{"id":401,"date":"2009-03-12T01:19:46","date_gmt":"2009-03-11T22:19:46","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/"},"modified":"2009-03-12T01:19:46","modified_gmt":"2009-03-11T22:19:46","slug":"turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: arial black,avant garde;\"><strong><span style=\"font-size: 12pt;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"float: left; border: 0;\" src=\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\" alt=\"saman\" width=\"155\" height=\"205\" border=\"0\" \/><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p>Giderek daha \u00e7ok siyasete bula\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen \u0130slam, ilk olarak T\u00fcrklere ne \u015fekilde ve hangi \u015fartlarda gelmi\u015ftir pek bilinmez, sanki bilinmesi de pek istenmez. Ancak, bir \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, yada bilmek istemedi\u011fi bu tarih, en \u00e7ok bilmemiz gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.A\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6k\u00fcman tamamen \u0130slami kaynaklardan, Taberi ve Zekeriya Kitap\u00e7\u0131 gibi \u0130slami tarih\u00e7i ve yazarlardan d\u00fczenlenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.T\u00fcrklerin ilk M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 ile ilgili 670 li tarihlere dayanan bilgiler maalesef okullarda bizlere hi\u00e7bir zaman verilmemi\u015f, verilen bilgiler ise, T\u00fcrklerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015fleri kendi istekleri ile olmu\u015f gibi g\u00f6sterilerek, 740 lara kadar ki tarih atlanarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam&#8217;\u0131n T\u00fcrklere zorla kabul ettirilmeleri ile ilgili 670 lerden ba\u015flayarak 740 lara kadar uzanan tarihin bize okullarda anlat\u0131lmamas\u0131n\u0131n nedenlerini, bu k\u0131sa tarihi \u00f6\u011frenince biraz daha anlamak m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. \u015eimdi, bu atlanan 70 senelik tarihe bir g\u00f6z atal\u0131m..<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman Araplar\u0131n T\u00fcrklere \u0130lk Sald\u0131r\u0131lar\u0131<\/p>\n<p>Seyhun ve Ceyhun nehirleri aras\u0131nda bulunan b\u00f6lge tarihi ipek yolu \u00fczerindedir.. T\u00fcrk beylikleri, bu b\u00f6lgedeki, Buhara, Semerkant, Talkan, Baykent gibi \u015fehirlerde yerle\u015fmi\u015f ya\u015f\u0131yorlar, deri imal ediyor ve pamukdan ka\u011f\u0131t \u00fcreterek bunlar\u0131 sat\u0131yor ve iyi de para kazan\u0131yorlard\u0131.. Bu \u00fcretimlerinin yan\u0131 s\u0131ra Alt\u0131n madenleri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131..\u00d6zellikle ad\u0131 zengin \u015fehir manas\u0131na gelen, Semerkant\u2019\u0131n zenginli\u011finin o devirde dillere destan oldu\u011fu s\u00f6ylenir.. Bu zenginlik \u00f6tedenberi Talanc\u0131 Araplar\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 kabart\u0131yorduysa da, T\u00fcrklerden \u00e7ekiniyorlar ve araya s\u0131n\u0131r olarak koyduklar\u0131 Ceyhun nehrini ge\u00e7meye pek cesaret edemiyorlard\u0131.. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce Halife Osman zaman\u0131nda, Muhammed bin Cerir komutas\u0131ndaki Araplar \u0130slam\u0131 yayma bahanesiyle oralar\u0131 talan etmek i\u00e7in 2700 ki\u015filik bir ordu ile Fergane\u2019ye kadar girdiysede T\u00fcrkler taraf\u0131ndan yok edilmi\u015flerdi.. Ancak daha sonralar\u0131 Muaviye taraf\u0131ndan, Ceyhun nehrinin alt\u0131nda kalan Horasan\u2019\u0131n tamamiyla i\u015fgal edilmesi ile o b\u00f6lgede ilk Arapla\u015ft\u0131rma ve \u0130slamla\u015ft\u0131rma giri\u015fimleri ba\u015flam\u0131\u015f oldu..<\/p>\n<p>Buhara&#8217;n\u0131n Talan Edilmesi<\/p>\n<p>Horasan\u2019\u0131n kendileri taraf\u0131ndan tamamen i\u015fgal edilmesinden cesaret alan Araplar, Muaviye\u2019nin ilk Horasan valisi olan, Ubeydullah bin Ziyad 673 y\u0131l\u0131nda bu sefer ilkinden \u00e7ok daha kalabal\u0131k 24000 ki\u015filik bir ordu ile Ceyhun nehrini ge\u00e7erek Kibac Hatun y\u00f6netimindeki Buhara\u2019y\u0131 ku\u015fat\u0131r. Kibac Hatun di\u011fer T\u00fcrk beyliklerinden yard\u0131m istersede bu yard\u0131m kendisine gelmez ve Araplar verdikleri kay\u0131plardan dolay\u0131 Buhara\u2019y\u0131 i\u015fgal edemezlersede tam anlam\u0131yla talan ederler.. Daha sonra, Muaviye\u2019nin ikinci Horasan Valisi, Halife Osman\u2019\u0131n o\u011flu Said\u2019de Buhara\u2019ya sald\u0131rmaya haz\u0131rlan\u0131r.. Kendisine di\u011fer T\u00fcrk Beyliklerinden yard\u0131m gelmeyece\u011fini anlayan Kibac Hatun, Said\u2019le anla\u015fma yapmak zorunda kal\u0131r.. Bu anla\u015fmaya g\u00f6re, Kibac Hatun, Said\u2019e di\u011fer T\u00fcrk Beyliklerine yapaca\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131larda \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131na dair g\u00fcvence ve bu g\u00fcvencenin teminat\u0131 olarak da Buhara\u2019daki T\u00fcrk asilzadelerinden rehinler verir.. ( Bu say\u0131 kimi tarihcilere g\u00f6re 50 kimine g\u00f6re de 80\u2019 dir&#8230; ) Bu anla\u015fman\u0131n verdi\u011fi rahatl\u0131kla Said, zenginli\u011fini \u00f6teden beri duydu\u011fu Semerkant\u2019a sald\u0131r\u0131r.. Semerkant\u2019\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 talan eder ve toplad\u0131\u011f\u0131 binlerce T\u00fcrk gencini, k\u00f6le pazarlar\u0131nda satmak i\u00e7in Horasan\u2019a getirir.. Said daha sonra Kibac Hatun\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 80 kadar rehine taraf\u0131ndan bir punduna getirilmi\u015f ve han\u00e7erlenerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc&#8230;.( Said\u2019i \u00f6ld\u00fcrd\u00fckten sonra da\u011fa ka\u00e7may\u0131 ba\u015faran rehinlerin orada a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenir ) Said\u2019den sonra, Horasan Valisi Salim bin Ziyad olur. Horasan\u2019da Muaviye\u2019nin o\u011flu Yezid\u2019e ba\u011fl\u0131d\u0131r.. Ziyad\u2019da ayni \u015fekilde 680 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkleri \u0130slamla\u015ft\u0131rmak ve \u015fehirlerini talan etmek i\u00e7in sald\u0131r\u0131r fakat p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclerek geri \u00e7ekilirler.. Bu sefer, kendi ordular\u0131 T\u00fcrkler taraf\u0131ndan talan edilerek silahlar\u0131 al\u0131n\u0131r.. Daha sonra Araplar daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir orduyla tekrar sald\u0131r\u0131r ve T\u00fcrkleri gene talan ederler.. Bu talandan her Arap 2400 dirhem al\u0131r.. ( Bir k\u00f6lenin sat\u0131\u015f fiyat\u0131 300 ile 500 dirhem aras\u0131nda oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, bu durumda ald\u0131klar\u0131 ganimet adam ba\u015f\u0131na 7 veya 8 k\u00f6leye e\u015f de\u011ferdedir..)<\/p>\n<p>Haccac ve Rutbil<\/p>\n<p>\u0130slam\u2019da ilk asimilasyon 685 y\u0131l\u0131nda Abd\u00fclmelik ile ba\u015flar.. Abd\u00fclmelik, etraf\u0131n\u0131 \u0130slamla\u015ft\u0131rmaya ad\u0131 \u0130slam tarihine kand\u00f6k\u00fcc\u00fc zalim olan Haccac\u2019\u0131 kendisine yard\u0131mc\u0131 se\u00e7erek ba\u015flar.. Abd\u00fclmelik \u00f6nce civar halklar\u0131n dillerini Arap\u00e7ala\u015ft\u0131rd\u0131.. Harac kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6nceden baz\u0131 haklar\u0131 kabul edilmi\u015f olan gayri m\u00fcslimlerin b\u00fct\u00fcn haklar\u0131n\u0131 geri ald\u0131.. Bu arada Haccac\u2019\u0131 Irak genel valili\u011fine atad\u0131.. Haccac\u2019\u0131n Irak\u2019a genel vali atanmas\u0131ndan sonra T\u00fcrklerin kaderinde ilk k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikler ba\u015flam\u0131\u015f oldu.. Haccac ilk olarak Ubeydullah ibni Ebi Bekri\u2019yi Sicistan\u2019a, Muhalleb ibni Ebi Sufra\u2019yi da Horasan\u2019a vali yapar.. O tarihte, Sicistan\u2019\u0131n T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Rutbil\u2019dir ve Araplara vergi vermektedir.. Haccac, bununla yetinmez ve Ubeydullah\u2019\u0131 Rutbil\u2019in \u00fczerine g\u00f6ndererek ondan tam olarak teslim olmas\u0131n\u0131 ister.. Rutbil \u00f6nce bu teklifi kabul etmek istemez.. Bunun \u00fczerine Ubeydullah Rutbil\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr.. Rutbil 18 fersah geriye \u00e7ekilerek Ubeydullah ve ordusunu ku\u015fatma alt\u0131na al\u0131r..Ubeydullah, Rutbil\u2019den kurtulmak i\u00e7in 700000 dirhem teklif ederse de Rutbil kabul etmeyerek Arap ordusunu b\u00fcy\u00fck bir bozguna u\u011frat\u0131r.. Buna \u00e7ok k\u0131zan Haccac 40000 ki\u015filik b\u00fcy\u00fck bir ordu toparlayarak, Abdurrahman ibn Esas komutas\u0131nda Rutbil\u2019in \u00fczerine g\u00f6nderir.. Rutbil\u2019i yenemiyece\u011fini anlayan Esas, bu sefer onunla anla\u015f\u0131r.. Bu olay kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131lg\u0131na d\u00f6nen Haccac, Esas\u2019\u0131 yakalatmak \u00fczere bir birlik g\u00f6nderirse de, Esas\u2019\u0131n ordusu bu birli\u011fi yenilgiye u\u011frat\u0131r ve geri kalanlar\u0131 da Basra\u2019ya kadar s\u00fcrer. Ancak burada yenilen Esas\u2019\u0131n ordusu da\u011f\u0131l\u0131r ve Esas Rutbil\u2019e s\u0131\u011f\u0131n\u0131r.. Bunun \u00fczerine Haccac, Esas\u2019\u0131 kendisine vermesi i\u00e7in Rutbil\u2019i tehdit eder.. Vermedi\u011fi taktirde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ordu ile \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyece\u011fini ve b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk \u015fehirlerini harap edece\u011fini, verirse de kendisinden 7 sene hi\u00e7 vergi almayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler.. T\u00fcrk \u015fehirlerinin tekrar bir sava\u015fa girmesini istemeyen Rutbil, 7 sene hara\u00e7tan muaf tutulaca\u011f\u0131n\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnerek Haccac\u2019\u0131n bu teklifini kabul eder ve Esas ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 Haccac\u2019a teslim eder.. Ancak, Rutbil Haccac\u2019a g\u00fcvenmekle hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha sonra anlayacakt\u0131r.. Haccac Rutbil\u2019den Esas\u2019\u0131 teslim ald\u0131ktan sonra derhal yeni bir ordu d\u00fczenleyerek 699 y\u0131l\u0131nda Muhelleb bin Ebi Sufyan komutas\u0131nda T\u00fcrk \u015fehirlerinin \u00fczerine g\u00f6nderir.. Hocente, Kes, Sogd ve Nesef\u2019i ele ge\u00e7irirsede T\u00fcrkler direnirler.. Horasan valili\u011fine Muhelleb\u2019in o\u011flu Yezid gelir.. Yezid ibni Muhelleb\u2019de T\u00fcrk \u015fehirlerini talan eder.Yezid\u2019in sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, Harzem\u2019den ele ge\u00e7irdi\u011fi T\u00fcrkleri boyunlar\u0131na damga vurarak k\u00f6le pazarlar\u0131nda satarlar.. Bu tarihlerde, Araplar T\u00fcrklerin yurtlar\u0131n\u0131 devaml\u0131 olarak istila edip \u015fehirlerini talan ettilersede kal\u0131c\u0131 bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flayamam\u0131\u015flar, elde ettikleri yerleri sonunda tekrar T\u00fcrlere geri vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131..<\/p>\n<p>Kuteybe ibni M\u00fcslim<\/p>\n<p>705 y\u0131l\u0131nda Abd\u00fclmelik \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde yerine o\u011flu Velid ge\u00e7er.. Ve T\u00fcrk tarihini \u00f6nemli \u015fekilde etkileyecek olay, Kuteybe ibni M\u00fcslim\u2019in Horasan\u2019a vali atanmas\u0131 olur.. Bu zamana kadar kal\u0131c\u0131 bir ba\u015far\u0131 elde edemeyen Araplar onun zaman\u0131nda T\u00fcrk yurtlar\u0131nda kal\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131lar elde etmi\u015flerdir.<br \/>T\u00fcrklerin ger\u00e7ek anlamda k\u0131l\u0131\u00e7 zoru ile M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmaya ba\u015flamalar\u0131 Kuteybe zaman\u0131nda olmu\u015ftur..Vali oldu\u011fu andan itibaren, T\u00fcrk Beyliklerinin toptan i\u015fgal edilerek \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu kurmaya ba\u015flar.. Merv\u2019de askerleri toplayarak, Allah kendi dininin aziz olmasi i\u00e7in size bu topraklar\u0131 helal k\u0131ld\u0131 der.. Sanki, Bakara suresi 193\u2019\u00fc &#8230;. \u201cYaln\u0131z Allah dini kalana kadar onlarla sava\u015f\u0131n&#8230;\u201d yada \u201c8.Enfal \/.39\u2019u \u201cdin tamamen Allah&#8217;\u0131n oluncaya kadar onlarla sava\u015f\u0131n!\u201d . ayetlerini sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na hat\u0131rlatarak Arap ordusunu T\u00fcrklerin \u00fczerine s\u00fcrer.. Kuteybe ilk olarak Baykent\u2019i ku\u015fat\u0131r.. Di\u011fer Beyliklerden T\u00fcrk Sava\u015f\u00e7\u0131lar Baykent\u2019in savunmas\u0131na yard\u0131ma gelirler.. \u0130ki ay s\u00fcren bir sava\u015f olur. Kuteybe tam bir zafer kazanamazsa da, T\u00fcrkleri haraca ba\u011flayan bir anla\u015fma yapmaya zorlar.. \u015eehir y\u0131k\u0131mdan kurtulur ama, \u015fehre giren Araplar anla\u015fmaya ra\u011fmen \u015fehrin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ya\u011fmalarlar ve \u015fehirden ayr\u0131l\u0131rlarken arkalar\u0131nda bir de askeri garnizon b\u0131rak\u0131rlar.. Ba\u015flar\u0131na gelecekleri anlayan T\u00fcrkler ayaklanmaya ba\u015flarlar ve kendi aralar\u0131nda silahlanarak kar\u015f\u0131 bir m\u00fccahit birli\u011fi kurarlar, Baykent\u2019de kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ba\u015flar.. Bunun \u00fczerine Kuteybe Baykent\u2019e tekrar gelerek nekadar silahlanan T\u00fcrk varsa hepsini \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr.. Kad\u0131nlar\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131 esir al\u0131r ve \u015fehri tekrar ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 ya\u011fmalar..<br \/>Taberi\u2019nin anlat\u0131mlar\u0131na g\u00f6re, Kuteybe\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 ganimetlerin haddi hesab\u0131 yoktur.. Taberi, b\u00fct\u00fcn Horasan\u2019\u0131 i\u015fgal ettiklerinde dahi bu kadar ganimet toplayamad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yler..<br \/>\u015eehrin ya\u011fmas\u0131ndan sonra, daha \u00f6nce Horasan\u2019da Merv\u2019e getirilmi\u015f olan Arap aileleri, Merv\u2019den getirilerek Baykent\u2019e yerle\u015ftirilir.. Muhaf\u0131z birlikleri olu\u015fturulur.. Valilik den vergi tahsildarl\u0131\u011f\u0131na kadar b\u00fct\u00fcn denetim organlar\u0131 Araplar\u2019dan olu\u015fturulur.. T\u00fcrklerin Budist ve Zerd\u00fc\u015ft inan\u00e7lar\u0131n\u0131 simgeleyen b\u00fct\u00fcn heykeller toplat\u0131l\u0131r, ta\u015f olanlar k\u0131r\u0131l\u0131r, alt\u0131n olanlar eritilerek ganimet olarak Araplar taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r.. Bunlar, Enfal suresinde yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, sanki Araplara Allah\u2019\u0131n verdi\u011fi ganimetlerdir.. Daha sonra esir edilen kad\u0131n ve \u00e7ocuklar kocalar\u0131na ve babalar\u0131na geri sat\u0131l\u0131r.. M\u00fcsl\u00fcmanlar, Baykentli T\u00fcrklerin neleri var neleri yoksa alm\u0131\u015flar, \u015fehrin onar\u0131m\u0131 da gene T\u00fcrklere kalm\u0131\u015ft\u0131r..Bundan sonra s\u0131ra gelir Buhara\u2019n\u0131n tamamen i\u015fgal edilip M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na..<\/p>\n<p>Buhara&#8217;n\u0131n Tekrar Ku\u015fat\u0131lmas\u0131 ve \u0130lk T\u00fcrk Katliam\u0131<\/p>\n<p>Kuteybe Merv\u2019de b\u00fcy\u00fck bir haz\u0131rl\u0131k yapar.. Bu arada Vardana ve Buhara beylikleri aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar vard\u0131r.. M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmek i\u00e7in bu \u00e7at\u0131\u015fmalar derhal durdurulur ve Vardan Hudat, Kuteybe\u2019ye kar\u015f\u0131 T\u00fcrklerin ba\u015f\u0131na ge\u00e7er.. Kuteybe \u00f6nce, Numiskent ve Ramitan\u2019a sald\u0131r\u0131r ve buralar\u0131 kolayca istila eder.. Demirkap\u0131 \u00f6nlerinde Vardan\u2019la \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rlar.. Vardan sava\u015f\u0131 kaybeder ve Buhara\u2019ya do\u011fru \u00e7ekilir.. Ancak Kuteybe\u2019de, sava\u015ftan yorgun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Buhara\u2019y\u0131 alamadan Merv\u2019e geri d\u00f6ner.. Haccac bunu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olarak kabul eder ve, Buhara\u2019y\u0131 mutlaka almasi i\u00e7in Kuteybe\u2019ye emir verir..Kuteybe b\u00fcy\u00fck bir haz\u0131rl\u0131k yaparak bir sene sonra tekrar Buhara\u2019y\u0131 ku\u015fat\u0131r.. T\u00fcrkler direnir ve Kuteybe ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz, ordusu da\u011f\u0131lmaya ba\u015flar.. Bunun \u00fczerine Kuteybe her bir T\u00fcrk ba\u015f\u0131 i\u00e7in askerlerine 100 dirhem vaad eder.. Para h\u0131rs\u0131 ile gayrete gelen Araplar, \u015fehri istila ederler..B\u00fct\u00fcn direnen T\u00fcrkler k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilerek tam bir katliam yap\u0131l\u0131r, Araplar T\u00fcrk kad\u0131nlar\u0131na tecav\u00fcz ederler, be\u011fendikleri kad\u0131nlar\u0131 ya cariye olarak kullanmak yada k\u00f6le pazar\u0131nda satmak \u00fczere al\u0131koyarlar.. Erkeklerden de binlerce ki\u015fiyi k\u00f6le olarak satmak \u00fczere beraberlerinde g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler.. Araplardan olu\u015fan yeni bir idari kurumla\u015fma yap\u0131l\u0131r.. Di\u011fer beyliklerden tepkiler gelmeye ba\u015flay\u0131nca da, Buhara Melikesi Hatun\u2019un o\u011flu Tu\u011f Sad kukla h\u00fck\u00fcmdar yap\u0131l\u0131r.. Tu\u011f Sad tarihe hain bir i\u015fbirlik\u00e7i olarak ge\u00e7er.. Daha sonrada M\u00fcsl\u00fcman olarak o\u011fluna da, efendisi Kuteybe\u2019nin ismini vererek ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar.. Etkili bir kolonizasyon yapmak isteyen Kuteybe bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle yerli halk\u0131 \u0130slamla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flar.. Buhara halk\u0131 \u00f6nceleri M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnselerde bu dini kabul etmek istemezler..Kuteybe T\u00fcrklerin asl\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman olmad\u0131klar\u0131n\u0131, evlerinde \u0130slami kurallar\u0131 tatbik etmediklerini anlar ve yeni bir y\u00f6ntem geli\u015ftirir..Bu y\u00f6nteme g\u00f6re T\u00fcrkler evlerini Araplarla payla\u015fmak zorunda b\u0131rak\u0131l\u0131rlar ve bu \u015fekilde bire bir kontrol alt\u0131na al\u0131n\u0131rlar.. \u0130slami kurallara uymayanlar ise a\u011f\u0131r cezalara u\u011frat\u0131l\u0131rlar..<br \/>( Bug\u00fcn, baz\u0131 \u0130slami yazarlar bu getirilen tedbirlerin \u0130slam&#8217;\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan kabul edilmesinde \u00e7ok yarar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kca ifade ederler..Bu yakla\u015f\u0131m da \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir konudur.. )<br \/>Kuteybe\u2019nin bu zorlamalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, halkdan baz\u0131 direni\u015f\u00e7iler \u00e7\u0131kar.. Gizlice silahlan\u0131rlar..Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Araplar camiye dahi silahs\u0131z gidemez olurlar..Kuteybe bask\u0131lar\u0131 artt\u0131r\u0131r, kendi aralar\u0131nda \u00f6rg\u00fctle\u015fen T\u00fcrkleri yakalatt\u0131r\u0131p \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr.. Bu arada yeni vergi yasalar\u0131 getirir.. Yerli halk, halifeye senede 200000 dirhem, Horasan valisi Haccac\u2019a da 10000 dirhem vergi \u00f6demeye mecbur b\u0131rak\u0131l\u0131r.. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Arap askerlerinin atlar\u0131na yem temin etmeye, oraya getirilip yerle\u015ftirilen Arap ailelerine odun temin etmeye ve onlara tahsis edilen arazilerde \u00e7al\u0131\u015fmaya mecbur b\u0131rak\u0131l\u0131rlar.. Kad\u0131nlar, k\u0131zlar Araplara cariye yap\u0131l\u0131rlar.. Buhara T\u00fcrkleri bu y\u0131llarda d\u00fcnyadaki \u00e7ok az milletin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 vah\u015feti ve \u0131zd\u0131rab\u0131 ya\u015far.. Kuteybe\u2019nin getirip T\u00fcrk evlerine yerle\u015ftirdi\u011fi Arap\u2019lar, T\u00fcrklerin o zamana kadar yapt\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn birikimlerinin \u00fczerine konarlar, T\u00fcrklerin tarlalar\u0131n\u0131 al\u0131r ve T\u00fcrkleri o tarlalarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.. \u0130ste Tek din \u0130slam oluncaya kadar sava\u015f\u0131n diyen ayet, Araplar\u0131 T\u00fcrklerin s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7imlerini sa\u011flayacak ortam\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r..Allah dini dedikleri \u0130slam, Ahzab Suresi \/ 50 de oldu\u011fu gibi, sava\u015fta gasp edilen T\u00fcrk k\u0131zlar\u0131n\u0131da ganimet olarak g\u00f6r\u00fcr, ve Araplara cariye olmalar\u0131n\u0131 helal k\u0131lar..Cuma namaz\u0131 zorunlu hale getirilir.. Genede T\u00fcrkerden ra\u011fbet g\u00f6rmez. Bunun \u00fczerine Kuteybe, namaza gelenlere 2 dirhem vaad ederek \u00f6nce fakirler \u00fczerinde \u0130slam\u0131n etkili olmas\u0131n\u0131 temine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.. Bu uygulama nispeten ba\u015far\u0131l\u0131 olur.. Fakir halktan para i\u00e7in camiye gidenler olur..<\/p>\n<p>1. B\u00fcy\u00fck Katliam ( Talkan Katliam\u0131 )<\/p>\n<p>Buhara\u2019da olanlar di\u011fer T\u00fcrk Beyliklerinde de etkilerini g\u00f6sterir.. Ayn\u0131 \u015feylerin kendi ba\u015flar\u0131na gelece\u011finden korkmaktad\u0131rlar.. Sogd meliki Neyzek Tarhan \u015fehrinin y\u0131k\u0131ma u\u011framamas\u0131 i\u00e7in Kuteybe ile anla\u015fmak zorunda kal\u0131r.. Bu anla\u015fmaya g\u00f6re Tarhan hara\u00e7 verecek ve tarafs\u0131z kalacakt\u0131r.. Ancak bu tarafs\u0131z kalmalar ve T\u00fcrklerin birle\u015fememeleri Araplar\u0131n i\u015flerini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve T\u00fcrk beyliklerini istedikleri gibi istila edip talan etmi\u015flerdir.. \u0130lk olarak sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan Kibac Hatun\u2019a di\u011fer beyliklerden yard\u0131m gelmeyince, o yard\u0131m\u0131 esirgeyenler ayn\u0131 akibete u\u011fram\u0131\u015flard\u0131r.. Bu olaylarda T\u00fcrklerin belli bir \u015fekilde organize olamamalar\u0131 da onlar\u0131n Araplar taraf\u0131ndan istila edilmelerini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.. Neyzek Tarhan daha sonra Kuteybe ile yapti\u011f\u0131 anla\u015fmada hatal\u0131 oldu\u011funu ve bu anla\u015fman\u0131n kendisine hi\u00e7bir g\u00fcvence getirmeyece\u011fi gibi di\u011fer T\u00fcrk Beylerine de ihanet etmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 anlar.. Tohoristan\u2019a d\u00f6nerek b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Beyliklerine birer mektup yazar ve onlar\u0131 ortak bir direni\u015fe girmeleri i\u00e7in uyarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.. \u0130lk olumlu yan\u0131t Talkan meliki Sehrek\u2019den gelir..Tarhan\u2019\u0131n planlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen Kuteybe, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Belh \u015fehrinde haz\u0131rl\u0131k yaparak, baharda b\u00fcy\u00fck bir ordu ile Talkan \u015fehrine do\u011fru y\u00fcr\u00fcr.. O ana kadar bir direni\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapamayan Talkan \u015fehri meliki Sehrek, Kuteybe\u2019nin geli\u015finden \u00f6nce \u015fehri terkeder.. \u015eehre hi\u00e7 sava\u015fmadan giren Kuteybe\u2019nin adamlar\u0131 \u015fehirde eli k\u0131l\u0131\u00e7 tutabilen nekadar erkek varsa hepsini k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irirler.. Bu katliam o zamana kadar yap\u0131lanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.. Kuteybe bu katliam\u0131 di\u011fer beyliklere ibret olmas\u0131 i\u00e7in yapar.. Kuteybe\u2019nin askerleri \u00f6ld\u00fcrebildikleri kadar \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler, geri kalanlar\u0131 da, Talkan yolu \u00fczerindeki a\u011fa\u00e7lara asarlar.. Bu yolun 4 fersah ( 24 Km.) mesafelik b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrklerin a\u011fa\u00e7lara as\u0131lan cesetleri ile doludur.. Talkan katliam\u0131 tarihe, Araplar\u0131n o g\u00fcne kadar yapt\u0131klar\u0131 katliamlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olarak ge\u00e7mi\u015ftir.. Halk, M\u00fcsl\u00fcman Araplarla sava\u015fmad\u0131\u011f\u0131 halde, Kuteybe ve askerleri s\u0131rf di\u011ferlerine \u00f6rnek olsun diye 40.000 kadar ki\u015fiyi k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irmi\u015f, a\u011fa\u00e7lara asm\u0131\u015ft\u0131r.. b\u00fct\u00fcn bunlar hep \u0130slam ad\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r..<br \/>Kuteybe, Talkan katliam\u0131ndan sonra Suman\u2019a girer.. erkeklerin pek \u00e7o\u011funu \u00f6ld\u00fcrterek, kad\u0131nlar\u0131n\u0131 ve k\u0131zlar\u0131n\u0131 cariye olarak al\u0131koyar.. Daha sonra Kes ve Nesef\u2019de ayn\u0131 \u015feyleri yapar.. Erkekler \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr, T\u00fcrk kad\u0131n ve k\u0131zlar\u0131 utan\u00e7 verici bir \u015fekilde Araplara cariye olurlar.. Daha sonra Faryab\u2019a y\u00f6nelir ve Faryab\u2019\u0131n teslim olmas\u0131n\u0131 ister.. Faryab halk\u0131 ba\u015flar\u0131na gelecekleri bildiklerinden teslim olmaya yana\u015fmazlar.. Erkekleri d\u00f6v\u00fc\u015ferek \u00f6l\u00fcrler.. B\u00fct\u00fcn \u015fehir yak\u0131l\u0131r.. Araplar bu \u015fehre yak\u0131lm\u0131\u015f \u015fehir anlam\u0131nda Muhtereka derler.. Kuteybe, Faryab\u2019dan sonra, Tarhan\u2019\u0131n \u00e7ekildi\u011fi kale Bazgis\u2019i ku\u015fat\u0131r.. 2 ay s\u00fcreyle devaml\u0131 olarak buraya sald\u0131r\u0131r fakat bir sonu\u00e7 elde edemez.. Bu arada k\u0131\u015f yakla\u015f\u0131r..Kuteybe\u2019nin k\u0131\u015f\u0131n sava\u015facak g\u00fcc\u00fc yoktur ancak, kale i\u00e7indeki T\u00fcrklerin de yiyecekleri bitmi\u015ftir.. Her iki tarafta sava\u015f\u0131n kendileri i\u00e7in kaybedildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.. Kuteybe son olarak bir hileye ba\u015f vurur.. Tarhan\u2019\u0131n yan\u0131na Muhammed bin Selim ad\u0131ndaki adam\u0131n\u0131 g\u00f6nderir.. Muhammed ibni Selim Tarhan\u2019\u0131n teslim olmas\u0131 durumunda kendisine hi\u00e7 bir \u015fekilde zarar gelmeyece\u011fi g\u00fcvencesini verir.. Kalenin a\u00e7l\u0131k i\u00e7inde olmas\u0131ndan dolay\u0131 Tarhan\u2019\u0131n Kuteybe\u2019nin teklifini kabul etmesinden ba\u015fka yap\u0131lacak bir \u015feyi yoktur.. Komutanlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp teklifi kabul ederler.. Silahlar\u0131n\u0131 teslim ederek kaleden \u00e7\u0131karlar.. Tarhan kaleden \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz yakalan\u0131r, etraf\u0131 hendek a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ad\u0131rda zincire vurulur..Kuteybe bu arada Tarhan\u2019\u0131 hemen \u00f6ld\u00fcrmez.. Haccac\u2019a haber g\u00f6ndererek ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 sorar.. Haccac Tarhan i\u00e7in, \u201c O bir M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r hi\u00e7 aman vermeden \u00f6ld\u00fcr\u201d der.. Kuteybe \u00f6nce Tarhan\u2019\u0131n iki o\u011flunu, Tarhan\u2019\u0131n ve toplanan halk\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr.. Arkas\u0131ndan 700 kadar T\u00fcrk sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 gene Tarhan\u2019\u0131n ve halk\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde kestirir.. Tarhan\u2019\u0131 da bizzat kendisi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.. B\u00fct\u00fcn kesilen ba\u015flar Haccac\u2019a g\u00f6nderilir.. Kuteybe sanki Kuran\u2019daki ayetleri yerine getirmi\u015ftir..<\/p>\n<p>9 Tevbe. 123. Ey iman edenler! K\u00e2firlerden yak\u0131n\u0131n\u0131zda olanlara kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n ve onlar (sava\u015f an\u0131nda) sizde bir sertlik bulsunlar. Bilin ki, Allah sak\u0131nanlarla beraberdir.<\/p>\n<p>Tarhan\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra, Kuteybe, Aral G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn alt\u0131nda bulunan Harzem b\u00f6lgesine y\u00fcr\u00fcr.. Harzem\u2019de Caygan ile Havarizat aras\u0131nda taht kavgas\u0131 vard\u0131r.. Kuteybe Caygan\u2019la i\u015fbirli\u011fi yapar.. \u00d6nce Havarizat ile etraf\u0131ndakileri \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr.. Arkas\u0131ndan Camhud melikini yenerek 4000 civar\u0131nda esir al\u0131rlar.. Ancak, daha sonra bunlar Kuteybe\u2019nin emri \u00fczerine \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrler..<\/p>\n<p>Bu olay, Ziya Kitap\u00e7\u0131&#8217;n\u0131n, \u0130slam Tarihi ve T\u00fcrkler adl\u0131 kitab\u0131nda aynen \u015f\u00f6yle anlat\u0131l\u0131r ;<br \/>Bu harblerden birinde, et-Taberi&#8217;nin b\u00fct\u00fcn tafsilat\u0131 ile anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bir defas\u0131nda Abdurrahman b. M\u00fcslim, Kuteybe&#8217;ye, 4000 esirle gelmi\u015fti. Kuteybe, Abdurrahman&#8217;\u0131n b\u00f6yle kalabal\u0131k T\u00fcrk esirleri ile geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce hemen taht\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bir meydana kurulmas\u0131n\u0131 istedi. Taht\u0131n\u0131n \u00fczerine ma\u011fruru bir eda ile oturan Kuteybe, bu T\u00fcrk esirlerinden bin tanesini sa\u011f\u0131na, bin tanesini soluna, bin tanesini arkas\u0131na ve bin tanesinide \u00f6n\u00fcne dizilmelerini s\u00f6ylemi\u015f ve sonrada Arap askerlerine d\u00f6nerek yal\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7 bu T\u00fcrklerin kafalar\u0131n\u0131n kopar\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmi\u015ftir. Cebbar, zorba, insafs\u0131z Arap komutan\u0131n\u0131n etraf\u0131n\u0131n bir anda bu T\u00fcrklerin kafa kol ve g\u00f6vdeleri ile bir kan g\u00f6l\u00fc haline geldi\u011finden hi\u00e7 kimsenin \u015f\u00fcphesi olmamal\u0131d\u0131r. Bu harblerde \u00f6ld\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin haddi hesab\u0131 yoktu. Nitekim bu vah\u015fetten adeta gururlanan bir Arap \u015fairi Kaah el-A\u015fkari \u015f\u00f6yle hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r,<\/p>\n<p>Kazah ve Facfac \u00f6nlerinde korkudan birbirlerine sar\u0131lm\u0131\u015f zavall\u0131 T\u00fcrkleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz geceleri hele bir hat\u0131rlay\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>Herkesi k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irdiniz. Sadece ata dahi binmeyecek ya\u015fta k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar kald\u0131. Binenlerde o h\u0131r\u00e7\u0131n atlar\u0131n s\u0131rt\u0131nda sanki bir y\u00fck gibiydiler. ( Sayfa 314 )<\/p>\n<p>Harzem\u2019de ayaklanan halk, Kuteybe ile i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Caygan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr..Bunun \u00fczerine, Kuteybe b\u00fct\u00fcn Harzem\u2019i yak\u0131p y\u0131kar, halk\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irir.. Harzemli \u00fcnl\u00fc T\u00fcrk bilgini, Biruni Harzem\u2019deki uygarl\u0131\u011f\u0131n yok edili\u015fini \u015fu \u015fekilde anlat\u0131r.. \u201cKuteybe, her \u00e7areye ba\u015f vurarak Harzemlilerin yaz\u0131l\u0131 dilini bilenleri, geleneklerini koruyanlar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn bilginleri \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc, b\u00f6ylece her\u015fey karanl\u0131klara g\u00f6m\u00fcld\u00fc.. \u0130slam Harzemlilerin i\u00e7inde girerken, onlar\u0131n tarihi hakk\u0131nda bilinenleri art\u0131k \u00f6\u011frenme olana\u011f\u0131 b\u0131rakmad\u0131..Harzem\u2019i y\u0131kt\u0131ktan sonra Kuteybe, Semerkant \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr..Semerkant meliki Gurek \u00fczerine gelen M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 di\u011fer T\u00fcrk Beyliklerinden yard\u0131m ister.. Ta\u015fkent ve Fergane\u2019den yard\u0131m g\u00f6nderir, fakat gelen birlikler yolda Kuteybe\u2019nin askerleri taraf\u0131ndan pusuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek yok edilirler..Semerkant, ku\u015fat\u0131l\u0131r.. Araplar manc\u0131n\u0131k ate\u015fi ile sald\u0131r\u0131rlar.. Daha fazla dayanam\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan Gurek, Kuteybe ile anla\u015fmak zorunda kal\u0131r..Bu anlasmaya g\u00f6re,<\/p>\n<p>1.Semerkant Araplara hersene 2.200.000 alt\u0131n \u00f6deyecektir..<br \/>2.Bir defaya mahsus olmak \u00fczere 30.000 T\u00fcrk gencini esir olarak verecektir..<br \/>3.\u015eehirde Cami yap\u0131lacakt\u0131r..<br \/>4.\u015eehirde eli silah tutan kimse dola\u015fmayacakt\u0131r..<br \/>5.Tap\u0131nak ve putlardaki t\u00fcm m\u00fccevherler Kuteybe\u2019ye teslim edilecektir..<\/p>\n<p>Daha sonra Kuteybe, alt\u0131ndan yap\u0131lan putlar\u0131 erittirerek al\u0131r ve Merv\u2019e geri d\u00f6ner.. D\u00f6nerken karde\u015fi Abdurrahman bin Muslim\u2019i Semerkant\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na vali olarak b\u0131rak\u0131r..<br \/>Kuteybe\u2019nin Merv\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden sonra, T\u00fcrkler kendi aralar\u0131nda i\u015fgalci M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 bir direni\u015f birli\u011fi kurarlar.. Zaman zaman Ceyhun \u0131rma\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7erek Araplara pusu kurar ve ciddi zararlar verirler.. Haccac Kuteybe\u2019ye Ta\u015fkent ve Fergana\u2019yi i\u015fgal etmesi talimat\u0131n\u0131 verir.. Kuteybe Ta\u015fkent\u2019e gider fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz.. Bu arada Haccac \u00f6l\u00fcr. Halife Velid, Kuteybe\u2019ye T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 sava\u015flar\u0131 devam ettirmesini s\u00f6yler.. Kuteybe bu sefer Kasgar\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131kar.. Tam Kasgar\u2019\u0131 ku\u015fatacakken Halife Velid \u00f6l\u00fcr, yerine S\u00fcleyman ibni Abd\u00fclmelik halife olur.. Bu yeni Halife ile aras\u0131 hi\u00e7 iyi olmayan Kuteybe Kasgar seferini yar\u0131da b\u0131rakarak ona kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131r, ancak kendi komutanlar\u0131 taraf\u0131ndan 11 yak\u0131n\u0131 ile birlikte 716 senesinde kafas\u0131 kesilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kuteybe\u2019nin komutanlar\u0131 Halifeye kar\u015f\u0131 gelmek istememi\u015flerdir..<\/p>\n<p>2. B\u00fcy\u00fck Katliam.. ( Curcan Katliam\u0131 )<\/p>\n<p>Kuteybe ve Haccac\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, Araplar\u0131n T\u00fcrkleri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rmak ve T\u00fcrk \u015fehirlerini talan etmek politikalar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik yapmam\u0131\u015ft\u0131r.. \u00d6ncelikle, Araplardaki T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 olan korku ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Araplar, Kuteybe\u2019den sonra da ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrk yurtlar\u0131na sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etmi\u015flerdir.. Kuteybe\u2019nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ayn\u0131 y\u0131l olan 716 da, Yezid ibni Muhelleb Horasan\u2019a vali atan\u0131r.. \u0130lk i\u015f olarak Da\u011f\u0131stan\u2019\u0131 i\u015fgal eder.. Da\u011f\u0131stan meliki Saltekin, Yezit\u2019e kar\u015f\u0131 uzun s\u00fcre dayan\u0131r.. Sonunda Da\u011f\u0131stan d\u00fc\u015fer.. \u015eehir ya\u011fmalan\u0131r ve 14000 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr..Da\u011f\u0131stan\u2019dan sonra Curcan\u2019a y\u00f6nelir.. Curcan 300.000 dirhem kar\u015f\u0131s\u0131nda sava\u015fmadan teslim olur.. Yezid, Curcan\u2019a bir b\u00f6l\u00fck asker yerle\u015ftirerek, Taberistan\u2019 a do\u011fru yola koyulur.. Taberistan Meliki, \u0130sfehbed, Deylem melikinden 10000 ki\u015filik bir yard\u0131m alarak sava\u015fa ba\u015flar.. \u0130sfehbed sava\u015f\u0131rken, Curcan halk\u0131 da ayaklanarak Esed ibni Abdullah komutas\u0131ndaki askerleri imha ederler.. Yezid \u00f6fkeye kap\u0131l\u0131r, Curcan\u2019l\u0131 T\u00fcrkleri yendi\u011finde kanlar\u0131ndan de\u011firmen d\u00f6nd\u00fcr\u00fcp ekmek yiyece\u011fine dair Allah\u2019a yemin eder.. Askerlerini toplayarak Curcan \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr.. Curcan beyi, \u015fehirden \u00e7\u0131karak Curcan kalesine \u00e7ekilir. 7 ay s\u00fcren sava\u015ftan sonra, kale d\u00fc\u015fer.. Curcan beyi \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.. Kaledeki askerler esir al\u0131n\u0131r.. Araplar, daha sonra Curcan \u015fehrine girerler.. Burada da ayn\u0131 \u015fekilde Kuteybe\u2019nin yapti\u011f\u0131 katliama benzer bir katliam yap\u0131l\u0131r.. T\u00fcrkleri \u00f6ld\u00fcrerek, 4 fersah boyunca sa\u011fl\u0131 sollu a\u011fa\u00e7lara ast\u0131r\u0131r.. Allah\u2019a verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirmek i\u00e7in, esir ald\u0131\u011f\u0131 binlerce T\u00fcrk\u2019\u00fc, Enderiz vadisindeki nehrin kenar\u0131na s\u00fcr\u00fckler, orada askerlerine korumas\u0131z T\u00fcrkleri \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr.. \u00d6ld\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin kanlar\u0131n\u0131 nehire ak\u0131t\u0131r.. Nehrin suyuyla akan kanlardan, ilerideki de\u011firmenden un ve ekmek yapt\u0131rarak yer ve Allah\u2019a verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirir.. Katliamdan geriye kalan k\u0131z ve kad\u0131nlardan be\u015f de biri cariye olarak halifeye ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, geriye kalanlar askerler aras\u0131nda ganimet olarak payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r..<br \/>Kaynaklar Curcan katliam\u0131nda Talkan katliam\u0131nda oldu\u011fu gibi yakla\u015f\u0131k 40.000 T\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylerler..<br \/>717 y\u0131l\u0131ndan sonraki zaman, Araplar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalarla ge\u00e7er.. Buraya kadar dikkat ederseniz, ilk Arap sald\u0131r\u0131lar\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Kibac hatun di\u011fer T\u00fcrk Beyliklerinden yard\u0131m istedi\u011fi halde istedi\u011fi yard\u0131m kendisine verilmemi\u015fti.. Sonra o yard\u0131m\u0131 g\u00f6ndermeyenler, yard\u0131ma muhta\u00e7 duruma d\u00fc\u015ft\u00fcler.. Bu olaylardan T\u00fcrklerin daha o zaman da aralar\u0131nda tam bir birlik ve beraberlik sa\u011flayamam\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.. 717 y\u0131l\u0131nda \u00d6mer ibni Abdulziz halife olur..\u0130ki y\u0131l sonra hastalan\u0131r yerine, 719 da, Yezid ibni Abd\u00fclmelik ge\u00e7er.. Yezid ibni Abd\u00fclmelik ile Yezid ibn Mehleb\u2019in aras\u0131 iyi de\u011fildir.. Yezid ibn Mehleb hapse att\u0131r\u0131l\u0131r ancak, Yezid ibni Mehleb hapisten ka\u00e7arak, Basra\u2019da \u00f6rg\u00fctlenir ve Yezid ibni Abd\u00fclmelik\u2019e kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131r.. 721\u2019de Abbas ve Mesleme ad\u0131nda iki komutan \u00f6nderli\u011finde kurulan hilafet ordusu Yezid ibni Mehleb ile sava\u015f\u0131r.. Bu sava\u015fta Abbas ve Yezit ibni Mehleb olur.. Yezit\u2019in kafas\u0131 kesilerek halife Yezit ibn Abd\u00fclmelik\u2019e yollan\u0131r.. Mesleme, Mehleb\u2019in yak\u0131n\u0131 olan yakla\u015f\u0131k 300 ki\u015finin daha kafas\u0131n\u0131 kestirerek \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr. Yezid ibni Mehleb\u2019in o\u011flu olan, Muaviye ibni Yezid\u2019de elinde bulundurdu\u011fu 32 kadar Mesmele taraftar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kestirtir.. Aralar\u0131ndaki sava\u015f, Mehleb taraftarlar\u0131n\u0131n tamamen yok edilmesi ile biter\u2026 Mesmele, Mehleb\u2019den ele ge\u00e7irdi\u011fi aralar\u0131nda T\u00fcrklerin de bulundu\u011fu cariyeleri Cerrah ibni Hakem\u2019e satar..Bu arada, Yezid ibni Mehleb\u2019in yerine getirilen yeni Horasan Valisi, Cerrah ibni Abdullah, T\u00fcrkmenistan\u2019\u0131n i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131na baz\u0131 sald\u0131r\u0131lar yaparsada ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz..<br \/>Kuteybe\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte T\u00fcrk topraklar\u0131na yap\u0131lan ak\u0131nlar eskisi kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r.. Bu d\u00f6nemde \u0130slam yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir duraksama i\u00e7ine girer.. Halife II. \u00d6mer ibn Abd\u00fclaziz, i\u015fgal alt\u0131nda bulunan y\u00f6relerdeki Arap egemenli\u011finin her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha zorla\u015f\u0131r bir hale gelmesinden dolay\u0131 bu b\u00f6lgelerde ya\u015fanan gerginli\u011fin azalt\u0131larak \u0130slam\u2019\u0131n kuvvetlendirilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.. Kendisine ba\u011fl\u0131 y\u00f6neticilere, \u201c Bundan b\u00f6yle T\u00fcrk Beyliklerine sald\u0131rmay\u0131n, hakimiyetiniz alt\u0131nda bulunan b\u00f6lgelerde g\u00fcc\u00fcn\u00fcz\u00fc artt\u0131rarak \u0130slam\u0131 yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u201d demi\u015ftir.. Ayr\u0131ca, II. \u00d6mer, M\u00fcsl\u00fcman olan halklardan cizye al\u0131nmamas\u0131n\u0131 istersede, Araplar\u0131n gelirlerinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015fme olmas\u0131ndan dolay\u0131 bu karardan daha sonra, T\u00fcrklerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kar\u0131nda samimi olmad\u0131klar\u0131 bahane edilerek vazge\u00e7ilmi\u015ftir.. Bu arada Horasan\u2019da Cerrah ibni Abdullah, yerine Abdurrahman ibni Nuaym atanm\u0131\u015ft\u0131r..<\/p>\n<p>Hakan Sulu&#8217;nun G\u00f6kt\u00fcrk Boylar\u0131n\u0131n Ba\u015f\u0131na Ge\u00e7mesi<\/p>\n<p>T\u00fcrkler, Araplar\u0131n istilas\u0131na kar\u015f\u0131 direni\u015flerini \u00c7in\u2019den yard\u0131m isteyerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler.. Daha \u00f6nce Araplarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olan Tugsad da, 718 y\u0131l\u0131nda \u00c7in imparatorundan yard\u0131m ister.. \u00c7in, T\u00fcrklere yard\u0131m g\u00f6ndermez.. Turgis Kaani Sulu, Bati G\u00f6kt\u00fcrk Boylar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7erek, 720 y\u0131l\u0131nda Sogd\u2019daki T\u00fcrklerin Araplara kar\u015f\u0131 isyan\u0131n\u0131 desteklemek i\u00e7in bir birlik g\u00f6nderir.. Sulu\u2019nun, Kur-Sul ad\u0131ndaki komutan\u0131, Seyhun nehrini ge\u00e7erek, Sogd\u2019a gelir ve oradaki di\u011fer T\u00fcrklerle birle\u015ferek, Semerkant\u2019a do\u011fru y\u00fcr\u00fcr.. Arap Valisi, Said ibni Haris, T\u00fcrkleri durduramaz ve Semerkant\u2019a \u00e7ekilir.. Ancak T\u00fcrkler Semerkant\u2019\u0131 ku\u015fatamazlar.. Bu arada Said ibni Haris yerine 721 y\u0131l\u0131nda Horasan\u2019a Said ibni Harasi atan\u0131r.. 722\u2019de Hisam Halife olur, Said ibni Harasi\u2019yi g\u00f6revden alarak yerine M\u00fcslim ibni Said\u2019i atar.. M\u00fcslim ilk olarak Af\u015fin\u2019i haraca ba\u011flar.. Seyhun\u2019u ge\u00e7erek b\u00fct\u00fcn ekinleri ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 yakarak ilerler.. Bunun \u00fczerine Turgis Hakan\u0131 Sulu, M\u00fcslim\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr.. Sulu\u2019nun \u00fczerine geldi\u011fini \u00f6grenen M\u00fcslim geri \u00e7ekilmeye ba\u015flar.. Seyhun nehri yak\u0131nlar\u0131nda, bir ba\u015fka T\u00fcrk birli\u011fi taraf\u0131ndan durdurulur.. Bir yandan yukardan Sulu\u2019nun birlikleri ilerledi\u011fi i\u00e7in acele eden M\u00fcslim, zayiat vermesine ra\u011fmen, Seyhun nehrini ge\u00e7erek Semerkant\u2019a \u00e7ekilir.. Bu yenilgi \u00fczerine, M\u00fcslim g\u00f6revden al\u0131n\u0131r, yerine Esed ibni Abdullah atan\u0131r..Esed ilk olarak Hoten \u015fehrini ele ge\u00e7irerek ya\u011fmalar.. Ancak, Turgis Hakan\u0131n\u0131n M\u00fcslim\u2019i kovalamas\u0131ndan cesaret alan halk Araplara kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131r.. 726 y\u0131l\u0131nda Turgis Hakan\u0131 Sulu kararl\u0131 bir \u015fekilde Esed\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr.. Huttal\u2019da \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rlar.. Esed, Sulu kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011f\u0131r bir ma\u011flubiyet al\u0131r.. Bunun \u00fczerine 727\u2019de Esed\u2019de g\u00f6revden al\u0131narak yerine Esres ibni Abdullah atan\u0131r..<br \/>Esres halk \u00fczerinde bask\u0131 uygulayarak denetim kurabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsede ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz.. Bir k\u0131s\u0131m halk M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek vergi vermek istemezler ve Turgis\u2019lerden yard\u0131m isterler. Turgis Hakan\u0131 Sulu 728 y\u0131l\u0131nda Buhara\u2019y\u0131 zapteder.. Bu arada Esres\u2019in yerine C\u00fcneyt ibn Abdurrahman ge\u00e7er..Araplar Semerkant\u2019a \u00e7ekilir..Hakan Sulu ve Kur-Sul idaresindeki Turgis kuvvetleri 729 y\u0131l\u0131nda 58 g\u00fcn s\u00fcreyle Araplar\u0131 Kemerce kalesinde ku\u015fatma alt\u0131nda tutarlar.. A\u00e7l\u0131ktan \u00f6lme noktas\u0131na gelen Araplar Kemerce\u2019den \u00e7\u0131karak teslim olurlar, yap\u0131lan anla\u015fma gere\u011fince teslim olanlar Debusia\u2019ya g\u00f6nderilirler.. Daha sonra Hakan Sulu, Semerkant\u2019\u0131 ku\u015fat\u0131r.. Semerkant\u2019\u0131n i\u015fgal komutan\u0131 Savra ibni Hurr, C\u00fcneyd ibni Abdurrahman\u2019dan yard\u0131m ister.. C\u00fcneyd yard\u0131ma gelmeden Savra ve Hakan Sulu Semerkant yak\u0131nlar\u0131nda sava\u015f\u0131rlar.. Araplar sava\u015f\u0131 kaybeder, Semerkant\u2019\u0131n Arap Karargah komutan\u0131 Savra bu sava\u015fta \u00f6l\u00fcr.. Halife Hisam, Kufe ve Basra\u2019dan 20000 ki\u015filik ek bir kuvveti C\u00fcneyd ibni Abdurrahman\u2019a g\u00f6nderir.. Hakan Sulu 732\u2019de Buhara\u2019y\u0131 terk ederek \u00e7ekilir.. 734\u2019de C\u00fcneyd ibni Abdurrahman \u00f6l\u00fcr, yerine As\u0131m ibni Abdullah ge\u00e7er, bir y\u0131l sonra onun da yerine Halid ibni Abdullah ge\u00e7er..<\/p>\n<p>Hakan Sulu&#8217;nun \u00d6l\u00fcm\u00fc ve Cuzcan Beyinin ihaneti<\/p>\n<p>Hakan Sulu, 737 y\u0131l\u0131nda Halid\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcr.. Araplar zayiat vererek Ceyhun\u2019un g\u00fcneyine \u00e7ekilir.. T\u00fcrkler Ceyhun nehrini ge\u00e7erek Araplar\u0131 Belh\u2019e kadar \u00e7ekilmeye zorlar, ancak Cuzcan \u00f6nderi, Arap\u2019larla birle\u015ferek Hakan Sulu\u2019nun \u00fclkesine \u00e7ekilmesine sebep olur.. G\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131 ile e\u011fer Cuzcan \u00f6nderi Araplarla i\u015fbirli\u011fi yapmam\u0131\u015f olsayd\u0131 Hakan Sulu\u2019nun ordusu muhtemelen Araplar\u0131 T\u00fcrk topraklar\u0131ndan temizleyecekti.. Hakan Sulu \u00fclkesine d\u00f6nd\u00fckten sonra bir zamanlar Araplara kar\u015f\u0131 beraber sava\u015fti\u011f\u0131 Kur-Sul taraf\u0131ndan \u015fahsi nedenlerden dolay\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr..<br \/>Bu geli\u015fmenin birazda \u00c7in taraf\u0131ndan tezgahland\u0131\u011f\u0131, ve tarihte \u00c7in\u2019in T\u00fcrk Beyliklerini birbirine d\u00fc\u015f\u00fcrme siyaseti olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.. Hakan Sulu\u2019nun \u00f6lmesi Araplar aras\u0131nda sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lan\u0131r.. \u00d6yleki Horasan Valisi Araplara Hakan\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden dolay\u0131 \u015f\u00fck\u00fcr orucu tutulmas\u0131n\u0131 ister.. Haberi Halife Hisam\u2019a ula\u015ft\u0131r\u0131rsa da, Halife bu haberin do\u011frulu\u011funu anlamak i\u00e7in g\u00fcvendi\u011fi adamlar\u0131n\u0131 yollayarak haberin do\u011frulu\u011funu \u00f6\u011frenmelerini ister.. Hakan Sulu\u2019nun \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra T\u00fcrkler bir daha toparlanamazlar.. Araplar\u0131n T\u00fcrk yurtlar\u0131ndan temizlenmeleri ile ilgili umutlar\u0131 bir anda s\u00f6ner.. \u00d6ncelikle Dikhanlar denen yerel egemenlikler Araplara b\u00fcy\u00fck tavizler verirler.. M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul eden ki\u015filere b\u00fcy\u00fck ekonomik \u00e7\u0131karlar sa\u011flan\u0131r.. Cizye olarak al\u0131nan vergilerin miktarlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek \u00f6nceki zorlamalara g\u00f6re \u00e7ok daha yumu\u015fak bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc politikas\u0131 uygulan\u0131r.. Buraya kadar ki tarihte T\u00fcrklerin zorla M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131na hizmet etmi\u015f olan en \u00f6nemli 2 isim, Arap Komutan\u0131 Kuteybe ve Hakan Sulu\u2019nun tam \u00f6nemli bir darbe indirmek \u00fczereyken kendini Araplara satarak onlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7ine giren hain Cuzcan Beyi\u2019dir.. Kur-Sul\u2019da, Turgis Hakan\u0131 Sulu\u2019yu \u015fahsi \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna \u00f6ld\u00fcrerek ister istemez Araplar\u0131n korkulu r\u00fcyas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk topraklar\u0131nda daha rahat bir \u015fekilde yay\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur..<\/p>\n<p>Kur-Sul&#8217;un \u00d6l\u00fcm\u00fc ve T\u00fcrk Ordular\u0131n\u0131n Da\u011f\u0131lmas\u0131<\/p>\n<p>Emevilerin son valisi, Nas\u0131r ibni Seyyar\u2019\u0131n valili\u011fe gelmesi ile birlikte G\u00fcney T\u00fcrkistan\u2019da Arap g\u00fc\u00e7lerinde bir toparlanma ba\u015flar. Nas\u0131r, Arap hakimiyetinin yumu\u015fak bir politika ile daha kolay bir \u015fekilde yay\u0131labilece\u011fi bilinci ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ordu kurarak T\u00fcrk topraklar\u0131na yay\u0131l\u0131r. 739 y\u0131l\u0131nda Araplar Semerkant\u2019a tamamen yerle\u015firler.. Ancak, Seyhun nehrini ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsada, Kur-Sul komutas\u0131ndaki T\u00fcrk ordusu taraf\u0131ndan durdurulurlar.. Say\u0131 olarak Kur-Sul\u2019un ordusundan daha kalabal\u0131k olmalar\u0131na ra\u011fmen, nehrin \u00f6te taraf\u0131na ge\u00e7meye cesaret edemezler.. Ancak bu arada Araplar i\u00e7in hi\u00e7 beklemedikleri bir geli\u015fme olur.. Araplara kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlemeyi planlayan ve bu nedenle nehrin etraf\u0131nda ke\u015fif yapan Kur-Sul, Arap askerlerine yakalan\u0131r.. Nas\u0131r, Kur-Sul\u2019u hemen \u00f6ld\u00fcrerek cesedini T\u00fcrklerin g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde Seyhun nehrinin kenar\u0131na ast\u0131r\u0131r.. Bu manzara \u00e7ok ge\u00e7meden T\u00fcrkler \u00fczerinde beklenen etkiyi yapar ve T\u00fcrk ordusu zaten say\u0131ca \u00fcst\u00fcn olan Araplar kar\u015f\u0131s\u0131nda da\u011f\u0131l\u0131r.. Ta\u015fkent ve Fergana da teslim olur.. Nas\u0131r,bundan sonra Arap hakimiyetini daha yumu\u015fak politikalar uygulayarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr.. Yurtlar\u0131n\u0131 terk ederek giden T\u00fcrklerin geri d\u00f6nmeleri halinde vergi bor\u00e7lar\u0131 affedilir.. Halk i\u00e7inden M\u00fcsl\u00fcman olanlara baz\u0131 ekonomik ve sosyal \u00e7\u0131karlar sa\u011flanarak, onlar\u0131n kendili\u011finden M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7meleri te\u015fvik edilir.. \u0130slam\u2019\u0131n taraftar bulabilmesi i\u00e7in, gerek korkutarak, gerek te\u015fvik ederek gereken her t\u00fcrl\u00fc tedbiri al\u0131n\u0131r.. Bu al\u0131nan tedbirler yava\u015fda olsa sonu\u00e7 verir.. T\u00fcrk topraklar\u0131ndaki son Emevi Arap valisi Nas\u0131r ibni Seyyar T\u00fcrklere \u0130slam\u2019\u0131 kabul ettirtmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r..<\/p>\n<p>Bizi ilgilendiren tarih buraya kadard\u0131r.. Bundan bir s\u00fcre sonra Arap topraklar\u0131nda, Emevi Hanedan\u0131n\u0131n egemenli\u011fi son bulur ve Abbasilerin devri kendini g\u00f6sterir..<br \/>749\u2019da Abbasiler Emevi Hanedan\u0131n\u0131 zorlamaya ba\u015flar.. Arap topraklar\u0131nda ba\u015flayan i\u00e7 sava\u015f, Emevilerin d\u0131\u015far\u0131 yay\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in gerekli olan kuvvetin b\u00f6l\u00fcnmesine yol a\u00e7ar.. Abbasilerle birlikte, M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131lan halklar \u00fczerinde daha uyumlu, onlar\u0131n \u00f6rf ve ananelerine uyan bir \u0130slam uygulan\u0131r.. Emevilerden sonra \u0130slamiyetin evrensel bir din oldu\u011fu \u015feklinde uygulamalar yap\u0131larak \u0130slam&#8217;\u0131n daha geni\u015f kitlelere yay\u0131lmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilir.. Bu \u015fekilde \u00f6nceleri Arap dini olarak kurulan din, giderek daha bir evrensel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm kazan\u0131r.<br \/>Bu arada Araplar aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalar da giderek \u015fiddetlenir.. Araplar aras\u0131 kavgada Mevaliler, yani azat edimi\u015f k\u00f6leler de belli bir \u00f6nem kazan\u0131rlar..<br \/>Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7inde olan Arap \u015fefleri Mevali\u2019yi kendi taraflar\u0131na \u00e7ekmek isterler.. Ancak, b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 e\u015fit g\u00f6ren \u0130slam kar\u015f\u0131s\u0131nda Mevali\u2019nin durumu belirsizdir.. Mevali, e\u015fitli\u011fi \u00f6ng\u00f6ren \u0130slam ad\u0131na, Arap \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.. Ali taraf\u0131 ve Peygamberin amcas\u0131 Abbas\u2019\u0131n soyu, Emeviler taraf\u0131ndan kendilerinden hile ve zorbal\u0131kla al\u0131nan iktidarlar\u0131n\u0131n as\u0131l sahipleri olarak g\u00f6r\u00fcnmeleri, beraberinde bir tak\u0131m siyasal sorunlar\u0131 da ba\u015flat\u0131r.. Bu arada, s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131l\u0131klar ve beraberinde ya\u015fanan olumsuzluklar\u0131n nedeni olarak, ezilen s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan \u0130slam\u0131n kendisi de\u011fil, Emevi hanedan\u0131n iktidar\u0131 sorumlu tutulur..<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman Araplar T\u00fcrklere Neden Sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n<p>Genelde, bu tarihi bilen \u0130slami \u00e7evreler, M\u00fcsl\u00fcman Araplar\u0131n T\u00fcrklere sald\u0131rmas\u0131n\u0131, onlar\u0131 \u0130slam dinine davet etmek, gerekirse bu u\u011furda zor kullanarak, onlar\u0131 \u0130slam&#8217;a boyun e\u011fdirmeye zorlamak \u015feklinde yorumlarlar.. Ancak tek neden bu de\u011fildir..<br \/>Bu konu da ayr\u0131ca Zekeriya Kitap\u00e7\u0131&#8217;n\u0131n Yeni \u0130slam Tarihi ve T\u00fcrkler adl\u0131 Kitab\u0131nda anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.. A\u015fa\u011f\u0131daki pasaj, ayn\u0131 kitaptan al\u0131nma bir b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fen Arap Toplumunun Yeni Hayat Anlay\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p>a-) Harbeden Askerlerin Servete Kavu\u015fma \u0130ste\u011fi<\/p>\n<p>Araplar\u0131, Orta Asyay\u0131 fethe zorlayan bir di\u011fer fakt\u00f6rde harbeden askerlerin k\u0131sa zamanda b\u00fcy\u00fck servet ve zenginliklere sahip olmalar\u0131 idi. De\u011fil daha sonraki devirler, ilk devirlerdeki fetih hareketlerinde bile sosyo-ekonomik nedenlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir fakt\u00f6r oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Genellikle Bedevi, \u00e7\u00f6lde ya\u015fayan, fakru zaruret i\u00e7inde \u00e7ok insafs\u0131z bir hayat m\u00fccadelesi i\u00e7inde yo\u011frulan Araplar, daha \u0130slam\u0131n ilk devirlerinde harbedeb askerlerin verilen y\u00fcksek maa\u015f ve ganimetler dolay\u0131s\u0131yla k\u0131sa zamanda b\u00fcy\u00fck bir servet ve zenginli\u011fe kavu\u015ftuklar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. M\u00fccahit gazilerin bundan sonraki ya\u015fant\u0131lar\u0131 ve hayat seviyeleri bir anda de\u011fi\u015fmi\u015f ve harbe i\u015ftirak etmeyenlere nazaran \u00e7ok daha iyi ve m\u00fcreffeh bir hayat s\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Bu kabil Arap bedevilerinin o zamanki durumu, bug\u00fcn Anadolu&#8217;nun i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan kalkarak ayn\u0131 sosyo-ekonomik nedenlerle \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in Almanya&#8217;ya giden T\u00fcrk k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fc ve onun sosyal hayat\u0131ndada meydana gelen ba\u015fd\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011fi\u015fiklikleri hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7indir ki Arap kabileleri \u00e7e\u015fitli cephelerde sava\u015fmak i\u00e7in hata Hz. \u00d6mer devrinde Medine&#8217;ye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kafileler halinde ak\u0131n ak\u0131n gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Daha sonralar\u0131 bunlar\u0131 Bedevi aileler takip etmi\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla Arap yar\u0131madas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na daha o devirlerden itibaren \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir M\u00fcsl\u00fcman Arap g\u00f6\u00e7\u00fc L. Caetani&#8217;nin ifadesiyle tarihte ilk defa Sami \u0131rk\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flam\u0131\u015f oluyordu.<br \/>Tarihte belki ilk defa vaki olan bu Sami Arap g\u00f6\u00e7\u00fc, Emeviler devrinde de b\u00fct\u00fcn canl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile devam etmi\u015f, sadece \u0130ran&#8217;a de\u011fil, T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n Buhara, Baykent, Semerkant gibi daha bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerine \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcda Arap aileleri yerle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00d6zellikle Buhara&#8217;ya yerle\u015ftirilen bu kabil muhacir Arap aileleri o kadar \u00e7oktu ki, Kuteybe b. M\u00fcslim be yerle\u015fik Arap n\u00fcfusu ve kesafetine dayanarak bu b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk \u015fehrini nerede ise kolonize etmeye kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f ve bunda \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de muvaffak da olmu\u015ftur. Genellikle 25-50 bin aras\u0131nda de\u011fi\u015fen ve aile efrad\u0131yla birlikte yap\u0131lan bu g\u00f6\u00e7ler, bir taraftan \u0130ran ve T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerinin Arap n\u00fcfusuyla iskan edilmesine, di\u011fer taraftan da siyasi Arap hakimiyetinin b\u00f6lgede daha kolay bir \u015fekilde yerle\u015fmesine ve hatta \u0130slam dininin geli\u015fme ve yay\u0131lmas\u0131na da yard\u0131m etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>b-) Yayg\u0131n Ge\u00e7im S\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman Araplar\u0131 kom\u015fu \u00fclkeleri ve bu arada T\u00fcrkistan\u0131 fethetmeye zorlayan \u00f6nemli sebeplerden bir di\u011feri de \u00e7ok yayg\u0131n hale gelen ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131d\u0131r..Nitekim, el-Mesudi&#8217;nin en g\u00fczel kitap olarak tavsif etti\u011fi ve fetih hareketlerini \u00e7ok daha objectif kriterler i\u00e7inde ele alan ilk tarih\u00e7ilerimizden Belazuri&#8217;nin F\u00fctuhu&#8217;l B\u00fcldan ad\u0131ndaki k\u0131ymetli eserinde, Araplar\u0131n ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 yokluk ve mahrumiyetler i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri hayat m\u00fccadelesi nedeniyle kom\u015fu \u00fclkeleri fethetmeye zorland\u0131klar\u0131 ve bu \u00fclkelerde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131da yerle\u015ftikleri hakk\u0131nda sarih ifadeler vard\u0131r. ( Sayfa 299..)<\/p>\n<p>Taberi Anlat\u0131mlar\u0131<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki pasajlar do\u011frudan Taberinin anlat\u0131m\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Tarih-i Taberi \/ Cilt 3\/(Syf-343)<\/p>\n<p>Her kim T\u00fcrk\u2019lerden ba\u015f getirirse y\u00fcz dirhem verece\u011fim. \u0130mdi m\u00fcsl\u00fcmanlar bir bir T\u00fcrk\u2019lerin ba\u015f\u0131n\u0131 kesip getirip 100 dirhemi ald\u0131lar.Ve T\u00fcrk\u2019leri da\u011f\u0131t\u0131p hesaps\u0131z k\u0131rd\u0131lar ve m\u00fcbale\u011fa ile mal ve ganimet al\u0131p yine d\u00f6n\u00fcp Merv\u2019e geldiler.<br \/>Yaz gelince Kuteybe Horasan \u015fehirlerine nameler g\u00f6nderip asker toplad\u0131. Sonra g\u00f6\u00e7\u00fcp Talkan\u2019a vard\u0131. \u015eehrek ki Talkan meliki idi. Neyzekle m\u00fcttefik idi. Kuteybe\u2019nin geldi\u011fini i\u015fitince ka\u00e7t\u0131. Kuteybe Talkan\u2019a girdi\u011fi vakit h\u00fckmetti ki ahalisini k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7ireler. Nekadar k\u0131rabilirlerse k\u0131ralar. Bunun \u00fczerine Kuteybe\u2019nin askeri orada hesaps\u0131z adam \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.<br \/>Rivayet ederler ki 4 fersenk yol iki taraftan muttas\u0131l ceviz a\u011fac\u0131 dallar\u0131na adamlar as\u0131lm\u0131\u015f idi. Oradan g\u00f6\u00e7t\u00fc. Mervalar\u00fcd\u2019e kondu. Oradaki melik ka\u00e7t\u0131. Kuteybe onun da iki o\u011flunu tuttukta kalan \u015fehrin beyleri itaat edip istikbale geldiler.(Syf-344)<br \/>Kuteybe dedi: &#8211; Vallahi e\u011fer benim \u00f6mr\u00fcmden \u00fc\u00e7 s\u00f6z s\u00f6yleyecek kadar zaman kalm\u0131\u015f olsa bunu derim ki (Ukt\u00fcl\u00fch\u00fc ukt\u00fcl\u00fch\u00fc ukt\u00fcl\u00fch\u00fc). ( Hepsini \u00f6ld\u00fcr\u00fcn, hepsini \u00f6ld\u00fcr\u00fcn, hepsini \u00f6ld\u00fcr\u00fcn )<br \/>Bunun \u00fczerine Neyzek\u2019i ve iki karde\u015fi o\u011fullar\u0131 ki biri Sol ve biri Osman\u2019d\u0131r. Ve yine o kendisi ile mahsur olanlar\u0131n hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.hepsi 700 adam idi. Buyurdu ba\u015flar\u0131n\u0131 kesip Haccaca g\u00f6nderdiler.(Syf-347)<br \/>Kuteybe deve palan\u0131 demek olur.(Syf-351)<br \/>Ganimet mal\u0131n\u0131n be\u015fte birini Haccac\u2019a g\u00f6nderip Semerkant\u2019\u0131n fethini de ilan etti. Haccac da bu haberi i\u015fitip sevindi. Kuteybe tekrar Merv\u2019e d\u00f6nd\u00fc. Karde\u015fi Abdullah\u2019\u0131 Semerkant\u2019a emir yapt\u0131. Askerlerinin bir miktar\u0131n\u0131 onun yan\u0131nda b\u0131rakt\u0131 ve l\u00fczumu kadar harp aleti verip, Abdullah\u2019a dedi: Kafirlerden hi\u00e7 kimseyi Semerkant\u2019a girmeye b\u0131rakma, ancak eline bir par\u00e7a bal\u00e7\u0131k ver ve o bal\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine m\u00fch\u00fcr vur.(Syf-353)<\/p>\n<p>Kuteybe\u2019nin Havarizem \u015eehrine Gitmesi Haberi<\/p>\n<p>Havarizem melikinin ad\u0131 \u00c7aygan idi. Ondan k\u00fc\u00e7\u00fck Havarizad adl\u0131 bir karde\u015fi vard\u0131. \u00c7aygan\u2019\u0131n \u00fczerine galebe etmi\u015f idi ve onun b\u00fct\u00fcn i\u015fini tutmu\u015f idi. \u0130\u015fitse ki \u00c7aygan\u2019\u0131n eline g\u00fczel bir cariye girmi\u015f, yahut bir nefis bir kuma\u015f alm\u0131\u015f derhal adam g\u00f6nderip ald\u0131r\u0131rd\u0131.Yine i\u015fitse ki bir ki\u015finin g\u00fczel k\u0131z\u0131 var yahut g\u00fczel bir avreti var derhal mecal vermez,\u00e7ekip al\u0131rd\u0131.Hi\u00e7 kimse men edemezdi. Ve \u00c7aygan\u2019a ondan \u015fikayet etseler ben ona bir \u015fey diyemem,derdi. \u00c7aygan da onun elinden bunalm\u0131\u015f idi.Bu i\u015fi bu \u015fekilde uzat\u0131nca \u00c7aygan\u2019\u0131n tahamm\u00fcl etmeye takat\u0131 kalmad\u0131.El alt\u0131ndan Kuteybe\u2019ye adam g\u00f6nderdi. Havarizem \u015fehirlerinden \u00fc\u00e7 \u015fehrin kilitlerini bile g\u00f6nderdi.<br \/>Ve Kuteybe\u2019ye dedi: Havarizem\u2019e gelip karde\u015fimi \u00f6ld\u00fcr\u00fcrsen her ne dilersen vereyim,dedi.Lakin bu haberi hi\u00e7 kimseye bildirmedi.Bu haber Kuteybe\u2019ye ula\u015f\u0131nca gaza vakt\u0131 idi.Kuteybe kavmine Segat gazas\u0131na var\u0131r\u0131z diye bildirdi.\u00c7aygan\u2019\u0131n adam\u0131n\u0131 geri g\u00f6nderdi.Havarizad\u2019e haber verdiler ki Kuteybe Segad\u2019a gazaya gider. O da gayet sevindi. Ve kavmine bildirdi ki bu y\u0131l cenkten eminsiniz,zira Kuteybe segad\u2019a gidermi\u015f.Ve bizde i\u015f\u2019e me\u015fkul olal\u0131m dedi.Bilmedi ki Kuteybe kendi \u00fczerine gelir. Bu esnada Kuteybe ans\u0131z\u0131n bin atl\u0131 ile Medinet\u00fcl Fil ki Havarizemin ulu ve muazzam \u015fehridir.Zira Havarizem \u00fclkesi \u00fc\u00e7 \u015fehirdir.Ondan ulusu yoktur.Kuteybe \u00e7\u0131k\u0131p geldi.Havarizem halk\u0131 Kuteybe\u2019yi g\u00f6r\u00fcp korktular. Kuteybe do\u011fru \u00c7aygan\u2019\u0131n yan\u0131na geldi.Ve Havarizad\u2019a haber verdiler ki ne gafil durursun i\u015fte Kuteybe eri\u015fip alemi fesada verdi.Havarizad anlad\u0131 ki bu i\u015f \u00c7aygan\u2019\u0131n ba\u015f\u0131 alt\u0131ndad\u0131r.Diledi ki \u00c7aygan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcre.Lakin f\u0131rsat ve mecal bulamad\u0131.\u0130mdi haz\u0131r bulunan sipahi ile s\u00fcr\u00fcp Medinetil Fil\u2019e geldi.\u00c7aygan o \u00fc\u00e7 \u015fehri Kuteybe\u2019ye verip kendisi de Kuteybe\u2019nin yan\u0131na geldi.Ve Havarizad \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Nihayet Kuteybe\u2019ye adam \u00f6nderip aman diledi.<br \/>Kuteybe dedi: Aman\u0131 karde\u015finden dile e\u011fer o aman verirse benden emin ol.<br \/>Havarizad dedi: -\u0130mdi bildim ki benim \u00f6lmem laz\u0131m. Zira benim karde\u015fime boyun e\u011fmem \u00f6lmek demektir.Belki \u00f6lmek muti olmaktan iyidir,dedi. Bunun \u00fczerine cenge koyuldu. Bir saat cenk edip sonunda tutuldu.Kuteybe\u2019ye getirdiler. Kuteybe dedi:Kendini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn.<br \/>Havarizad dedi: -Ey emir,beni melamet etme ki ben k\u0131l\u0131ca eli onun i\u00e7in vurdum ki seninle benim aramda bir h\u00fck\u00fcm zahir ola.\u0130mdi f\u0131rsat senin oldu,bana ne \u00f6\u011f\u00fcnmek gerek,ne dilersen et. Bunun \u00fczerine Kuteybe buyurdu.D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p boynunu vurdular.<\/p>\n<p>\u00c7aygan dedi: -Ey emir,hen\u00fcz g\u00f6nl\u00fcm \u015fifa bulmad\u0131.<br \/>Kuteybe dedi: -Daha ne dilersin?<br \/>\u00c7aygan Dedi: -Dilerim ki onunla bile olan kimselerin hepsini \u00f6ld\u00fcresin.<br \/>Kuteybe dedi: -\u0130mdi sen benim yan\u0131ma topla, ben \u00f6ld\u00fcreyim.<\/p>\n<p>\u00c7aygan da hepsini tutup getirdi.Kuteybe c\u00fcmlesini \u00f6ld\u00fcr\u00fcp mallar\u0131n\u0131 ald\u0131. \u00c7aygan \u015f\u00f6yle \u015fart etmi\u015f idi ki:Bin ba\u015f esir ve nice bin kuma\u015f vere. \u0130mdi Kuteybe Medinet\u00fcl File girip o mal\u0131 \u00c7aygan\u2019dan ald\u0131.<br \/>\u00c7aygan Kuteybe\u2019den yard\u0131m diledi.Zira Camh\u00fcd meliki daima gelip \u00c7aygan ile cenk ederdi.Ve \u00c7aygan\u2019\u0131 gayet incitirdi.Kuteybe Abdurrahman\u2019\u0131 ona yard\u0131ma g\u00f6nderdi.Ve Abdurrahman var\u0131p muharebe etti ve o meliki \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\u00c7aygan o yerleri fethedip d\u00f6rt bin ba\u015f esir ald\u0131lar. Kuteybe buyurdu. Hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. (Syf-349-350)<br \/>-\u015ea\u015f askeri bize gece bask\u0131n etmek dilerrmi\u015f, imdi var\u0131n onlar\u0131n yolunda filan yerde pusuda durun.Ve onlar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 vakit \u00fczerlerine s\u00fcr\u00fcn\u00fcz.Ola ki bir fetih edesiniz,dedi.Muslih b.M\u00fcslim\u2019I bunlara kumandan tayin etti.Muslih de gelip o 700 adam\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fck etti.Bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yolun sa\u011f yan\u0131na,bir b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sol yan\u0131na koydu ve kendisi bir b\u00f6l\u00fckle yolun \u00fczerine durdu.Gece yar\u0131s\u0131 ge\u00e7ince \u015ea\u015f askeri \u00e7\u0131k\u0131p geldiler.Muslih\u2019i yol \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnce cenge me\u015fgul oldular.Ve o iki b\u00f6l\u00fck gaziler de iki taraftan hamle edip a\u00e7 kurdun koyuna girdi\u011fi gibi kafirleri tarumar ettiler.Gazilerde \u015e\u00fcbe adl\u0131 bir bahad\u0131r yi\u011fit vard\u0131.Kendisini \u015ea\u015f g\u00fcruhuna ve kalabal\u0131\u011f\u0131na vurdu.Onlar\u0131n ortalar\u0131nda bir melikzadeleri vard\u0131.Yeti\u015fip \u015e\u00fcbe onu kula\u011f\u0131 t\u00f6z\u00fcnden k\u0131l\u0131\u00e7 ile \u00e7ald\u0131.\u00d6yle bir \u00e7ald\u0131k\u0131 ba\u015f\u0131 top gibi havaya u\u00e7tu.\u015ea\u015f askeri bu heybeti g\u00f6rd\u00fcklerinde hepsi bozguna u\u011frad\u0131lar.M\u00fcsl\u00fcmanlar ard\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcp onlar\u0131 hesaps\u0131z k\u0131rd\u0131lar.Onlardan kurtulan pek az oldu.Ve onlar\u0131n ekserisi Melikzadeler idi.Ziynetli ve silahl\u0131 kimselerdi.Onlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 ve silahlar\u0131n\u0131 ve elbiselerini hepsini ald\u0131lar geri d\u00f6n\u00fcp S\u00fcr\u00fcr ile Kuteybe\u2019nin yan\u0131na geldiler. Ertesi g\u00fcn Kuteybe h\u00fckmetti ki cenge at\u0131lalar.<br \/>Gavrek Kuteybe\u2019ye adam g\u00f6nderip dedi: -Bu etti\u011fin harbi \u00f6yle zannetme ki araplar\u0131n kuvveti ile edersin belki acemden benim karde\u015flerimdir ki sana yard\u0131m edip cenk ederler.Yoksa harbe araplar\u0131 g\u00f6nder.G\u00f6r ki biz de neler ederiz,dedi.Kuteybe bu s\u00f6z\u00fc i\u015fitip gadaba geldi ve m\u00fcnadilere \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131.M\u00fcsl\u00fcman m\u00fcbarizleri toplan\u0131p kafirlerin \u00fczerine y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ettiler ve buyurdu ki manc\u0131n\u0131k kurdular ve bir burcu d\u00f6\u011fe d\u00f6\u011fe y\u0131kt\u0131lar.Ve M\u00fcsl\u00fcmanlar o y\u0131k\u0131lan yerden h\u00fccum ettikte kafirlerden bir bahad\u0131r er gelip o gedikte durdu her kim ileri gelse mecal vermez \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fc.M\u00fcsl\u00fcmanlarda silah\u015f\u00f6rler \u00e7ok idi.Kuteybe onlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131p dedi ki:Sizden kim ki o \u015fahs\u0131 ok ile vurursa ben ona on bin dirhem veririm.O silah\u015f\u00f6rlerden biri ileri y\u00fcr\u00fcy\u00fcp ok ile o \u015fahs\u0131 at\u0131p g\u00f6z\u00fcnden vurdu ve ensesinden \u00e7\u0131kt\u0131.derhal d\u00fc\u015ft\u00fc.O ki\u015fi Kuteybe\u2019nin yan\u0131na gelip on bin dirhemi ald\u0131.(Syf-351-352)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giderek daha \u00e7ok siyasete bula\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen \u0130slam, ilk olarak T\u00fcrklere ne \u015fekilde ve hangi \u015fartlarda gelmi\u015ftir pek bilinmez, sanki bilinmesi de pek istenmez. Ancak, bir \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, yada bilmek istemedi\u011fi bu tarih, en \u00e7ok bilmemiz gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.A\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6k\u00fcman tamamen \u0130slami kaynaklardan, Taberi ve Zekeriya Kitap\u00e7\u0131 gibi \u0130slami tarih\u00e7i ve yazarlardan d\u00fczenlenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.T\u00fcrklerin ilk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":{"0":"post-401","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-din"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v24.9 (Yoast SEO v24.9) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Giderek daha \u00e7ok siyasete bula\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen \u0130slam, ilk olarak T\u00fcrklere ne \u015fekilde ve hangi \u015fartlarda gelmi\u015ftir pek bilinmez, sanki bilinmesi de pek istenmez. Ancak, bir \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, yada bilmek istemedi\u011fi bu tarih, en \u00e7ok bilmemiz gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.A\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6k\u00fcman tamamen \u0130slami kaynaklardan, Taberi ve Zekeriya Kitap\u00e7\u0131 gibi \u0130slami tarih\u00e7i ve yazarlardan d\u00fczenlenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.T\u00fcrklerin ilk [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-03-11T22:19:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"41 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n\",\"datePublished\":\"2009-03-11T22:19:46+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\"},\"wordCount\":8305,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\",\"articleSection\":[\"Din\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\",\"name\":\"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\",\"datePublished\":\"2009-03-11T22:19:46+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n","og_description":"Giderek daha \u00e7ok siyasete bula\u015ft\u0131r\u0131lmak istenen \u0130slam, ilk olarak T\u00fcrklere ne \u015fekilde ve hangi \u015fartlarda gelmi\u015ftir pek bilinmez, sanki bilinmesi de pek istenmez. Ancak, bir \u00e7o\u011fumuzun bilmedi\u011fi, yada bilmek istemedi\u011fi bu tarih, en \u00e7ok bilmemiz gereken konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.A\u015fa\u011f\u0131daki d\u00f6k\u00fcman tamamen \u0130slami kaynaklardan, Taberi ve Zekeriya Kitap\u00e7\u0131 gibi \u0130slami tarih\u00e7i ve yazarlardan d\u00fczenlenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.T\u00fcrklerin ilk [&hellip;]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2009-03-11T22:19:46+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"41 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n","datePublished":"2009-03-11T22:19:46+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/"},"wordCount":8305,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg","articleSection":["Din"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/","name":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg","datePublished":"2009-03-11T22:19:46+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#primaryimage","url":"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg","contentUrl":"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/_ZZJzmoTqV48\/TLd5pbsBzWI\/AAAAAAAAAUM\/mniPm6on-ck\/s1600\/%C5%9Faman.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2009\/03\/12\/turkler-saman-dininde-iken-muslumanlarca-kitle-kirimlarindan-gecirildigini-biliyor-muydunuz-erdogan-aydin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00fcrkler \u015eaman dininde iken, M\u00fcsl\u00fcmanlarca kitle k\u0131r\u0131mlar\u0131ndan ge\u00e7irildi\u011fini biliyor muydunuz? | Erdo\u011fan Ayd\u0131n"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=401"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/401\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}