{"id":4044,"date":"2010-01-21T20:10:31","date_gmt":"2010-01-21T17:10:31","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/"},"modified":"2010-01-21T20:10:31","modified_gmt":"2010-01-21T17:10:31","slug":"erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/","title":{"rendered":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc"},"content":{"rendered":"

<\/strong><\/p>\n

Erkeklerle k\u0131zlar aras\u0131nda belirgin olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerden biri de heyecansal yap\u0131lar\u0131ndaki ve sosyal ilgilerindeki farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Erkeklerin genellikle heyecansal olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7abuk pani\u011fe kap\u0131lmad\u0131klar\u0131, daha korkusuz, daha so\u011fukkanl\u0131, daha bilin\u00e7li davrand\u0131klar\u0131 yayg\u0131n bir kan\u0131d\u0131r. Yine erkeklerin; dik ba\u015fl\u0131 olduklar\u0131, zor ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha diren\u00e7li, daha m\u00fccadeleci davrand\u0131klar\u0131, bask\u0131lara boyun e\u011fmedikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Erkekler; k\u0131zlara oranla daha rekabet\u00e7i, daha bireyci, daha \u00f6zg\u00fcr yarad\u0131l\u0131\u015fl\u0131 ve daha az sosyaldirler. Spor, siyaset, ekonomi gibi konulara olan ilgileri daha derin ve daha yo\u011fundur.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131n k\u0131zlar\u0131n daha yumu\u015fak huylu, duygusal, uzla\u015fmac\u0131, altkm karakterli ve sosyal olduklar\u0131na inan\u0131l\u0131r. \u00d6zellikle korku yaratan olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda son derece diren\u00e7siz olduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Ger\u00e7ekten de k\u0131zlar; genel olarak fare, y\u0131lan, b\u00f6cek gibi hayvanlar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcrk\u00fcp korkarlar. Her t\u00fcrl\u00fc heyecan olgusu kar\u015f\u0131s\u0131nda duygular\u0131n\u0131 co\u015fkun tepkilerle, yayg\u0131n bir tel\u00e2\u015fla orsaya koyarlar. Zor ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda psikolojik olarak \u00e7abuk \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcrler. Dayanma, kar\u015f\u0131 koyma, ba\u015fa \u00e7\u0131kma yetenekleri s\u0131n\u0131rl\u0131i\u0131r. Daha \u00e7ok moda, m\u00fczik ve sinemayla ilgilenirler. ETK\u0130NL\u0130K T\u00dcR\u00dc KIZLARDA ERKLERDE i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bulunma 21 dakika 1,5 dakika S\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m 15 dakika 4 dakika Tek ba\u015f\u0131na yap\u0131land\u0131rma 20 dakika 33 dakika Tel\u00e2\u015fl\u0131l\u0131k h\u00e2li 0.5 dakika 5 dakika B\u00fct\u00fcn bu veriler dikkate al\u0131n\u0131p yorumland\u0131\u011f\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131daki sonu\u00e7lara ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n

1. Erkek \u00e7ocuklar; ba\u015fkalar\u0131yla ili\u015fki kurma, i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bulunma, uyumlu davranma ve birlikte yapma \u00f6l\u00e7\u00fctleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ok gerisinde bulunmaktad\u0131rlar (21 dk. \/ 1,5 dk).<\/p>\n

2. Kendini s\u00f6zl\u00fc olarak ifade etme; duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015fma, ya\u015fanan olaylar\u0131 anlatma \u00f6l\u00e7\u00fctleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da erkek \u00e7ocuklarda, k\u0131zlara oranla \u00f6nemli bir gerilik g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r (15 dk \/ 4 dk).<\/p>\n

3. Erkek \u00e7ocuklar, k\u0131zlar\u0131n s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bulunduklar\u0131 s\u00fcreler boyunca yaln\u0131z kalmay\u0131 tercih ederler. Ancak tek ba\u015f\u0131na olduklar\u0131 bu d\u00f6nem boyunca bo\u015f da durmazlar. \u00c7e\u015fitli yap\u0131land\u0131rma etkinlikleriyle u\u011fra\u015f\u0131rlar ve bu alanda k\u0131zlara kar\u015f\u0131 belirgin bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flarlar (33 dakikaya kar\u015f\u0131l\u0131k 20 dakika). \u0130\u015fte onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131, ileride sahip olacaklar\u0131 teknik \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerinin ve yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturur.<\/p>\n

4. Gilford ve Zimmerman \u015fahsiyet profilinde tel\u00e2\u015f ve heyecanl\u0131l\u0131\u011fm di\u015fi cinse \u00f6zg\u00fc bir \u00f6zellik olarak belirlenmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n yukar\u0131daki ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re erkek \u00e7ocuklar\u0131n k\u0131zlara oranla on kat daha fazla tel\u00e2\u015f h\u00e2li i\u00e7inde bulunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (0.5 dk. \/ 5 dk.).<\/p>\n

Erke\u011fe ve di\u015fiye \u00f6zg\u00fc farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bu inceleme, ilk \u00fc\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn; erkek ve di\u015fide biyolojik ve fizyolojik ayr\u0131m\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla paralel olarak se\u00e7ilebildi\u011fini, yani hormonal k\u00f6kenli oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Ancak geli\u015fme, olgunla\u015fma ve sosyal etkilere ba\u011fl\u0131 olarak heyecan h\u00e2llerinin ya\u015fan\u0131\u015f\u0131nda ve denetlenmesinde erkekler lehine hi\u00e7 de g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek baz\u0131 \u00f6nemli de\u011fi\u015fim ve kazan\u0131mlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi de son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r. Erkek \u00e7ocuklar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan beri s\u00fcregelen sosyal uyum yetersizlikleri, atakl\u0131klar\u0131, kaba kuvvete ve kavgaya olan e\u011filimleri; \u00f6nergenlikle birlikte kandaki testosteron oran\u0131n\u0131n artmas\u0131yla daha da abart\u0131l\u0131 bir yap\u0131 kazan\u0131r.<\/p>\n

Erinlikle birlikte erkek \u00e7ocuklar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131 bel\u00e2ya sokma ve su\u00e7 i\u015fleme oranlar\u0131ndaki an\u00ee ve b\u00fcy\u00fck y\u00fckseli\u015f bununla ilgilidir. Buna kar\u015f\u0131n b\u00fct\u00fcn bu atak yap\u0131 ve e\u011filimler; ergenli\u011fin son d\u00f6nemlerinde denetlenebilir, yap\u0131c\u0131 ve yararl\u0131 kanallara y\u00f6nlendirilebilir bir kimlik kazan\u0131r. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn bu de\u011fi\u015fim ve kazan\u0131mlar, erkeklerin sosyal ya\u015fam i\u00e7indeki ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 konumlar\u0131n\u0131 kendilerine kazand\u0131ran \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri olarak belirgin bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda erke\u011fe \u00f6zg\u00fc heyecansal yap\u0131, erkek kimli\u011finin \u00f6nemli bir boyutudur. Bir erke\u011fi tan\u0131mak, bir bak\u0131ma onun duygular\u0131n\u0131 ve heyecansal ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tan\u0131mak demektir. Bireylerin do\u011farken kendileriyle birlikte getirdikleri baz\u0131 kal\u0131t\u0131msal \u00f6zellikler, cinslere \u00f6zg\u00fc hormonal ve fizyolojik farkl\u0131l\u0131klar, i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan aile ve k\u00fclt\u00fcr ortamlar\u0131n\u0131n heyecansal ya\u015fay\u0131\u015flara etkileriyle de\u011fi\u015febilmekte, geli\u015fip olgunla\u015fabilmektedir. Bu durum, sadece cinsler aras\u0131nda de\u011fil, fakat ayn\u0131 cinsteki bireyler aras\u0131nda da duygu ve heyecan ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00e7e\u015fitlili\u011fe neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ki\u015fili\u011finin \u00f6nemli \u00f6\u011felerinden birini olu\u015fturan heyecanl\u0131l\u0131k, insan davran\u0131\u015flar\u0131m tan\u0131mlarken daima bir \u00f6l\u00e7\u00fct olarak kullan\u0131lagelmi\u015ftir. Kimileri, di\u011fer insanlara oranla daha kolay heyecanlan\u0131rlar. Belirli bir heyecansal uyar\u0131ma, ba\u015fkalar\u0131ndan daha fazla ve daha uzun s\u00fcre tepki g\u00f6sterirler. Tepkilerini denetleyemez, kontrol edemezler. Bu da onlar\u0131 yan\u0131lg\u0131lara, uyumsuzluklara ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klara s\u00fcr\u00fckler. Kimileriyse heyecansal uyar\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zdenetime sahiptirler. Ne kadar sevinmi\u015f, korkmu\u015f veya \u00f6fkelenmi\u015f olurlarsa olsunlar, sakin olmay\u0131, so\u011fukkanl\u0131 ve sa\u011fduyulu davranmay\u0131 ba\u015farabilirler. Bu da onlar\u0131n sosyal uyumlar\u0131n\u0131n ve ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n sigortas\u0131 olur. Sevin\u00e7, tutku, korku, \u00f6fke, kin gibi heyecanlar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirebilece\u011fi y\u0131k\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flardan korunarak uzun \u00e7aba ve emeklerle elde ettikleri de\u011ferlere sahip \u00e7\u0131kmay\u0131 basabilirler.<\/p>\n

Erkeklik hormonlar\u0131n\u0131n heyecanlarda ve davran\u0131\u015flarda yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilinen atak e\u011filimlere kar\u015f\u0131n nas\u0131l oluyor da k\u0131zlarda pek s\u0131k g\u00f6r\u00fclmeyen b\u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zdenetim mekanizmas\u0131 erkeklerde i\u015fler h\u00e2le gelebiliyor? Erke\u011fe \u00f6zg\u00fc b\u00f6yle bir heyecansal olgunlu\u011fa sahip olabilmeleri i\u00e7in erkek \u00e7ocuklar\u0131n nas\u0131l yeti\u015ftirilmeleri gerekiyor? Bunu da “Davran\u0131\u015flara Y\u00f6n Veren Heyecanlar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm alt\u0131nda incelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n

Davran\u0131\u015fa Y\u00f6n Veren Heyecanlar Heyecanlar\u0131n Kayna\u011f\u0131, S\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Heyecansal Yap\u0131n\u0131n \u00d6zellikleri Heyecanlar, duygularla ayn\u0131 kaynaktan do\u011farlar. Yani alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7 veya d\u0131\u015f uyar\u0131mlar\u0131n benli\u011fimizde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler; bazen duygu, bazen de heyecan h\u00e2llerini ya\u015famam\u0131za neden olurlar. Duygular\u0131m\u0131z; i\u00e7 ve d\u0131\u015f uyar\u0131mlar\u0131n benli\u011fimizde harekete ge\u00e7irdikleri d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluk ve g\u00fc\u00e7teki tepkilerimizdir. Buna kar\u015f\u0131n heyecanlar; duygulara oranla \u00e7ok daha yo\u011fun, \u00e7ok daha \u015fiddetli, \u00e7ok daha sars\u0131c\u0131 ya\u015fan\u0131rlar. S\u00f6zgelimi ho\u015flanma, ho\u015flanmama, \u00e7ekici veya itici bulma birer duygudur; ama a\u015fk, tutku, nefret ve kin birer heyecand\u0131r. Duygular; bilincin denetiminde, d\u00fczenli ve uyar\u0131c\u0131d\u0131rlar. Bireyi; ya\u015fanan duyguya uygun olarak, do\u011fru y\u00f6nde tepki g\u00f6stermesi i\u00e7in harekete ge\u00e7irirler. Heyecanlarsa; b\u00fct\u00fcn organizmay\u0131 sars\u0131p alt \u00fcst eden, onu bilincin denetiminden \u00e7\u0131karan y\u00fcksek \u015fiddette ya\u015fanan duygulanmalard\u0131r. Bu nedenle bireye, normal tepki g\u00f6sterme ve do\u011fru olan davran\u0131\u015fta bulunma olana\u011f\u0131 tan\u0131mazlar. \u00c7\u0131\u011fl\u0131klar atma, havalara s\u0131\u00e7rama, ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rma, vurup k\u0131rma, donup kalma, d\u00fc\u015f\u00fcp bay\u0131lma, ka\u00e7ma, sald\u0131rma gibi s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 tepkilerle kendilerini d\u0131\u015fa vururlar. Ba\u015fl\u0131ca heyecan ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda; \u015fiddetli korku, \u00f6fke, sevin\u00e7, tasa, sevi, tutku ve k\u0131skan\u00e7l\u0131k say\u0131labilir. Heyecanlar\u0131n en eski s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 Aristo’ya aittir. O, heyecanlar\u0131; hazz\u0131n egemen oldu\u011fu ve tasan\u0131n egemen oldu\u011fu heyecanlar bi\u00e7iminde iki k\u00fcmeye ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Di\u011fer \u00fcnl\u00fc heyecan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan Darwin, heyecanlar\u0131 co\u015fkunluk ve \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck yaratanlar; Wunt, dolgun ve c\u0131l\u0131z olanlar; Lange ise, \u00e7\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc ve co\u015fturucu heyecanlar bi\u00e7iminde k\u00fcmelendirmi\u015fti.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 yorum incelendi\u011finde, farkl\u0131 adland\u0131r\u0131lmalar\u0131na kar\u015f\u0131n tan\u0131msal olarak birbirlerine son derece benzedikleri a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise heyecanlar, Frans\u0131z ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Dumas’\u0131n s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na uygun olarak;<\/p>\n

1. Aktif heyecanlar,<\/p>\n

2. Pasif heyecanlar olmak \u00fczere iki k\u00fcme h\u00e2linde incelenmektedir. Dumas’a g\u00f6re heyecan h\u00e2llerinden pek \u00e7o\u011funun hem aktif hem de pasif h\u00e2lleri vard\u0131r. Tasa, sevin\u00e7, korku gibi heyecanlar hem aktif hem de pasif h\u00e2lde g\u00f6r\u00fclebilirler. Buna kar\u015f\u0131n \u00f6fke daha \u00e7ok aktif olarak ya\u015fan\u0131r. Genel olarak bir hareketlilik, bir co\u015fku, bir ta\u015fk\u0131nl\u0131kla birlikte g\u00f6r\u00fclen heyecanlara, o heyecanlar\u0131n aktif h\u00e2li; genel bir hareketsizlik, \u00e7\u00f6kk\u00fcnl\u00fck, durgunlukla birlikte g\u00f6r\u00fclen heyecan ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131na ise, o heyecanlar\u0131n pasif h\u00e2li denir. Heyecansal uyar\u0131mlar insanda, sempatik ve parasempatik sistemleri harekete ge\u00e7irerek istem d\u0131\u015f\u0131 bir dizi fizyolojik, biyolojik ve psikolojik etkinlikleri ba\u015flat\u0131r. Bu heyecansal uyar\u0131mlar insanda sempatik sistemi (omurilik) etkiledi\u011fi zaman aktif heyecan h\u00e2lleri ya\u015fan\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir heyecansal uyar\u0131mla kar\u015f\u0131la\u015fan bireyde \u00f6ncelikle adrenalin bezleri etkin h\u00e2le gelir. Kana kar\u0131\u015fan adrenalin hormonlar\u0131 birka\u00e7 saniye i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn v\u00fccuda yay\u0131la] rak bir dizi etkile\u015fmeyi ba\u015flat\u0131r. \u00d6ncelikle karaci\u011ferin kana daha fazla \u015feker salg\u0131lamas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu \u015feker, kan dola\u015f\u0131m\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcn v\u00fccuda ve kaslara yay\u0131l\u0131r. Kaslar g\u00fc\u00e7, enerji ve diren\u00e7 kazan\u0131r. Adrenalinin kar\u0131n kaslar\u0131n\u0131 etkilemesi sonucunda sindirim sistemi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 durdurur. Buradan \u00e7ekilen kan, kaslarda ve solunum sisteminde yo\u011funla\u015f\u0131r. Adrenalin bir yandan da bron\u015flar\u0131 denetleyen k\u00fc\u00e7\u00fck kaslar\u0131 gev\u015fetip bireyin daha s\u0131k ve daha derin soluk almas\u0131n\u0131, akci\u011ferlere ve kana daha fazla oksijen girmesini ger\u00e7ekle\u015ftirir. Kalp daha h\u0131zl\u0131 \u00e7arpmaya, nab\u0131z daha h\u0131zl\u0131 atmaya ba\u015flar. Yaralanmalara kar\u015f\u0131 kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fma oran\u0131 y\u00fckselir. Kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak b\u00fct\u00fcn bedeni bir s\u0131cakl\u0131k basar. Yanaklar ve kulaklar k\u0131zar\u0131r. V\u00fccudu serinletmek i\u00e7in ter bezleri faaliyete ge\u00e7er. B\u00fct\u00fcn v\u00fccudu ter basar. B\u00f6ylece birey; biyolojik, fizyolojik ve tinsel yap\u0131lar\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn olarak heyecan yaratan uyar\u0131ma tepki g\u00f6stermeye haz\u0131r h\u00e2le gelir. Heyecansal uyar\u0131mlar insanda parasempatik sistemi (beyin ve kuyruk sokumu) etkiledi\u011fi zamanlarsa, heyecan h\u00e2lleri pasif olarak ya\u015fan\u0131r. Yani; \u00f6ncelikle adrenalin salg\u0131lamas\u0131 durur. Bron\u015flar daral\u0131r, soluk alma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azal\u0131r. \u0130nsan adeta solu\u011funun kesildi\u011fini san\u0131r. B\u00f6ylece kana giren oksijen oran\u0131nda azalma olur. Kalp at\u0131\u015flar\u0131 yava\u015flar. Damarlar geni\u015fler, tansiyon ve nab\u0131z d\u00fc\u015fer. G\u00f6zbebekleri k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcr. T\u00fck\u00fcr\u00fck salg\u0131lamas\u0131 artar. Ter salg\u0131lanmas\u0131 durur. Mide ve ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 h\u0131zlan\u0131r. Kaslara giden oksijen, kan ve \u015feker oran\u0131ndaki yetersizliklere ba\u011fl\u0131 olarak kas g\u00fcc\u00fcnde zay\u0131flama g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u0130nsan\u0131n adeta g\u00fcc\u00fc, derman\u0131 kesilir. Bunlara paralel olarak birey bedeninden b\u00fct\u00fcn kan\u0131n\u0131n \u00e7ekildi\u011fini san\u0131r. Ten rengi solar. Bazen donmu\u015f gibi kas\u0131l\u0131p kal\u0131r, bazen d\u00fc\u015f\u00fcp bay\u0131l\u0131r. Tinsel ve fiziksel olarak \u00e7\u00f6ker. Kar\u0131n kaslar\u0131ndaki gev\u015femenin sonucu \u00e7i\u015f ve d\u0131\u015fk\u0131 ka\u00e7\u0131rma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Kendini izleyenlerde, kar\u015f\u0131 koyma ve sava\u015fma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirmi\u015f, uyu\u015fuk, k\u0131r\u0131k ve k\u0131rg\u0131n bir izlenim b\u0131rak\u0131r. Heyecansal Tipler Heyecansal ya\u015fay\u0131\u015flar aktif ve pasif olarak iki k\u00fcme h\u00e2linde incelenseler de, toplumda herkesin b\u00fct\u00fcn bu heyecanlan ayni \u015fiddet ve kuvvetle ya\u015fay\u0131p hissetmedi\u011fi g\u00f6zlenebilir bir ba\u015fka ger\u00e7ektir. Bir k\u0131s\u0131m insanlar daha seyrek olarak ve ancak ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 uyar\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda heyecanlan\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fck heyecan frekans\u0131na sahip bu ki\u015filer; so\u011fukkanl\u0131 ya da sakin miza\u00e7l\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Bir k\u0131s\u0131m insanlarsa, pek \u00e7ok ki\u015finin tepki g\u00f6stermedi\u011fi uyar\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda bile \u00e7ok \u015fiddetli heyecanlara kap\u0131l\u0131rlar. Bu ki\u015filerin de, heyecanl\u0131 yap\u0131ya sahip olduklar\u0131 s\u00f6ylenir. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn insanlar heyecanl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan, so\u011fukkanl\u0131 tip ve heyecanl\u0131 tip olarak adland\u0131r\u0131lan bu iki a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7 aras\u0131nda geni\u015f bir da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6sterirler. So\u011fukkanl\u0131 tipler, heyecansal uyar\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda son derece kontroll\u00fcd\u00fcrler. Onlar\u0131n ne zaman ne hissettiklerini, hangi duygular i\u00e7inde bulunduklar\u0131n\u0131 anlamak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Ne hissederlerse hissetsinler, d\u0131\u015far\u0131ya yaln\u0131zca g\u00f6stermek istediklerini yans\u0131t\u0131rlar. Sevin\u00e7leri, co\u015fkulan, \u00f6fkeleri, korkulan, sevileri, tutkular\u0131 hep hesapl\u0131, pl\u00e2nl\u0131, programl\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek duygu ve heyecanlar\u0131n\u0131 saklamay\u0131 \u00e7ok iyi bilirler. Bunlar\u0131 ses, mimik ve davran\u0131\u015flarla ele vermezler. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, tartar ve uygularlar. So\u011fukkanl\u0131 yap\u0131ya ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zdenetim mekanizmas\u0131na, kal\u0131t\u0131mla ya da sosyok\u00fclt\u00fcrel \u00e7evrenin etkisiyle sahip olanlar vard\u0131r. Ancak bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ek birer duygusuzdur. B\u00f6yleleri, ne i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun de\u011fer yarg\u0131lar\u0131na ne de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sevin\u00e7, tasa ve kayg\u0131lar\u0131na \u00f6nem verirler. Kaba, bencil ve duyars\u0131z varl\u0131klard\u0131r. Vatanseverlik, iyilik, do\u011fruluk, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, ac\u0131ma, payla\u015fma, yard\u0131mla\u015fma gibi kavramlar onlar\u0131 etkilemekten \u00e7ok uzakt\u0131r. Kendilerinden ba\u015fka hi\u00e7 kimseyi d\u00fc\u015f\u00fcnmez, kimsenin derdi ve sevinciyle ilgilenmezler. Me\u011fer ki bir \u00e7\u0131kar kokusu sezmi\u015f olmas\u0131nlar… Her \u015feyi kendi yararlan do\u011frultusunda g\u00f6r\u00fcr, yorumlar ve ya\u015farlar. \u00c7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in en yak\u0131nlar\u0131na bile zarar vermekten \u00e7ekinmezler. Konu\u015fkand\u0131rlar. Anlama, kavrama ve inand\u0131rma yetenekleri y\u00fcksektir. Hele \u00e7\u0131karlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda… D\u0131\u015fad\u00f6n\u00fck, giri\u015fken, m\u00fccadeleci, ya\u015fama ba\u011fl\u0131 hayat insan\u0131d\u0131rlar. G\u00fcn, bug\u00fcnd\u00fcr felsefesine ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Heyecanl\u0131 tipler; \u00e7ok \u00e7abuk \u00fcz\u00fcl\u00fcp kederlenir, sevinir, ne\u015felenir, korkar, \u00f6fkelenir, k\u0131skan\u0131r ve kinlenirler. Bu y\u00fczden \u00e7ok s\u0131k ve yo\u011fun bir bi\u00e7imde heyecan h\u00e2lleri ya\u015farlar. B\u00f6ylelerinin refleks ya da irade yoluyla duygu ve heyecanlar\u0131na ketvurma yetenekleri yetersiz, \u00f6zdenetim mekanizmalar\u0131 zay\u0131ft\u0131r. Heyecanl\u0131 yap\u0131ya sahip ki\u015filer, deri ve kas uyar\u0131c\u0131lar\u0131na genellikle abart\u0131l\u0131 yan\u0131tlar verirler. Heyecansal uyar\u0131mlara kar\u015f\u0131 oldu\u011fu gibi ac\u0131ya kar\u015f\u0131 da a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131d\u0131rlar. S\u00f6zgelimi, b\u00f6ylelerine bir i\u011fne vurmak, bir serum ba\u011flamak bile yeri geldi\u011finde b\u00fcy\u00fck sorun olur. Heyecanl\u0131 yap\u0131ya sahip ki\u015filerin damar ve i\u00e7salg\u0131 bezleri tepkileri de dengesizdir. S\u00f6zgelimi k\u00fc\u00e7\u00fck damarlar\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131p kapanmasmdak\u0131 anormallikler, y\u00fcz renginin an\u00ee de\u011f\u0131\u015fimleriyle anla\u015f\u0131labilir. Heyecanl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan normal birinde hafif bir duygulan\u0131m yaratabilecek bir uyar\u0131n\u0131n; sararma, k\u0131zarma, s\u0131cak basmas\u0131 veya \u00fc\u015f\u00fcme gibi etkiler yaratmas\u0131 heyecanl\u0131 yap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Kriz h\u00e2linde gelen a\u011flama ve g\u00fclmeler, belirli bir uyum i\u00e7inde konu\u015furken ses tonunda ortaya \u00e7\u0131kan duygusal de\u011fi\u015fmeler, ses k\u0131s\u0131lmalar\u0131, an\u00ee a\u011f\u0131z kurumalar\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 a\u011f\u0131z sulanmalar\u0131 ve mide salg\u0131lar\u0131, bedenin tamam\u0131n\u0131 veya baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 ter basmas\u0131, sinirsel \u00e7i\u015fler hep heyecanl\u0131 yap\u0131n\u0131n belirtileridir. Melankoli, nevrasteni, histeri; heyecanlarda d\u00fczensizlik, irade zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli psi\u015fik dengesizlikler heyecanl\u0131 yap\u0131n\u0131n tetikledi\u011fi hastal\u0131klard\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda; baz\u0131 mide ve ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131yla, \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, heyecanl\u0131 yap\u0131dan kaynaklanabilir. Heyecan h\u00e2llerinin \u015fiddetleri gibi, duyu\u015f ve ya\u015fay\u0131\u015f s\u00fcreleri de bireyden bireye farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir.<\/p>\n

Kimileri, hangi \u015fiddette olursa olsun ya\u015fad\u0131klar\u0131 heyecanlar\u0131n etkisinden \u00e7ok \u00e7abuk kurtulurlar. Kimileriyse; etkisine girdikleri heyecanlar\u0131, bu heyecan uyar\u0131m\u0131 ortadan kalksa bile \u00e7ok canl\u0131 ve taze olarak uzun s\u00fcre ya\u015farlar. Buna g\u00f6re: K\u0131sa yans\u0131mal\u0131 heyecansal yap\u0131l\u0131lar; etkisine girdikleri b\u00fct\u00fcn heyecanlar\u0131 k\u0131sa s\u00fcreli ya\u015farlar. Bunlar; sevin\u00e7, sevi, tutku, korku, \u00f6fke, kin gibi heyecanlar\u0131n etkisine \u00e7ok \u00e7abuk giren, fakat ayn\u0131 zamanda bu etkilerden \u00e7ok \u00e7abuk kurtulan ki\u015filerdir. Pek kolay sever, \u00e2\u015f\u0131k olurlar. Sevilerini b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla, tutkuyla ya\u015farlar. Ancak bir s\u00fcre sonra b\u0131k\u0131p usan\u0131r, ba\u015fka sevdalar\u0131n pe\u015finden ko\u015farlar. Halk aras\u0131nda b\u00f6yleleri, \u015f\u0131psevdi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. K\u0131sa yans\u0131mal\u0131 tipler, sudan nedenler i\u00e7in \u00e7ok \u00e7abuk \u00f6fkelenir, ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, tehditler savururlar. Ancak \u00f6fkeleri \u00e7abucak diner. \u00dcz\u00fcl\u00fcp pi\u015fman olur, af diler veya affederler. K\u0131zg\u0131nl\u0131klar\u0131 gibi sevin\u00e7leri de an\u00eedir. Birden sevinip co\u015far, bin bir vaadde bulunurlar. Ancak s\u00f6zlerinin pek b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funu tutmazlar. Karars\u0131z, de\u011fi\u015fken ve macerac\u0131d\u0131rlar. D\u00fcn\u00fc unuturlar. Yar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. G\u00fcn\u00fc ya\u015farlar. Uzun yans\u0131mal\u0131 heyecansal yap\u0131l\u0131lar; heyecansal uyar\u0131mlara kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 olmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu heyecanlar\u0131n etkisini \u00e7ok uzun s\u00fcre \u00fczerlerinden atamazlar. An\u0131lar\u0131na ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na adeta tutkuyla ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Davran\u0131\u015flar\u0131 dengeli, kararl\u0131, d\u00fczenli ve g\u00fcvenlidir. Sevgilerinde, dostluklar\u0131nda, \u00f6fke ve k\u0131rg\u0131nl\u0131klar\u0131nda bilin\u00e7li ve kararl\u0131d\u0131rlar. Dostluklar\u0131na g\u00fcvenilmeli, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131ndan korkulmal\u0131d\u0131r. Gere\u011finde \u00f6zverili, c\u00f6mert, fedak\u00e2r; gere\u011finde so\u011fuk, inat\u00e7\u0131 ve kindard\u0131rlar. Sevdalar\u0131n\u0131 da, k\u0131rg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 da, dostluklar\u0131n\u0131 da, d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n\u0131 da bir ya\u015fam boyu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. \u0130\u00e7inde bulunduklar\u0131 an\u0131, d\u00fcn\u00fc an\u0131msayarak ve yar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ya\u015farlar.<\/p>\n

Gen\u00e7 Erke\u011fin Ya\u015fam\u0131nda Heyecanlar\u0131n Yeri ve \u00d6nemi Heyecanlar\u0131n \u00f6nemi, \u00fczerinde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konulardan biridir. Heyecan h\u00e2llerinin; organizman\u0131n arzu etti\u011fi veya etmedi\u011fi sars\u0131c\u0131 durum ve ortamlar kar\u015f\u0131s\u0131nda onu otomatik olarak koruyan ve kollayan bir sistem oldu\u011funu ileri s\u00fcrenler vard\u0131r. S\u00f6zgelimi; al\u0131c\u0131 bir ku\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde ser\u00e7enin bulundu\u011fu dalda korkudan donup kalmas\u0131, fark edilmesini g\u00fc\u00e7le\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in kurtulu\u015fu olabilir. Bir ceylan da duydu\u011fu \u00e7\u0131t\u0131rt\u0131yla \u00fcrk\u00fcp ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda, kendisine pusu kuran bir kaplandan kurtularak ya\u015fama \u015fans\u0131 bulabilir. A\u00e7l\u0131ktan b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirmi\u015f bir kurt, av\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda duydu\u011fu heyecandan \u00f6yle bir art\u0131 g\u00fc\u00e7le desteklenir ki, onu kolayca yakalay\u0131p ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme olana\u011f\u0131n\u0131 elde edebilir. Ancak insan i\u00e7in bu t\u00fcr tepkiler hemen her zaman iyi sonu\u00e7 sermeyebilir. Bir tehlike an\u0131nda heyecansal yap\u0131n\u0131n kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc bedensel g\u00fc\u00e7lerle desteklenen birinin \u00e7abalar\u0131, b\u00fcz\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla onu i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00fc\u00e7 durumdan kurtarmaya \/etmeyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle birinin biyolojik ve fizyolojik yap\u0131s\u0131 normale oranla daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015f olsa da; akla, zeIk\u00e2ya, sa\u011fduyuya ili\u015fkin yetenekleri devre d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yanl\u0131\u015f Sdavram\u015flara s\u00fcr\u00fcklenip \u00f6nemli sorunlar ya\u015fayabilecektir. Bir Ideprem an\u0131nda oldu\u011fu yerde donup kalmak veya pani\u011fe kap\u0131l\u0131p I kendini balkondan a\u015fa\u011f\u0131ya atmak bir bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131 nas\u0131l kurtarabilir? K\u00f6t\u00fc not almaktan korktu\u011fu i\u00e7in okuldan ka\u00e7an; s\u00f6zll\u00fcye kalkma” heyecan\u0131 y\u00fcz\u00fcnden dili tutulup kalan bir \u00f6\u011frenci j derslerinde nas\u0131l ba\u015far\u0131 sa\u011flayabilir? Oysa denetleyebildi\u011fimiz k\u00fc\u00e7\u00fck duygusal gerilimler veya hafif j heyecansal uyar\u0131mlar, bireyin i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma uygun ve uyumlu davranmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. S\u00f6zgelimi kar\u015f\u0131 cinsten birine duydu\u011fu ilgi ve hayranl\u0131k; giyimine, ku\u015fam\u0131na, davran\u0131\u015flar\u0131na dikI kat etmeyen bir erkek \u00e7ocu\u011fu, daha \u00f6zenli giyinip daha kibar davranmaya y\u00f6neltebilir. Zay\u0131f not alma tedirginli\u011fi, \u00f6\u011frencilerin daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p onlar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131labilir. S\u0131n\u0131fta veya tak\u0131mda arkada\u015flar, evde karde\u015fler aras\u0131nda ya\u015fanan rekabet; genci daha ba\u015far\u0131l\u0131, daha uyumlu, daha payla\u015fmac\u0131 biri olmaya itebilir. Buna kar\u015f\u0131n \u015fiddetli heyecanlar i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyleri s\u00f6ylemek pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u015eiddetli heyecanlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 anlarda bellek, t\u00fcm do\u011fal etkinliklerini yitirir. Alg\u0131lama, de\u011ferlendirme, denetleme, karar verme yetileri felce u\u011frar. \u0130\u00e7inde bulunulan \u00e2na; ortama ve ko\u015fullara uyumu sa\u011flayan genel uyum etkinli\u011fi yok olur. Telkine gelirlilik artar. K\u0131\u015fk\u0131rtmalara kap\u0131lma kolayla\u015f\u0131r.<\/p>\n

Gen\u00e7, ola\u011fan ko\u015fullar alt\u0131nda hi\u00e7 g\u00f6stermedi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 tepkilerde bulunup hi\u00e7bir zaman y\u00f6nelmedi\u011fi olumsuz davran\u0131\u015flara sapabilir. Sakin yarad\u0131l\u0131\u015fl\u0131, sevecen miza\u00e7l\u0131 biri, \u00f6fke krizi i\u00e7indeyken bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 yaralayabilir veya \u00f6ld\u00fcrebilir. Ya\u015fama ba\u011fl\u0131, hayat dolu bir ba\u015fkas\u0131, derin bir keder halindeyken kendi ya\u015fam\u0131na kendi elleriyle son verebilir. K\u00f6pekten korkup caddeye f\u0131rlayan biri, araba alt\u0131nda kal\u0131p can\u0131ndan olabilir. Bunlara benzer pek \u00e7ok \u00f6rne\u011fin g\u00f6sterdi\u011fi gibi sars\u0131c\u0131 heyecanlar; neden olduklar\u0131 an\u00ee, bilin\u00e7siz, a\u015f\u0131r\u0131 tepkiler nedeniyle \u00e7o\u011funlukla hatal\u0131 ve istenmeyen sonu\u00e7lara yol a\u00e7arlar. Gen\u00e7lerin ya\u015fam\u0131n\u0131 bir anda alt \u00fcst edip birer karabasana \u00e7evirirler. Hemen herkesin ya\u015fam\u0131nda; tutkunun, \u00f6fkenin, korkunun, k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu yanl\u0131\u015flar mutlaka ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle \u00f6nergenlik ve ergenlik s\u00fcreci boyunca o\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131n heyecanl\u0131l\u0131k ve etkilenebilirlik d\u00fczeyini y\u00fckselten, onlar\u0131 bir\u00e7ok gen\u00e7lik hatas\u0131na y\u00f6nelten testosteron hormonunun etkilerini de dikkate alarak erkek \u00e7ocuklarda heyecanlar\u0131n denetlenmesine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verilmelidir. Bu konuda verilecek e\u011fitimin yan\u0131 s\u0131ra g\u00f6sterilecek sevgi, ilgi, \u00f6zen ve disiplin; ba\u015flar\u0131n\u0131 bel\u00e2ya sokmakta \u00e7ok sak\u0131nmas\u0131z davranan o\u011fullar\u0131m\u0131z\u0131 biraz olsun koruyacak ve zaman i\u00e7inde heyecan olgunlu\u011fu kazanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

Gen\u00e7lerde Heyecan Olgunlu\u011funun Kazan\u0131lmas\u0131 Heyecansal yap\u0131 \u00e7o\u011funlukla do\u011fu\u015ftan ve kal\u0131tsald\u0131r. Ancak aile ve toplum gibi i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan sosyok\u00fclt\u00fcrel ortam da heyecansal yap\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinin belirlenmesinde etkili olur. Ya\u015fanan baz\u0131 do\u011fum \u00f6ncesi sars\u0131nt\u0131lar, do\u011fum sorunlar\u0131, psikolojik \u015foklar, zehirlenmeler; heyecansal yap\u0131da birtak\u0131m anormalliklere neden olabilir. Anne karn\u0131nda bebe\u011fin boynuna kordon dolanmas\u0131, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in bile olsa do\u011fum esnas\u0131nda bebe\u011fin oksijensiz kalmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta anneden, babadan ayr\u0131lmak veya benzeri duygusal sars\u0131nt\u0131lar ya\u015famak; heyecanl\u0131 yap\u0131ya neden olabilir. Ancak do\u011fumdan itibaren \u00f6\u011frenmeyle kazan\u0131lan etkiler de, heyecan olgunlu\u011funun kazan\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenir. S\u00f6zgelimi bir bebe\u011fin ilk a\u011flay\u0131\u015flar\u0131; ac\u0131kma, gaz sanc\u0131s\u0131 gibi fizyolojik nedenlerden kaynaklan\u0131r. Onun bu \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na ko\u015fan ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 gideren anne; b\u00f6ylece bebe\u011fine a\u011flayarak her istedi\u011fini yapt\u0131rabilece\u011fini de \u00f6\u011fretmi\u015f olur. Ancak daha sonra bebe\u011fin a\u011flamalar\u0131ndan s\u0131k\u0131lan ve onu yerli yersiz a\u011flamamas\u0131 i\u00e7in e\u011fitmek isteyen anne, bu \u00e7a\u011fr\u0131lara kulak t\u0131karsa; bebek, a\u011flamalar\u0131n\u0131 saatlerce s\u00fcrd\u00fcrebilecektir. B\u00f6ylece annenin \u00e7ocu\u011funa verdi\u011fi e\u011fitim, vermek istedi\u011finin aksine, “\u0130stedi\u011fini alana dek a\u011flamalar\u0131m s\u00fcrd\u00fcrmelisin!” olacakt\u0131r. \u00c7ocuk zamanla a\u011flaman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra g\u00fclmenin, \u00f6fke, korku, cesaret g\u00f6stermenin; annesi, babas\u0131 ve \u00e7evresi \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 etkileri g\u00f6zleyip \u00f6\u011frenir. B\u00f6ylece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 heyecanlar\u0131, yararlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kullanman\u0131n yollar\u0131n\u0131 da bulmu\u015f olur. Ancak heyecan tepkilerini kullanma becerisi, ilerleyen ya\u015f ve kazan\u0131lan olgunlukla beraber geli\u015fip olgunla\u015fmal\u0131d\u0131r. S\u00f6zgelimi; b\u00fcy\u00fck bir al\u0131\u015f veri\u015f merkezinde annelerini kaybeden \u00fc\u00e7 ve dokuz ya\u015f\u0131nda iki karde\u015ften k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korkuya kap\u0131l\u0131p a\u011flamas\u0131 nas\u0131l normalse, b\u00fcy\u00fck olan\u0131n da b\u00f6yle bir tepki i\u00e7inde bulunmas\u0131 o kadar anormaldir. Dokuz ya\u015f\u0131ndaki bir \u00e7ocuk korkmakla birlikte, ma\u011faza g\u00f6revlisine gidip annesini bulmada kendisine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131n\u0131 isteyebilmelidir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00f6zellikle \u00e7ocukluk d\u00f6nemindeki ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n, heyecansal yap\u0131n\u0131n \u015fekillenme sindeki pay\u0131 pek b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. E\u011fer \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n heyecansal davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011fduyulu bir denetim alt\u0131nda tutmalar\u0131n\u0131 bekliyor ve istiyorsak; onlara bunu kazand\u0131racak en \u00f6nemli etkenin, k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren sa\u011flanacak bilin\u00e7li bir aile i\u00e7i e\u011fitim oldu\u011funu da bilmeliyiz. Heyecanlar\u0131n daha ileriki ya\u015flarda denetim alt\u0131na al\u0131nabilmesi hem daha g\u00fc\u00e7t\u00fcr hem de daha uzun zaman ve daha \u00e7ok \u00e7aba gerektirir.<\/p>\n

\u00c7ocuk aile i\u00e7inde sevin\u00e7, tasa, korku, \u00f6fke, sevgi ve tutku gibi heyecanlar\u0131n nas\u0131l hissedilip ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l yorumlan\u0131p kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr, duyar ve bunlar\u0131 benimser. O da; \u00fcrkt\u00fc\u011f\u00fcnde korkusunu, ba\u015far\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131nda sevincini, d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131nda kederini, k\u0131zd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6fkesini, sevdi\u011finde tutkusunu benzer bi\u00e7imde g\u00f6sterir. \u00d6zellikle anne ve baban\u0131n hem kendi \u00f6zel heyecansal ve duygusal ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131nda ve hem de \u00e7ocuklar\u0131na y\u00f6nelik \u00f6fke, sevin\u00e7, sevgi davran\u0131\u015flar\u0131nda \u00f6rnek bir olgunluk i\u00e7inde bulunmalar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n heyecansal olgunluk kazanmalar\u0131nda sa\u011flam bir temel sa\u011flar. Bunun aksine, en \u00f6nemsiz sorunlarda bile b\u00fcy\u00fck kederlere g\u00f6m\u00fclen, korku ve \u00f6fke krizleri ge\u00e7iren bir anne ve baba, \u00e7ocu\u011fun heyecan olgunlu\u011fu kazanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engeldir. Pek \u00e7ok yeti\u015fkinin heyecan yaratan an\u00ee ve sars\u0131c\u0131 durumlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131nda yaln\u0131z ba\u011f\u0131rarak, \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar atarak, a\u011flayarak tepki g\u00f6stermesi; genellikle ba\u015fka bir bi\u00e7imde tepki g\u00f6stermeyi \u00f6\u011frenmemi\u015f olmalar\u0131ndand\u0131r. Heyecansal yap\u0131m\u0131z\u0131 bi\u00e7imlendiren ve belirleyen etkenlerden biri de ailenin yan\u0131 s\u0131ra i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumdur. Toplumlar, heyecansal davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n l\u00e2 sesini verirler. Hepimiz, ait oldu\u011fumuz toplumun koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde heyecanlar\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015far ve g\u00f6steririz. Toplumun duyarl\u0131 oldu\u011fu konularda duyars\u0131z kalan, veya toplumun ho\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u0131n\u0131rlan a\u015fan tepkiler veren ki\u015filer, toplum taraf\u0131ndan benimsenmez ve d\u0131\u015flan\u0131rlar. Hi\u00e7 kimsenin bir \u00f6l\u00fc evinde ne\u015feli, bir d\u00fc\u011f\u00fcn evinde mutsuz davranmas\u0131na ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle bak\u0131lmaz.<\/p>\n

Toplumu ilgilendiren sevin\u00e7 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclerin de, o toplumu olu\u015fturan t\u00fcm bireyler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lmas\u0131 ve ayn\u0131 \u015fekilde ya\u015fanmas\u0131 beklenir. Normal heyecansal davran\u0131\u015fla anormal heyecansal davran\u0131\u015f\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctlerini koyan toplum, bunlar\u0131n ne zaman, nas\u0131l ve nerede g\u00f6sterilece\u011fini de belirler. \u00c7ocuk nas\u0131l ana babas\u0131ndan, \u00f6fke tepkilerini ba\u011f\u0131rmak, \u0131s\u0131rmak, t\u0131rmalamak, yumruklamak, tekmelemek gibi davran\u0131\u015flarla g\u00f6stermek yerine , hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131m belirten s\u00f6zlerle d\u0131\u015fa vurmay\u0131 \u00f6\u011frenirse; \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc, kederini, sevincini, mutlulu\u011funu da \u00e7evresinin tepki ve beklentilerine g\u00f6re d\u00fczenlemeyi \u00f6\u011frenebilir. S\u0131n\u0131fta arkada\u015flar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu bir derste \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131 g\u00f6steren bir \u00f6\u011frenci, sevincini ancak \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerde g\u00f6sterebilir. Arkada\u015flar\u0131n\u0131n sevmedi\u011fi bir \u00f6\u011fretmene sevgisini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtenez. Yoksa su\u00e7lan\u0131r, a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131r ve d\u0131\u015flan\u0131r. \u00c7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumun sorunlar\u0131na kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131 ve daha payla\u015fmac\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011frenmelidirler. B\u00f6ylece kendi \u00f6z benliklerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan ancak yine de kendilerini etkileyen olgulara kar\u015f\u0131 kazanacaklar\u0131 bu heyecansal duyarl\u0131l\u0131k; onlar\u0131n sosyal uyumlar\u0131na, ba\u015far\u0131lar\u0131na ve mutluluklar\u0131na elveri\u015fli bir ortam sa\u011flayacakt\u0131r. Zaten heyecansal olgunlu\u011fun temel g\u00f6revi, bireyin sosyal ve fizik \u00e7evresine daha iyi bir uyum sa\u011fmas\u0131ndan ibarettir. \u00c7ocu\u011fa heyecan olgunlu\u011funun kazand\u0131r\u0131lmas\u0131nda yararlan\u0131labilecek b\u00fct\u00fcn bu e\u011fitsel ve sosyok\u00fclt\u00fcrel etkilere kar\u015f\u0131n, heyecansal yap\u0131n\u0131n temelinde yer alan i\u00e7 salg\u0131 bezlerinin rol\u00fc ve \u00f6nemi asla g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc erke\u011fi di\u015fi cinsten farkl\u0131 k\u0131lan kendine \u00f6zg\u00fc biyolojik, zihinsel ve heyecansal yap\u0131n\u0131n temel belirleyicisi hormonlard\u0131r. Organizmay\u0131 belirli y\u00f6nde uyararak belirgin farkl\u0131l\u0131klarla erkek cinsi di\u015fiden ay\u0131ran erkeklik hormonlar\u0131, etkin olduklar\u0131 s\u00fcre boyunca onun hem cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131 hem de t\u00fcm davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkilerler. Bununla birlikte ne di\u015fi ne de erkek tam olarak birbirlerinden ayr\u0131lmazlar asl\u0131nda. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn erkeklerin dola\u015f\u0131m sisteminde belirli bir oranda di\u015filik hormonlar\u0131 ve b\u00fct\u00fcn di\u015filerin dola\u015f\u0131m sisteminde de belirli bir oranda erkeklik hormonu bulunmaktad\u0131r. Kad\u0131ns\u0131 davran\u0131\u015flar g\u00f6steren erkeklerin ve erkeksi davranan di\u015filerin bulunmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cinsiyet de\u011fi\u015ftirme olaylar\u0131n\u0131n da ortaya koydu\u011fu gibi beden kendinde erkek ve kad\u0131n olarak \u00e7ift potansiyellik bulundurabilmektedir. \u00d6yleyse erkek veya di\u015fi olu\u015fu belirleyen \u015fey yaln\u0131zca bir oran, bir nicelik fark\u0131d\u0131r. Peki ama b\u00fcy\u00fcmeyi ve geli\u015fmeyi ad\u0131m ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftiren, bu arada cinsiyet bezlerinin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 belirli bir \u00e7a\u011fa kadar dizginleyen, sonra bu \u00e7a\u011fa gelindi\u011finde onlar\u0131 etkin k\u0131lan sistem, nas\u0131l bir sistemdir? cinsel kimli\u011fin kazan\u0131lmas\u0131nda ve ki\u015fili\u011fin Yap\u0131lanmas\u0131nda \u0130\u00e7 Salg\u0131 Bezlerinin Etkileri V\u00fccudumuzun \u00e7e\u015fitli yerlerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f; hipofiz, epifiz, tim\u00fcs, tiroit, paratiroit, b\u00f6brek \u00fcst\u00fc, cinsellik bezleri gibi \u00e7e\u015fitli i\u00e7 salg\u0131 (endokrin) bezlerinden olu\u015fan bir sistemimiz vard\u0131r. Bu i\u00e7 salg\u0131 bezlerinin her biri, bir\u00e7o\u011fu do\u011frudan kana kar\u0131\u015fan birbirinden farkl\u0131 \u00e7e\u015fitli kimyasal maddeler salg\u0131larlar. Bunlar bir t\u00fcr kimyasal uyar\u0131m ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Kan dola\u015f\u0131m\u0131yla birlikte t\u00fcm bedeni dola\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, yaln\u0131zca etkilemeleri gereken organ\u0131 veya dokuyu uyararak onun uyar\u0131m y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan uyar\u0131c\u0131lard\u0131r bunlar. Bir hormon v\u00fccuda ne kadar \u00e7ok salg\u0131lanm\u0131\u015fsa, o hormonun uyard\u0131\u011f\u0131 organ veya doku, istenilen uyar\u0131m y\u00f6n\u00fcnde o kadar \u00e7ok etkinlik g\u00f6sterir. Normal ko\u015fullarda sistem d\u00fczenli i\u015fler. Her bir hormon, salg\u0131. lanmas\u0131 gereken miktarda ve zamanda kana kar\u0131\u015farak v\u00fccudun gerekti\u011fi gibi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, geli\u015fmesini, gerekti\u011fi gibi tepkide bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

S\u00f6zgelimi, heyecan uyand\u0131ran durumlarda b\u00f6brek \u00fcst\u00fc bezlerinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 adrenalin(epinefrin), v\u00fccutta enerji oran\u0131n\u0131n an\u00eeden y\u00fckselmesini ve kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fma oran\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Herhangi bir nedenle bu salg\u0131lar kana gerekti\u011fi oranda salg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde; bedenin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcnde, yap\u0131s\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, uyar\u0131mlar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi tepkilerde, cinsel \u00f6zelliklerin kazan\u0131lmas\u0131nda, miza\u00e7ta, zek\u00e2da ve \u015fahsiyette sapmalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dengesizlikler ve bozukluklar ortaya \u00e7\u0131kar. \u00dcnl\u00fc fizyolog Jean Rostand’\u0131n dedi\u011fi gibi, “Gelece\u011fimiz i\u00e7 salg\u0131 bezlerinin elindedir.” \u00c7\u00fcnk\u00fc hormonlar\u0131n geli\u015fimin y\u00f6n\u00fc ve nitelikleri \u00fczerindeki etkisi; i\u00e7inde ya\u015fan\u0131lan do\u011fal ve sosyal \u00e7evre, sosyoekonomik durum, ya\u015f ve beslenme gibi etkilerden \u00e7ok daha \u00f6nemlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Erkeklerle k\u0131zlar aras\u0131nda belirgin olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerden biri de heyecansal yap\u0131lar\u0131ndaki ve sosyal ilgilerindeki farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Erkeklerin genellikle heyecansal olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7abuk pani\u011fe kap\u0131lmad\u0131klar\u0131, daha korkusuz, daha so\u011fukkanl\u0131, daha bilin\u00e7li davrand\u0131klar\u0131 yayg\u0131n bir kan\u0131d\u0131r. Yine erkeklerin; dik ba\u015fl\u0131 olduklar\u0131, zor ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha diren\u00e7li, daha m\u00fccadeleci davrand\u0131klar\u0131, bask\u0131lara boyun e\u011fmedikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Erkekler; k\u0131zlara […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4044","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-psikoloji"},"yoast_head":"\nErke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Erkeklerle k\u0131zlar aras\u0131nda belirgin olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerden biri de heyecansal yap\u0131lar\u0131ndaki ve sosyal ilgilerindeki farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Erkeklerin genellikle heyecansal olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7abuk pani\u011fe kap\u0131lmad\u0131klar\u0131, daha korkusuz, daha so\u011fukkanl\u0131, daha bilin\u00e7li davrand\u0131klar\u0131 yayg\u0131n bir kan\u0131d\u0131r. Yine erkeklerin; dik ba\u015fl\u0131 olduklar\u0131, zor ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha diren\u00e7li, daha m\u00fccadeleci davrand\u0131klar\u0131, bask\u0131lara boyun e\u011fmedikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Erkekler; k\u0131zlara […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-01-21T17:10:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"27 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc\",\"datePublished\":\"2010-01-21T17:10:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\"},\"wordCount\":5351,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg\",\"articleSection\":[\"Psikoloji\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\",\"name\":\"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg\",\"datePublished\":\"2010-01-21T17:10:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc","og_description":"Erkeklerle k\u0131zlar aras\u0131nda belirgin olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kan ay\u0131rt edici \u00f6zelliklerden biri de heyecansal yap\u0131lar\u0131ndaki ve sosyal ilgilerindeki farkl\u0131l\u0131klard\u0131r. Erkeklerin genellikle heyecansal olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7abuk pani\u011fe kap\u0131lmad\u0131klar\u0131, daha korkusuz, daha so\u011fukkanl\u0131, daha bilin\u00e7li davrand\u0131klar\u0131 yayg\u0131n bir kan\u0131d\u0131r. Yine erkeklerin; dik ba\u015fl\u0131 olduklar\u0131, zor ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda daha diren\u00e7li, daha m\u00fccadeleci davrand\u0131klar\u0131, bask\u0131lara boyun e\u011fmedikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Erkekler; k\u0131zlara […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-01-21T17:10:31+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"27 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc","datePublished":"2010-01-21T17:10:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/"},"wordCount":5351,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg","articleSection":["Psikoloji"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/","name":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg","datePublished":"2010-01-21T17:10:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.hafif.org\/imaj\/wisdom\/pic-bikesandscooters.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/21\/erkege-ozgu-heyecansal-yapi-ve-sosyal-egilimler-tuncel-altinkopru\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Erke\u011fe \u00d6zg\u00fc Heyecansal Yap\u0131 ve Sosyal E\u011filimler | Tuncel Alt\u0131nk\u00f6pr\u00fc"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4044"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4044\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}