0131n\u0131f, bilimsel sosyalizmin kurucusunun d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, kurtulu\u015fu i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu silah\u0131 bulmu\u015ftu. Marksizm, bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131nda Kom\u00fcnist partilerde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bulunan milyonlarca insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imidir, sosyalist \u00fclkelerde ve halk demokrasilerinde, muzaffer d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr ve h\u00e2l\u00e2 kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcye t\u00e2bi olan emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n ve s\u00f6m\u00fcrge haklar\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelesi haline gelmi\u015ftir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imi i\u00e7inde, daima tarihin maddi i\u00e7eri\u011finin \u00f6zg\u00fcn bilgisi ile beraber olmak kayd\u0131yla, di-yalekti\u011fin rasyonel cephesi geli\u015ftirilmi\u015ftir; bu bilgi \u2013bilimde ve ondan ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez olan olgularda\u2013burjuvazinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k soyunu kurtaracak olan emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n zaferini g\u00f6sterir. Bu genel sald\u0131r\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu nihai muharebede, burjuvazinin elinde \u00e7ok fazla silah bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle, burjuvazinin patronlar\u0131 ve bakanlar\u0131 gibi \u015fimdi de filozoflar\u0131, bilimsel sosyalizmin, tercihen en eski kurucular\u0131 \u00fczerinde, polisin i\u015f\u00e7i hareketlerine kar\u015f\u0131 etkili olaca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fu, e\u011fer \u201cprovokasyonlar\u201dde\u011filse dikkati ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7eken taktiklerin ayn\u0131s\u0131n\u0131 deneyen felsefi \u201csava\u015f\u00e7\u0131lar\u201d haline gelmi\u015flerdir. Bu s\u00f6ylediklerimiz abart\u0131l\u0131 gelebilir. Ancak ger\u00e7ekte olandan daha abart\u0131l\u0131 de\u011fil. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde burjuva filozoflar\u0131n\u0131n ve yazarlar\u0131n\u0131n en \u00f6nde gelen u\u011fra\u015flar\u0131 \u015fu soruya cevap vermek haline gelmi\u015ftir: \u201cKom\u00fc-nistlerin haks\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in hakikat ne olmal\u0131d\u0131r? Kom\u00fcnistlerin haks\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in Marx ne olmal\u0131d\u0131r?\u201d Bu politikac\u0131lar\u0131m\u0131z ve filozoflar\u0131m\u0131z en g\u00fc\u00e7l\u00fc rakiplerini mahkum edebilmek i\u00e7in gerekli olan hakikati ve olaylar\u0131 i\u015fte bu \u015fekilde imal ediyorlar. Akla 1948\u2019de, kuzey b\u00f6l-gesindeki madencilerin grevinde meydana gelen dillere pelesenk olmu\u015f, trenin raydan \u00e7\u0131kar-t\u0131lmas\u0131 hikayesi geliyor. Ayn\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n bu \u00f6rnekle de i\u015flendi\u011fini g\u00f6rebiliriz: \u201c(askeri birlikleri ve mermileri hak etmi\u015f olduklar\u0131 i\u00e7in \u2013bu c\u00fcmle sat\u0131r aralar\u0131ndan okunabiliyordu) demek ki bu grevciler su\u00e7lu olmal\u0131yd\u0131lar, su\u00e7lu olduklar\u0131 i\u00e7in, \u00f6rne\u011fin trenleri raydan \u00e7\u0131karmal\u0131yd\u0131lar. \u00c7\u0131karm\u0131yorlar m\u0131? Biz onlar i\u00e7in yapar\u0131z.\u201d Bu adamlar bir \u2026 i\u00e7in Marx\u2019\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde imal ediyorlar. Burjuva filozoflar\u0131m\u0131z\u0131n Hegel\u2019i, halihaz\u0131rda bu operasyon i\u00e7inde 1) kom\u00fcnistlerin haks\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in, 2) emperyalist burjuvazinin onlara davran\u0131\u015f bi\u00e7iminin ve \u015fiddet politikala-r\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131n hakl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in, ger\u00e7ek Marx\u2019\u0131n ne olmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6stermek gibi, \u00e7ok \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. <\/p>\n
Hegel ki insanlar\u0131n ve tanr\u0131lar\u0131n babas\u0131, yani hepimizin babas\u0131d\u0131r \u2013Marx\u2019\u0131n da babas\u0131d\u0131r hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok Marx onu yanl\u0131\u015f anlam\u0131\u015ft\u0131. Onun esas anlam\u0131n\u0131, tarihin bilimsel, ma-teryalist bir teorisini kurarak g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ancak asl\u0131nda Marx bunu g\u00f6zlerden saklamay\u0131 ba\u015faramad\u0131. Onun asl\u0131 Hegel\u2019dedir; Hegel ne kadar idealistse o da ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde idealistti; o sadece \u0130dean\u0131n hareketine olmasa da olur bir ekonomik i\u00e7erik katm\u0131\u015ft\u0131r, terk edelim gitsin\u2026 Ancak Marx\u2019\u0131n imkans\u0131z kom\u00fcnizm ideas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek isteyen ve bu ama\u00e7la proletaryay\u0131 da bir \u2018ara\u00e7\u2019[20]olarak kullanm\u0131\u015f olan bir \u00fctopist oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ge\u00e7erli kalmaktad\u0131r (burada do\u011frudan Tro\u00e7kist vaazlar\u0131n bir yank\u0131s\u0131 olan eski bir plak \u00e7al\u0131n\u0131yor: \u015fu \u00fctopyac\u0131 ve onun yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f miras\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan \u201cdoland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u201d, \u201ckaz\u0131k yemi\u015f\u201d, \u201cs\u00f6m\u00fc-r\u00fclm\u00fc\u015f\u201d zavall\u0131 proletarya). Bilim ad\u0131na, proletaryay\u0131, D\u00fcnyay\u0131 kazanma vaadiyle s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131na itmi\u015ftir; ancak yanl\u0131\u015f yola sevk edilmi\u015f proletarya bu sava\u015f i\u00e7inde ekonomik sorunlar\u0131na bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulamad\u0131, sadece evrensel insanl\u0131k durumu ger\u00e7e\u011fini buldu: hakk\u0131nda Hegel\u2019den de yorumlar okuyabilece\u011fimiz \u201c\u015fiddetin trajik do\u011fas\u0131\u201d ve \u201c\u00f6l\u00fcm\u00fcne sava\u015f\u201d \u2013ki burjuvazi insanl\u0131k durumuyla bu denli derinden ba\u011flant\u0131l\u0131 olan \u015fiddetin bu trajik do\u011fas\u0131n\u0131 ve \u015fu \u00f6l\u00fcm\u00fcne sava\u015f\u0131, grevciler, bar\u0131\u015f eylemcileri ve Koreliler \u00fczerinde her g\u00fcn kan\u0131tlanmaktad\u0131r\u2013 insanl\u0131k durumuyla o denli derinden ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, fa\u015fizm sadece bunun ifadelerinden biri, di\u011ferlerine k\u0131yasla en m\u00fckemmel ifadesi olabilir. <\/p>\n
\u0130\u015fte Hegel\u2019in burjuvazi taraf\u0131ndan yeniden diriltilmesinin gizli nedenine gelmi\u015f bulunuyoruz. Burjuva felsefesinin Hegel\u2019de \u201cbuldu\u011fu\u201dtemalar, ne tesad\u00fcft\u00fcr ki, burjuvazinin insanlar\u0131n bilincini hem silahland\u0131rma hem de silahs\u0131zland\u0131rma bi\u00e7imindeki bu umutsuz m\u00fccadelesinde ihtiya\u00e7 duydu\u011fu temalard\u0131r. 1931\u2019de Glockner, Hegel\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015fte tehlikede olan\u0131n Kant oldu-\u011funu haber vermi\u015fti. Bu bir yar\u0131-do\u011frudur, ancak bu kadar\u0131n\u0131, kabul edebilece\u011fi kadar\u0131n\u0131 g\u00f6-rebilmi\u015ftir. Bug\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, burjuvazi i\u00e7in Hegel sorunu, Marx\u2019\u0131n yalanc\u0131 \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131yla ilgili bir konudur. Emperyalizmin nihai evresinde ortaya \u00e7\u0131kan bu b\u00fcy\u00fck Hegel\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f hare-keti, Marx\u2019a kar\u015f\u0131 \u00fcmitsiz bir sald\u0131r\u0131 giri\u015fimidir ve revizyonizmin bu d\u00f6nemde ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6zel bi\u00e7im i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: fa\u015fist tipte bir revizyonizm.<\/p>\n
Bu makale ilk olarak \u015furada yay\u0131nland\u0131: La Nouvelle Critique, S. 20, Kas\u0131m 1950.<\/p>\n
* Kaynak: Louis Althusser, \u201cLe Retour \u00e0 Hegel, Dernier Mot du R\u00e9visionnisme Universitaire\u201d (1950), \u00c9crits Philosophiques et Politiques (Felsefi ve Siyasal Yaz\u0131lar), 1. Cilt i\u00e7inde, ss. 251-268, \u00c9ditions STOCK\/IMEC, Paris, 1994.<\/p>\n
[1] Bu yaz\u0131n\u0131n Althusser taraf\u0131ndan daktilo ile yaz\u0131lm\u0131\u015f versiyonunun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u2018Hegel, Marx ve Hyppolite; ya da Akademik Revizyonizmin Son S\u00f6z\u00fc\u2019 \u015feklindeydi. Nouvelle Critique\u2019de yay\u0131nlanmayan \u015fu paragrafla ba\u015fl\u0131yordu: \u201cBu makale \u00f6ncelikle, Kom\u00fcnist olanlar kadar olmayanlar da dahil olmak \u00fczere, felsefe \u00f6\u011frencileri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada, M. Hyppolite\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 yoluyla, Hegel\u2019in Frans\u0131z burjuva felsefesinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sorununu ele almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eunlar\u0131 g\u00f6stermeyi ama\u00e7l\u0131yoruz: (1) Hegel\u2019in burjuva felsefesi taraf\u0131ndan yeniden ke\u015ffi ya da ke\u015ffi \u00f6zel olarak emperyalist d\u00f6nemin burjuva ideolojisine ba\u011fl\u0131d\u0131r; (2) burjuva d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri onu kendi ama\u00e7lar\u0131na hizmet eder hale getirmek i\u00e7in Hegel\u2019in ger\u00e7ek tarihsel anlam\u0131n\u0131 \u00e7arp\u0131tmak zorundayd\u0131lar; (3) bu \u00e7arp\u0131tma Marksizmin ele\u015ftirisi ve revizyonu, \u2018a\u015f\u0131lmas\u0131\u2019 hareketini ate\u015flemek, entelekt\u00fcellerin dikkatini en \u015fiddetli evresindeki s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmak ve fa\u015fist tipte bir ideolojiye gerek\u00e7eler \u00fcretmek \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; (4) Hegel problemi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in \u2018uzun zaman \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u2019.
[2]Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 fran\u00e7aise de Philosophie, 1948, s. 173, 179, 188. \u015eurada yeniden yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r: \u00c9tudes sur Marx et Hegel [Marx ve Hegel \u00dczerine \u00c7al\u0131\u015fma-lar], Librarie Marcel Rivi\u00e8re et Cie, Paris, 1995
[3] Andrei Jdanov, \u2018Sur l\u2019histoire de la philosophie\u2019, Europe, 23, Kas\u0131m 1947 [T\u00fcrk\u00e7esi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: A. Jdanov, Edebiyat, M\u00fczik ve Felsefe \u00dczerine, Kaynak Yay., \u00c7ev.: Fatmag\u00fcl Berktay, \u0130stanbul 1996]
[4] Auguste V\u00e9ra, Encyclop\u00e6dia\u2019n\u0131n [Hegel\u2019in Felsefi Bilimler Ansiklopedisi] Althusser\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemdeki tek Frans\u0131zca \u00e7evirisinin sahibi, ayn\u0131 zamanda Le H\u00e9g\u00e9lianisme et la philosophie\u2019nin [Hegelcilik ve Felsefe] yazar\u0131yd\u0131 (Paris, 1863).
[5] Jaur\u00e8s\u2019in Latince tezi 1892\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Frans\u0131zca \u00e7evirisi: Les Origines du socialisme allemand chez Luther, Kant, Fichte et Hegel [Alman Sosyalizminin Luther, Kant, Fichte ve Hegel\u2019deki Kaynaklar\u0131], yeniden bas\u0131m\u0131: Paris, Maspero, 1960. Lucien Herr\u2019in Grande Encyclop\u00e9diei\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 Hegel makalesi, Paris, 1885-1902, Vol. 29, s.997. Charles Andler \u015fu makalenin ve Hegel \u00fczerine ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yazar\u0131d\u0131r: \u2018Le fondement du savoir dans la Phenom\u00e9nologie de l\u2019Esprit\u2019 [Tinin Fenomenolojisi\u2019nde Bilginin Temeli],Revue de metaphysique et de morale, 1931.
* Descartes\u2019\u0131n, \u00fcnl\u00fc \u201cd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00f6yleyse var\u0131m\u201d form\u00fcl\u00fc kastedilmektedir. (\u00e7.n.)
** \u00d6zellikle Brunschvicg, Le Progr\u00e8s de la conscience dans la philosophie occidentale, cilt 1. s. 396.
[6]Le Malheur de la conscience dans la philosophie de Hegel[Hegel Felsefesinde Bilincin Mutsuzlu\u011fu], Rieder, Paris, 1929.
[7] Henri Niel, De la m\u00e9diation dans la philosophie de Hegel[Hegel Felsefesinde Dolay\u0131m \u00dczerine],Aubier, Paris, 1945. Alexandre Koj\u00e8ve bu kitap hakk\u0131nda uzun bir makale yazm\u0131\u015ft\u0131r: \u2018Hegel, Marx et le christianisme\u2019 [Hegel, Marx ve H\u0131ristiyanl\u0131k], Critique, say\u0131: 3-4, A\u011fustos-Eyl\u00fcl 1946.
[8] Hegel\u2019i iyi tan\u0131yan Cizvit ilahiyat\u00e7\u0131s\u0131 Gaston Fessard \u015fu kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r: France, prends gardre de perdere ta libert\u00e9 [Fransa, \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Kaybetmemek \u0130\u00e7in Gard\u0131n\u0131 Al], \u00c9ditions du Temoignage chr\u00e9tien, 1946. Bu anti-kom\u00fcnist bro\u015f\u00fcr\u00fcn olduk\u00e7a ele\u015ftirel bir incelenmesinde Alexandre Koj\u00e8ve \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cyazar, istese, Fransa\u2019da Marksizmin en iyi teorisyeni olabilirdi\u201d (Critique, A\u011fustos-Eyl\u00fcl 1946, s.308). Say\u0131n Peder Fessard, Cizvit dergisi Etudes\u2019deki bir\u00e7ok makalenin de yazar\u0131d\u0131r: \u201cLe communisme va-t-il dans le sens de l\u2019Histoire?\u201d [Kom\u00fcnizm y\u00f6n\u00fc tarihin do\u011frultusuna uygun mu?] (1948) ya da Union des chr\u00e9tiens progressistes\u2019e [\u0130lerici H\u0131ristiyanlar Birli\u011fi], \u00f6zellikle de Andre Mandouze\u2019a ve ayn\u0131 zamanda Esprit dergisine kar\u015f\u0131 \u015fiddetli bir sald\u0131r\u0131 niteli\u011findeki bir yaz\u0131 olan \u201cLe christianisme des chr\u00e9tiens progressistes\u201d [\u0130lerici H\u0131ristiyanlar\u0131n H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131] (1949) gibi. Bu son makalenin \u00fczerinde \u00e7ok say\u0131da not al\u0131nm\u0131\u015f bir n\u00fcshas\u0131 Althusser\u2019in ar\u015fivinde bulunmu\u015ftur. Althusser\u2019in dikkat \u00e7ekti\u011fi \u201csa\u00e7malamalar\u201d aras\u0131nda, \u00f6rnek olarak, \u201cHegel, Marx ve Saint-\u0130gnatius!\u201d \u015feklinde bir kenar notu d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc a\u015fa\u011f\u0131daki pasaj\u0131 bulabiliyoruz: \u201cMounier\u2019nin yorumlar\u0131ndaki kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, Loyola\u2019n\u0131n Spititual Exercises\u2019\u0131n\u0131n [Tinsel Al\u0131\u015ft\u0131rmalar] Saint \u0130gnatius\u2019una at\u0131fta bulunmu\u015ftum, \u00f6zellikle de onun \u00fcnl\u00fc \u2018Rules for Thinking with the Church\u2019 [Kiliseyle D\u00fc\u015f\u00fcnmenin Kurallar\u0131] kitab\u0131na. Bir g\u00fcn bu kitab\u0131n Marx ve Hegel\u2019de bulunandan hi\u00e7 de a\u015fa\u011f\u0131 olmayan bir eylem tekni\u011fi, nihayet bir tarihsel diyalektik bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmeyi umuyorum.\u201d
[9] Bkz. Jean Lacroix\u2019ya mektup. (L. Althusser, Oeuvres Choisies, Cilt 1 i\u00e7inde.)
[10] \u2018Lesser Logic\u2019 [K\u00fc\u00e7\u00fck Mant\u0131k], Encyclop\u00e6dia\u2019n\u0131n mant\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr; \u2018B\u00fcy\u00fck Mant\u0131k\u2019, yani The Science of Logic ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131.
* \u201cHalk\u0131n i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da insan, toplum \u00fcyeleri i\u00e7in temel g\u00f6r\u00fclen ya\u015fam standard\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman ve kendi kendine yeterli olmaktan t\u00fcreyen, hak, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve onur duygular\u0131ndan mahrum kald\u0131klar\u0131nda, bir yoksunlar s\u0131n\u0131f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar ve zenginlik orant\u0131s\u0131z bir bi\u00e7imde birka\u00e7 ki\u015finin elinde birikir.
\u201c(\u2026) A\u015f\u0131r\u0131-\u00fcretim durumunda da, do\u011frudan yard\u0131m durumunda da, ortadan kalkmas\u0131 ama\u00e7lanan k\u00f6t\u00fcl\u00fck hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeden kal\u0131r, hatta her iki y\u00f6ntemde de daha da artar. \u00d6yle paradoksal bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ortaya \u00e7\u0131kar ki, sanki sivil toplum ne kadar a\u015f\u0131r\u0131 zengin-le\u015firse zenginle\u015fsin gerekti\u011fi kadar zengin olamaz. Sefaletin art\u0131\u015f\u0131na ve muhta\u00e7lar\u0131n olu\u015fmas\u0131na dur diyebilecek kadar bile, kendi zenginli\u011fi \u00fczerinde kontrol\u00fc yoktur.\u201d G.W.F.Hegel, Philosophy of Right, \u0130ng. \u00c7ev.: S.W. Dyde, Batoche Boks, 2001, s. 188. (\u00e7.n.)
[11] Marx, \u201c\u0130kinci Bask\u0131ya \u00d6ns\u00f6z (1873)\u201d, Kapital, 1. Cilt, Sol Yay., \u00c7ev.: Alaattin Bilgi, Ankara 1986, s.27-28.
* Hegel\u2019in bu t\u00fcrden d\u0131\u015flanmas\u0131 \u00f6zellikle Hegel\u2019in felsefesini gerici ve ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 olmakla su\u00e7layarak buna kar\u015f\u0131 liberal yeni-Kant\u00e7\u0131 bir felsefeyi savunan Works of Haym\u2019da [Haym\u2019\u0131n Eserleri] belirgin olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir. (R. Haym, Hegel und seine Zeit, Berlin, 1857).
** \u201c(\u2026) Bir noktada bana Moses Mendelssohn\u2019u an\u0131msat\u0131yor. O prototip geveze de Lessing\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta, Lessing\u2019in nas\u0131l olup da \u201cSpinoza denen k\u00f6pek \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc\u201d ciddiye alabildi\u011fini sormu\u015ftu. Benzer bi\u00e7imde bay Lange de, B\u00fcchner\u2019in, Dr. D\u00fchring\u2019in, Fechner\u2019in, vb. \u2013zavall\u0131 yarat\u0131klar\u2013 uzun s\u00fcre \u00f6nce Hegel\u2019i g\u00f6mm\u00fc\u015f olduklar\u0131nda anla\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Engels\u2019in, benim ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n Hegel denen k\u00f6pek \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc nas\u0131l olup da ciddiye ald\u0131\u011f\u0131m\u0131za hayret ediyor.\u201d (Marx\u2019tan Ludwing Kugelmann\u2019a 24 Haziran 1870 tarihli mektup, K.Marx, F. Engels, Se\u00e7me Yaz\u0131\u015fmalar, Cilt 2, \u00c7ev.: Yurdakul Fincanc\u0131, Sol Yay., Ankara 1996, s. 18.) (\u00e7.n.)
* Geri \u00e7ekili\u015flerini ve ink\u00e2rlar\u0131n\u0131, umutsuzca, inkar ettikleri felsefenin s\u00f6zc\u00fckleriyle gizlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar: b\u00f6ylelikledir ki emperyalizmin gerici filozoflar\u0131, Bergsonculuktan, fenomoloji, pragmatizm ya da Lebensphilosophie [ya\u015fam felsefesi] (\u00f6zellikle Dilthey\u2019in eserlerine bak\u0131n\u0131z) filozoflar\u0131na, liberalizmi reddederken h\u00e2l\u00e2 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savunmaya devam ediyorlard\u0131. Ancak bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, Kant\u00e7\u0131 tipte liberal, rasyonel ve evrensel sistemle hi\u00e7bir benzerli\u011fi yoktu: g\u00fcc\u00fcn ve ya\u015fam\u0131n ya da bunlar\u0131n yerini tutacak \u015feyin k\u00f6rce uygulanmas\u0131yd\u0131.
[12] Bak.: Verhandlungen des ersten Hegel Congress, T\u00fcbingen, 1931.
[13] Bak.: Wilhelm Dilthey, Die Jugendgeschicte Hegels, Berlin, 1905, ve Introduction \u00e0 l\u2019\u00e9tude des sciences humaines, Presse Universitaires de France, Paris, 1942 (Althusser birinci cildi \u00fczerinde \u00e7ok say\u0131da not alm\u0131\u015ft\u0131r), Theodor Hearing, Hegel, sein Wollen und sein Werk, Leipzig ve Berlin, 1929-38, ve Holderlin und Hegel in Frankfurt, T\u00fcbingen, 1943; Richard Kroner, Von Kant bis Hegel, T\u00fcbingen, 1921-24; Hermann Glockner, Der Begriff in Hegels Philosophie, T\u00fcbingen, 1924, ve Hegel, Stuttgart, 1929-40.
* Luk\u00e1cs bu mistifikasyonu Le Jeune Hegel [Gen\u00e7 Hegel] kitab\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Althusser\u2019in, Luk\u00e1cs taraf\u0131ndan 29 Haziran 1949 tarihinde bu metnin sunuldu\u011fu Sorbonne\u2019daki konferansa kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor: \u00c9cole normal sup\u00e9rieure\u2019deki Politzer Birimi taraf\u0131ndan, \u201cLes nouvcaux probl\u00e9mes de la recherche h\u00e9g\u00e9lienne\u201d [Hegelci Ara\u015ft\u0131rman\u0131n Yeni Problemleri] ba\u015fl\u0131kl\u0131, bu konferans\u0131 konu alan, Althusser taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funa hi\u00e7 \u015f\u00fcphe olmayan daktilo edilmi\u015f bir de\u011ferlendirme yaz\u0131s\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
[14] Althusser\u2019in Pour Marx\u2019\u0131 [Marx \u0130\u00e7in] kendisine adad\u0131\u011f\u0131 arkada\u015f\u0131 Jacques Martin taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f Alhusser\u2019in k\u00fct\u00fcphanesinde bulunan 1947 tarihli y\u00fcksek lisans tezi Remarques sur la notion d\u2019individu dans la philosophie de Hegel[Hegel felsefe-sinde birey nosyonu \u00fczerine saptamalar] Hegel felsefesinin \u2018k\u00f6kensel y\u00f6neli\u015fi\u2019 tezini uzun uzad\u0131ya ele\u015ftirir. Martin \u00f6zellikle Jean Wahl ve Dilthey\u2019in yorumlar\u0131 \u00fczerinde durmaktad\u0131r.
[15] Frans\u0131zca\u2019da \u00f6rne\u011fin bak.: Friedrich Meinecke, L\u2019Id\u00e9e de la raison d\u2019Etat dans l\u2019histoire des temps modernes[\u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda Devlet Akl\u0131 Kavram\u0131], Droz, 1973.
[16] Bu makale i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda tuttu\u011fu notlarda Althusser, Raymond Aron\u2019la Peder Fessard\u2019\u0131n isimlerini sistemli olarak beraber kullanmaktad\u0131r. Etudesdergisinin Ocak 1949 say\u0131s\u0131 Gaston Fessard\u2019\u0131n Raymond Aron\u2019un Le Grand Schisme kitab\u0131n\u0131 konu alan \u00f6vg\u00fc dolu bir incelemesine yer vermi\u015ftir.
[17] Bak.: Karl Marx, Hegel\u2019in Hukuk Felsefesinin Ele\u015ftirisi, \u00c7ev.: Kenan Somer, Sol Yay., Ankara 1997, s. 36.
[18] Bak.: Peder Michel Riquet, Le Chr\u00e9tien face aux ath\u00e9ismes[Ateizmler Kar\u015f\u0131s\u0131nda H\u0131ristiyan], Editions Spes, Paris, 1950, \u201cConf\u00e9rences de Notre Dame de Paris\u201di de i\u00e7eren bir derleme. Althusser \u00f6zellikle \u2018Pr\u00e9textes scientistes \u00e0 l\u2019irr\u00e9ligion\u2019 [Dinsizli\u011fe Bilimci Bahaneler] ve \u2018Une r\u00e9ligion sans Dieu, le marxisme\u2019 [Tanr\u0131s\u0131z bir din, Marksizm] ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki makaleye \u00e7ok say\u0131da not d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. La Nouvelle Critique\u2019in 1950 Haziran say\u0131s\u0131 Francis Cohen\u2019in ate\u015fli bir makalesine yer vermektedir: \u201cLe R\u00e9v\u00e9rend P\u00e9re Riquet, la th\u00e9ologie et le dernier stade du capitalizm\u00e9\u201d [Sayg\u0131de\u011fer Peder Riquet, \u0130lahiyat ve Kapitalizmin Son A\u015famas\u0131]
[19] Bak.: Hyppolite, \u00c9tudes sur Marx et Hegel, s. 165.
[20] Bak.: Hyppolite, \u2018La conception H\u00e9gelienne de l\u2019Etat et sa critique par Karl Marx\u2019. Etudes sur Marx et Hegel, s. 140. \u201cPeki bu fikri ger\u00e7ekle\u015ftirecek ara\u00e7 olan \u2013Marx\u2019\u0131n, tekrarlayal\u0131m, hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ortaya koymad\u0131\u011f\u0131 sosyal insan\u0131\u2013 ve nihai olarak bu yabanc\u0131la\u015fmaya son verecek olan nedir? Marx, bu arac\u0131n ad\u0131n\u0131 koyuyor: proletarya\u2026 Proletarya Marx\u2019ta, insanl\u0131k durumunun \u00e7eli\u015fkisini en a\u015f\u0131r\u0131 noktas\u0131nda ta\u015f\u0131yan ve b\u00f6ylece onu ger\u00e7ek anlamda sonuca erdirmeye muktedir olan \u00f6znedir. Peki, b\u00fct\u00fcn a\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131n bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc, tarih plan\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fcnce plan\u0131nda oldu\u011fu kadar olas\u0131 m\u0131d\u0131r? \u0130nsanl\u0131k durumu acaba sorunuyla birlikte kendi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor mu?\u201d (s. 123-5)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Akademik Revizyonizmin Gizli Nedeni*[1] \u201cAmac\u0131m, \u00f6ncelikle, Hegel\u2019i ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 alarak Marksist sentezi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015fmak-t\u0131r\u2026 Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7inde belli bir idealizm ke\u015ffetmi\u015f olma iddias\u0131nday\u0131z\u2026 Bug\u00fcn, Marx\u2019\u0131n hayal bile etmemi\u015f oldu\u011fu baz\u0131 revizyonlar yapmak gerekli olabilir\u2026\u201d Hyppolite,[2] \u201cHegel sorunu uzun zaman \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc.\u201d A. Jdanov[3] Son yirmi y\u0131l i\u00e7inde Hegel\u2019in Frans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7inde yerini almas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"class_list":{"0":"post-390","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-georg-wilhelm-friedrich-hegel"},"yoast_head":"\n