{"id":4056,"date":"2010-01-22T11:10:57","date_gmt":"2010-01-22T08:10:57","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/"},"modified":"2010-01-22T11:10:57","modified_gmt":"2010-01-22T08:10:57","slug":"kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/","title":{"rendered":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki"},"content":{"rendered":"

\u00a0<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki<\/strong><\/h2>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, uzun y\u0131llar s\u00fcrecinde olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n dar \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f, bu \u00e7emberlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamay\u0131p, kurulu makine gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131kt\u0131r. Ailenin, okulun, kilisenin, “h\u00fcmanist” edebiyat\u0131n etkisi, “yasalar\u0131n ruhu”, burjuva “gelenekleri” denilen b\u00fct\u00fcn \u015feylerin etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n kafalar\u0131nda bir saatin \u00e7arklar\u0131na benzer. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7arklar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n rahat\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc harekete getiren bir zemberek, pek karma\u015f\u0131k olmayan bir cihaz yarat\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n b\u00fct\u00fcn dualar\u0131 belagat niteliklerini hi\u00e7 kaybetmeyen \u015fu kelimelerden ibarettir: “Tanr\u0131m, bize ac\u0131!”<\/h5>\n

\n

<\/p>\n

Bu dua biraz daha yeti\u015ftirilip, devlet ve toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda bir hak ve istek olarak ifade edilecek olursa, \u015fu \u015fekli al\u0131r: “Beni rahat b\u0131rak\u0131n, diledi\u011fim gibi ya\u015fayay\u0131m.”
Gazeteler herg\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaya; \u0130ngilizce, d\u00fcnyan\u0131n en iyi insan\u0131; Frans\u0131zca, yine d\u00fcnyan\u0131n en iyi insan\u0131; Almanca ya da Rus\u00e7a, her zaman asil, her zaman d\u00fcnyan\u0131n en iyi insan\u0131 oldu\u011funu a\u015f\u0131lar.
Oysa, “medeni” d\u00fcnyan\u0131n bu en iyi vatanda\u015f\u0131, neresinden bakarsan\u0131z bak\u0131n, h\u0131ristiyan misyoneri taraf\u0131ndan sorguya \u00e7ekilen vah\u015fiye benzer. Misyoner vah\u015fiye sormu\u015f:
– Ne istersin? demi\u015f.
Vah\u015finin verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7ok sadedir:
– \u00c7ok az \u00e7al\u0131\u015fmak, \u00e7ok az d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ve daha \u00e7ok yemek.
\u00d6yle bir ba\u015fka insan tipidir ki k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, ciddi bir \u015fekilde \u00f6\u011frenilen d\u00fc\u015f\u00fcnme tekni\u011fi, onda d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fmesini durdurur. Olaylar\u0131n etkisiyle kendisine yabanc\u0131 bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceleri benimsedi\u011fi olur k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n. Ama bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler onu hasta eder. \u00d6rne\u011fin bir cilt hastal\u0131\u011f\u0131na tutulmu\u015f gibi, sanki b\u00f6breklerinde ta\u015f varm\u0131\u015f gibi olur. O zaman din, karamsarl\u0131k, i\u00e7ki, sefahat, rezalet \u00e7\u0131karma, vb. gibi hastal\u0131\u011f\u0131, sanc\u0131l\u0131lar\u0131 dindiren ila\u00e7lara s\u0131k s\u0131k ba\u015fvurur.
B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylediklerimizin bo\u015f ve havada kalan bir tak\u0131m s\u00f6zler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in bir \u00f6rnek verece\u011fiz: Bundan on bir y\u0131l kadar \u00f6nce isyan eden Rus i\u015f\u00e7ilerinin ve k\u00f6yl\u00fclerinin kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sayesinde halk\u0131n kitle halinde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesine, kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla, Avrupal\u0131 efendiler taraf\u0131ndan d\u00f6rt y\u0131ld\u0131r s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bu \u00f6ld\u00fcrme i\u015fine (Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131na) son verildi. Para babalar\u0131n\u0131n ve siyasi macerac\u0131lar\u0131n bu kanl\u0131 ve canice eylemlerinden dolay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar hem maddi, hem de ekonomik bak\u0131mdan b\u00fcy\u00fck ac\u0131 \u00e7ektiler. Peki ama, bu \u00e7ekilen ac\u0131lar k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n “d\u00fc\u015f\u00fcnce” ya\u015fam\u0131na ne getirdi?
Bu \u00e7ekilen ac\u0131lar k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalara hi\u00e7 bir \u015fey getirmedi, bo\u015flukta d\u00f6n\u00fcp duran d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin o her zamanki s\u00fcrecinde hi\u00e7 bir de\u011fi\u015fiklik yapmad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u015funa inanm\u0131\u015ft\u0131r: Din ahlak\u0131n temelidir, din olmad\u0131k\u00e7a devlet de olamaz. Oysa burjuva devletinin ahlaks\u0131z oldu\u011fu, h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa, ya\u011fmaya, emek\u00e7i halk\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn gibi apa\u00e7\u0131kt\u0131r. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda birbirlerini i\u011fren\u00e7 bir \u015fekilde \u00f6ld\u00fcrme ve bo\u011fazlama i\u015finden, “Hi\u00e7 bir zaman \u00f6ld\u00fcrmeyeceksin” ve “Kendi cinsinden olan\u0131, kendi sevdi\u011fin gibi seveceksin” diye buyuran Tanr\u0131 imdada \u00e7a\u011f\u0131rmay\u0131 gayet do\u011fal bulmu\u015flard\u0131r.
Sava\u015ftan sonra, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n “h\u00fcmanizma”s\u0131 sadece s\u00f6zden ibaret ve sava\u015ftan \u00f6nceki ger\u00e7e\u011fi yabanc\u0131 bir “insanseverlik” olarak kald\u0131. Bu h\u00fcmanizm insan ki\u015fili\u011fi yarar\u0131na h\u00e2l\u00e2 biraz teskin etme kabiliyetine sahip ise de, halk kitlelerinin \u00e7ekti\u011fi ac\u0131lara, bunlara yap\u0131lan zulme kar\u015f\u0131 tamamen ilgisizdir. Sava\u015ftan al\u0131nan korkun\u00e7 dersler, sivrisineklerin, kurba\u011falar\u0131n, hamam b\u00f6ceklerinin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 nas\u0131l hi\u00e7 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmemi\u015fse, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin de psikolojisini hi\u00e7 mi hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir.
Kapitalist Avrupa devletleri s\u00fcratle yeni bir sava\u015fa haz\u0131rlanmaktad\u0131rlar. Askeri uzmanlar yeni sava\u015f\u0131n kimyasal bir sava\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 ve y\u0131k\u0131mlar\u0131, insanlara sald\u0131\u011f\u0131 deh\u015fet ve korku, 1914-1918 sava\u015f\u0131ndan \u00f6nceki sava\u015flar\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedirler. Askeri meselelerde uzman olan bir yazar, yan\u0131lm\u0131yorsam general Douhet, Mattina (Sabah) adl\u0131 \u0130talyan gazetesinin 15 Ocak 1929 tarihli say\u0131s\u0131nda Amiral Battavia’n\u0131n \u015fu s\u00f6zlerini aktarmaktad\u0131r:<\/p>\n

“M\u00fchendis – general Bourloen’in yapt\u0131\u011f\u0131 hesaplara g\u00f6re, u\u00e7ak kullanmak ko\u015fulu ile bunlardan at\u0131lan 500 ton kadar fosgen gaz\u0131 on bir hektarl\u0131k bir alan\u0131, yani Paris \u015fehrinin kaplad\u0131\u011f\u0131 araziyi yar\u0131m saat i\u00e7inde yerle bir etme\u011fe yeter de artar bile.”<\/p>\n

Albay Bloch ise, \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

“Bir eve d\u00fc\u015fen 500 kiloluk bir fosgen bombas\u0131 burada oturanlar\u0131n hepsini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.”<\/p>\n

Bu bomba patlay\u0131nca, 100.000 metrek\u00fcpl\u00fck bir bulut v\u00fccuda getirecek, etkisi korkun\u00e7 mu korkun\u00e7 olacak. 30 metre geni\u015fli\u011finde, 100 metre uzunlu\u011funda bir sokak d\u00fc\u015f\u00fcnelim, bu soka\u011f\u0131n havas\u0131 yerden 35 metre y\u00fcksekli\u011fe kadar zehirlenecek. E\u011fer hava r\u00fczgarl\u0131ysa, \u00e7ap\u0131 bir kilometre alan bir \u00e7ember i\u00e7indeki delikleri, kap\u0131 ve pencere aral\u0131klar\u0131 iyi t\u0131kanmam\u0131\u015f evlerin hepsi zehirlenecektir. Amerika Birle\u015fik Devletleri ordusunun kimya levaz\u0131m\u0131 hizmetlerinin \u015fefi olan general Fries \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

“450 kiloluk bir levist bombas\u0131 New-York’un 10 mahallesini oturulmaz hale getirecek, bu sevimli mamul\u00fc ihtiva eden y\u00fczlerce tonluk bomba b\u00fct\u00fcn New-York’taki canl\u0131 \u015feyleri, suyu ve b\u00fct\u00fcn g\u0131da maddelerini zehirleyecek ve bunlar bir hafta s\u00fcre ile kullan\u0131lamayacakt\u0131r.”<\/p>\n

Lord Nalsburg ise, 11 temmuz 1929 tarihinde Lordlar Kamaras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, 40 tonluk arsin gaz\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn Londra halk\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011fini haber vermi\u015fti.<\/p>\n

“Kimya sava\u015f\u0131n\u0131n etkilerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele vas\u0131talar\u0131 da m\u00fckemmelle\u015ftirilmektedir. H\u0131zla \u00fcreyip \u00e7o\u011falabilecek bir mikrop ve bu mikroba kar\u015f\u0131 bir serum aran\u0131yor. B\u00f6ylece bu mikroba bula\u015fm\u0131\u015f olan halk iyile\u015fmek i\u00e7in serum isteyecek, serumu icat edenler de, \u00f6rne\u011fin veba a\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131 halka kendi ko\u015fullar\u0131n\u0131 izah edeceklerdir.”<\/p>\n

Avrupa gazeteleri yakla\u015fan sava\u015f hakk\u0131nda bu t\u00fcrl\u00fc ya da buna benzer haberleri s\u0131k s\u0131k yay\u0131nlamaktad\u0131rlar. Bu makaleleri okuyan Avrupal\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok ki, bu gazlarla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, kar\u0131lar\u0131n\u0131n, ihtiyarlar\u0131n\u0131n zehirleneceklerini anlayacaklard\u0131r.
Londra’n\u0131n, Paris’in, Berlin’in b\u00fcy\u00fck meydanlar\u0131ndan birinde birka\u00e7 h\u0131rs\u0131z, birka\u00e7 haydut toplan\u0131p hangi mahalleyi soyal\u0131m, bu i\u015fi nas\u0131l k\u0131v\u0131ral\u0131m, diye ulu orta tart\u0131\u015fmaya kalk\u0131\u015facak olsalar, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi, “toplumsal bak\u0131mdan tehlikeli” olan bu vatanda\u015flar\u0131n bu m\u00fctevaz\u0131 niyetlerini \u015fu ya da bu tarzda \u00f6nlemek i\u00e7in, mutlaka harekete ge\u00e7ecektir. Oysa, milyonlarca insan\u0131 kitle halinde \u00f6ld\u00fcrme tasar\u0131lar\u0131n\u0131 herkesin \u00f6n\u00fcnde gazetelerde, Millet Meclislerinde, Cumhurba\u015fkanlar\u0131n\u0131n verdikleri ziyaretlerde tart\u0131\u015f\u0131lan son derece, ama cidden son derece cani ve toplumsal bak\u0131mdan tehlikeli olan “insanlara k\u0131yanlar\u0131n” niyetlerini \u00f6nlemek, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n hi\u00e7 mi hi\u00e7 ak\u0131llar\u0131ndan ge\u00e7mez.
“H\u00fcmanizma”y\u0131 bir tarafa b\u0131rakal\u0131m. M\u00fclkiyet hakk\u0131ndaki i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile insano\u011flunun yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flama i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalarda bir korku bir tasa uyand\u0131racak gibi gelir, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvadaki rahat\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck e\u011filimi kendisini: “sava\u015f istemiyorum!” diye hayk\u0131rma\u011fa zorlayacak gibi gelir. Yoo, hi\u00e7 de b\u00f6yle bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131 yok.
Sovyet iktidar\u0131 Avrupa h\u00fck\u00fcmetlerine derhal silahlar\u0131 b\u0131rakma (silahs\u0131zlanma), sonra da, silahlar\u0131 d\u00f6rt y\u0131l i\u00e7inde b\u0131rakma tasar\u0131s\u0131 \u00f6nerdi\u011fi zaman, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi bu teklifleri duymamazl\u0131ktan geldi. Bu teklifleri elbette ki duydu. Ama, dar ve gelenekler alt\u0131nda ezilip kalm\u0131\u015f alan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin i\u015fleyi\u015f tarz\u0131 kendisine, bu basit, ayd\u0131n ve kelimenin tam anlam\u0131yla insanca olan \u00f6nerinin ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan, tamamen hayalci bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc.
Daha ba\u015fka bir \u00e7ok \u015fey k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin g\u00f6z\u00fcne ger\u00e7ekle\u015femez ve hayali gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. \u00d6rne\u011fin, Fulton’un buharl\u0131 gemisi, Yablo\u00e7kin’in elektrik ampul\u00fc, \u00f6zg\u00fcr ve cesur zekan\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratan, ya\u015fam\u0131 zenginle\u015ftiren bu g\u00fcc\u00fcn kazand\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131z zaferler k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin g\u00f6z\u00fcne b\u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n temel ko\u015fulu \u015fudur: “B\u00f6yle gelmi\u015f, b\u00f6yle gider”. Bu kelimelerin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ses bir saat rakkas\u0131n\u0131n otomatik hareketini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi ger\u00e7ekten, sahiden \u00e7\u00fcr\u00fcmektedir. T\u0131pk\u0131 “her bal\u0131k ba\u015ftan kokar” dedikleri gibi.
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi Sovyetler Birli\u011findeki devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin “y\u0131rt\u0131c\u0131lardan ve asalaklardan temizlenmi\u015f i\u015f\u00e7i devleti kurmak” ama\u00e7lar\u0131n\u0131 da hayali ve ger\u00e7ekle\u015femez bir \u015fey sayar.
Sovyet gazetecileri, “evdeki pislikleri” s\u00fcp\u00fcr\u00fcp soka\u011fa atmakla k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalara bol bol yedek “d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u0131dalar\u0131” vermi\u015f oldu. Bu \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f art\u0131klarla beslenen k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva tekrar canlan\u0131r, mutlulukla g\u00fcl\u00fcmser, kendi soyundan olanlara g\u00f6z k\u0131rpar: “G\u00f6receksiniz bu tutmaz, yine bizim dedi\u011fimiz \u00e7\u0131kacak.”
Sevinme\u011fe ne haklar\u0131 var: Evi her t\u00fcrl\u00fc pislikle kirleten, h\u00e2l\u00e2 da kirletme\u011fe devam eden kendileri de\u011fil mi? Kibirlenme\u011fe haklar\u0131 var: \u0130\u015f\u00e7i k\u00f6yl\u00fc iktidar\u0131n\u0131n demir bir s\u00fcp\u00fcrge ile temizleme\u011fe \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 pislik, \u00e7amur, toz y\u0131\u011f\u0131n\u0131, her \u015fey y\u00fczy\u0131llar boyunca bunlar\u0131n yaratt\u0131klar\u0131 ger\u00e7ek, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ger\u00e7e\u011fidir.
Tanr\u0131n\u0131n inayetine ve “ahiret”te, cennetteki g\u00fczellerine inanmas\u0131na, lafta kalan “d\u00fc\u015f\u00fcncesi”ne ra\u011fmen, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva son derece “maddi”dir. Her \u015feyden \u00f6nce, yery\u00fcz\u00fcndeki refah\u0131 ile, ekonomik refah\u0131 ile me\u015fguld\u00fcr. “\u00c7ok yemek, pek az \u00e7al\u0131\u015fmak, pek az d\u00fc\u015f\u00fcnmek” ister. Onun i\u00e7in: “\u0130\u015fte bak \u015feker azald\u0131, yumurta bulunmuyor, tereya\u011f\u0131 ise aslan\u0131n a\u011fz\u0131nda…” diye m\u0131r\u0131ldan\u0131r, s\u00f6ylenir, s\u0131zlan\u0131r durur.
Bunlar\u0131n 1916’dan beri azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, devrim d\u00fc\u015fman\u0131 generaller ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin “ideolojik \u00f6nderleri”, Rusya’y\u0131 kurtarmak i\u00e7in, emek\u00e7i halk\u0131n \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve ekonomisini mahvetti\u011fi y\u0131llarda b\u00fct\u00fcn bu “g\u0131da maddelerinin” hemen hemen yok oldu\u011funu elbette ki unutmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin Napoleon’un Moskova seferinin, Kornilof, Denikin, Kol\u00e7ak, Vralgel taraf\u0131ndan giri\u015filen ve \u00f6zel m\u00fclkiyetin t\u00fcrl\u00fc “idealistleri”nden ilham alan gemi az\u0131ya alm\u0131\u015f daha ba\u015fka “yurtseverler” taraf\u0131ndan giri\u015filen harekat yan\u0131nda \u00e7ocuk oyunca\u011f\u0131na benzedi\u011fini k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva unutmu\u015f gibidir. Yedi y\u0131l s\u00fcren sava\u015f y\u00fcz\u00fcnden mahvolan \u00fclke ekonomisinin daha geni\u015f \u00e7apta ve teknik bak\u0131mdan 1914 y\u0131l\u0131ndan \u00f6ncesine oranla da m\u00fckemmel \u015fekiller i\u00e7inde geli\u015ftirildi\u011fini k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva g\u00f6rmek istemez. Al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fu de\u011ferlendirmeler \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f kalm\u0131\u015f oldu\u011fundan, kendisini \u015fahsen ilgilendirmeyen her \u015feye kar\u015f\u0131 kay\u0131ts\u0131zd\u0131r, \u0131sl\u0131k \u00e7al\u0131p: “Eskiden ne \u00e7ok vard\u0131, \u015fimdiki ne kadar az!” der ve Sovyetler Birli\u011finde akl\u0131 ba\u015f\u0131nda insan, i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitleleri aras\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcrl\u00fc emek\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n h\u0131zla art\u0131\u015f\u0131na da g\u00f6zlerini yumar. Tabii, bunun b\u00f6yle olmas\u0131 i\u015fine gelmez, onda d\u00fc\u015fmanl\u0131k duygular\u0131 uyand\u0131r\u0131r.
Rus k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvas\u0131na, bilinmeyen zamanlardan beri akla kar\u015f\u0131 bir g\u00fcvensizlik, hatta bir d\u00fc\u015fmanl\u0131k a\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Kilise buna g\u00f6z kulak olmu\u015f, edebiyat da yard\u0131m etmi\u015fti. Gogol’un Mektuplar’\u0131ndan bug\u00fcne kadar gelen b\u00fcy\u00fck Rus yazarlar\u0131 aras\u0131nda, ak\u0131m yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc, insanl\u0131\u011fa etti\u011fi b\u00fcy\u00fck hizmetleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak, de\u011ferlendirmi\u015f bir kimseye pek rastlamay\u0131z. Leon Tolstoy, G\u00fcnce’sine 1851 de \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r: “Bilin\u00e7 insan\u0131n ba\u015f\u0131na gelebilecek en b\u00fcy\u00fck belad\u0131r.” Daha sonra, Arsenyeva’ya yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta ise: “\u00dcst\u00fcn zeka insan\u0131 tiksindirir” demi\u015fti. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, bu b\u00fcy\u00fck yazar\u0131n b\u00fct\u00fcn ahlak felsefesine s\u0131zm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck sanat eserleri \u00fczerinde de etkisini g\u00f6stermi\u015ftir. Dostoyevski’nin de ak\u0131lla hi\u00e7 ba\u015f\u0131 ho\u015f de\u011fildi. Bilin\u00e7 alt\u0131n\u0131n korkun\u00e7 g\u00fc\u00e7lerini, i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7lerini dahice g\u00f6stermi\u015ftir ama, zararl\u0131 da olmam\u0131\u015f de\u011fildir: Leonid Andreyev’e g\u00f6re d\u00fc\u015f\u00fcnce insan\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r; ayr\u0131ca, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi o bir “\u015fehvet prensibi” heyecan\u0131n bir y\u00fcz\u00fc olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz yazarlar\u0131ndan yetenekli biri ise \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<\/p>\n

“D\u00fc\u015f\u00fcnce ac\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u00f6ld\u00fcrecek kimsenin an\u0131s\u0131n\u0131 insanl\u0131k \u015fan ve \u015ferefle anacakt\u0131r.”<\/p>\n

S\u00f6yleme\u011fe gerek yok. Yazar, \u00f6rne\u011fin Andreyev’in yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, kahramanlar\u0131na kendi duygular\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini zorla kabul ettirecek yerde, Stendhal’in, Balzac’\u0131n, Flaubert’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu duygular\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin mant\u0131ki geli\u015fmesini objektif bir \u015fekilde g\u00f6steriyorsa da, bu kahramanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerine, duygular\u0131na ve eylemlerine kar\u015f\u0131l\u0131k vermiyor. S\u00f6z konusu olan \u015fey filan ya da falan yazar de\u011fil, son derece esasl\u0131 olan \u015fu olayd\u0131r: Burada d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tutum ifade edilmi\u015ftir. Oysa, ger\u00e7ekten ve son derece devrimci olup, yeni s\u0131n\u0131f\u0131n azim ve iradesini \u00f6rg\u00fctleyen d\u00fc\u015f\u00fcnce ya\u015fam\u0131 anlaml\u0131 bir eylem olarak, yarat\u0131c\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak, b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr ya\u015fam\u0131n\u0131 kolektif temeller \u00fcst\u00fcnde yeniden kurmak hedefini g\u00fcden bir olu\u015fum olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015fte bu olu\u015fumun yan\u0131nda akla d\u00fc\u015fman olan bir ak\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcnmektedir. Devrim hakk\u0131nda sayg\u0131l\u0131 bir tav\u0131rla, hatta isteyerek yaz\u0131lm\u0131\u015f bir tak\u0131m kitaplarda, yazar\u0131n belki bilmeyerek, elinde olmayarak, akl\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc inkar etmek, akl\u0131n “akli olmayan” ya da “bilin\u00e7alt\u0131” kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermek arzusunda oldu\u011fu s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu i\u015f iyi yap\u0131lsa, \u00f6\u011fretici olur. Sanki bu kitaplar\u0131n pek \u00e7ok k\u00f6t\u00fc yaz\u0131ls\u0131n diye \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f bir kanun var. Bu kitaplar\u0131 yazarlar\u0131n teknik zaaflar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden, bunlarda k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesinin etkisini sezmek pek kolayd\u0131r. Yazar kitab\u0131n bir yerine \u00f6yle bir gaz yerle\u015ftiriyor ki, etkisinin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmamas\u0131na ra\u011fmen, hele gen\u00e7leri yine de pekala zehirleyebilir.
Okudu\u011fu zaman insana eski bir f\u0131kray\u0131 hat\u0131rlatan pek \u00e7ok kitap var.
F\u0131kra \u015fu:
Dazlak kafal\u0131 biri, uzun sa\u00e7l\u0131 bir adama sormu\u015f:
– Sa\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 ni\u00e7in bu kadar uzatt\u0131n\u0131z?
– O uzun sa\u00e7lar alt\u0131nda benim de \u00e7\u0131plak bir kafam var.
Verilen kar\u015f\u0131l\u0131k, pek n\u00fckteli olmad\u0131ktan ba\u015fka, pek do\u011fru da de\u011fil. Baz\u0131 insanlar vard\u0131r ki, kaba saba devrimci c\u00fcmleler harman\u0131 etraf\u0131nda kafalar\u0131n\u0131n dazlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizlemek istedikten ba\u015fka, ruhlar\u0131n\u0131n bo\u015flu\u011funu bile kendilerinden saklamak isterler. Donetz havzas\u0131ndan mektup g\u00f6nderen bir i\u015f\u00e7i de a\u015fa\u011f\u0131daki c\u00fcmleleri her halde bu t\u00fcrl\u00fc kitaplar y\u00fcz\u00fcnden yazm\u0131\u015f olacak:<\/p>\n

“Kitab\u0131 a\u00e7\u0131p yirmi sayfa kadar okuyorum. S\u0131k\u0131c\u0131. Kulland\u0131\u011f\u0131 kelimeler, hep bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimeler ama, ne yaz\u0131k ki yavan, i\u00e7i bo\u015f. Bu t\u00fcr kitaplar\u0131 elime ald\u0131m m\u0131, \u015fu manzara gelir g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne: Bir toz bulutu kalkar, bir \u00e7\u0131ng\u0131rak sesi duyulur, arkas\u0131ndan bizim Zahari\u00e7 \u00e7\u0131ka gelir. Bizim Lipetok kasabas\u0131nda Aleksand\u0131r Zahari\u00e7 diye babacan, sarho\u015f tipli bir polis komiseri vard\u0131. Ara s\u0131ra oturup bizimle i\u00e7ki i\u00e7ti\u011fi, gen\u00e7lerle top oynad\u0131\u011f\u0131 olurdu. Sonra bir kadeh yuvarlad\u0131 m\u0131 s\u0131rt\u0131m\u0131za vurur:
– Gidi melunlar, derdi, isyan etmek i\u00e7in daha ne bekliyorsunuz? \u00c7\u00fcnk\u00fc, burada hi\u00e7 bir \u015feycik yok, hep endi\u015fe i\u00e7inde ya\u015fay\u0131p duruyoruz.
Zahari\u00e7’in zoru, derdi, Anayasayd\u0131. Anayasa olunca \u00e7ar\u0131n ya\u015famas\u0131 da daha kolayla\u015facakm\u0131\u015f.”<\/p>\n

Mektubun bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, i\u015f\u00e7i kitlelerinden birinin d\u00fc\u015f\u00fcncesinin orjinal ve ilgi \u00e7ekici rol\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi\u011finden almad\u0131m, halk kitlelerinden bir insan\u0131n kitaplardaki samimiyetsizli\u011fi b\u00fcy\u00fck bir incelikle anlama\u011fa \u00e7oktan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in ald\u0131m. Yeni bir \u015fey de\u011fil elbette bu. Ama bir kere daha hat\u0131rlatmak iyi olur. Evet, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazi b\u00fcy\u00fcyor, yine palazlan\u0131yor. Okuyucular\u0131n bundan s\u0131k s\u0131k \u015fikayet eden mektuplar\u0131 ge\u00e7iyor elime:<\/p>\n

“K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n zafer kazanmak i\u00e7in yaratt\u0131\u011f\u0131 h\u00fccuma ge\u00e7i\u015f havas\u0131 i\u00e7inde ya\u015famak \u00e7ok zor.”<\/p>\n

Bu mektubu yazan partili olmayan, edebiyat\u00e7\u0131 ihtiyar bir kad\u0131nd\u0131r. Partili olmayanlar aras\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n havay\u0131 bozdu\u011funu ilk anlayan yaln\u0131z bu kad\u0131n de\u011fildir. Yine partili olmayan bir okur yollad\u0131\u011f\u0131 mektupta tuhaf tuhaf homurdan\u0131yor:
“Bir mar\u015f bestelemi\u015fler: ‘\u00f6zel ticaret yapan kad\u0131n’\u0131n haline herkes ac\u0131s\u0131n istiyorlar… Bu ne baya\u011f\u0131l\u0131k…”
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n \u00e7evresini k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvay\u0131 yava\u015f yava\u015f “kahramanla\u015ft\u0131ran” kendi edebiyat\u0131 sarmaktad\u0131r. Bu gayet basit bir \u015fekilde yap\u0131l\u0131yor: Yazar, Gogol’un Kaput hikayesinde en anlams\u0131z ki\u015fi olan Akaki Akakyevi\u00e7’i ele al\u0131yor, bunu \u0130van \u0130li\u00e7’in ya da Leonid Andreyef’in D\u00fc\u015f\u00fcnce adl\u0131 eserindeki kahraman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile s\u00fcsl\u00fcyor ve bu uydurma insan m\u00fcsvettesini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ko\u015fullar\u0131na ayarlayarak, yeni bir karakter yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yor. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva bunu okuyor, zevk al\u0131yor, ho\u015funa gidiyor: “Yahu benim de derin ,duygular\u0131m varm\u0131\u015f me\u011fer!” diyor. Bizim eski bildik Makar Davu\u015fin ve daha bir \u00e7ok “ezilenler ve hakaret g\u00f6renlerin” yeni kitaplar\u0131nda dirilttikleri \u015feyler i\u015fte bunlard\u0131r. “\u015eeker, yumurta, tereya\u011f\u0131 bol de\u011fil” diye neredeyse Dostoyevskivari ac\u0131lar \u00e7ekecekler.
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n pek sevilen “e\u015fsiz ki\u015fili\u011fi” mutlak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe susam\u0131\u015f adam, “benli\u011fini” g\u00f6stermek emelinde alan ve k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi hi\u00e7 mi hi\u00e7 \u00f6\u011frenmek, bilmek istemeyen insan, modern edebiyatta yava\u015f yava\u015f yine g\u00f6r\u00fcnmektedir. B\u00fcy\u00fck s\u00f6z ustalar\u0131m\u0131zdan al\u0131nan malzeme ile yarat\u0131lm\u0131\u015f ,bir kahraman hikayesini okuduktan sonra, modern k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva kendine bak\u0131p kutsal bir vecde gelir, bir mektup kaleme al\u0131r, bunda kendi portresini \u00e7izer :<\/p>\n

“B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcmce y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm yol taklit edilemez, e\u015fi bulunmaz, bireysel yoldur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, d\u00fcnyada hi\u00e7 kimse \u00f6mr\u00fcnde ne bu yolda y\u00fcr\u00fcyebilir, ne de bu yolun benden \u00f6nce ge\u00e7ilmemi\u015f a\u015famalardan ilerleyebilir.”<\/p>\n

Bereket versin, bu sat\u0131rlar\u0131 yazan kimse kendini seyredip duydu\u011fu hayranl\u0131\u011f\u0131 sadece mektubunda ifade etmekle yetinmi\u015f. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bazen, a\u015fa\u011f\u0131daki s\u00f6zlerle dolu olan kitaplar da var:<\/p>\n

“Bence eserim, \u015farab\u0131n verdi\u011fi mestlikten \u00fcst\u00fcn, a\u015fktan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc, uykudan daha tatl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n

O kimse bu c\u00fcmlenin \u015f\u00fcpheli \u00fcslubu ile hi\u00e7 \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nmeksizin, s\u00f6zlerine devam ediyor:<\/p>\n

“Sanat\u00e7\u0131y\u0131 s\u0131radan bir insan sayan \u015f\u00fcpheciler, ‘yaratma’ ile mest oldu\u011fum s\u0131radan insandan \u00fcst\u00fcn oldu\u011fum ve her \u015feyi bildi\u011fim anlarda ancak kand\u0131rabilirim. Ah! Ben kanun yapan bir insan olsayd\u0131m, yer y\u00fcz\u00fcn\u00fcn her yerini keskin bak\u0131\u015flar\u0131 ile delebilsinler diye sanat\u00e7\u0131lara trenlerde ve u\u00e7aklarda yolculuk etmek imtiyaz\u0131n\u0131 verirdim.”<\/p>\n

Yazar, b\u00fcy\u00fck bu \u015fevkle sevdi\u011fi sa\u00e7ma kahraman\u0131n\u0131n u\u00e7up giden ve y\u00fczeysel olan \u015feye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterdi\u011fi e\u011filimin ne kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve saf oldu\u011funu anlam\u0131yor. Edebiyat ele\u015ftirisi de bunun fark\u0131nda de\u011fil. Yazarlar daha \u015fimdiden kendilerinin “zekan\u0131n aristokratlar\u0131” olduklar\u0131na inan\u0131yorlar. Bunlar\u0131n eserlerini bas\u0131p yayan temiz y\u00fcrekli, soylu ruhlu kimseler de bunlar\u0131n \u00e7ok g\u00fczel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve okuyucuya gittik\u00e7e daha \u00e7ok lafebesi romanlar sunuyorlar. Ele\u015ftiriler birbirini yiyip duracaklar\u0131na, birbirlerinin kar\u015f\u0131s\u0131na ideolojik \u00e7izgiyi \u00e7\u0131karmakla u\u011fra\u015facaklar\u0131na, hi\u00e7 su kat\u0131lmam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n edebiyata sokuldu\u011funun fark\u0131na biraz olsun varsalar, daha iyi ederler.
Geli\u015fen, m\u00fckemmelle\u015fen sadece ger\u00e7ek olmakla beraber, yalan da h\u00e2l\u00e2 ya\u015famaktad\u0131r. Yalan \u00e7ok uzun zamandan beri elde etti\u011fi mevkiini sa\u011flamla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fmiyor, art\u0131k daha ince olam\u0131yor, \u00e7elimsiz yavanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, baya\u011f\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha ortaya koyuyor. Burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesi elli y\u0131ld\u0131r hi\u00e7 bir yeni “toplumsal felsefe sistemi”, burjuvazinin d\u00fcnyaya egemen olmak i\u00e7in do\u011fa, tanr\u0131, tarih taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde kan\u0131tlayacak sistemler kuramad\u0131. Nietzchenin: “Ya\u015fam sa\u00e7mad\u0131r, yalan \u015fartt\u0131r”, “insan\u0131n \u00fcst\u00fcne at\u0131lan kurttur”, hakikatinde y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131, do\u011faya ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey yoktur gibi bo\u015f laflar etmek i\u00e7in giri\u015fti\u011fi te\u015febb\u00fcsten sonra, Spengler’ln Batman \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc adl\u0131 kitab\u0131, bu soydan daha bir \u00e7ok kitaplar burjuvazide kahraman, azim ve iradenin t\u00fckendi\u011fini b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile anlatm\u0131\u015f, burjuvazinin kesin bir \u00e7\u00fcr\u00fcmeye do\u011fru ad\u0131m ad\u0131m ilerledi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Elimizde Bat\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc kitab\u0131nda g\u00f6sterilen delillerden daha \u00e7ok delil var. Bat\u0131 edebiyat\u0131nda, vaktiyle, tamamiyle yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu etkiler g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmaktad\u0131r. Buna delil olarak, \u00f6rne\u011fin Tolstoy’un, Dostoyevski’nin, \u0130bsen’in etkilerini sayabiliriz. \u0130bsen’in Nora’s\u0131 ve Denizden Gelen Kad\u0131n adl\u0131 eserleri, daha ba\u015fka kahramanlar g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve Alman romanlar\u0131n\u0131n ve tiyatrolar\u0131n\u0131n kad\u0131n kahramanlar\u0131 haline gelmektedir. “Devletin temelinin” -sa\u011flam burjuva ailesinin- sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren de i\u015fte budur. Bat\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrmek i\u00e7in, eski k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva geleneklerini cesaretle \u00e7i\u011fneyen \u00f6rg\u00fcr kad\u0131n\u0131 g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha s\u0131k olarak ele almaktad\u0131rlar. S\u00f6zde kalan bir kurtulu\u015f mu bu? Hay\u0131r, eylem halinde olan bir kurtulu\u015f. Kad\u0131n b\u00fcy\u00fck ticaret kurumlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7iyor, gazetecilik mesle\u011fine, siyasete, ihtikar maceralar\u0131na at\u0131l\u0131yor. Felsefe doktoru Eleonore Kun, Almanya’da, kad\u0131nlar\u0131n iktidar\u0131 ele almalar\u0131n\u0131 sal\u0131k vermektedir. Bunun yan\u0131nda da, cinsi sefahat alm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kulamparal\u0131k ve zurefal\u0131k a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 normal bir olgu say\u0131l\u0131yor. Bunu sal\u0131k veren dergiler \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. “Kulampara ve zurefa” kul\u00fcpleri, lokantalar\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131na kanun izin veriyor. B\u00fcy\u00fck burjuvazi i\u00e7inde intiharlar \u00e7o\u011falm\u0131\u015f, cinayetler alm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Burjuva gazeteleri bunlar\u0131 hemen her g\u00fcn hi\u00e7 bir kayg\u0131 duymadan yazmaktad\u0131r. Bat\u0131 Avrupa yazarlar\u0131 kahramanlar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131m\u0131z\u0131n aleyhine, Stendhal, Balzac gibi burjuva ger\u00e7e\u011finin ne t\u00fcrl\u00fc bir yalan oldu\u011funu \u00e7oktan anlam\u0131\u015f sanat\u00e7\u0131lardan ve bilgelerden ald\u0131klar\u0131 malzeme ile yaratmaktad\u0131rlar.
Ele\u015ftirici d\u00fc\u015f\u00fcncenin toplumsal ya\u015fam\u0131n bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda ilerledi\u011fine i\u015faret etmek yerinde olur. Bu ilerleme en \u00e7ok Amerika Birle\u015fik Devletleri edebiyatlar\u0131nda h\u0131zl\u0131d\u0131r.
Ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fcmekte ve m\u00fckemmelle\u015fmektedir. Bilimsel ger\u00e7ek olarak, emek\u00e7ileri do\u011fa g\u00fc\u00e7lerine egemen olma\u011fa, bilincin ger\u00e7e\u011fi olarak, emek\u00e7i kitleleri toplumsal \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerini, siyasi iktidar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek haklar\u0131n\u0131 anlama\u011fa do\u011fru g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Eski toplumsal yalan\u0131n Sovyetler Birli\u011finde pek yak\u0131nda birbiriyle kayna\u015facak bu iki yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karabilece\u011fi hi\u00e7 bir \u015fey yoktur. Bu yalan kendini ancak topla ve zehirli gazla savunabilir. Bu t\u00fcrl\u00fc \u015feyleri ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvazinin ideolojisini b\u00f6yle anlamal\u0131d\u0131r.
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n ideolojisi ve ahlak\u0131, kolektif\u00e7ili\u011fe do\u011fru y\u00f6nelen insan azminin ve akl\u0131n\u0131n elini kolunu iyice ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu ahlak bizde da\u011f\u0131l\u0131p gitmekte, kaybolmaktad\u0131r. \u00c7ok \u00e7etin ve \u0131zt\u0131rapl\u0131 olan bu olu\u015fum insano\u011flunun kendi \u00e7evresine kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi m\u00fccadele sayesinde kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan \u00fcz\u00fcc\u00fc, ama, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi m\u00fcmk\u00fcn bir olgu do\u011fmu\u015ftur. Ayn\u0131 amac\u0131 g\u00fcden insanlar, yar\u0131n i\u00e7in didinen \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 birbirleriyle ili\u015fkilerinde ihmalci, kuru davran\u0131yorlar, birbirlerinin de\u011ferlerini takdir etmiyorlar. Hatalar\u0131 g\u00f6stermekte bir acelecilik ve bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck e\u011filimi var. \u0130nanm\u0131\u015f kolektif\u00e7iler olduklar\u0131 halde, arkada\u015flar\u0131 ile hele hele kad\u0131nlarla ki\u015fisel ili\u015fkilerinde \u00e7o\u011fu zaman haddinden fazla bireyci davran\u0131yorlar. Bunun k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesinden ileri geldi\u011fine hi\u00e7 \u015f\u00fcphe yok. Onun b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 marazl\u0131 bir miras. Ama, insano\u011flu kendini on y\u0131lda yeniden gen\u00e7le\u015ftirecek ve bu s\u00fcre i\u00e7inde yeni bir ahlak, yeni “tav\u0131r ve hareket kurallar\u0131” yaratacak g\u00fc\u00e7te de\u011fildir.
Bununla beraber bana \u00f6yle geliyor ki, belki de yeni bir ahlak\u0131n temelini te\u015fkil edecek biyolojik- toplumsal bir sa\u011fl\u0131k sistemini kotarma i\u015fine \u015fimdiden tezi yok girilebilir. Bu olu\u015fumun kayna\u011f\u0131, milyonlarca k\u00fc\u00e7\u00fck patronu k\u00fclt\u00fcrl\u00fc emek\u00e7iler, yeni devletin bilin\u00e7li kurucular\u0131 haline getirmek i\u00e7in bunlar\u0131 yeniden e\u011fitmek gibi pek b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6revle kar\u015f\u0131la\u015fan insanlar aras\u0131nda daha zeki ve daha dost\u00e7a bir birli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmekteki bilin\u00e7li bir azim olmal\u0131d\u0131r. Bu sa\u011fl\u0131k sistemini geli\u015ftirmek, insanlar\u0131 tatl\u0131 insan haline getirmek, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva “ideolojisi” zehirinin dirilmesine kar\u015f\u0131, “ezilen ve hakaret g\u00f6ren” k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131 kahramanla\u015ft\u0131rmayla m\u00fccadele etmek i\u015finin ele\u015ftiricilere, siyasi yazarlara d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleme\u011fe hacet var m\u0131?
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn kahraman\u0131, “halk kitlesi”nden olan insan, k\u00fclt\u00fcr i\u015f\u00e7isi, partinin basit \u00fcyesi, mektup yazar\u0131 i\u015f\u00e7i, k\u00f6yl\u00fc, asker, okuma odas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131, idareci g\u00f6revi y\u00fcklenmi\u015f emek\u00e7i, k\u00f6ylerde \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6y \u00f6\u011fretmeni, gen\u00e7 doktor ve gen\u00e7 ziraat m\u00fchendisi, “tecr\u00fcbeli” ve eylemli k\u00f6yl\u00fc, bulu\u015f yapan i\u015f\u00e7i, genellikle halk kitlelerinden olan insand\u0131r! Dikkatimizi en \u00e7ok halk kitlesi i\u00e7indeki bu kahramanlar\u0131n yeti\u015ftirilmesi \u00fcst\u00fcnde toplamal\u0131y\u0131z…
*<\/p>\n

Halk kitlelerinin bir \u00e7ok \u015feye ihtiyac\u0131 yard\u0131r. Bu kitleye son derece az kitap verildi\u011fini iddia ediyorum. Bu kitle edebi belagat\u0131n tatl\u0131 dilini ne yaps\u0131n. Ona gerekli alan \u015fey, modern ya\u015fal, emek\u00e7i halk\u0131n daha iyi bir gelecek u\u011frunda ba\u015fka memleketlerde giri\u015fti\u011fi m\u00fccadele hakk\u0131nda a\u00e7\u0131k ve kesin bir \u015fekilde ifade edilen bir ger\u00e7ek yo\u011frulmu\u015f ekmektir.
Jiga Yolda\u015f “dergicili\u011fi” \u00f6rg\u00fctlemekle, okuyucu kitlesinin Sovyetler Birli\u011findeki ya\u015fam\u0131 tan\u0131mak ve \u00f6\u011frenmek istedi\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet g\u00fczel g\u00f6sterdi. “Kurulu makinalar\u0131 and\u0131ran vatanda\u015flar, beni “s\u00f6z, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” ve daha ba\u015fka kutsal gelenekler aleyhinde bulunmakla ele\u015ftirmek f\u0131rsat\u0131n\u0131 belki de ka\u00e7\u0131rmayacaklard\u0131r. Evet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczensizlik haline geldi\u011fi anda, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131y\u0131m. Oysa biliyoruz ki, d\u00fczensizlik kendi ger\u00e7ek toplumsal ve k\u00fclt\u00fcr de\u011feri hakk\u0131ndaki duyguyu kaybeden insan\u0131n i\u00e7inde sakl\u0131 eski k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva bireycili\u011fini ba\u015f\u0131bo\u015f b\u0131rak\u0131p: “Ne sevimli, ne ilgin\u00e7, ne e\u015fi bulunmaz insan\u0131m, ama, gel g\u00f6r ki, b\u0131rakm\u0131yorlar diledi\u011fim gibi ya\u015fayay\u0131m” diye hayk\u0131rmas\u0131yla ba\u015flar. Hayk\u0131rmaktan ba\u015fka bir \u015fey yapamad\u0131\u011f\u0131na yine bin kere \u015f\u00fckretsin. \u00c7\u00fcnk\u00fc, diledi\u011fi gibi hareket etme\u011fe ba\u015flarsa, bir yandan, devrim d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n biri; \u00f6te yandan, adeta devrim d\u00fc\u015fman\u0131 kadar i\u011fren\u00e7 ve zararl\u0131 farfaran\u0131n biri olup \u00e7\u0131kar.
Devlet yay\u0131nlar\u0131 daha \u00e7ok dergi \u00e7\u0131karmal\u0131d\u0131r. Bu dergiler bir \u00e7ok okuyucu yeti\u015ftirir. Ama ben dergilerimizin okuyucu kitlesinin bilin\u00e7 d\u00fczeyini gerekti\u011fi kadar g\u00f6z\u00f6n\u00fcne ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zekas\u0131n\u0131 yeteri kadar besleyebildiklerini sanm\u0131yorum.
Polemiklere gelince; dergilerde bunlar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6rnekleri var. Ama, i\u015fin ne oldu\u011funu az \u00e7ok bilen bir kimse oldu\u011fum halde, ben bunun neden b\u00f6yle bir renk ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlam\u0131yorum. Z yolda\u015f X yolda\u015fla ni\u00e7in bir d\u00fc\u015fmanla tart\u0131\u015f\u0131r gibi tart\u0131\u015f\u0131yor? Her ikisindeki o acayip ve yersiz ki\u015fisel k\u0131rg\u0131nl\u0131k tavr\u0131 nereden geliyor? Birbirlerine ni\u00e7in onurlar\u0131n\u0131 k\u0131rarcas\u0131na sald\u0131r\u0131yorlar?
Polemi\u011fe girenlerin birbirlerine hi\u00e7 sayg\u0131 g\u00f6stermediklerini, tabii, k\u00fclt\u00fcr sahibi olmad\u0131klar\u0131n\u0131 da anlatan. iki d\u00fc\u015fman gibi, ayn\u0131 diller kullanmalar\u0131na ne gerek var?
Edebiyat kavgalar\u0131n\u0131 inceleyen bir \u00e7ok kitap g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde duruyor. Eski marksistler burjuva ele\u015ftirisi ile polemi\u011fe girmelerini e\u011filimlerine sakin bir tav\u0131r ile anla\u015fmas\u0131n\u0131 bilirlerdi. Bu y\u00fczden, makaleleri, son derece b\u00fcy\u00fck bir kand\u0131rma becerisi kazan\u0131rd\u0131. Gen\u00e7 ele\u015ftirmemizin, kendilerine “ideolojik \u00e7izgiyi” asl\u0131nda tam bir do\u011fruluk ve a\u00e7\u0131kl\u0131k vasf\u0131na sahip \u00e7izgiyi \u00e7izerek, bu \u00f6rne\u011fe uyduklar\u0131 s\u00f6ylenemez. Gen\u00e7, ele\u015ftiri tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n harareti i\u00e7inde unutuyor ki, lafazan belagat, \u00e7o\u011fu zaman, “ana \u00e7izgi”yi karartmakta, ve kalem tart\u0131\u015fmas\u0131 da, hele ta\u015fradaki gen\u00e7ler taraf\u0131ndan pek anla\u015f\u0131lmamaktad\u0131r. Edebi ele\u015ftirinin “karanl\u0131k, kar\u0131\u015f\u0131k”, “z\u0131tl\u0131kla dolu” olmas\u0131ndan s\u0131k s\u0131k \u015fikayet ediyor.
Edebiyata yeni yeni ba\u015flayan bir gen\u00e7 Ural’dan yazd\u0131\u011f\u0131 mektubunda diyor ki: “Moskova’da aile halinde toplanm\u0131\u015flar, sanki d\u00fcnyada kendilerinden ba\u015fka kimse yokmu\u015f gibi tart\u0131\u015f\u0131yorlar”. Bir ba\u015fkas\u0131 ise, yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta alay ediyor: “Her biri kendisinin en ortodoks Marksist oldu\u011funu iddia ediyor. Sonu\u00e7: Hepsi de ortodosks Marksisttir. \u00d6yleyse, tart\u0131\u015fmaya ne gerek var?”…
Ele\u015ftirmenler d\u00fc\u015f\u00fcnce ayr\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck ihtilaflar\u0131 dergilerde \u00e7\u0131kan makalelerde \u00f6fkeli \u00f6fkeli yaz\u0131lm\u0131\u015f yersiz makalelerde de\u011fil de, d\u00fczenleyecekleri konferanslarda bir yola sokma\u011fa ba\u015flasalar daha pratik, daha faydal\u0131 olmaz m\u0131? Bana \u00f6yle geliyor ki, genellikle, edebiyat meseleleri hakk\u0131nda karde\u015f\u00e7e konu\u015fmalar yapmak i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck ele\u015ftirici ve yazar konferanslar\u0131 d\u00fczenlemeleri “bug\u00fcnk\u00fc zihniyet”in emretti\u011fi bir \u015feydir.<\/p>\n

1929<\/p>\n

TEK BA\u015eINA YA\u015eAYAN KURT: \u015eER\u0130T<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n birle\u015fmesine taraftar k\u0131lan kafal\u0131 burjuvan\u0131n “belini k\u0131rd\u0131k\u00e7a”, \u00f6l\u00fcm\u00fcn h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlarla yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren bu burjuvan\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 daha \u00e7ok duyulan ve daha \u00e7ok kulak t\u0131rmalayan hale gelmi\u015ftir. Bu burjuva, kendi \u015fahs\u0131nda, “b\u00fct\u00fcn Rus halk\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc”n\u00fc sezdi\u011fine inan\u0131r. Marazl\u0131 bir kendini be\u011fenme ile kendinden ge\u00e7ti\u011finden bir sarho\u015f gibi y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remez, aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan yerin kayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r. Kendine “yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tuzu” g\u00f6z\u00fc ile bakmaya al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ve “tuzdan yoksun topra\u011f\u0131n k\u0131s\u0131r, verimsiz” oldu\u011funu bilir.
Ki\u015finin \u00f6zg\u00fcr kat\u0131lmas\u0131 olmad\u0131k\u00e7a; kal\u0131n kafal\u0131 burjuva “tuz olarak kat\u0131lmad\u0131k\u00e7a, yar\u0131n\u0131n uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 imkans\u0131z g\u00f6r\u00fcr.” Oysa, bir \u00e7ok tuz \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r! Asitler bunlardand\u0131r; bir \u00e7ok tuzlar da, topra\u011f\u0131 i\u015ftaha getirip, bereketli k\u0131lar. Asitli topra\u011fa “tuzla” ya da “manlaha” denir. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar, Ekim 1917 Devriminden sonra, toprak sahipleri, sanayiciler, bankerler, macerac\u0131lar ve haydutlar taraf\u0131na ge\u00e7erek, i\u015f\u00e7iye ve k\u00f6yl\u00fcye epey tuz hatta “en ac\u0131”s\u0131ndan pek \u00e7ok tuz yutturmu\u015flard\u0131r. Gizli \u00f6rg\u00fctler, t\u00fcrl\u00fc ihanet hareketleri siyaset hastas\u0131 ve devrim d\u00fc\u015fman\u0131 beyaz Rus g\u00f6\u00e7menlerin hareketleri, \u00e7ocuklar\u0131n bile suratlar\u0131na t\u00fck\u00fcrecekleri Besedovski, Solomonof, Dimitriyevski ve hempalan gibi i\u015f\u00e7i k\u00f6yl\u00fc iktidar\u0131n\u0131n eski u\u015faklar\u0131n\u0131n i\u011fren\u00e7 ihanetleri g\u00f6steriyor ki, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve Sovyet iktidar\u0131na hala zarar verme\u011fe devam etmektedirler.
Bir \u00e7ok tuz \u00e7e\u015fitleri vard\u0131r. Bir de tek ba\u015f\u0131na ya\u015fayan, parazit “asalak” olan\u0131 vard\u0131r. Bunun, yak\u0131n bir \u015fekil benzerli\u011finden ba\u015fka, tuza benzer taraf\u0131 yok. Frans\u0131zca Solitaire (\u015ferit) s\u00f6z\u00fc yaln\u0131z tek ba\u015f\u0131na demektir. \u0130nsan\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ya\u015fayan bir kurttur bu. Ba\u011f\u0131rsaklardaki usareler sayesinde ya\u015far. Birbirlerine gev\u015fek bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck halkalardan ibaret bir \u015ferit’tir. Her birinin ayr\u0131 \u00fcreme uzuvlar\u0131 vard\u0131r. \u00dc\u00e7 d\u00f6rt metre uzunlu\u011funda da olur. Bu halkalardan 99’unu ba\u011f\u0131rsaklardan at\u0131n, yaln\u0131z bir tane kals\u0131n. K\u0131sa zamanda korkun\u00e7 bir \u015fekilde \u00fcrer.
T\u0131p biliminin bize \u00f6\u011fretti\u011fine g\u00f6re, \u015ferit \u00e7elimsiz kimselerde ba\u015f d\u00f6nmeleri ve v\u00fccutta genel bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f \u015feklinde kendini belli eder.
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u015feride son derece benzer. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva bir parazittir, bir asalakt\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n usarelerini emerek ge\u00e7inir. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n da t\u0131pk\u0131 \u015ferit gibi, \u015fa\u015f\u0131lacak bir ya\u015fama yetene\u011fi vard\u0131r. H\u0131zl\u0131 \u00fcreme g\u00fcc\u00fcne sahiptir. Her \u00e7evreye pek kolayca uyar.
Her k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n temel \u00f6zelli\u011fi kendisinin “bir tek”, “e\u015fsiz” oldu\u011funa inanmas\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden o, her merasimde bulunur: “B\u00fct\u00fcn d\u00fc\u011f\u00fcnlerde ni\u015fanl\u0131, b\u00fct\u00fcn g\u00f6mmelerde \u00f6l\u00fc” olan odur. Devletin ve toplumun kendisi ile birazc\u0131k ilgilenmelerini, kendisine insanca muamele edilmesini ister. Duygular\u0131n\u0131 anlatmakta ve \u00f6zg\u00fcr kom\u015funun usareleriyle ge\u00e7inmekte yine tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sahibi olmak ba\u015fl\u0131ca meselesidir.
\u0130nsanseverdir, insanc\u0131ld\u0131r. Bunu her yerde elinden geldi\u011fi kadar ispat etme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Hatta gen\u00e7 kad\u0131nlar verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fctlerde \u015f\u00f6yle der:<\/p>\n

“\u0130nsan bozulmu\u015f etten bile faydalanabilir. Bu eti sirkeye yat\u0131r\u0131n, iyice tuzlay\u0131n ve hizmet\u00e7iye yedirin.”<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva derin ve keskin zekal\u0131 bir yarat\u0131kt\u0131r. 1929 y\u0131l\u0131nda kah Prag’da, kah Paris’te g\u00f6r\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n

“\u0130ktisadi e\u015fitli\u011fin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yar\u0131nki geli\u015fmesi \u00fcst\u00fcnde ne gibi bir yank\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 kesin bir \u015fekilde bilemeyiz. Unutmamal\u0131 ki, k\u00fclt\u00fcr, ihtiyac\u0131n etkisi alt\u0131nda maddi refaha ula\u015fmak emeli ile geli\u015fmi\u015ftir. \u015eimdi, maddecilerin ideali olan maddi refaha var\u0131r\u0131nca, bu emelin kaybolup kaybolmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek s\u00f6z konusudur.”<\/p>\n

Dindard\u0131r.
1927 y\u0131l\u0131nda \u015funlar\u0131 yazar:<\/p>\n

“\u0130lk g\u00fcnah\u0131 d\u00fcnyaya kad\u0131n getirmi\u015ftir. \u015eeytan, hepimizin anas\u0131 olan Havva’y\u0131 kokmu\u015f nefesi ile zehirlemi\u015f ve onu \u00e7\u00fcr\u00fcmenin, \u015fehvetin aleti haline getirmi\u015ftir. K\u00f6t\u00fc \u015fehvet d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, cinsi sap\u0131kl\u0131k insano\u011flunun i\u00e7ine i\u015flemi\u015ftir.”<\/p>\n

Bu par\u00e7a eski Marksist, bug\u00fcn az\u0131l\u0131 papaz olan S. Bulgakof’un Ni\u015fanl\u0131n\u0131n Dostu adl\u0131 kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kitap kulamparal\u0131k ile i\u011fdi\u015f etme aras\u0131 bir \u015feyi vaaz etmektedir.
Bir teklerden birinin “\u015fehvet d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc”n\u00fcn ve g\u00fcnah\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak kad\u0131n hakk\u0131ndaki bu kara taassup d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bana 10 nisan tarihli bir mektup g\u00f6nderen okuyucunun da ho\u015funa gider belki. Bu mektubun sahibi, “kad\u0131n” hakk\u0131ndaki makalem dolay\u0131s\u0131yla, bana \u015fu soruyu soruyor:<\/p>\n

“Dinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na ger\u00e7ekten inan\u0131yor musunuz?”<\/p>\n

Hay\u0131r, inanm\u0131yorum. Emek\u00e7i halk\u0131 ezen bir silah olarak din hala vard\u0131r. Y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131, k\u00f6t\u00fc, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynama\u011fa devam etmektedir. Bu rol\u00fc \u00f6zellikle katolik dini gayet g\u00fczel oynamaktad\u0131r; ba\u015f\u0131nda da Tanr\u0131y\u0131 temsil eden “bir tek” adam vard\u0131r; bu adam Tanr\u0131ya yalvarm\u0131\u015f, Alman ve Avusturyal\u0131 katoliklerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131makta Frans\u0131z ve \u0130talyan katoliklerine yard\u0131m etmesini istemi\u015ftir.
Bizim “bir tek” Sovyetlerden biri son g\u00fcnlerde bana \u00e7ok \u00f6fkeli bir mektup yollad\u0131; mektupta diyor ki :<\/p>\n

“Ba\u015fard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0130\u015fler adl\u0131 gereksiz bir dergi \u00e7\u0131karma\u011fa kalk\u0131\u015fm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Bu dergide ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131z hangi i\u015fleri anlatacaks\u0131n\u0131z?”<\/p>\n

Sonra da hayk\u0131r\u0131yor:<\/p>\n

“Ziraat trakt\u00f6rleri, memleketi elektri\u011fe kavu\u015fturma diyorsunuz, ama mujiklerin ayaklar\u0131nda \u00e7ar\u0131k yok… Toprak sahibi k\u00f6yl\u00fclerin devri \u00e7oktan ge\u00e7ti!”<\/p>\n

Bu ate\u015fli s\u00f6zlerde kat\u0131ks\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n siyasi program\u0131n\u0131 gayet do\u011fru ve gayet sad\u0131k bir \u015fekilde ifade edilmi\u015f buluyoruz. “Muji\u011fin aya\u011f\u0131na \u00e7ar\u0131k giydirmek” i\u00e7in, “toprak sahibi k\u00f6yl\u00fcye yard\u0131m etmek” \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ister. Sovyet iktidar\u0131 ziraat trakt\u00f6rler ile, memleketi elektri\u011fe kavu\u015fturma ile, geni\u015f devrimci e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile onun bunu yapmas\u0131na engel olmaktad\u0131r.
Mektup g\u00f6nderen okuyucu “eski ayd\u0131nlar Devrimden uzak duruyorlar” diyor.
Bunlar\u0131n hepsi yalan.
Bu okuyucu bilir ki, “eski ayd\u0131nlar, Devrimden “uzak durmam\u0131\u015flar”, aksine, memleketin eski efendilerini, i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 hem maddi, hem manevi bak\u0131mdan desteklemek suretiyle, Devrim aleyhine y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fler, yap\u0131lan her iyi i\u015fi baltalayan insanlar olarak da, bug\u00fcn Sovyet iktidar\u0131na d\u00fc\u015fman olanlar yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.
Ayd\u0131nlar\u0131n en iyileri, en cerbezelileri ve en beceriklileri, memlekette fedakarca \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar.
Ayd\u0131nlar, bilimin ve tekni\u011fin emek\u00e7ileri olarak, o sa\u00e7ma ve kara cahil ki\u015filerin egemenli\u011fi devrinde elli y\u0131lda ba\u015far\u0131lamayacak i\u015fleri on iki y\u0131lda ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r.
Bilimin ve tekni\u011fin Sovyet Rusya’da elde etti\u011fi ba\u015far\u0131larla memleketimiz burjuvazi d\u00fcnyas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6v\u00fcnebilir. Burjuvazi bu ba\u015far\u0131lardan \u00fcrkme\u011fe ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu ba\u015far\u0131lar memleketimizi zenginle\u015ftirmekte ve sanayimizi geli\u015ftirmektedir. Bunlar ancak yeni rejim zaman\u0131nda, bilimin ve tekni\u011fin oynad\u0131klar\u0131 rol\u00fc iyice anlay\u0131p, ara\u015ft\u0131rmalara ve tecr\u00fcbelere, bilim enstit\u00fclerine ve bilimsel ara\u015ft\u0131rma heyetlerine mali yard\u0131mda bulunan bug\u00fcnk\u00fc rejim zaman\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olabilirdi.
Gayet iyi bilirim ki, bizim iyi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvac\u0131\u011f\u0131n di\u015fi a\u011fr\u0131d\u0131 m\u0131, di\u015fini \u00e7ektirmeyi g\u00f6ze alamazsa, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya g\u00f6z\u00fcne cehennem gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bu zavall\u0131 masumun ac\u0131s\u0131n\u0131 dindirecek hi\u00e7bir \u015fey bulunmaz olur.
Hi\u00e7 bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc kendisine k\u00f6t\u00fc muamele edilen k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvay\u0131 avutmaya hi\u00e7 de niyetimiz yok elbette.
Ekim 1917 Devriminden \u00f6nce, vah\u015fi ve verimsiz Da\u011f\u0131stan’da 90 okul bulundu\u011fu da\u011fl\u0131 kabilelerin bu okullar vas\u0131tas\u0131yla Rusla\u015ft\u0131r\u0131lma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu okullar\u0131n 1918’de bu kabileler taraf\u0131ndan bu y\u00fczden y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcn bu memlekette 483 okul bulundu\u011fu, daha da yenilerinin yap\u0131lmas\u0131na devam edildi\u011fi bu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaya s\u00f6ylense, bu olaylar bu “bir tek, e\u015fsiz” insan\u0131n di\u015f a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 dindirir mi acaba?
Romanoflar zaman\u0131ndaki ki\u015fi saltanat\u0131n\u0131n kilise ile su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 ederek k\u00f6yl\u00fclerin bilincinin geli\u015fmesini suni bir \u015fekilde durdurdu\u011funu bu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00e7oktan unutmu\u015ftur. K\u00f6yl\u00fc gen\u00e7ler i\u00e7in modern okullar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fczbinlerce k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ortaokullarda, sanat okullar\u0131nda, ziraat okullar\u0131nda, y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fcklerini, “evde \u00fcniversite” \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 oldu\u011funu, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n s\u00f6z\u00fc edildi\u011fini i\u015fitmek bile istemez.
Oysa, “a\u015f\u00e7\u0131 kad\u0131n” \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okula al\u0131nmad\u0131klar\u0131 g\u00fcnler, ki\u015fi egemenli\u011finin ideologu ve bu egemenli\u011fe ilham veren, okuyup yazma bilmeyi k\u00f6stekleyecek papaz, k\u00f6y ve mahalle okullar\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen Pobyedonotsef’in hayas\u0131zca “cahil bir halk\u0131 idare etmek kolayd\u0131r” dedi\u011fi g\u00fcnler daha unutulmad\u0131.
Devrimci bulu\u015flarla u\u011fra\u015fan binlerce i\u015f\u00e7i do\u011furdu; bu kahramanlar memleketi durmadan zenginle\u015ftirme\u011fe devam etmektedir.
Etti\u011fi k\u00e2rlarla ceplerini doldurma\u011fa, bunu g\u00f6rme\u011fe al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan insan b\u00fct\u00fcn bu olaylar\u0131n de\u011ferini anlay\u0131p hi\u00e7 sevinebilir mi?
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, “bir tek” ve “e\u015fsiz” insan olarak, \u00f6zel m\u00fclkiyetin tapt\u0131\u011f\u0131 put olan k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn zihniyetini gayet iyi bilir; umdu\u011fu \u015fey, hep k\u00f6yl\u00fc kitlesinin y\u00fczy\u0131llardan beridir demir att\u0131\u011f\u0131 yerden bir ad\u0131m \u00f6teye g\u00f6t\u00fcrmenin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131d\u0131r, bunun ba\u015far\u0131lamayaca\u011f\u0131d\u0131r.
Herkes bilir ki, “e\u015fsiz”lerin y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcren a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, toprak gasp etmeleri ve zenginlikleri eme\u011fi kitlelerin, en \u00e7ok k\u00f6yl\u00fclerin etine kaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6yl\u00fcler k\u00f6leliklerinin ve k\u00fclt\u00fcrs\u00fczl\u00fcklerinin \u00f6zel m\u00fclkiyetten ileri geldi\u011fini, verim kabiliyetini kaybetmi\u015f bir topra\u011f\u0131 i\u015fleyerek k\u00fcrek mahkumu sefil ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in kendilerini bo\u015fu bo\u015funa \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini anlamakta h\u00e2l\u00e2. g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmektedirler.
Bununla beraber, k\u00f6yl\u00fc yava\u015f yava\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 topraktan kald\u0131rmaktad\u0131r. \u0130ki milyon tiraj\u0131 olan K\u00f6yl\u00fc Gazetesi’ni her g\u00fcn muntazam bir \u015fekilde okudu\u011fu gibi, daha bir \u00e7ok gazetenin, say\u0131s\u0131z bir \u00e7ok kitap ve bro\u015f\u00fcr\u00fcn de okuyucusudur k\u00f6yl\u00fclerimiz. Bu kitaplardan eski geleneklere g\u00f6re de\u011fil, daha modem, daha insanca ya\u015famas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmektedir. K\u00f6yl\u00fc i\u00e7in yay\u0131nlanan kitap say\u0131s\u0131 muhakkak ki 100 milyona yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
Daha \u015fimdiden s\u00f6ylenebilir ki, Sovyetler Birli\u011fi k\u00f6yl\u00fcs\u00fc kadar gazete okuyan hi\u00e7 bir memleket g\u00f6sterilemez.
K\u00f6yl\u00fcye bu kadar \u00e7ok yay\u0131n yeti\u015ftirmekten elde edilen sonu\u00e7lar nelerdir? K\u00f6yl\u00fcler daha okumu\u015f, daha bilgili insanlar haline gelmektedirler. Bu g\u00f6ze batan olaya, ancak batm\u0131\u015f bir insan\u0131n g\u00f6z\u00fc k\u00f6r umutsuzlu\u011fu itiraz edebilir.
K\u00f6yl\u00fcler binlerce toprak teknisyeni, ziraat m\u00fchendisleri, uzmanlar, \u00f6\u011fretmenler, edebiyat\u00e7\u0131lar, yeni bir “toprak tuzu” yeti\u015ftirmektedirler. Bunlar, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n yarar\u0131na olan \u015feyler de\u011fil, aksine onu mahvedecek \u015feylerdir.
B\u00fcy\u00fck Kuzey deniz yolunun, Turksib’in, memleketi elektri\u011fe kavu\u015fturman\u0131n, sanayile\u015ftirmenin, geni\u015f g\u00fcbre yataklar\u0131 ke\u015ffetmenin, Urallar’da ve Kuzey m\u0131nt\u0131kas\u0131nda petrol bulman\u0131n, T\u00fcrkistan’\u0131 sulaman\u0131n, pamuk ekilen alanlar\u0131 geni\u015fletmenin, yeni dokuma bitkileri yeti\u015ftirmenin, Astuakan m\u0131nt\u0131kas\u0131nda pirin\u00e7 yeti\u015ftirilen alanlarda yap\u0131lan de\u011ferli \u015feylerin, s\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131 Sovyet iktidar\u0131 taraf\u0131ndan giri\u015filen adeta efsanevi \u00e7aptaki bu faaliyetlerin asala\u011fa ne gibi bir menfaati olabilir?
K\u00f6yl\u00fc ile i\u015f\u00e7i milyarlarca rublelik \u00fcretim yapmaktad\u0131rlar, ama bu paralar “efendiler”in kasalar\u0131na girmeyecek, emek\u00e7ilerin ceplerine girecek ve memleketi makinalarla donatmakta, fabrikalar kurmakta, karayollar\u0131 ve demiryollar\u0131 yapmakta, ula\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011faltmakta, milyonlarca i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc \u00e7ocu\u011funu e\u011fitmekte kullan\u0131lacakt\u0131r.
*<\/p>\n

Tek ba\u015f\u0131na ya\u015fayan insan\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc edince, “bir tek” ile ba\u015f\u0131 d\u00f6nen, serseme \u00e7evrilen gen\u00e7leri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n birer asalak olarak devletimizin organlar\u0131nda neler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, doktor olmaya hi\u00e7 gerek yok. Bunlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na elveri\u015fli olan bir tak\u0131m ko\u015fullar var.
K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lan i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitlesi i\u00e7inde, sahiden bereketli, organca d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ile hi\u00e7 bir kimyasal yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131 bulunmayan yeni “bir toprak tuzu” h\u0131zla geli\u015fmek ve \u015fekillenmekle beraber, bu tuz \u00e7ok \u00e7etin maddi ko\u015fullar i\u00e7inde, devaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma, dayan\u0131lmaz bir m\u00fccadele pahas\u0131na geli\u015fmektedir.
Bu yeni g\u00fcc\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7 sava\u015f\u0131n kan\u0131 ve ate\u015fi ile bilenmi\u015ftir. Sosyalist toplumu kurmak gibi g\u00fc\u00e7 ve b\u00fcy\u00fck bir i\u015fe giri\u015fmi\u015f, sinirleri yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Dinlenme\u011fe olan ihtiyac\u0131na hi\u00e7 bir suretle itiraz edilemez.
Sonra, 1920’de, on-onbe\u015f ya\u015f\u0131nda olan \u00e7ocuklar gelir. Bunlar, ge\u00e7mi\u015fi, ancak kitaplardan \u00f6\u011frendikleri i\u00e7in, bu ge\u00e7mi\u015fe b\u00fcy\u00fck nefret beslemezler. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvac\u0131klar\u0131 hor g\u00f6rmezler. Bunlar da g\u00fc\u00e7 ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015f\u0131yorlar ama, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bu ko\u015fullar babalar\u0131n\u0131n evvelce ya\u015fad\u0131klar\u0131 ko\u015fullardan iyidir. Bu \u00e7ocuklar\u0131n istedikleri ve arad\u0131klar\u0131 \u015feyler \u00e7ok daha fazla ve \u00e7ok daha y\u00fcksektir. Memleketin iktisadi geli\u015fmesi b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla devam etmekle beraber, yine de memleket bu gen\u00e7lerin arzu ettikleri \u015feylerin hepsini kar\u015f\u0131layamaz. Biz bir “yap\u0131 yeri \u00fcst\u00fcnde” ya\u015f\u0131yoruz. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvac\u0131klar “iyi bir ya\u015fama” son derece susam\u0131\u015f, yorgunluktan bitkin insanlar \u00fcst\u00fcnde ifsat edici, ahlak bozucu bir etki yap\u0131yorlar.
Onun i\u00e7indir ki, kartal yavrular\u0131n\u0131n, yumurtadan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f civcivler gibi, s\u0131k s\u0131k c\u0131v\u0131lda\u015ft\u0131klar\u0131 ve aslan yavrular\u0131n\u0131n domuz yavrular\u0131 gibi davrand\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.
17 ya\u015f\u0131ndaki bir Bay bak\u0131n ne \u015fairane \u015feyler yaz\u0131yor:<\/p>\n

“B\u00fcy\u00fck ve g\u00fczel bir ya\u015fama susam\u0131\u015f\u0131m. Oysa, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m ya\u015fam \u00f6yle c\u0131l\u0131z, \u00f6yle ilgi \u00e7ekici olmaktan uzak ki. Kasvetli g\u00fcnleri tespih \u00e7eker gibi bir bir \u00e7ekiyorum. Hangi maksatla, nereye gitmek i\u00e7in?”<\/p>\n

19 ya\u015f\u0131ndaki bir Bay\u0131n da derdi b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ba\u015fka:<\/p>\n

“Ya\u015fam benim i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f, ben ya\u015fam i\u00e7in yarat\u0131lmam\u0131\u015f\u0131m. Dedem ile babam memlekete verecekleri harac\u0131 vermi\u015fler. \u00d6\u011frenimimi rahat rahat yapmak, bana toplumsal \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcklenmemesini istemek hakk\u0131md\u0131r.”<\/p>\n

“Bir tek” adam bu s\u0131zlanmalar\u0131n hepsini duyar, civcivlerle birlikte yar\u0131m sesle c\u0131v\u0131lda\u015f\u0131p, kendi i\u00e7inden “g\u00fc\u00e7lerimiz gittik\u00e7e art\u0131yor” diye sevinir.
S\u0131zlanan dertli gen\u00e7lere evvelce verdi\u011fim cevaplarda \u015fikayetlerini bana g\u00f6ndermekle ve benden yard\u0131m beklemekle yan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledim. Asalak adaylar\u0131n iniltileri ve h\u0131\u00e7k\u0131r\u0131klar\u0131 hi\u00e7 umurumda de\u011fil. Bunlar\u0131n c\u0131v\u0131lda\u015fmalar\u0131na ac\u0131maktan \u00e7ekinmeyece\u011fim. Ben ancak c\u0131v\u0131lda\u015fmalar aras\u0131nda cahillerin samimi hayretleri sezilen ve iyi sindirilmemi\u015f bilgilerin s\u0131r\u0131tt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen mektuplara cevap veririm.
Gen\u00e7ler, ger\u00e7ekten “b\u00fcy\u00fck ve g\u00fczel bir ya\u015fam” ya\u015famak istiyorsan\u0131z, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn zenginle\u015fmesi, insanlar\u0131n pe\u015fin h\u00fck\u00fcmlerin, ara\u015ft\u0131rmaks\u0131z\u0131n edinilmi\u015f bilgilerin ve bat\u0131l inan\u00e7lar\u0131n y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 esirli\u011finden kurtulmalar\u0131 i\u00e7in, ya\u015famsal pratik de\u011feri olan pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f, bunlar\u0131 biriktirmi\u015ftir. Ge\u00e7mi\u015fte insanl\u0131k i\u00e7in yarat\u0131lan faydal\u0131 \u015feylerin hepsi, i\u015f\u00e7ilerimizin, k\u00f6yl\u00fclerimizin, ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n kurma\u011fa ba\u015flad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n sadece ilk temel ta\u015flar\u0131ndan ibarettir.
Bana bo\u015f olan kafalar\u0131 “bir tek”in egemenli\u011fi alt\u0131nda d\u00f6n\u00fcp duran delikanl\u0131lar\u0131n anlamak ve kavramak zorunda olduklar\u0131 \u015fey i\u015fte budur.
Bana mektup g\u00f6nderen gen\u00e7ler dar kafal\u0131l\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131r havas\u0131 i\u00e7inde geli\u015fmektedirler. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn evrende belki de istisna te\u015fkil eden bir olguyu, cahillikten gelen bir cesaretle, “tespih gibi \u00e7ekilen kasvetli g\u00fcnler” olarak de\u011ferlendiriyorlar. \u0130nsan, ilk \u00f6nce bu s\u00f6zlere g\u00fcl\u00fcyor. Eski d\u00fcnyan\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ortas\u0131nda, e\u015fitlerin devletinin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda; \u00e7ok co\u015fkun bir hava i\u00e7inde, tarih taraf\u0131ndan \u00f6l\u00fcme mahkum edilen insan\u0131n b\u00fct\u00fcn yeni olaylara inatla ve vah\u015fice g\u00f6sterdi\u011fi bir diren\u00e7 i\u00e7inde, d\u00fcnya Devriminin ilk g\u00fcnlerini ya\u015fad\u0131klar\u0131 halde, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6r ve sa\u011f\u0131r gibi duran gen\u00e7ler i\u00e7in bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ne kadar k\u00f6t\u00fc ve zararl\u0131 oldu\u011funu sonra sonra anl\u0131yor.
Sevgili gen\u00e7ler!
Sizin iyili\u011finiz i\u00e7in y\u00fcrekten dilerim ki, ya\u015fam size iyi bir ders versin; ya\u015fam\u0131n sert ve a\u011f\u0131r elini, biz insanlar\u0131n akl\u0131m\u0131zla ve irademizle i\u015fba haline getirdi\u011fimiz o b\u00fcy\u00fck ve amans\u0131z e\u011fiticinin, ya\u015fam\u0131n elini derinizin \u00fcst\u00fcnde hissedesiniz. Yine y\u00fcrekten dilerim ki, \u015fikayetlerinizin bo\u015f ve faydas\u0131z oldu\u011funu anlayas\u0131n\u0131z ve \u015fikayet etmenin y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 -bu y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 s\u00f6z\u00fc \u00fcst\u00fcnde \u0131srar ediyorum- bir \u015fey oldu\u011fu \u00fcst\u00fcnde ve bu \u015fikayetlerin mektuplar\u0131n\u0131zda bana s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz “gururlu i\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k” ile ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcnde ciddi olarak ve uzun uzun d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz.
Bu “ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k” dedi\u011finiz \u015fey de ne demek? “Ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak izlenimleri”ni v\u00fccuda getirmek de, frenlemek de beceriksizlikten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil ki. K\u0131sacas\u0131, bo\u015f bir \u015fey.
“Ki\u015finin en y\u00fcce hakk\u0131”n\u0131 aramak, birey i\u00e7in gerekli olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aramak, yery\u00fcz\u00fcnde insanl\u0131k var olal\u0131 beri havalar\u0131 titreterek bu hakk\u0131 aramak; insanlar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve bo\u011fulduklar\u0131 vah\u015fi ve evrensel d\u00fc\u015fmanl\u0131k havas\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc temizleyememi\u015f. aksine, insan\u0131 hayvani bencillik, kendini be\u011fenme, h\u0131rs dedikleri pisliklerin kokular\u0131yla iyice zehirlenmekten ba\u015fka bir \u015feye yaramam\u0131\u015ft\u0131r.
Ki\u015fi durmadan \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 basmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisinde bir ikilik bulundu\u011funun fark\u0131ndad\u0131r. Bu \u00e7\u0131\u011fl\u0131klarla bu ikili\u011fi, kendindeki bu k\u00f6t\u00fc taraf\u0131, hem kendi g\u00f6z\u00fcnden, hem de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden saklama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Kapitalist devletteki s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131n\u0131n kendisine a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok pe\u015fin h\u00fck\u00fcmler taraf\u0131ndan v\u00fccuda getirilmi\u015f zararl\u0131 \u015feylerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mad\u0131k\u00e7a, bu ikilikten kendisini kurtaramaz.
Evet, ki\u015fi bu hastal\u0131klardan kurtulmad\u0131k\u00e7a, k\u0131skan\u00e7l\u0131k, h\u0131rs ve tamah, hasis ihtiraslar ve her t\u00fcrl\u00fc pislikler taraf\u0131ndan kemirilecek, \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclecek, mahvedilecektir. \u0130deal k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fczel y\u00fcz\u00fc, platonik bir \u015fekilde g\u00fczel d\u00fc\u015f\u00fcncelere do\u011fru d\u00f6necek; ama, ger\u00e7ek ve i\u011fren\u00e7 a\u011fz\u0131 ise, \u00f6nce, s\u00f6zle ve hareketle hem kendini, hem ba\u015fkalar\u0131n\u0131 aldatmaktan ibaret alan ya\u015fam\u0131n pratik \u015feylerine do\u011fru d\u00f6nm\u00fc\u015f olacakt\u0131r.
\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ve i\u00e7 ahenge giden yolun ya a\u00e7\u0131k\u00e7a ya da gizlice inand\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin hepsini y\u0131kmaktan ge\u00e7ti\u011fini anlamad\u0131k\u00e7a ki\u015fi “y\u00fczy\u0131llarca” i\u015fte hep b\u00f6yle iki y\u00fczl\u00fc bir Fanus olarak kalacakt\u0131r. \u0130\u011fren\u00e7 ger\u00e7ek kar\u015f\u0131s\u0131nda iki ki\u015filikli, k\u00f6le ve kendine u\u015fak\u00e7a hayran kalmas\u0131n\u0131n sebebi budur; g\u00fc\u00e7lerinin ve kabiliyetlerinin geli\u015fmesini engelleyen \u015fey budur.
Tarih, \u0131rk, milliyet, s\u0131n\u0131f pe\u015fin h\u00fck\u00fcmlerinden kurtulmu\u015f yeni bir insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istiyor.
Bu insan\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?
Zaman bu insan\u0131 v\u00fccuda getirmek yolundad\u0131r. B\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fcz\u00fc, hayal edilen bu insan\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda harcay\u0131p kullan\u0131n\u0131z, b\u00f6yle bir insan olursunuz.<\/p>\n

1930<\/p>\n

A\u015eK, \u00d6L\u00dcM…<\/p>\n

Bana mektup g\u00f6nderen baz\u0131 okuyucular a\u015fk ve \u00f6l\u00fcm temas\u0131 \u00fcst\u00fcnde felsefe yap\u0131yorlar. Bunlar\u0131 en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan \u015fey “her canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n yolu \u00fcst\u00fcnde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131” \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.
Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda yirmiye yak\u0131n insan tamd\u0131m ki, \u00f6l\u00fcm \u00fcst\u00fcne derin d\u00fc\u015f\u00fcncelere dalman\u0131n kendilerini daha da zeki hale getirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeydiler. Bu insanlar bende de t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceler uyand\u0131rd\u0131lar; ama, a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyeyim ki, bu filozoflar\u0131n koyu karanl\u0131klar\u0131 mum \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ile ayd\u0131nlatma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in bo\u015fu bo\u015funa harcad\u0131klar\u0131 zamana pek ac\u0131d\u0131m.
Bana. \u00f6yle geliyor ki, bu y\u00f6ndeki “kuramsal d\u00fc\u015f\u00fcncelere giri\u015fmek ihtiras\u0131”, “tan\u0131ma, \u00f6\u011frenme melekesi”ni k\u00f6rle\u015ftirir, bizim “kuramsal d\u00fc\u015f\u00fcnen” adam\u0131m\u0131z\u0131 bir \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fckler; gen\u00e7 filozof da kendince hi\u00e7 beklenmedik \u015fu sonuca var\u0131r: “Yaz\u0131m\u0131 bitirdim; bana \u00f6yle geliyor ki, bu kom\u00fcnist gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcyesi, marksist olan benim taraf\u0131mdan de\u011fil, bilmem hangi \u015feytan taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.”
Ben \u015fu d\u00fc\u015f\u00fcncedeyim: insan “soyut bir \u015fekilde” felsefe yapmamal\u0131, etraf\u0131na bakarak, etraf\u0131ndakileri g\u00f6zleyerek bunu yapmal\u0131; kitaplara bakarak de\u011fil, do\u011frudan do\u011fruya tecr\u00fcbeden do\u011fmu\u015f olaylara bakarak yapmal\u0131, bunun i\u00e7in ger\u00e7ek taraf\u0131ndan sunulan bol malzemeleri kullanmal\u0131. Bundan ba\u015fka, \u015funu bilmeli ve hat\u0131rlamal\u0131 ki, bu ger\u00e7ek, tarihin kendisi i\u00e7in tespit ve tayin etti\u011fi a\u015famalar\u0131 bitirmi\u015f ve “y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck eseri”nin geli\u015fmesini \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in “felsefe” alan\u0131nda \u00e7ok \u015fey biriktirilmi\u015ftir.
Bu gen\u00e7ler topraktan do\u011fduklar\u0131 i\u00e7in, elli y\u0131lda yine toprak haline geleceklerini mektuplar\u0131nda yazd\u0131klar\u0131 gibi, “karanl\u0131klar i\u00e7ine ve evrenin so\u011fuk derinliklerine” g\u00f6m\u00fcleceklerini ya da “herhangi bir yere” yollanacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme\u011fe kalkarlarsa, bu insanlar, daha \u015fimdiden ya\u015famdan uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r, anlam\u0131na gelir bu. Ya\u015fam k\u0131skan\u00e7 oldu\u011fundan, aylaklara hi\u00e7 y\u00fcz vermedi\u011finden, bu gen\u00e7leri metafizi\u011fin karanl\u0131k dehlizlerine \u015fiddetle iterse, bunlar ya\u015fama k\u0131zmas\u0131nlar. \u0130nsano\u011flunun k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinin eseri alan d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcndeki \u00e7irkinliklerine ra\u011fmen, ya\u015fam biyoloji bak\u0131m\u0131ndan s\u0131hhatlidir, nabz\u0131 iyi atan, g\u00fc\u00e7l\u00fc, cesur, kendisini bereketli k\u0131lacak insanlar ister, beri yandan da mast\u00fcrbat\u00f6rleri ve m\u00fcraileri amans\u0131zca siler s\u00fcp\u00fcr\u00fcr.
Bana \u00f6yle geliyor ki, “insan ile evren aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de\u011ferlendiren b\u00fct\u00fcn felsefe sistemleri”nin en iyisi ve en do\u011frusu hen\u00fcz var olmayan ama, kurulmak \u00fczere oland\u0131r. Kurulmakta olan bu sistemin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum. Zaten, bunu bulmak da benim i\u015fim de\u011fildir. “A\u015fk”\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc etme\u011fe kalk\u0131\u015facak de\u011filim. Bununla beraber \u015funu s\u00f6yleyeyim ki, bana kal\u0131rsa cinsi m\u00fcnasebetler alan\u0131nda gen\u00e7ler, i\u015fi basitle\u015ftirme\u011fe kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r ama, i\u015fi basitle\u015ftirenler ileride bunu \u00e7ok pahal\u0131 \u00f6deyeceklerdir. Bu kaba ve y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 basitle\u015ftirmeyi cezaland\u0131rma zaman\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7abuk gelmesini y\u00fcrekten dilerim.
Burada k\u00f6peklerin \u015f\u00f6yle bir s\u00f6z\u00fcn\u00fc edip ge\u00e7eyim. K\u00f6peklerin insana kar\u015f\u0131 besledikleri dostluk duygular\u0131n\u0131 benimsemek \u00e7ok faydal\u0131d\u0131r, ama, insanlar, geri kalan \u015feylerde, d\u00f6rt ayakl\u0131 dostlar\u0131n\u0131 taklit etmemelidirler.<\/p>\n

*<\/p>\n

D\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn olgular gibi, \u00f6l\u00fcm de bir inceleme konusudur. Bilim, \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha dikkatli ve daha yorulmak bilmez bir \u015fekilde incelemektedir. \u0130ncelemek, egemen hale gelmek demektir.
\u00d6l\u00fcm, ya\u015fama b\u00fcy\u00fck iyilikler yapar. Y\u0131pranm\u0131\u015f olan, zaman\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olan, yery\u00fcz\u00fcnde bo\u015fu bo\u015funa kalabal\u0131k eden her \u015feyi mahveder, yok eder. Buna itiraz edilecek. Denecek ki, \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00fcc\u00fc \u00f6l\u00fcm hen\u00fcz geli\u015fmemi\u015f olan \u00e7ocuklar\u0131 esirgemez. \u00d6l\u00fcm \u00e7o\u011fu zaman b\u00fct\u00fcn enerjilerini harcamam\u0131\u015f, kullanmam\u0131\u015f delikanl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u00c7ok kabiliyetli, toplumsal bak\u0131mdan de\u011ferli bir \u00e7ok kimseler gen\u00e7 ya\u015fta \u00f6ld\u00fckleri halde, bir tak\u0131m kaba kimseler, budalalar uzun bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrmektedirler. Papa\u011fanlar y\u00fcz y\u0131ldan fazla ya\u015farlar, bunlar s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u015feylerdir. Bular\u0131n hepsi do\u011fru. Ama, bu \u00fcz\u00fcc\u00fc olay hi\u00e7 bir zaman “\u00f6l\u00fcm\u00fcn k\u00f6r, ilkel, yenilmez g\u00fcc\u00fc” ile izah edilemez, olsa olsa k\u00f6t\u00fc ve y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 bir tak\u0131m toplumsal ve iktisadi ko\u015fullarla a\u00e7\u0131klanabilir. Toplumsal bak\u0131mdan de\u011ferli insanlar\u0131n vakitsiz \u00f6lmeleri, ba\u015fka bir patron taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131ndan korkup, daha \u00e7abuk “faydalan\u0131lacak” bir emek g\u00fcc\u00fc ile bak\u0131lan insana kar\u015f\u0131 a\u00e7 g\u00f6zl\u00fc “patron”un tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131rdan do\u011fmu\u015f v\u00fccut\u00e7a fazla \u00e7al\u0131\u015fmadan ileri gelmektedir. Biliyoruz ki, y\u00fczbinlerce i\u015f\u00e7i ve emek\u00e7i, emek g\u00fc\u00e7lerinin son derece insafs\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fclmeleri y\u00fcz\u00fcnden y\u0131pran\u0131yor ve vakitsiz \u00f6l\u00fcyorlar.
\u0130nsanlar koleradan, tif\u00fcsten, s\u0131tmadan, veremden, vebadan vb. \u00f6l\u00fcyorlar. Oysa, “uygar devletler” de bu, hastal\u0131klar\u0131 do\u011furan mikroplar\u0131n bulunmas\u0131 hi\u00e7 de zorunlu de\u011fildir. Son derece g\u00fczel \u015fehirlerin etraf\u0131nda \u00e7amur ve pislik i\u00e7inde y\u00fczen d\u0131\u015f mahallelerin bulunmas\u0131, insanlar\u0131n buralardaki evlere pislik \u00e7ukuruna t\u0131k\u0131l\u0131r gibi t\u0131k\u0131lmalar\u0131 hi\u00e7 de zorunlu de\u011fildir. L\u00fcks oteller, toplumsal bak\u0131mdan iyi ve bak\u0131ml\u0131 hastaneler kadar gerekli de\u011fildir. Bu basit ger\u00e7ekleri durmadan tekrarlamak \u00e7ok s\u0131k\u0131c\u0131 bir \u015fey, ama, fazla bilgisi olmayan kimselerin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak, bu basit ger\u00e7ekleri tekrarlamak \u015fart.
Kapitalistlerin “uygar” iktidar\u0131na taraftar olanlar ve bu iktidar\u0131 savunanlar \u015fu kan\u0131dad\u0131rlar: K\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131 bit \u0131s\u0131rm\u0131\u015fsa, bundan ne bit, ne de k\u0131\u00e7 sorumludur, biricik sorumlu “do\u011fa kanunu”dur. Hay\u0131r, bundan sorumlu olan, kal\u0131n kafal\u0131n\u0131n rahat oturma\u011fa al\u0131\u015fm\u0131\u015f olan k\u0131\u00e7\u0131d\u0131r.
Oysa, Sovyetler Birli\u011finde \u00e7ocuk e\u011fitiminin ve anal\u0131\u011f\u0131 koruman\u0131n toplumsal ko\u015fullar\u0131 iyiye do\u011fru g\u00f6t\u00fcr\u00fclme\u011fe ba\u015flanm\u0131\u015f ve \u00e7ocuklarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 derhal azalm\u0131\u015ft\u0131r ve gittik\u00e7e daha da azalmaktad\u0131r. \u0130\u015f\u00e7ilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ise, izin sistemi, “dinlenme evleri” vb. sayesinde g\u00fc\u00e7lenmektedir.
Biliyoruz ki, t\u00fcfek, top, tank, u\u00e7ak, patlay\u0131c\u0131 maddeler, bo\u011fucu gazlar ve insanlar\u0131 kitle halinde \u00f6ld\u00fcrmekte kullan\u0131lacak t\u00fcrl\u00fc \u015feyler \u00fcretmek i\u00e7in “uygar devletler” bol bol hesaps\u0131z para harcarlar. \u0130nsan \u00f6ld\u00fcrme gittik\u00e7e daha pahal\u0131ya oturmakta, ya i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan, ya da insanlardan vergi olarak al\u0131nan binlerce ton alt\u0131n\u0131 yutmakta ve bu insanlar, verdikleri bu paralar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, kur\u015funa dizilmekte, patlay\u0131c\u0131 maddelerle par\u00e7alanmakta, zehirli gazlarla bo\u011fulmakta, denizlerin dibini boylamaktad\u0131rlar.
Top, mitraly\u00f6z, dinamit, bo\u011fucu iperit gaz\u0131 ve insanlar\u0131 kitle halinde \u00f6ld\u00fcrecek daha ba\u015fka \u015feyler yapan silah fabrikat\u00f6rleri yar\u0131n\u0131n uluslar\u0131n bo\u011fazla\u015fmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir hararetle, ama, s\u00f6yleme\u011fe gerek yok, vaktiyle Do\u011funun zenginliklerini ya\u011fma etmek d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, Kud\u00fcs’\u00fc zaptetme\u011fe, “\u0130sa’n\u0131n mezar\u0131n\u0131 kurtarma\u011fa” haz\u0131rlanan orta \u00e7a\u011f Avrupa’s\u0131 baronlar\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcne ve daha metotlu bir \u015fekilde haz\u0131rlanmaktad\u0131rlar. Arada \u015fu fark var: “Korkusuz ve kusursuz modern \u015f\u00f6valyelerimiz”in g\u00f6z\u00fcnde Kud\u00fcs, \u015fehirlerde bankalar\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 caddeler, “\u0130sa’n\u0131n mezar\u0131” ise, para kasalar\u0131d\u0131r…
\u00d6l\u00fcm\u00fcn k\u00f6t\u00fc olu\u015fu, ya\u015famda bir eser yaratmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerini hen\u00fcz tam olarak kullanamam\u0131\u015f olan kimseleri \u00f6ld\u00fcrmesinden gelmez. \u0130nsanlar birbirlerine kar\u015f\u0131 daha sayg\u0131l\u0131 ve dikkatli davran\u0131rlarsa, ellerindeki imkanlar\u0131 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131nda, v\u00fccut bak\u0131m\u0131nda doktor, ilgisinde, hastal\u0131klar\u0131n sebeplerini incelemekte daha c\u00f6mert\u00e7e kullanma\u011fa ba\u015flarlarsa, \u00f6l\u00fcm\u00fcn bu alandaki g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve etkisini s\u0131n\u0131rlayabilirler. Bilim, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131, koleray\u0131, ku\u015fpalaz\u0131n\u0131, vebay\u0131, salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131, y\u00fczbinlerce insan\u0131 vakitsiz \u00f6ld\u00fcren b\u00fct\u00fcn bu hastal\u0131klar\u0131 yenmi\u015ftir. Doktorlar gittik\u00e7e daha tecr\u00fcbeli olarak \u00f6l\u00fcme kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131 ile m\u00fccadele etmektedirler.
\u00d6l\u00fcm\u00fcn k\u00f6t\u00fc olu\u015fu, insanlar\u0131n y\u00fcre\u011fine sald\u0131\u011f\u0131 korkunun etkisi ile baz\u0131 kimselerin en de\u011ferli g\u00fc\u00e7lerini “\u00f6l\u00fcm\u00fcn s\u0131rr\u0131n\u0131” bulaca\u011f\u0131z diye, “soyut” felsefi ara\u015ft\u0131rmalarla bo\u015fu bo\u015funa harcamalar\u0131ndan gelir. Ama, felsefe lapay\u0131 bile bulmam\u0131\u015f oysa, \u00f6l\u00fcme kar\u015f\u0131 giri\u015filen m\u00fccadelede lapa ile kene otu ya\u011f\u0131 Schopenhauer’in ya da E. Hartmann’\u0131n felsefesinden daha faydal\u0131 olmu\u015ftur.
\u00d6l\u00fcm\u00fcn k\u00f6t\u00fc olu\u015fu, insanlar\u0131n y\u00fcre\u011fine sald\u0131\u011f\u0131 korkunun haf\u0131zalarda bir tak\u0131m tanr\u0131lar, bir “ahiret” yaratma\u011fa, cennet ve cehennem gibi uydurmalara s\u00fcr\u00fcklenmesinden gelir. Bizim gibi maden m\u00fchendisi, madenci, demirci “\u00f6l\u00fcml\u00fcler” \u00f6teden beri yeralt\u0131 tanr\u0131s\u0131 Vulcanus’tan daha h\u00fcnerliyizdir. Elektrik teknisyenlerimiz de ya\u015fam i\u00e7in, \u015fim\u015fek ve g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcn\u00fcn eski h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Jupiter’den daha faydal\u0131 ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcrler.
“Ahiret”, ilkel insan\u0131n heyecanlar\u0131ndan farkl\u0131 olmayan heyecanlar\u0131m\u0131z\u0131n karanl\u0131k alan\u0131nda bulunur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcm korkusu hem bu heyecanlar, hem de “nevin muhafazas\u0131 i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc” gizli eylemi \u00fcst\u00fcnde h\u00fck\u00fcm s\u00fcrer. Zaten, bu i\u00e7g\u00fcd\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden olan eylemini de \u00f6l\u00fcm korkusu do\u011furur. \u015eu halde, “ahiret” ger\u00e7ekten var olsayd\u0131, \u00f6nce sistemimizdeki gezegenler aras\u0131 ili\u015fkileri kurduktan sonra, sonra da d\u00fcnyalar aras\u0131nda ili\u015fki kurduktan sonra, bu “ahiret” denilen \u015feyi evrenin herhangi bir yerinde ke\u015ffedecektir. Ama, bu, acele olan bir \u015fey de\u011fildir. Biz, her \u015feyden \u00f6nce, yery\u00fcz\u00fcndeki ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 iyice d\u00fczene sokma\u011fa bakal\u0131m.
\u0130nsanlar\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde \u00e7ektikleri cehennem azaplar\u0131n\u0131 ba\u015fka bir yerde rahat etmek bo\u015f h\u00fclyas\u0131yla telafi etmek i\u00e7in rahiplerin ve “Kilise babalan”n\u0131n cenneti budalaca uydurduklar\u0131n\u0131 tekrar tekrar s\u00f6yleme\u011fe gerek var m\u0131? Bundan ba\u015fka, b\u00f6ylelikle, g\u00f6klerdeki bir cennet mutlulu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fc, zenginlerin yery\u00fcz\u00fcnde s\u00fcrd\u00fckleri ya\u015fam\u0131n \u00e7ekici ve g\u00f6z al\u0131c\u0131 parlakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoksullar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde biraz karartacak, hatta s\u00f6nd\u00fcrecektir.
\u00d6l\u00fcm\u00fcn y\u00fcreklere sald\u0131\u011f\u0131 korku, dinlerin yarat\u0131lmas\u0131na sebep oldu\u011fundan dolay\u0131 k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, zararl\u0131d\u0131r. \u0130lkel insanlar\u0131n bilin\u00e7li ya\u015fam\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, bir din yaratmak, do\u011fa olgular\u0131n\u0131 bir d\u00fczene sokmak denemesi oldu\u011fu i\u00e7in, bu olgular\u0131 insana benzeyen tanr\u0131lar \u015feklinde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, asl\u0131nda, korkutucu hi\u00e7 bir \u015feyi kapsamayan bu halk yaratmas\u0131n\u0131n belli bir toplumsal faydas\u0131 da vard\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcncenin, fantazinin, geli\u015fmesine yard\u0131m ediyordu ve “sanat” yaratmas\u0131 olarak bug\u00fcne kadar h\u00e2l\u00e2 de\u011ferini kaybetmedi.
Rahipler ve kilise adamlar\u0131, sanat olarak, din yaratmas\u0131na son verdiler, halk\u0131n dini g\u00f6r\u00fc\u015flerinden anlams\u0131z ve korkutucu bir tak\u0131m ahlak sistemleri \u00e7\u0131kard\u0131lar. Bu suretle, d\u00fc\u015f\u00fcncenin, d\u00fcnyay\u0131 tan\u0131man\u0131n ve \u00f6\u011frenmenin, fantezinin, d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fmesini uzun zaman sekteye u\u011fratt\u0131lar.
D\u00fcnyay\u0131 \u015feytanlarla dolduran h\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n-ki insan taraf\u0131ndan yarat\u0131lan insana benzer tanr\u0131lar\u0131 \u015feytan k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6sterdi- uygarl\u0131\u011f\u0131n ilerlemesi \u00fcst\u00fcnde \u00e7ok k\u00f6t\u00fc etkisi oldu. \u015eeytanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcnden korkup, insanlara d\u00fcnyadan y\u00fcz d\u00f6nd\u00fcrmeyi vaaz eden, insanlara en koyu bat\u0131l inan\u00e7lar\u0131 a\u015f\u0131layan on binlerce cahil ke\u015fi\u015fi, papaz\u0131 do\u011furan h\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131r. Kilisenin tutucu sofulu\u011funa ve korkun\u00e7 zulm\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcncelerine isyan edenler ise, bu ke\u015fi\u015fler taraf\u0131ndan \u015feytan \u00e7arpan\u0131, dinden ve do\u011fru yoldan sapan\u0131 sihirbaz, b\u00fcy\u00fcc\u00fc bir tak\u0131m insanlar say\u0131ld\u0131, meydanlarda diri diri yak\u0131ld\u0131. “Kutsal Engisizyonu” bulan sadece h\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131. Bu zul\u00fcm ve i\u015fkence kurumunun e\u015fine hi\u00e7bir dinde raslanmaz. Engizisyon yedi y\u00fcz y\u0131l i\u00e7inde y\u00fczbinlerce insan\u0131 “dinden ve do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f” ve “sihirbaz” diye ate\u015fte yakm\u0131\u015f, y\u00fczbinlerce insan\u0131 da buna yak\u0131n cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n bunca \u00f6v\u00fclen “insanl\u0131\u011f\u0131na” ra\u011fmen, Engizisyon, ancak Napoleon Bonaparte taraf\u0131ndan l800’de \u0130talya’da, l808’de \u0130spanya’da kald\u0131r\u0131ld\u0131, sonradan tekrar getirilme\u011fe \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Hristiyan kilisesinin bilime kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi tutucu ve amans\u0131z m\u00fccadele Avrupa tarihinin en utan\u00e7 verici olay\u0131d\u0131r. Ama bu olay bug\u00fcne kadar ciddi bir \u015fekilde incelenip ayd\u0131nlat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kilisenin k\u00fclt\u00fcrl\u00fc insanlar\u0131 manevi ve ahlaki bak\u0131mdan serseme \u00e7evirmesini \u015fu olay gayet g\u00fczel anlat\u0131r: Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131ndaki emperyalist insan k\u0131y\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Alman h\u0131ristiyanlar: “Tanr\u0131m, \u0130ngiltere’yi cezaland\u0131r\u0131n!” diye dua etmi\u015fler, \u0130ngilizler, Frans\u0131zlar, Ruslar insan \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7unu i\u015flemekte kendilerine yard\u0131m etmesi i\u00e7in Sevgi tanr\u0131lar\u0131na, ayn\u0131 duada bulunmu\u015flard\u0131.
Bana mektup g\u00f6nderen okuyucular\u0131m\u0131n dinin “zorunlu\u011fu”, “de\u011feri” hakk\u0131ndaki, bug\u00fcnk\u00fc ahlak\u0131n temeli olan din hakk\u0131ndaki, en son “avunma kayna\u011f\u0131 olan din” hakk\u0131ndaki sorular\u0131na yeteri kadar ayd\u0131n bir \u015fekilde kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fimi san\u0131yorum. “Avunma”ya gelince, fikrimce, insan\u0131 en iyi avutan \u015fey, makul \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.
Demek oluyor ki, genellikle, d\u00fcnyam\u0131zda her \u015fey gayet basittir. B\u00fct\u00fcn meseleler ve s\u0131rlar insan\u0131n iradesiyle ve akl\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcyle, yine insan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ve yarat\u0131c\u0131 eserinde hal \u015feklini bulmaktad\u0131r.
Utan\u00e7 verici ger\u00e7e\u011fi hakl\u0131 g\u00f6stermek ve insanlar\u0131 bu ger\u00e7ekle ba\u011fda\u015ft\u0131rmak isteyerek, her\u015feyi arap sa\u00e7\u0131na d\u00f6nd\u00fcren ve karartan, kendini zeki bilenlerin “hilekar felsefesi”dir.
D\u00fcnyada insan akl\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir makul g\u00fc\u00e7 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ve evren hakk\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn ancak akl\u0131m\u0131zda bir d\u00fczene konuldu\u011funu, bug\u00fcn de konulmakta oldu\u011funu art\u0131k anlamam\u0131z\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir. Akl\u0131n eylemi d\u0131\u015f\u0131nda, buzullar\u0131n hareketi, f\u0131rt\u0131nalar, depremler, kurakl\u0131k, a\u015f\u0131lmaz batakl\u0131klar, balta girmemi\u015f s\u0131k ormanlar, hi\u00e7 bir \u015fey vermeyen \u00e7\u00f6ller, vah\u015fi hayvanlar, y\u0131lanlar, parazitler vard\u0131r. \u0130nsan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, yaln\u0131z karma\u015f\u0131kl\u0131k ve y\u0131ld\u0131zlar karma\u015fas\u0131n\u0131n doldurdu\u011fu u\u00e7suz bucaks\u0131z uzay vard\u0131r, insan bu karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle her \u015feyi bilmek ve \u00f6\u011frenmek i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile sa\u011flam bir d\u00fczen getirmi\u015ftir ve getirmektedir: T\u0131pk\u0131, batakl\u0131klar\u0131 kurutarak, \u00e7\u00f6lleri sulayarak, da\u011flar aras\u0131ndan yollar a\u00e7arak, vah\u015fi hayvanlar\u0131n ve parazitlerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutarak ve iyi bir m\u00fclk sahibi olarak d\u00fcnyaya bir “\u00e7eki d\u00fczen vererek” yery\u00fcz\u00fcn\u00fc bir d\u00fczene soktu\u011fu gibi.
\u0130nsano\u011flunun zulmeden, z\u00fcl\u00fcm g\u00f6ren ya da arabuluculuk eden gibi \u00fc\u00e7 tutumunu tayin eden toplumsal ko\u015fullar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereklidir.
Do\u011fan\u0131n ve devletin s\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131n\u0131n \u015fu ya da bu \u015fekilde \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 maddi engeller, ya da, \u00f6rne\u011fin kilise gibi ideolojik bask\u0131lar\u0131n \u015fu ya da bu \u015fekilde \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 engeller ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130nsandaki g\u00fc\u00e7lerin, kabiliyetlerin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fmesini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesini engelleyen her \u015fey kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.
Ki\u015fisel faaliyetin bilimin, tekni\u011fin ve sanat\u0131n t\u00fcrl\u00fc alanlar\u0131nda parlak sonu\u00e7lar verdi\u011fi, h\u00e2l\u00e2 da vermekte oldu\u011fu, bu faaliyet egemen s\u0131n\u0131f\u0131n “gelenekleri” ile, zevkleri ile menfaatleri ile tamamiyle ba\u011fda\u015f\u0131nca parlak sonu\u00e7lar verdi\u011fi, h\u00e2l\u00e2 da vermekte oldu\u011fu inkar edilemez.
Ama, bir kimse d\u00fc\u015f\u00fcnceye, “gelene\u011fe”, evrensel baya\u011f\u0131l\u0131\u011fa, menfaatlere, al\u0131\u015fkanl\u0131klara ayk\u0131r\u0131 hareket etti\u011fi takdirde, bu menfaatler, bu al\u0131\u015fkanl\u0131klar, vb. aras\u0131nda yeri olamaz. Bu insan ya zindana at\u0131l\u0131r, ya da diri diri ate\u015fte yak\u0131l\u0131r. Sokrat ile Galile’nin ba\u015f\u0131na gelenler, ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin sa\u011flam temellerini sarsma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan onbinlerce, y\u00fczbinlerce insan\u0131n da ba\u015f\u0131na gelmi\u015ftir. U\u015fakl\u0131k etmeyen, bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc de istenmeyen insanlara b\u00f6yle i\u015fkence etmekle, evrensel baya\u011f\u0131l\u0131k, kendini savunmak ve yery\u00fcz\u00fcndeki egemenli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in kendisine mutlaka gerek olan o ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ne kadar derin oldu\u011funu b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile g\u00f6stermi\u015ftir.
Biliyoruz ki, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve b\u00fct\u00fcn duygular\u0131 ile tamamiyle bireycidir. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olmak elinden gelmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvan\u0131n bireycili\u011fi burjuva toplumunun as\u0131l temelini olu\u015fturan “kutsal \u00f6zel m\u00fclkiyet kurumu”na dayan\u0131r. Her k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva felsefesinin hedefi, insanlar\u0131, “\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve karde\u015flik” yoluna, “s\u0131n\u0131flar aras\u0131ndaki asude i\u015fbirli\u011fi” yoluna g\u00f6t\u00fcrebilecek biricik temel olarak bu “kutsal \u00f6zel m\u00fclkiyet kurumu”nu g\u00fc\u00e7lendirmek ve hakl\u0131 g\u00f6stermektir.
Karl Marx’\u0131n \u00f6\u011fretisi bu felsefenin yalanc\u0131 niteli\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi gibi, 1914-1918 Birinci Payla\u015f\u0131m Sava\u015f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva etkileri ile g\u00fc\u00e7le zehirlenmi\u015f olan Avrupa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcndeki yetersizlik y\u00fcz\u00fcnden kurulmas\u0131na sebep oldu\u011fu fa\u015fizm gibi olaylar da bunun b\u00f6yle oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir.
K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva bireycili\u011finin ki\u015filik kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tutumu, bu bireycili\u011fin ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve sahtekarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamiyle ortaya koymu\u015ftur. K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncesi, genellikle, ki\u015fisel g\u00fc\u00e7lerin ve yeteneklerin normal geli\u015fmesini k\u00f6stekler ve bozar. Burjuva devletinde, ki\u015fili\u011fin geli\u015fmesi karma\u015f\u0131k bir ulusal \u00e7\u0131karlar ve s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131 bask\u0131 sistemi ile, bir dini, felsefi, hukuki d\u00fc\u015f\u00fcnceler sistemi ile s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sistemin hedefi, insandaki “toplumsal hayvan”a has \u00f6zellikleri geli\u015ftirmektir. Ama vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7 tersinedir. Ger\u00e7ekte insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bir az\u0131nl\u0131\u011fa boyun e\u011fen kuzu gibi hayvanlar haline gelir ve bu az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu ezmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.
G\u00fc\u00e7lerin faaliyeti, en ba\u015fta a\u00e7g\u00f6zl\u00fc bir sermaye birikiminde, yani resmi bir ya\u011fmada, sonra topluma kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f ve yasalar taraf\u0131ndan kovu\u015fturulan su\u00e7larda, yani k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 h\u0131rs\u0131zl\u0131kta, haydutlukta, katillikte, en son cinsel ta\u015fk\u0131nl\u0131klarda kendini g\u00f6sterir. Enerji ba\u015fka uygulama alan\u0131 bulamazsa, ba\u015fka bir faaliyet alan\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lmazsa, enerjiye geni\u015f bir uygulama alan\u0131 sa\u011flar.
Karma\u015f\u0131k bir s\u0131n\u0131f bask\u0131s\u0131 sisteminin az bir zorlamas\u0131, insanlar\u0131n duygular\u0131, “bilin\u00e7alt\u0131”lar\u0131 \u00fcst\u00fcndeki etkisi bunlarda anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131k ve ya\u015fam kar\u015f\u0131s\u0131nda korku do\u011furur, bunlar\u0131 b\u00fct\u00fcn tanr\u0131lar\u0131 ve dinleri yaratan ilkel atam\u0131z gibi d\u00fc\u015f\u00fcnme\u011fe zorlar. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131nda ve insana d\u00fc\u015fman “objektif g\u00fc\u00e7” bulundu\u011funu ve bu g\u00fc\u00e7leri yenemeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorlar. Olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda boyun e\u011fmek insan\u0131 pasif hale getirir.
Ya\u015fam\u0131n \u00e7eli\u015fkilerine sinirlenen, \u00f6fkelenen kimselerdeki heyecanlar ise, bilincin geli\u015fmesini durdurur, karart\u0131r. Ama bu kimsenin “bilincin varl\u0131\u011f\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7ti\u011fini” d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine engel olmaz. B\u00f6yle bir ruh hali insan ile ger\u00e7ek aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha da derinle\u015ftirir, insan\u0131 anar\u015fist haline getirir, ona \u015fu anlams\u0131z k\u00f6t\u00fc \u015feyleri s\u00f6yletir:<\/p>\n

“Onbe\u015f y\u0131ldan beri ya\u015fam benimle kedi fare ile oynar gibi oynuyor. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011fretim yapanlardan nefret ediyorum. Ben onlardan daha zekiyim. Kendimi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, bunlar\u0131 cephede elde silah savundu\u011fuma ac\u0131yorum.”<\/p>\n

“Kendisi u\u011frunda” giri\u015fti\u011fi k\u0131s\u0131r m\u00fccadelede daha \u015fimdiden vah\u015fi hale gelmi\u015f bir insan\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 bu.
Kapitalist rejim, insanlar\u0131, zulmedenler-zul\u00fcm g\u00f6renler, uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan\u0131 uzla\u015ft\u0131ranlar diye b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131r\u0131r. Kald\u0131 ki, ispat edilen bu itiraz edilmez \u015feyi an\u0131msatmaya bile gerek yok. Yine de, an\u0131msatmak ister. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ya\u015famda \u00e7abucak rahat bir mevki sahibi olmak isteyen bir \u00e7ok gen\u00e7 bu acelenin kendilerini ge\u00e7mi\u015fe do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi\u011fini belki de anlam\u0131yorlar. Yine anlam\u0131yorlar ki, s\u00fcr\u00fcklendikleri ge\u00e7mi\u015f kanl\u0131 bir cambazhane sahnesidir, kapitalist ger\u00e7ek bu kanl\u0131 meydanda b\u00fct\u00fcn revas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile gemi iyice az\u0131ya alm\u0131\u015ft\u0131r, h\u00fcmanistler ve arabulucular, uzla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar bu kanl\u0131 meydanda insan\u0131n i\u00e7ini titreten birer soytar\u0131 rol\u00fc oynarlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, uzun y\u0131llar s\u00fcrecinde olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n dar \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f, bu \u00e7emberlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamay\u0131p, kurulu makine gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131kt\u0131r. Ailenin, okulun, kilisenin, “h\u00fcmanist” edebiyat\u0131n etkisi, “yasalar\u0131n ruhu”, burjuva “gelenekleri” denilen b\u00fct\u00fcn \u015feylerin etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n kafalar\u0131nda bir saatin \u00e7arklar\u0131na benzer. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[138],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4056","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-edebiyat-dunya"},"yoast_head":"\nK\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0 K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, uzun y\u0131llar s\u00fcrecinde olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n dar \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f, bu \u00e7emberlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamay\u0131p, kurulu makine gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131kt\u0131r. Ailenin, okulun, kilisenin, “h\u00fcmanist” edebiyat\u0131n etkisi, “yasalar\u0131n ruhu”, burjuva “gelenekleri” denilen b\u00fct\u00fcn \u015feylerin etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n kafalar\u0131nda bir saatin \u00e7arklar\u0131na benzer. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-01-22T08:10:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"60 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki\",\"datePublished\":\"2010-01-22T08:10:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\"},\"wordCount\":12028,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Edebiyat ( D\u00fcnya )\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\",\"name\":\"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-01-22T08:10:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki","og_description":"\u00a0 K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, uzun y\u0131llar s\u00fcrecinde olu\u015fmu\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n dar \u00e7emberi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f, bu \u00e7emberlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamay\u0131p, kurulu makine gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen bir varl\u0131kt\u0131r. Ailenin, okulun, kilisenin, “h\u00fcmanist” edebiyat\u0131n etkisi, “yasalar\u0131n ruhu”, burjuva “gelenekleri” denilen b\u00fct\u00fcn \u015feylerin etkisi k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvalar\u0131n kafalar\u0131nda bir saatin \u00e7arklar\u0131na benzer. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-01-22T08:10:57+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"60 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki","datePublished":"2010-01-22T08:10:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/"},"wordCount":12028,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Edebiyat ( D\u00fcnya )"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/","name":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2010-01-22T08:10:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/22\/kuecuek-burjuva-deolojisinin-eletirisi-maksim-gorki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"K\u00fc\u00e7\u00fck-Burjuva \u0130deolojisinin Ele\u015ftirisi \/ Maksim Gorki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4056","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4056"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4056\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}