![](\"http:\/\/www.hauspublishing.com\/pictures\/news_47.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ailesine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6nemli olmakla birlikte, \u00e7ok \u00f6zeldi; mektuplar\u0131nda ki duygusal ifadeler son derece sadeydi. Pek suya sabuna dokunmayan Yahudi \u015fakalar\u0131 yapmaya, yer yer Yahudi ifadeleri kullanmaya istek duyard\u0131. Ancak bilin\u00e7li bir Yahudi atmosferi onu hemen sinirlendirirdi. 1873′ te Rosa iki bu\u00e7uk ya\u015f\u0131ndayken aile Var\u015fova’ ya ta\u015f\u0131nd\u0131. Var\u015fova’ ya gelmelerinin \u00fczerinden \u00e7ok ge\u00e7meden, a\u011f\u0131r bir kal\u00e7a hastal\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7irdi ve tam bir y\u0131l yata\u011fa \u00e7ak\u0131l\u0131 kald\u0131 Rosa.<\/p>\n
Hen\u00fcz be\u015f ya\u015f\u0131na girmemi\u015f olan bu k\u0131z \u00e7ocu\u011fu, hastal\u0131k d\u00f6nemini kendi kendine okuma yazma \u00f6\u011frenerek de\u011ferlendirir.Hastal\u0131k kal\u00e7as\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir problem yarat\u0131r ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde aksakl\u0131k ta\u015f\u0131r ya\u015fam\u0131 boyunca.<\/p>\n
1884′ te on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndayken Var\u015fova’ da ikinci s\u0131n\u0131f bir k\u0131z lisesine girdi. Okula a\u011f\u0131rl\u0131kla Rus y\u00f6neticilerin \u00e7ocuklar\u0131 kabul ediliyordu. O d\u00f6nemde b\u00fct\u00fcn ortaokullar\u0131n uygulad\u0131\u011f\u0131 kurallardan birisi, derslerin ve konu\u015fmalar\u0131n tamamen Rus\u00e7a yap\u0131lmas\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n kendi aralar\u0131nda bile Leh\u00e7e konu\u015fmalar\u0131na izin verilmemesiydi.<\/p>\n
Proletariat partisi o s\u0131ralarda g\u00fcc\u00fcn\u00fcn doru\u011fundayd\u0131; a\u011f\u0131rl\u0131kla b\u00fcy\u00fck kentlere hapsolmu\u015f bir ayd\u0131n hareketiydi, ancak lise ve \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck etkisi vard\u0131.Rosa Luxemburg okulda ki birka\u00e7 y\u0131l\u0131nda devrimci bir grupla ili\u015fki kurmu\u015ftu. Dara\u011fa\u00e7lar\u0131nda d\u00f6rt ki\u015fi can verdi\u011finde hen\u00fcz on be\u015f ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Son y\u0131l\u0131nda siyasal bak\u0131mdan aktif, final s\u0131navlar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131yla veren gen\u00e7 k\u0131z, disipline gelmez yan\u0131yla tan\u0131n\u0131yordu art\u0131k. <\/p>\n
\u0130kinci Proletariat’ \u0131n da yeni bir tutuklama dalgas\u0131 ile zay\u0131flat\u0131lmas\u0131 sonras\u0131nda, Polonya \u0130\u015f\u00e7iler Birli\u011fi y\u00f6neticileri yurt d\u0131\u015f\u0131na gittiler. Rosa’ da bilin\u00e7li bir tercih ve ailesinin maddi deste\u011fi ile Z\u00fcrih’ te gen\u00e7 bir m\u00fclteci \u00f6\u011frenci olarak ya\u015fam\u0131na ba\u015flad\u0131. Marks ve Engels’ in yap\u0131tlar\u0131yla tan\u0131\u015fmas\u0131 bu d\u00f6neme denk gelir. Z\u00fcrih \u00dcniversite’ nde felsefe fak\u00fcltesine kaydoldu ve matematik, do\u011fa bilimleri derslerini takip etti. 1892′ de Hukuk Fak\u00fcltesine ge\u00e7ti. Rosa’ n\u0131n \u00fcniversitede yapt\u0131klar\u0131na dair \u00e7ok az \u015fey bilinir. Rosa’ n\u0131n ya\u015fam\u0131 ku\u015fkusuz \u00fcniversite ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Gelecekteki PSP’ yi olu\u015fturan gruplardan biri olan Proletariat \u00fcyesi olarak \u00e7e\u015fitli tan\u0131d\u0131klarla, m\u00fclteci sosyalizminin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lacakt\u0131. \u0130svi\u00e7re o g\u00fcnlerde Rus devrimci Marksizminin en \u00f6nemli merkeziydi. <\/p>\n
1892′ de Vilna ve Var\u015fova’ daki 1 May\u0131s toplant\u0131lar\u0131nda yap\u0131lan konu\u015fmalar\u0131n derlemesini, kendi \u00f6ns\u00f6z\u00fcyle Leh\u00e7e olarak yay\u0131mlad\u0131. ( Rosa’ n\u0131n bilinen ilk yay\u0131n\u0131 ) Birle\u015fik Polonya Sosyalist Partisi ( PSP ) 1892 sonunda kuruldu\u011funda, b\u00fct\u00fcn m\u00fclteci gruplar ona kat\u0131ld\u0131.Sprawa Robotnicza ( \u0130\u015f\u00e7i Davas\u0131 ) k\u00fc\u00e7\u00fck bir gen\u00e7 ve ate\u015fli Polonyal\u0131 bir grubun eseri olarak 1893′ te yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. Rosa , R. Kruzsynska takma ad\u0131n\u0131 kullanarak gazetenin edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi. Ancak PSP liderlerinden gazeteye destek verilmiyordu. Gazetenin \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131\u015f tarihi raslant\u0131 de\u011fildi. Sosyalist Enternasyonel’ in \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Kongresi Z\u00fcrih’ te yap\u0131lacakt\u0131. Gazete ile ili\u015fkili grup kongrede Polonya delegasyonunun bir par\u00e7as\u0131 olarak temsil hakk\u0131 istemi\u015fti. Rosa’ n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da kongrede temsil hakk\u0131na aleyhte oy kullan\u0131ld\u0131. Ancak dostu Marchlewski toplant\u0131 da kald\u0131 ve kimse onun vekilli\u011fine itiraz etmedi. Daha sonra Proletariat’ \u0131n devam\u0131 olarak kendini g\u00f6ren SDKP’ nin \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturdu Rosa Luxemburg, Leo Jogies, Julian Marchlewski ve Adolf Warszawski\u2026 <\/p>\n
1918′ de Polonya Kom\u00fcnist Partisi’ nin fiilen kurulu\u015funa kadar, bu d\u00f6rt ki\u015fi ana politikalar\u0131 belirliyor ve s\u00fcreklili\u011fi sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.1895′ te gazetenin himayesinde yeni bir takma isimle Rosa’ n\u0131n ilk kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131 bas\u0131ld\u0131. Bu kitap\u00e7\u0131k Rosa’ n\u0131n ulusal sorunla ilgili ilk b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc a\u00e7\u0131klamas\u0131yd\u0131. Polonya milliyet\u00e7ili\u011finin vurgulanmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131 yo\u011fun ve saf sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131ndan mutlaka uzakla\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131.Sonu\u00e7ta sosyalistlerin milliyet\u00e7i \u00f6zlemlere kap\u0131y\u0131 a\u00e7mas\u0131 onlar\u0131 siyasal a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir burjuvaziye umutsuzca zincirlenmekten \u00f6teye ge\u00e7emezdi. Rosa’ n\u0131n bu sorun \u00fczerine Liebknecht’ ten Lenin’ e kadar \u00f6nem ta\u015f\u0131yan her sosyalistle zaman zaman ayr\u0131 d\u00fc\u015fmekteki iste\u011fi, bu konuya yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n inanc\u0131 \u00fczerine eklenen korku ile a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Rosa’ n\u0131n daha sonra ki y\u0131llarda bir \u00e7ok gazetede yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lara \u015fiddetle cevap vermeyi g\u00f6rev edinen kalabal\u0131k bir sosyalist toplulu\u011fu olu\u015fturacakt\u0131. <\/p>\n
\u00d6zellikle ” \u0130ktidar Yolu ” ve ” Kitle Grevi ” kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler, Kautsky’ den Bebel’ e kadar sosyalist ki\u015filikle ele\u015ftirilen bir odak haline gelmi\u015fti. <\/p>\n
ALMANYA’ DA HAP\u0130S RUSYA’ DA DEVR\u0130M <\/p>\n
Rosa Wronke’ de hapishanede Ekim 1916′ dan Temmuz 1917′ e kadar kald\u0131. Rus\u00e7aya olan ilgisi sonucu hapislik s\u00fcresince \u00e7eviriler yapt\u0131. Dostlar\u0131 ile yaz\u0131\u015ft\u0131, makaleler yazmaya devam etti. Temmuz 1917′ de Alman g\u00fcvenlik idaresinin \u00e7arklar\u0131 Wronke’ deki kaleden Breslau’ nun kent hapishanesine sevk ettirdi. Ayr\u0131ca Rosa’ n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 iyice bozulmu\u015ftu. Midesinde ki rahats\u0131zl\u0131ktan dolay\u0131 zaman\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc fiilen yatakta ge\u00e7iriyordu.
Rosa Luxemburg Rus devrimiyle ilgili ele\u015ftirilerini bir kitap\u00e7\u0131k bi\u00e7iminde yay\u0131nlama niyetini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Eyl\u00fcl 1918 tarihli Spartakus mektubunda uzun sessizlik d\u00f6nemini k\u0131rd\u0131 ve Bol\u015feviklerin keskin bir ele\u015ftirisini yay\u0131nlad\u0131. Brest- Litovsk anla\u015fmas\u0131n\u0131n protokollerine daha a\u011f\u0131r sald\u0131ran bir makale yazd\u0131, bu kez Levi ve Meyer basmamay\u0131 kararla\u015ft\u0131rd\u0131lar. <\/p>\n
Alman devrimi ve Rus devrimine yakla\u015f\u0131mlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ayr\u0131ca bug\u00fcn itibariyle bir kad\u0131n devrimci, yazar olarak Rosa Luxemburg \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 85. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde hala aram\u0131zda. <\/p>\n
15 Ocak 1919′ da hem Karl Liebnecht, hem de Rosa Luxemburg Almanya’ da tutukland\u0131lar ve ayn\u0131 ak\u015fam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Rosa’ n\u0131n etkisi Marksizmin resmi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan ve Avrupa Devrimleri Tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve ya\u015fam\u0131yla bug\u00fcn i\u00e7inde iyi bir \u00f6rnek olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Onur Y\u0131lmaz<\/p>\n
Rosa Luxemburg\u2019un Lenin\u2019e kar\u015f\u0131 tutumu \u00fczerine bir cevap<\/strong><\/p>\n David North D\u00fcnya Sosyalist Web Sitesi\u2019ne 2002 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Rosa Luxemburg\u2019un Lenin\u2019e kar\u015f\u0131 tutumunu ele alan bir okur mektubu geldi. A\u015fa\u011f\u0131da DSWS Yaz\u0131 Kurulu ba\u015fkan\u0131 David North taraf\u0131ndan bu mektuba verilmi\u015f olan cevab\u0131 bulacaks\u0131n\u0131z.<\/em><\/p>\n Sevgili okur,<\/p>\n Rosa Luxemburg ile Lenin aras\u0131ndaki 20 y\u0131ll\u0131k zengin ve karma\u015f\u0131k ili\u015fki basit kategorizasyonlara indirgenmemelidir. Bu b\u00fcy\u00fck devrimci teorisyenlerin her ikisi de I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na giden y\u0131llarda Avrupa Sosyal Demokrasisinin sol kanad\u0131nda yer ald\u0131lar ve oport\u00fcnizmin kararl\u0131 bir kar\u015f\u0131t\u0131 oldular. Aralar\u0131nda ya\u015fanan anla\u015fmazl\u0131klar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7ersinde faaliyet g\u00f6sterdikleri siyasi \u00e7evrelerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 \u00f6zg\u00fcl sorunlar\u0131n do\u011fas\u0131 taraf\u0131ndan ko\u015fulland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, Luxemburg\u2019un Lenin\u2019in g\u00fc\u00e7l\u00fc merkezi parti \u00f6nderli\u011fine yapt\u0131\u011f\u0131 vurguya duydu\u011fu g\u00fcvensizlik k\u0131smen kendisinin Alman SPD\u2019sinin bo\u011fucu b\u00fcrokratik yap\u0131s\u0131 ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 keskin \u00e7eli\u015fkileri yans\u0131t\u0131yordu. Benzer bir bi\u00e7imde, ulusal sorun konusunda aralar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce farkl\u0131l\u0131klar\u0131, k\u0131smen, nesnel ko\u015fullar\u0131n zorlamas\u0131 ile bu soruna farkl\u0131 perspektiflerden yakla\u015fmak zorunda kalmalar\u0131ndan kaynaklan\u0131yordu. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131nda, “uluslar\u0131n hapishanesinde” bir i\u015f\u00e7i partisi kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmakta olan Lenin, Marksist hareket ile burjuva liberal Kadet Partisi\u2019nin B\u00fcy\u00fck Rus \u015fovenizmi aras\u0131nda a\u015f\u0131lmaz bir u\u00e7urum olu\u015fturman\u0131n gerekli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Luxemburg, Polonya Sosyal Demokrasisinin \u00f6nde gelen bir teorisyeni olmak s\u0131fat\u0131yla, milliyet\u00e7i Pilsudki hareketinin k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva sahte sosyalistlerine kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir kavga vermek zorundayd\u0131.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylenenler, bu anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n yaln\u0131zca konjonkt\u00fcrel karakterde oldu\u011fu, sadece taktik d\u00fc\u015f\u00fcnceler taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Pek \u00e7ok burjuva milliyet\u00e7i hareketin “kurtulu\u015fcu” iddialar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle itibars\u0131z hale getiren yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n tarihsel deneyimi Luxemburg\u2019un kendi kaderini tayin hakk\u0131 talebine y\u00f6nelik ele\u015ftirisini onaylama e\u011filimi g\u00f6steriyor. Ancak aralar\u0131ndaki parti \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00fczerine ya\u015fanan anla\u015fmazl\u0131k, uluslararas\u0131 sosyalist harekette oport\u00fcnizme kar\u015f\u0131 daha geni\u015f \u00e7apl\u0131 m\u00fccadelenin ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Lenin\u2019in yeni bir t\u00fcr parti in\u015fa etme m\u00fccadelesi tarihsel a\u00e7\u0131dan en b\u00fcy\u00fck boyutlu siyasi ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel kazan\u0131md\u0131r. Lenin 1903 ile 1914 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemde, devrimci bir partinin ancak revizyonizme kar\u015f\u0131 uzla\u015fmaz bir m\u00fccadele temelinde geli\u015ftirilebilece\u011fini Luxemburg ve Trotskiy de dahil olmak \u00fczere, di\u011fer ba\u015fka herkesten \u00e7ok daha berrak bir bi\u00e7imde g\u00f6rd\u00fc. Lenin parti \u00f6rg\u00fctlenmesi sorunlar\u0131n\u0131n bu temel m\u00fccadele ba\u011flam\u0131nda anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u0131srarla vurgulad\u0131. Leninist “merkeziyet\u00e7ilik” i\u015f\u00e7i hareketi i\u00e7inde oport\u00fcnizmin etkisine kar\u015f\u0131 verilen kavgan\u0131n bir ifadesiydi.<\/p>\n Luxemburg\u2019un Rus Devrimine y\u00f6nelik ele\u015ftirisine gelince, bu m\u00fckemmel bro\u015f\u00fcr\u00fcn Ekim Devrimi\u2019ne ko\u015fulsuz destek veren bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu asla unutulmamal\u0131d\u0131r. Luxemburg, Lenin ve Trotskiy\u2019in “hatalar\u0131n\u0131n,” \u0130kinci Enternasyonal\u2019in ve Alman Sosyal Demokrasisinin ihanetlerinin bir sonucu olarak Bol\u015fevik Partisi\u2019nin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 ko\u015fullardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular.<\/p>\n Bol\u015fevik politikalar\u0131n ve eylemlerin belirli y\u00f6nlerine y\u00f6neltmi\u015f oldu\u011fu ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131n Luxemburg, Lenin\u2019in ve Trotskiy\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hayranl\u0131k duydu\u011fu konusunda \u015f\u00fcpheye yer b\u0131rakmaz.<\/p>\n Luxemburg \u015f\u00f6yle yazd\u0131: “Bol\u015fevikler, ger\u00e7ek bir devrimci bir partinin tarihsel olanaklar\u0131n sundu\u011fu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde yapabilece\u011fi katk\u0131y\u0131 her \u015feyiyle yapabileceklerini g\u00f6sterdiler. Onlardan mucizeler yaratmalar\u0131 beklenmiyor. Sava\u015f taraf\u0131ndan t\u00fcketilmi\u015f, emperyalizm taraf\u0131ndan bo\u011fazlanm\u0131\u015f, uluslararas\u0131 proletarya taraf\u0131ndan ihanete u\u011fram\u0131\u015f, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir \u00fclkede, \u00f6rnek ve kusursuz bir proleter devrimi bir mucize olurdu.<\/p>\n “\u00d6nemli olan, Bol\u015feviklerin politikalar\u0131nda temel olanla olmayan\u0131, \u00f6zsel olanla kazara ortaya \u00e7\u0131kan sivrilikleri ay\u0131rt edebilmektir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada belirleyici nihai m\u00fccadelelerle y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011fumuz bu d\u00f6nemde, sosyalizmin en b\u00fcy\u00fck sorunu zaman\u0131m\u0131z\u0131n en yak\u0131c\u0131 sorunu haline geldi ve h\u00e2l\u00e2 da \u00f6yle olmaya devam ediyor. Bu sorun, \u015fu ya da bu ikincil taktik sorunlardan biri de\u011fil, fakat proletaryan\u0131n eyleme ge\u00e7me kapasitesiyle, eylem g\u00fcc\u00fcyle, sosyalist iktidar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme iradesiyle ilgilidir. Bu bak\u0131mdan, Lenin ve Trotskiy ve arkada\u015flar\u0131 d\u00fcnya proletaryas\u0131na bir \u00f6rnek olu\u015fturarak ilk olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar oldular; onlar \u015fu ana kadar h\u00e2l\u00e2 Hutten\u2019la birlikte \u015fu \u015fekilde hayk\u0131rabilecek olan biricik \u00f6rnek olmaya devam ediyorlar: \u2018Ben buna c\u00fcret ettim!\u2019<\/p>\n “Bol\u015fevik siyasette temel ve kal\u0131c\u0131 <\/em>olan budur. Bu <\/em>anlamda Bol\u015fevikler siyasal iktidar\u0131 feth etmek, sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini pratik bir sorun olarak koymak ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada emekle sermaye aras\u0131ndaki hesab\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi davas\u0131n\u0131 ilerletmek yoluyla uluslararas\u0131 proletaryan\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekerek \u00f6l\u00fcms\u00fcz bir tarihsel hizmette bulundular. Rusya\u2019da sorun sadece ortaya konabilirdi. Rusya\u2019da \u00e7\u00f6z\u00fclemezdi. Ve bu <\/em>anlamda gelecek her yerde \u2018Bol\u015fevizme\u2019 aittir.”<\/p>\n Son olarak bir tavsiye: Lenin, Trotskiy ve Luxemburg sunaklar\u0131nda tap\u0131nmam\u0131z gereken tanr\u0131lar de\u011fildirler. Onlar sahip olduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn dehaya kar\u015f\u0131n hata yapabilen insanlard\u0131. Sosyalist hareketin tarihsel miras\u0131na duyulan g\u00fcven, Lenin ve Trotskiy ya da konumuz ba\u011flam\u0131nda Luxemburg\u2019un alm\u0131\u015f olduklar\u0131 her karar\u0131n do\u011frulu\u011funa kesin bir inan\u00e7 duyulmas\u0131n\u0131 gerektirmez.<\/p>\n Sayg\u0131lar\u0131mla,<\/p>\n David North<\/p>\n DSWS Yaz\u0131 Kurulu ad\u0131na<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ailesine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6nemli olmakla birlikte, \u00e7ok \u00f6zeldi; mektuplar\u0131nda ki duygusal ifadeler son derece sadeydi. Pek suya sabuna dokunmayan Yahudi \u015fakalar\u0131 yapmaya, yer yer Yahudi ifadeleri kullanmaya istek duyard\u0131. Ancak bilin\u00e7li bir Yahudi atmosferi onu hemen sinirlendirirdi. 1873′ te Rosa iki bu\u00e7uk ya\u015f\u0131ndayken aile Var\u015fova’ ya ta\u015f\u0131nd\u0131. Var\u015fova’ ya gelmelerinin \u00fczerinden \u00e7ok ge\u00e7meden, a\u011f\u0131r bir kal\u00e7a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4032","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kadin-a-dair"},"yoast_head":"\n
16 Ocak 2006<\/em>
\u0130ngilizce\u2019den \u00e7eviri (5 Aral\u0131k 2002)<\/em><\/p>\n