![](\"images\/stories\/karl_marx.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00dcretken emek, burada, kapitalist \u00fcretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f, ki Adam Smith burada meselenin can al\u0131c\u0131 noktas\u0131na de\u011finmi\u015f, tam \u00fczerine parmak basm\u0131\u015f do\u011fru bir bi\u00e7imde yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck bilimsel hizmetlerden biridir bu (Malthus’un da g\u00f6zlemi\u015f oldu\u011fu gibi, \u00fcretken emek ile \u00fcretken olmayan emek aras\u0131ndaki kritik ayr\u0131mla\u015fma, b\u00fct\u00fcn burjuva ekonomi politi\u011finin de\u011fi\u015fmez bir temelidir). Smith, \u00fcretken eme\u011fi, do\u011frudan do\u011fruya sermaye ile de\u011fi\u015filen emek olarak tan\u0131ml\u0131yor; yani onu, eme\u011fin \u00fcretim ko\u015fullar\u0131yla, ister para, ister meta olsun, genel olarak de\u011ferin, ilkin sermayeye (bilimsel anlam\u0131yla, eme\u011fin \u00fccretli eme\u011fe) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc de\u011fi\u015fimle tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n
B\u00f6ylelikle, \u00fcretken olmayan eme\u011fin de ne oldu\u011fu kesin saptanm\u0131\u015f oluyor. \u00dcretken olmayan emek; sermaye ile de\u011fil, do\u011frudan do\u011fruya gelirle, yani (faiz ve rant gibi, kapitalistin k\u00e2r\u0131na ortak olarak, ondan pay alanlar\u0131n \u00e7evirdikleri \u00e7e\u015fitli dalavereler dahil) \u00fccretlerle ve k\u00e2rla de\u011fi\u015filen emektir.(\u00d6rne\u011fin, serflerin tar\u0131msal eme\u011fi gibi) t\u00fcm eme\u011fin k\u0131smen kendi kendisini kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 yerde, k\u0131smen de (\u00f6rne\u011fin, Asya kentlerindeki manifakt\u00fcr eme\u011fi gibi) t\u00fcm eme\u011fin gelirle de\u011fi\u015fildi\u011fi yerde, burjuva ekonomi politik anlamda, ne sermaye, ne de \u00fccretli emek vard\u0131r. O halde, bu tan\u0131mlamalar, eme\u011fin maddi \u00f6zelliklerinden (ne eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn kendi do\u011fas\u0131ndan, ne de somut olarak eme\u011fin belli \u00f6zelli\u011finden) al\u0131nmam\u0131\u015f, tam tersine, eme\u011fin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirli toplumsal bi\u00e7imden, belirli toplumsal \u00fcretim ili\u015fkilerinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu tan\u0131mlamaya g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin bir oyuncu, hatta bir soytar\u0131, \u00fccret bi\u00e7iminde ald\u0131\u011f\u0131ndan daha fazla kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda emek verdi\u011fi bir kapitalistin (organizat\u00f6r\u00fcn) yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaktaysa, \u00fcretken bir emek\u00e7idir; buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kapitalistin evine gelip pantolonlar\u0131n\u0131 yamayan, kapitalist i\u00e7in s\u0131rf bir kullan\u0131m de\u011feri yaratan bir terzi, \u00fcretken olmayan bir emek\u00e7idir. \u0130lkinin eme\u011fi sermaye ile de\u011fi\u015filiyor, ikincinin eme\u011fi gelirle. \u0130lki, bir art\u0131-de\u011fer yarat\u0131yor, ikincisi bir gelir t\u00fcketimi oluyor.<\/p>\n
\u00dcretken emek ile \u00fcretken olamayan emek burada hep paran\u0131n sahibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kapitalistin a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor, emek\u00e7inin a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil; para kazand\u0131ran \u015fey orospunun, u\u015fa\u011f\u0131n, vb. eme\u011fi midir, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hizmet mi, yoksa g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015flev mi diye soracak kadar meseleden az bu\u00e7uk anlayan Ganilh’in, vs. yazd\u0131\u011f\u0131 sa\u00e7mal\u0131klar buradan ileri geliyor. Bir yazar da \u00fcretken bir emek\u00e7idir, ama d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretisiyle de\u011fil, eserlerini basan yay\u0131mc\u0131y\u0131 zengin edi\u015fiyle, ya da bir kapitalistin yan\u0131nda \u00fccretli bir emek\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa. Bu t\u00fcrden emek, \u00fcretken emek de olabilir, \u00fcretken olmayan emek de.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, Yitik Cenneti 5 pound’a yazm\u0131\u015f olan Milton, \u00fcretken olmayan bir emek\u00e7iydi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, yay\u0131mc\u0131s\u0131na fabrikasyon i\u015f \u00e7\u0131karan yazar, \u00fcretken bir emek\u00e7idir. Milton, Yitik Cennet i, bir ipek b\u00f6ce\u011fi nas\u0131l ipek \u00fcretiyorsa \u00f6yle \u00fcretmi\u015ftir. Sonra da \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc 5 pound’a satm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa, yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yay\u0131mc\u0131n\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda; kitap (s\u00f6zgeli\u015fi, \u0130ktisat K\u0131lavuzu) imal eden Leipzig’li bir edebiyat i\u015f\u00e7isi, \u00fcretken bir emek\u00e7idir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, \u00fcr\u00fcn\u00fc daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda sermayenin sultas\u0131 alt\u0131ndad\u0131r ve ancak o, sermayeyi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 oranda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazan\u0131r. Kendi yazd\u0131\u011f\u0131 sark\u0131s\u0131n\u0131 satan \u015fark\u0131c\u0131 bir kad\u0131n, \u00fcretken olmayan bir emek\u00e7idir. Ama bu ayn\u0131 \u015fark\u0131c\u0131 kad\u0131n, e\u011fer bir organizat\u00f6r taraf\u0131ndan, kendisine para kazand\u0131rs\u0131n diye \u015fark\u0131 s\u00f6ylemesi i\u00e7in i\u015fe al\u0131nm\u0131\u015fsa \u00fcretken bir emek\u00e7idir; \u00e7\u00fcnk\u00fc, sermaye \u00fcretmektedir.<\/p>\n
Maddi olmayan \u00fcretim, s\u0131rf de\u011fi\u015fim i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilse, yani\u00a0 meta \u00fcretse bile, ancak iki t\u00fcrl\u00fc sonu\u00e7 verebilir:<\/p>\n
1. \u00dcretici ve t\u00fcketicilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z, farkl\u0131 bi\u00e7imde kullan\u0131m de\u011ferleri, metalar yarat\u0131r; yani bu metalar, \u00fcretim ile t\u00fcketim aras\u0131nda bir yer alabilir; kitap gibi, resim gibi, k\u0131sacas\u0131, o i\u015fi yapan sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendi sanatsal yarat\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 b\u00fct\u00fcn sanatsal \u00fcr\u00fcnler gibi, sat\u0131labilir.metalar olarak, bu ikisi aras\u0131nda bir yer al\u0131r. Burada, kapitalist \u00fcretim, ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanabilmektedir; s\u00f6zgeli\u015fi, kolektif bir yap\u0131t\u0131n (diyelim, bir ansiklopedi) yazar\u0131n\u0131n yan\u0131nda birlikte \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6b\u00fcr yard\u0131mc\u0131 yazarlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde. Burada daha \u00e7ok, \u00e7e\u015fitli bilim ve sanat \u00fcreticilerinin, di\u015f\u00e7ilerinin ya da meslekten ki\u015filerin, i\u015f yapan yay\u0131nc\u0131n\u0131n kolektif ticaret sermayesi hasab\u0131na \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 ile do\u011fru d\u00fcr\u00fcst hi\u00e7bir ili\u015fi\u011fi olmayan, hatta, bi\u00e7imsel olarak bile hen\u00fcz onun i\u00e7inde yer almayan bir ilinti, kapitalist \u00fcretime bir ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imi s\u00f6z konusudur. \u0130\u015fte tam bu ge\u00e7i\u015f bi\u00e7imlerinde eme\u011fin en y\u00fcksek dereceden s\u00f6m\u00fcr\u00fclmekte olu\u015fu, olay\u0131 hi\u00e7bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n
2. \u00dcretim, \u00fcretme eyleminden ayr\u0131 tutulamaz; i\u015f yapan b\u00fct\u00fcn sanat\u00e7\u0131larda, konu\u015fmac\u0131larda, oyuncularda, \u00f6\u011fretmenlerde, hekimlerde, rahiplerde, vb. durum b\u00f6yledir. Burada da kapitalist \u00fcretim tarz\u0131 darac\u0131k uzant\u0131da, durumun kendi gere\u011fi, ancak birka\u00e7 planda yer al\u0131r. \u00d6rne\u011fin, e\u011fitim merkezlerinde \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenler, e\u011fitim merkezi sahibi i\u00e7in \u00fccretli emek\u00e7ilerdir sadece; \u0130ngiltere’de bir\u00e7ok b\u00f6yle e\u011fitim fabrikas\u0131 vard\u0131r. \u00d6\u011frenciler kar\u015f\u0131s\u0131nda bu \u00f6\u011fretmenler \u00fcretken emek\u00e7i durumunda olmad\u0131klar\u0131 halde, i\u015f sahibi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcretken emek\u00e7ilerdir. \u0130\u015f sahibi, ‘ sermayesini onlar\u0131n emek g\u00fcc\u00fcyle de\u011fi\u015ftirmekte ve bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kendini zenginle\u015ftirmektedir. Tiyatrolar, e\u011flence yerleri, vb. gibi i\u015fyerlerinde de durum b\u00f6yledir. Oyuncunun izleyici kitlesiyle ilintisi t\u0131pk\u0131 sanat\u00e7\u0131n\u0131nki gibidir, oysa i\u015f sahibiyle ilintisi i\u00e7inde, oyuncu, \u00fcretken bir emek\u00e7i’dir.-Kapitalist \u00fcretimin bu alandaki b\u00fct\u00fcn belirtileri, \u00fcretimin t\u00fcm\u00fcne k\u0131yasla o denli \u00f6nemsiz kal\u0131r ki, hi\u00e7 hesaba kat\u0131lmasa da olur.<\/p>\n
Karl Marx, Art\u0131-De\u011fer Teorileri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dcretken emek, burada, kapitalist \u00fcretim a\u00e7\u0131s\u0131ndan tan\u0131mlanm\u0131\u015f, ki Adam Smith burada meselenin can al\u0131c\u0131 noktas\u0131na de\u011finmi\u015f, tam \u00fczerine parmak basm\u0131\u015f do\u011fru bir bi\u00e7imde yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck bilimsel hizmetlerden biridir bu (Malthus’un da g\u00f6zlemi\u015f oldu\u011fu gibi, \u00fcretken emek ile \u00fcretken olmayan emek aras\u0131ndaki kritik ayr\u0131mla\u015fma, b\u00fct\u00fcn burjuva ekonomi politi\u011finin de\u011fi\u015fmez bir temelidir). Smith, \u00fcretken eme\u011fi, do\u011frudan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4087","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-karl-marx-friedrich-engels-arsivi"},"yoast_head":"\n