![](\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/9\/93\/Kafka1906.jpg\/200px-Kafka1906.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Subay, “E\u015fsiz bir alet” dedi yolcuya; ve kendisine hi\u00e7 de yabanc\u0131 olmayan makineyi hayran hayran s\u00fczd\u00fc. Yolcu, b\u00fcy\u00fc\u011fe sayg\u0131s\u0131zl\u0131k ve hakaret su\u00e7uyla \u00f6l\u00fcme mahkum edilen bir askerin idam\u0131nda bulunmay\u0131 teklif eden komutan\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, s\u0131rf nezaket gere\u011fi kabul etmi\u015fe beziyordu. S\u00f6m\u00fcrgeliler de bu idama pek ilgi g\u00f6stermemi\u015fti zaten. Bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck, kumlu vadide, d\u00f6rt yan\u0131 yal\u00e7\u0131n kayal\u0131klarla \u00e7evrili bu \u00e7ukurda, subaydan, yolcudan ve sa\u00e7\u0131 ba\u015f\u0131 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k aptal\u0131n biri olan h\u00fck\u00fcml\u00fcden ayaklar\u0131na, bileklerine ve boynuna gerilmi\u015f ve birle\u015ftirici halkalarla birbirine tutturulmu\u015f zincirlerin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu a\u011f\u0131r bir zinciri elinde tutan askerden ba\u015fka, kimsecikler yoktu.Uysal bir k\u00f6pek gibiydi h\u00fck\u00fcml\u00fc; \u00f6yle ki, g\u00f6renler, “bu adam serbest b\u0131rak\u0131lsa, dolaydaki tepelerde uslu uslu gezinir, idam saati gelince \u00e7al\u0131nan bir \u0131sl\u0131kla da ko\u015fa ko\u015fa gelir” derdi.<\/p>\n
Yolcunun makineye pek ald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yoktu; h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda, adeta g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir ilgisizlikle ileri geri dola\u015f\u0131yordu. Subay bu s\u0131rada, kah derinlemesine topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc makinenin alt\u0131na sokularak, kah \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek i\u00e7in merdivene \u00e7\u0131karak, ufak tefek bozukluklar\u0131 d\u00fczeltiyordu. Bu gibi i\u015fleri makinistlere b\u0131rakmak pekala m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halde -makineye b\u00fcy\u00fck bir sevgi ile ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in midir, i\u015fin yabanc\u0131 ellere b\u0131rak\u0131lmas\u0131na engel olan ba\u015fka nedenler bulundu\u011fu i\u00e7in midir, nedir- subay, b\u00fcy\u00fck bir istekle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. En sonunda, “tamam” diye ba\u011f\u0131r\u0131p, merdivenden a\u015fa\u011f\u0131 indi. Son derece zay\u0131f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve boyuna a\u011fz\u0131ndan soluyordu; boynuna, \u00fcniforman\u0131n yakas\u0131n\u0131n alt\u0131ndan ge\u00e7irdi\u011fi iki, ince kad\u0131n mendili ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. “Bu \u00fcniformalar medarlarda pek s\u0131k\u0131c\u0131 olsa gerek,” dedi yolcu; oysa subay, onun makine ile ilgili \u015feyler sormas\u0131n\u0131 bekliyordu. Ya\u011fl\u0131, kirli ellerini orada bulunan bir su kovas\u0131nda y\u0131kayarak “ku\u015fkusuz” dedi, “ama bizim i\u00e7in vatan demektir bu elbiseler; vatan\u0131m\u0131z\u0131 unutma\u011fa g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz raz\u0131 olmaz.” Havluyla elini kurularken, hemen, “Hele \u015fu makineye bir bak\u0131n!” diye ekledi; eliyle makineyi g\u00f6steriyordu. “Buraya kadar her \u015feyin, elle haz\u0131rlanmas\u0131 gerekir; sonra, o kendi kendine \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.” Yolcu, evet der gibi ba\u015f\u0131n\u0131 sallay\u0131p, ard\u0131 s\u0131ra s\u00fcr\u00fcd\u00fc. Subay, her t\u00fcrl\u00fc” ihtimale kar\u015f\u0131 tedbir almak istercesine, “bazen i\u015flerin ters gitti\u011fi de olur, ku\u015fkusuz,” dedi. “in\u015fallah bug\u00fcn bir \u015fey olmaz; ama ihtimalleri de hesaba katmak gerek. Makinenin hi\u00e7 durmadan on iki saat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekir. Fakat bu arada bir terslik olursa, bu sadece \u00f6nemsiz bir \u015feyden ileri gelir, ki hemen d\u00fczeltilebi1ir.”<\/p>\n
Bir yanda y\u0131\u011f\u0131l\u0131 has\u0131r iskemlelerden birini \u00e7ekerek, “Oturmaz m\u0131s\u0131n\u0131z?” dedi; Yolcu bunu reddedemeyecek durumdayd\u0131. Subay \u015fimdi bir mezar\u0131n kenar\u0131nda oturuyordu; \u00e7abucak bir g\u00f6z att\u0131 i\u00e7ine. Fazla derin de\u011fildi. Mezar\u0131n bir yan\u0131nda, kaz\u0131lm\u0131\u015f toprak y\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6b\u00fcr yan\u0131nda da makine vard\u0131. “Bi1mem ki?” Yolcu elinin birini belli belirsiz sallad\u0131; subay\u0131n can\u0131na minnetti bu; art\u0131k makineyi kendisi anlatabilirdi. “Bu aleti,” dedi, dirsek sap\u0131n\u0131n birine tutunup, “eski komutan icat etmi\u015fti. \u0130lk denemelerinde ben de haz\u0131r bulunmu\u015ftum; ve tamamlan\u0131ncaya kadar her i\u015fine eme\u011fim ge\u00e7ti. Fakat icat \u015ferefi sadece onundur. Eski komutan\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131 i\u015fitmi\u015fli\u011finiz var m\u0131? Hay\u0131r m\u0131? \u00d6yleyse, size \u015funu s\u00f6yleyeyim ki, bu s\u00f6m\u00fcrgedeki b\u00fct\u00fcn \u00f6rg\u00fct onun eseridir. Biz dostlar\u0131, daha o \u00f6lmeden \u00f6nce \u015funa inanm\u0131\u015ft\u0131k; s\u00f6m\u00fcrgenin \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00f6ylesine m\u00fckemmeldir ki, gelecek yeni komutan -kafas\u0131nda binbir tasavvur bulunsa dahi-, bir \u015feyi de\u011fi\u015ftiremez; hi\u00e7 olmazsa y\u0131llarca de\u011fi\u015ftiremez. Ve d\u00fc\u015f\u00fcnlerimiz do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131; yeni komutan bu ger\u00e7e\u011fi kabul etmek zorunda kald\u0131. Ne yaz\u0131k ki, eski komutan\u0131m\u0131z\u0131 tan\u0131mak nasib olmad\u0131 size! Fakat…” dedi, kendi kendinin s\u00f6z\u00fcn\u00fc keserek, “s\u00f6z\u00fc bo\u015funa uzat\u0131yorum, i\u015fte makinesi \u00f6n\u00fcn\u00fczde. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan ibarettir. Zamanla her k\u0131sma bir ad tak\u0131ld\u0131. Alttakine “yatay” denir, \u00fcsttekine “Nakka\u015f”; bu ortadaki, inip \u00e7\u0131kana da “T\u0131rm\u0131k”. “T\u0131rm\u0131k m\u0131?” dedi yolcu. Pek dikkatle dinlemiyordu; g\u00f6lgesiz vadide g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 son derece \u015fiddetliydi; olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fc derli toplu d\u00fc\u015f\u00fcnmek. Subay\u0131n, -\u00fczerindeki o darac\u0131k, s\u0131ms\u0131k\u0131 \u00fcniforman\u0131n, say\u0131s\u0131z d\u00fc\u011fmeli ve a\u011f\u0131r apoletli ceketine kar\u015f\u0131n- konusuna co\u015fkuyla devam ederek, bir yandan anlat\u0131p, bir yandan da elindeki anahtarla vidalar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na hayran olmu\u015ftu. Askere gelince, onun durumu da yolcununkine benziyordu. Ba\u015f\u0131 \u00f6ne sark\u0131k, h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn zincirini bile\u011fine dolayarak, t\u00fcfe\u011fine dayanm\u0131\u015f, hi\u00e7bir \u015feye kulak ast\u0131\u011f\u0131 yoktu. Yolcu buna hayret etmiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Frans\u0131zca konu\u015fuyordu subay; ne askerin, ne de h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn bir tek Frans\u0131zca s\u00f6z bilmedi\u011fi kesindi. B\u00f6yle oldu\u011fu halde, mahkumun, subay\u0131n izahat\u0131n\u0131 takip etme\u011fe u\u011fra\u015fmas\u0131 dikkate de\u011fer bir \u015feydi. Subay parma\u011f\u0131yla nereye i\u015faret etse uykulu bir halde, \u0131srarla g\u00f6zlerini oraya dikiyor, yolcu s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesip bir \u015fey sorunca, subay gibi o da ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7eviriyordu.<\/p>\n
“Evet, t\u0131rm\u0131k,” dedi subay. “Tam ona g\u00f6re bir ad. \u0130\u011fneler t\u0131rm\u0131kta oldu\u011fu gibi yerle\u015ftiri1mi\u015ftir, i\u015fleyi\u015fi de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 t\u0131rm\u0131\u011f\u0131nkine benzer; fakat \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 belli ve tek olup daha sanatkarca yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Neyse, birazdan g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. H\u00fck\u00fcml\u00fc buraya, yata\u011f\u0131n \u00fczerine yat\u0131r\u0131l\u0131r – \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmadan \u00f6nce makineyi size \u015f\u00f6yle bir anlatmak istiyorum. 0 zaman i\u015fleyi\u015fini daha iyi izlersiniz. Hem, nakka\u015ftaki di\u015fli \u00e7arklardan biri iyiden iyiye y\u0131prand\u0131 art\u0131k; \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken fazla g\u0131c\u0131rd\u0131yor; \u00f6yle ki kendi sesinizi bile i\u015fetemezsiniz kolay kolay; ne yaz\u0131k ki burada yedek par\u00e7a bulmak g\u00fc\u00e7. Neyse, i\u015fte yatak, size s\u00f6yledi\u011fim gibi. \u00dczeri bir tabaka ham pamukla kaplanm\u0131\u015ft\u0131r, nedenini daha sonra anlars\u0131n\u0131z. Bu ham pamu\u011fun \u00fcst\u00fcne h\u00fck\u00fcml\u00fc y\u00fcz\u00fckoyun yat\u0131r\u0131l\u0131r, \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak tabii; i\u015fte, s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011flamak i\u00e7in de kay\u0131\u015flar; bunlar eller i\u00e7in, bunlar ayaklar; bunlar da boyun i\u00e7in. Yata\u011f\u0131n ba\u015fucunda, yani demin s\u00f6yledi\u011fim gibi adam\u0131n y\u00fcz\u00fckoyun yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde, do\u011frudan do\u011fruya a\u011fz\u0131na gidecek bir \u015fekilde ayar edilebilen, ke\u00e7eden yap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir t\u0131ka\u00e7 vard\u0131r. Ba\u011f\u0131r\u0131p dilini \u0131s\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr bu. Tabii, ke\u00e7e a\u011fz\u0131na zorla sokulur; yoksa boynu kopar kay\u0131\u015f\u0131n alt\u0131nda.” “Ham pamuktan m\u0131?” diye sordu yolcu, ileri do\u011fru e\u011filip. “Elbette,” dedi subay, g\u00fcl\u00fcmseyerek, “kendiniz bak\u0131n.” Yolcunun elini tutup yata\u011f\u0131n \u00fczerinde gezdirdi. “Ham pamu\u011fa benzememesi, \u00f6zellikle bu i\u015f i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmas\u0131ndand\u0131r. Birazdan anlat\u0131r\u0131m size ne i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131.” Yolcu, makineyle ilgilenme\u011fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131; bir eliyle g\u00f6zlerini g\u00fcne\u015fe siper edip, aleti ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fczd\u00fc. Kocaman bir \u015feydi. Yatakla nakka\u015f ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olup, kara tahtadan yap\u01311m\u0131\u015f, iki sand\u0131\u011fa benziyordu. Nakka\u015f, yata\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki metre yukar\u0131s\u0131nda as\u0131l\u0131yd\u0131; k\u00f6\u015felerinden, g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l yanan d\u00f6rt pirin\u00e7 \u00e7ubukla tutturu1mu\u015ftu birbirine. T\u0131rm\u0131k; sand\u0131klar\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7elik bir \u015feridin \u00fczerinde mekik gibi i\u015fliyordu.<\/p>\n
Subay, yolcunun daha \u00f6nceki umursamaz1\u0131\u011f\u0131n\u0131 pek fark etmedi\u011fi halde, uyanmakta olan ilgisini hemen sezmi\u015f, rahat rahat seyredebi1sin diye a\u00e7\u0131k1amalara son vermi\u015fti. H\u00fck\u00fcml\u00fc de yolcuyu taklit ediyor, ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015f, -tabii eliyle g\u00f6zlerini siper edemeden- makineyi seyrediyordu.<\/p>\n
\u0130skemlesine yaslan\u0131p, ayak ayak \u00fcst\u00fcne atarak “iyi” dedi yolcu, “adam y\u00fcz\u00fckoyun yatar.”<\/p>\n
\u015eapkas\u0131n\u0131 biraz arkaya do\u011fru itip, elini s\u0131caktan yanan y\u00fcz\u00fcnde gezdirerek, “Evet” dedi subay, “dinleyin \u015fimdi! Yata\u011f\u0131n da, nakka\u015f\u0131n da birer elektrik bataryas\u0131 vard\u0131r; yata\u011f\u0131nki kendisine, nakka\u015f\u0131nki ise, t\u0131rm\u0131\u011fa gereklidir. Adam ba\u011flan\u0131r ba\u011flanmaz, yatak \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa, hem sa\u011fa-sola, hem a\u015fa\u011f\u0131-yukar\u0131, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck fakat \u00e7ok s\u00fcrat1i titre\u015fimlerle hareket etme\u011fe ba\u015flar. Hastanelerde de buna benzer makineler g\u00f6rebilirsiniz; ama bizim yata\u011f\u0131n hareketleri \u00e7ok dikkatle hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r; ve t\u0131rm\u0131\u011f\u0131n hareketlerine g\u00f6re i\u015flemesi gerekir. As\u0131l h\u00fckm\u00fc yerine getiren alet de, t\u0131rm\u0131kt\u0131r.”<\/p>\n
“Peki, h\u00fck\u00fcm nas\u0131l yerine getirilir?” diye sordu yolcu.<\/p>\n
Subay, “Onu da m\u0131 bilmiyorsunuz?” diyerek \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan duda\u011f\u0131n\u0131 \u0131s\u0131rd\u0131. “Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, a\u00e7\u0131klamalar\u0131m derli toplu olmuyor, galiba. \u00d6z\u00fcr dilerim. Malum a, bu izah i\u015fini komutan yapard\u0131; ama yeni komutan bunu ihmal ediyor; fakat b\u00f6yle \u00f6nemli bir misafire…” Yolcu her ne kadar iki eliyle bu iltifat\u0131 reddetme\u011fe \u00e7abalad\u0131ysa da, olmad\u0131, subay \u0131srar ediyordu, “…b\u00f6yle \u00f6nemli bir misafire, bizde h\u00fckm\u00fcn yerine getirilmesine dair bilgi vermemek… bir ya\u015f\u0131ma daha bast\u0131m; bu ne bi\u00e7im…” tam a\u011f\u0131r bir s\u00f6z s\u00f6yleyecekti ki, hemen kendini tuttu, sadece, “haberim yoktu,” dedi. “Su\u00e7 bende de\u011fil. Her neyse, bizdeki ceza usul\u00fcn\u00fc benden daha iyi anlatacak kimse yoktur ku\u015fkusuz; \u00e7\u00fcnk\u00fc burada…” ceketinin i\u00e7 cebini g\u00f6steriyordu, “\u00c7\u00fcnk\u00fc burada eski komutan\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7izdi\u011fi, makineyle ilgili planlar var.”<\/p>\n
“Komutan\u0131n kendi planlar\u0131 m\u0131?” diye sordu yolcu. “Demek her \u015feyi kendinde toplam\u0131\u015ft\u0131, ha? Asker, yarg\u0131\u00e7, makinist, kimyager ve layihac\u0131?”<\/p>\n
“Evet, her \u015fey demekti o,” dedi subay, ba\u015f\u0131yla onaylayarak; cam gibi bak\u0131\u015flarla bo\u015flu\u011fu s\u00fcz\u00fcyordu. Sonra dikkatle ellerini g\u00f6zden ge\u00e7irdi; planlara dokunabilecek kadar temiz de\u011fildiler anla\u015f\u0131lan; gidip kovada ellerini yeniden y\u0131kad\u0131. Derken, deriden yap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir evrak \u00e7antas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p, “H\u00fck\u00fcmlerimiz pek \u015fiddetli olmasa gerek,” dedi. “Hangi emre kar\u015f\u0131 gelmi\u015fse h\u00fck\u00fcml\u00fc, g\u00f6vdesine T\u0131rm\u0131kla yaz\u0131l\u0131r. S\u00f6zgelimi, bu h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn” -subay, adam\u0131 g\u00f6steriyordu,- “g\u00f6vdesine B\u00dcY\u00dcKLER\u0130NE SAYGI G\u00d6STER! diye yaz\u0131lacakt\u0131r.”<\/p>\n
Yolcu adama bakt\u0131, subay kendisini g\u00f6sterirken, ba\u015f\u0131 e\u011fik, s\u00f6ylenenleri ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in kulak kesilmi\u015f, dinliyordu. Ama, birbirine s\u0131ms\u0131k\u0131 yap\u0131\u015fm\u0131\u015f kal\u0131n dudaklar\u0131n\u0131n k\u0131m\u0131ldan\u0131\u015f\u0131ndan, bir tek s\u00f6zc\u00fck bile anlamad\u0131\u011f\u0131 belliydi.<\/p>\n
Yolcunun kafas\u0131ndan bir s\u00fcr\u00fc soru ge\u00e7iyordu, fakat adam\u0131n bu hali kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece, “Karar\u0131 biliyor mu?” diye sordu. “Hay\u0131r” dedi subay; a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme\u011fe can at\u0131yordu, fakat yolcu s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesti. “Giydi\u011fi h\u00fck\u00fcmden haberi yok mu bu adam\u0131n?” “Hay\u0131r,” dedi subay, yeniden; daha dikkatli bir soru sormas\u0131na meydan Vermek istiyormu\u015f gibi, biraz bekleyip, “Ona bunu bildirmekte mana yok,” dedi. “Nas\u0131l olsa g\u00f6vdesiyle, bizzat \u00d6\u011frenecek.” Yolcunun cevap verme\u011fe niyeti yoktu; fakat mahkumun bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kendisine \u00e7evrildi\u011fini hissetti; bu bak\u0131\u015flar ona. “Siz bunlar\u0131 do\u011fru buluyor musunuz?” diye soruyordu sanki. Yasland\u0131\u011f\u0131 iskemlesinden ileri do\u011fru uzan\u0131p ba\u015fka bir soru sordu, “Ama h\u00fck\u00fcm giydi\u011fini biliyordur ku\u015fkusuz?” “Hay\u0131r, onu da bilmiyor,”dedi subay, yolcuya g\u00fcl\u00fcmseyerek; sanki ondan, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131, daha ba\u015fka s\u00f6zler bekliyordu. Yolcu aln\u0131n\u0131 silip, “bilmiyor ha?” dedi. “Savunmas\u0131n\u0131n fayda etmedi\u011finden de habersiz, desenize.” “Savunma hakk\u0131 verilmedi ki,” dedi subay; bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7evirmi\u015f, yolcuyu, apa\u00e7\u0131k ger\u00e7ekleri dinlemenin verece\u011fi utan\u00e7tan kurtarmak istermi\u015f gibi, kendi kendine konu\u015fuyordu. Yolcu, “Ama kendisini savunmas\u0131 i\u00e7in ona f\u0131rsat verilmi\u015f olmas\u0131 gerek.” deyip aya\u011fa kalkt\u0131.<\/p>\n
Subay, makine hakk\u0131nda bilgi verememek tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu anlay\u0131nca, yolcunun yan\u0131na gelip kolundan tuttu; ve, b\u00fct\u00fcn dikkatin kendisine \u00e7evrildi\u011fini sezdi\u011fi i\u00e7in, dimdik duran h\u00fck\u00fcml\u00fcye do\u011fru eliyle i\u015faret edip -bu s\u0131rada asker zinciri \u015fiddetle \u00e7ekti- “Mesele \u015fu,” dedi. “Ben bu ceza s\u00f6m\u00fcrgesine yarg\u0131\u00e7 tayin edildim; gen\u00e7 oldu\u011fum halde; \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn ceza i\u015flerinde eski komutan\u0131n yard\u0131mc\u0131s\u0131 bendim ve benim kadar bu makineden anlayan yoktur. Ba\u015fl\u0131ca kural\u0131m da \u015fudur; Su\u00e7tan ku\u015fkulan\u0131lamaz. \u00d6b\u00fcr mahkemeler bu ilkeye uyamazlar elbette, \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etkisi alt\u0131ndad\u0131rlar; ve onlar\u0131n kararlar\u0131n\u0131 dikkatle g\u00f6zden ge\u00e7iren daha y\u00fcksek mahkemeler vard\u0131r. Ama, buradaki durum \u00f6yle de\u011fil; hi\u00e7 olmazsa eski komutan\u0131n zaman\u0131nda \u00f6y1e de\u011fildi. Yeni gelenin, benim kararlar\u0131ma kar\u0131\u015fmak istedi\u011fi oldu, tabiat\u0131yla, fakat onu bundan uzakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 bildim ve bilece\u011fim. Olay\u0131 dinlemek istersiniz herhalde; \u00e7ok basit, hepsi gibi. Bu sabah y\u00fczba\u015f\u0131n\u0131n biri bana, kendisine hizmet\u00e7i tayin edilen bu adam\u0131n, kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde uyudu\u011funu, \u00f6dev aras\u0131nda uyudu\u011funu bildirdi. Bilirsiniz ya, \u00f6devi her saat vuru\u015funda aya\u011fa kalk\u0131p, y\u00fczba\u015f\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131na selam vermektir. \u00c7ok titizlik isteyen, gerekli bir \u00f6devdir bu; hem hizmet\u00e7i1ik, hem de n\u00f6bet\u00e7i1ik etmek zorunda oldu\u011fu i\u00e7in daima tetikte bulunmas\u0131 gerekir. D\u00fcn gece y\u00fczba\u015f\u0131, adam\u0131n \u00f6devini yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek ister. Saat tam ikiyi vururken kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131nca, bir be bakar ki adam k\u0131vr\u0131l\u0131p yatm\u0131\u015f, uyuyor. K\u0131rbac\u0131n\u0131 kavrad\u0131\u011f\u0131 gibi y\u00fcz\u00fcne veri\u015ftirir. Adam kalk\u0131p af dileyece\u011fi yerde efendisinin bacaklar\u0131na sar\u0131l\u0131p sarsarak “B\u0131rak k\u0131rbac\u0131 elinden, yoksa diri diri yerim seni!” diye ba\u011f\u0131r\u0131r. \u0130\u015fte size delil. Y\u00fczba\u015f\u0131 bir saat \u00f6nce bana geldi, ifadesini al\u0131p h\u00fckm\u00fc ekleyiverdim. Derken su\u00e7luyu zincire vurdum. Mesele gayet basit: \u00d6nce adam\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p sorguya \u00e7ekseydim, i\u015fler \u00e7atalla\u015f\u0131rd\u0131. Tutar bana bir s\u00fcr\u00fc yalan uydurur, yalan\u0131n\u0131 y\u00fcz\u00fcne vursam, bu sefer yeni yalanlarla, eski yalanlar\u0131n\u0131 savunmaya kalk\u0131\u015f\u0131rd\u0131; daha neler neler… \u015eimdi ise elimdedir, bir yere koyvermem. Bilmem anlatabildim mi? Ama bo\u015funa zaman yitiriyoruz, \u015fimdiye kadar ba\u015flamam\u0131z gerekirdi idam t\u00f6renine; oysa ben daha makinenin tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 bile bitiremedim.” Yolcuyu iskemlelerine do\u011fru iterek, kendisi de makinenin yan\u0131na gidip ba\u015flad\u0131 :<\/p>\n
“G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n bi\u00e7imiyle insan g\u00f6vdesi aras\u0131nda benzerlik vard\u0131r; i\u015fte insan g\u00f6vdesinin yerini tutan T\u0131rm\u0131k, bunlar da bacaklar\u0131 and\u0131ran T\u0131rm\u0131klar. Ba\u015f\u0131n yerinde sadece ucu sivri bir demir bulunmaktad\u0131r. Bilmem anlatabildim mi?” Dost\u00e7a bir tav\u0131rla yolcuya do\u011fru e\u011fildi; en geni\u015f a\u00e7\u0131klamalara bile giri\u015fmeye haz\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Yolcu ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atm\u0131\u015f, t\u0131rm\u0131\u011f\u0131 seyrediyordu. Adli usul\u00fcn bu t\u00fcrl\u00fcs\u00fc ho\u015funa gitmemi\u015fti. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 ve askeri disiplinin son derece s\u0131k\u0131 olmas\u0131 gereken bir ceza s\u00f6m\u00fcrgesinde bulundu\u011funu unutuyordu anla\u015f\u0131lan. Subay\u0131n dar kafas\u0131n\u0131n anlayaca\u011f\u0131, yeni bir usul -a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r da olsa- yeni bir usul getirmek isteyen, yeni komutana umut ba\u011flanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkisiyledir ki, “Komutan idam t\u00f6reninde bulunacak m\u0131?” diye sordu. Bu do\u011frudan do\u011fruya y\u00f6neltilen soru kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcrkerek, “Belli de\u011fil,” dedi subay; y\u00fcz\u00fcndeki dost\u00e7a ifade kayboluvermi\u015fti. “\u0130\u015fte bunun i\u00e7indir ki vakit kaybetmemeliyiz. Hi\u00e7 ho\u015fuma gitmese de, verece\u011fim bilgiyi k\u0131sa kesmek zorunda kalaca\u011f\u0131m. Fakat yar\u0131n, makine temizlendikten sonra -bunun tek sak\u0131ncas\u0131 fazla kirlenmesinde- evet temizlendikten sonra, b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 size k\u0131saca anlat\u0131r\u0131m. \u015eimdilik, sadece ilkeler, -Adam y\u00fcz\u00fckoyun uzand\u0131\u011f\u0131 zaman, yatak titreme\u011fe ba\u015flay\u0131nca, T\u0131rm\u0131k, g\u00f6vdesinin \u00fczerine do\u011fru indirilir. 0, -i\u011fneleri, adam\u0131n derisine nerdeyse de\u011fecek bir halde kendi kendisini ayar eder; ve dokunma ba\u015flar ba\u015flamaz, \u00e7elik \u015ferit gerilip sert bir ku\u015fak haline gelir. Derken h\u00fckm\u00fcn ifas\u0131 ba\u015flar. Cahil bir seyirci cezalar aras\u0131nda fark g\u00f6zetmez, T\u0131rm\u0131k tam bir d\u00fczenle yapar i\u015fini; titrerken, sivri u\u00e7lar\u0131, yata\u011f\u0131n titre\u015fimiyle titreyen g\u00f6vdenin derisine saplan\u0131r. As\u0131l h\u00fckm\u00fcn yerine getirili\u015fi seyredilebilsin diye, T\u0131rm\u0131k camdan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u011fnelerin cama yerle\u015ftirilmesi teknik bir mesele arz ediyordu; fakat bir\u00e7ok denemelerden sonra bu g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc de yendik. Her g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6ze alm\u0131\u015ft\u0131k i\u015f i\u00e7in. \u015eimdi herkes camdan bak\u0131p, g\u00f6vdenin \u00fczerinde \u015fekillenen yaz\u0131y\u0131 g\u00f6rebilir. Birazc\u0131k yakla\u015f\u0131p i\u011fneleri g\u00f6rmek istemez misiniz?”<\/p>\n
Yolcu yava\u015f\u00e7a aya\u011fa kalkt\u0131; makinenin yan\u0131na gidip, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine do\u011fru e\u011fildi, “T\u00fcrl\u00fc \u015fekilde tertiplenmi\u015f iki \u00e7e\u015fit i\u011fne vard\u0131r,” dedi subay, “her uzun i\u011fnenin yan\u0131nda bir k\u0131sas\u0131 bulunur. Uzun i\u011fne yaz\u0131y\u0131 yazar, k\u0131sa i\u011fne ise, yaz\u0131y\u0131 kirletmesin diye su f\u0131\u015fk\u0131rt\u0131p, \u00e7\u0131kan kan\u0131 temizler. Kanla su kar\u0131\u015farak, \u015fu k\u00fc\u00e7\u00fck oluk1ardan bu b\u00fcy\u00fck olu\u011fa ge\u00e7er, oradan da, bir boruyla mezar\u0131n i\u00e7ine akar.” Subay, kanla suyun ak\u0131\u015f yolunu parma\u011f\u0131yla \u00e7izerek g\u00f6steriyor, tasvirin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar canl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in, -ak\u0131nt\u0131y\u0131 \u00f6nlemek istermi\u015f gibi-, iki elini borunun a\u011fz\u0131nda tutuyordu. 0, bu i\u015fle u\u011fra\u015f\u0131rken yolcu, ba\u015f\u0131n\u0131 geri \u00e7ekip bir elini arkas\u0131nda gezdirerek, iskemlesini arad\u0131. Deh\u015fet i\u00e7inde bir de bakt\u0131 ki, h\u00fck\u00fcml\u00fc de subay\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyup gelmi\u015f, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131 yak\u0131ndan seyrederek subay\u0131n hareketlerini izlemekte… Uyuklayan askeri, zinciriyle sessizce s\u00fcr\u00fcklemi\u015fti anla\u015f\u0131lan; cam\u0131n \u00fczerinden e\u011filmi\u015f ileri do\u011fru uzan\u0131yordu. Bu iki efendinin neye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131, karars\u0131z bak\u0131\u015flarla anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, besbelliydi; ama anlat\u0131lanlardan hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, i\u015fin i\u00e7inden bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131kam\u0131yor, ordan oraya bak\u0131n\u0131p, ikide bir g\u00f6zlerini cam\u0131n \u00fczerinde gezdiriyordu. Belki bu su\u00e7tur diye, yolcu onu uzakla\u015ft\u0131rmak istedi. Fakat subay, bir eliyle yolcuyu s\u0131ms\u0131k\u0131 tutarak, \u00f6b\u00fcr eliyle toprak y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan bir kesek al\u0131p, askere f\u0131rlatt\u0131. Asker irkilerek g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131; h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn nas\u0131l b\u00f6yle bir \u015feye c\u00fcret etti\u011fini g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez t\u00fcfe\u011fini b\u0131rak\u0131p, \u00f6k\u00e7elerini topra\u011fa s\u0131ms\u0131k\u0131 bast\u0131rarak, adam\u0131 gerisin geri \u00e7ekme\u011fe ba\u015flad\u0131. Sendeleyerek d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, yerde yuvarlan\u0131p zincirlerini \u015fak\u0131rdatan h\u00fck\u00fcml\u00fcy\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen bak\u0131\u015flarla seyrediyordu. “Aya\u011fa kald\u0131r \u015funu!” diye hayk\u0131rd\u0131 subay; su\u00e7lunun, yolcunun dikkatini kendi \u00fczerine \u00e7ekti\u011fini fark etmi\u015fti. Nitekim yolcu, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n \u00fczerinden ileri do\u011fru uzanm\u0131\u015f, ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in dikkatle bak\u0131yordu. Tekrar, “Adama g\u00f6z kulak ol!” diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Ve makinenin yan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p su\u00e7luyu kollar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan kavrayarak, askerin yard\u0131m\u0131 ile aya\u011fa kald\u0131rd\u0131; fakat ayaklar\u0131 tutmaz olmu\u015ftu, adam\u0131n.<\/p>\n
Subay d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc zaman, “Hepsini g\u00f6rd\u00fcm art\u0131k,” dedi yolcu. “As\u0131l en \u00f6nemli \u015feyi g\u00f6rmediniz” dedi beriki; yolcunun kolundan tutup yukar\u0131 do\u011fru i\u015faret etti. “Nakka\u015ftad\u0131r, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n hareketlerini y\u00f6neten di\u015fli \u00e7arklar ve b\u00fct\u00fcn bu makine sistemi, h\u00fckm\u00fcn gerektirdi\u011fi yaz\u0131ya g\u00f6re ayar edilir. Ben hala eski komutan\u0131n \u00e7izdi\u011fi planlar\u0131 kullan\u0131yorum, i\u015fte bak\u0131n.” -deri \u00e7antadan birka\u00e7 ka\u011f\u0131t \u00e7\u0131kard\u0131- “elinize veremeyece\u011fim i\u00e7in af buyurun, benim var\u0131m yo\u011fumdur bu ka\u011f\u0131tlar. Siz \u015f\u00f6yle oturun, ben ka\u011f\u0131tlar\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fcze tutar\u0131m, siz de birer birer, iyice g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.” Birinci ka\u011f\u0131d\u0131 a\u00e7t\u0131. Yolcu be\u011fendi\u011fini anlatan bir \u015feyler s\u00f6ylemek istiyordu, fakat b\u00fct\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, arap sa\u00e7\u0131 gibi kar\u0131\u015f\u0131k, ordan burdan kesi\u015fen \u00e7izgilerden ibaretti, ka\u011f\u0131d\u0131n y\u00fcz\u00fcndeki bo\u015f yerleri bile fark ettirmeyecek kadar s\u0131kt\u0131, bu \u00e7izgiler. “Okuyun,” dedi subay. “Okuyam\u0131yorum,” dedi yolcu. “Ama olduk\u00e7a okunakl\u0131” dedi subay. “Evet, \u00e7ok ustaca yaz\u0131lm\u0131\u015f.” dedi yolcu, ka\u00e7amakl\u0131 bir dille, “fakat bir t\u00fcrl\u00fc s\u00f6kemiyorum.” Ka\u011f\u0131d\u0131 kald\u0131r\u0131p, “Evet” dedi subay g\u00fclerek, “okul \u00e7ocuklar\u0131 okusun diye yaz\u0131lmad\u0131 bu. Uzun boylu incelemek ister. \u00c7al\u0131\u015fsan\u0131z, eminim ki, siz de bir g\u00fcn okuyabilirsiniz. Elbette ki yaz\u0131 o kadar basit olamaz; adam\u0131 derhal \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in haz\u0131rlanmad\u0131 bu; aradan, ortalama, on iki saat ge\u00e7mesi gerek; alt\u0131nc\u0131 saat d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 say\u0131l\u0131r. \u0130\u015fte bunun i\u00e7indir ki, as\u0131l yaz\u0131 say\u0131s\u0131z s\u00fcslerle \u00e7evrilmi\u015f olup, sadece dar bir ku\u015fak i\u00e7inde g\u00f6vdeyi dolan\u0131r; g\u00f6vdenin geri kalan k\u0131sm\u0131 s\u00fcslemeye ayr\u0131l\u0131r. T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcn aletin ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 i\u015fi, bilmem \u015fimdi takdir edebiliyor musunuz? Bak\u0131n!” Merdivene \u00e7\u0131karak, tekerle\u011fin birini \u00e7evirip, a\u015fa\u011f\u0131ya ba\u011f\u0131rd\u0131: “Dikkat, yana \u00e7ekilin!” Ve makine \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bir de tekerlek g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131 olmasayd\u0131, diyecek yoktu. Subay tekerle\u011fin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcye \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f gibi, yumru\u011funu sallad\u0131; ve yolcudan \u00f6z\u00fcr dilercesine kollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p, makinenin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dan seyretmek \u00fczere, merdivenden indi. Makinede aksayan bir yer vard\u0131, kendisinden ba\u015fka kimse anlayamazd\u0131 bunu; yine yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p, iki eliyle, Nakka\u015f\u0131n i\u00e7inde bir \u015feyler arad\u0131; sonra, \u00e7abucak inmek i\u00e7in, merdivene ald\u0131rmadan, demir \u00e7ubuklar\u0131n birine tutunup, a\u015fa\u011f\u0131 kayd\u0131 ve g\u00fcr\u00fclt\u00fcye kar\u015f\u0131n sesini duyurabilmek i\u00e7in, yolcunun kula\u011f\u0131na, var g\u00fcc\u00fcyle ba\u011f\u0131rd\u0131: “G\u00f6rebiliyor musunuz? T\u0131rm\u0131k yazma\u011fa ba\u015fl\u0131yor; s\u0131rta yaz\u0131lan birinci k\u0131s\u0131m bitince, ham pamuk tabakas\u0131 hareket edip, g\u00f6vdeyi yava\u015f\u00e7a d\u00f6nd\u00fcrerek, T\u0131rm\u0131\u011fa taze bir zemin haz\u0131rlar. Bu s\u0131rada, g\u00f6vdenin yaz\u0131lan k\u0131sm\u0131 kani emip harfleri ikinci bir defa oyulabilir duruma getiren ve \u00f6zellikle bu i\u015f i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan ham pamu\u011fun \u00fczerindedir. T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n kenar\u0131ndaki \u015fu di\u015fler, g\u00f6vde d\u00f6nerken, yaralara yap\u0131\u015fan pamuk par\u00e7alar\u0131n\u0131 kopar\u0131p mezar\u0131n i\u00e7ine atarak, T\u0131rm\u0131\u011fa \u00e7al\u0131\u015fma olana\u011f\u0131 sa\u011flar. T\u0131rm\u0131k bu \u015fekilde yaz\u0131y\u0131 gittik\u00e7e derinle\u015ftirerek, tam on iki saat durmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130lk alt\u0131 saat boyunca h\u00fck\u00fcml\u00fc hen\u00fcz eskisi gibi sa\u011fd\u0131r; sadece ac\u0131 duyar. \u0130ki saat sonra da ke\u00e7e t\u0131ka\u00e7 a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u011f\u0131rma\u011fa g\u00fcc\u00fc yetmez art\u0131k. Yata\u011f\u0131n ba\u015fucundaki elektrikle \u0131s\u0131nan \u015fu le\u011fene biraz, s\u0131cak pirin\u00e7 suyu konur; h\u00fck\u00fcml\u00fc, can\u0131 \u00e7ekerse, istedi\u011fi kadar, dilinin el verdi\u011fi kadar bu sudan i\u00e7ebilir. Hi\u00e7biri ka\u00e7\u0131rmaz bu f\u0131rsat\u0131. Hen\u00fcz ka\u00e7\u0131ran\u0131 g\u00f6rmedim ve \u015fimdiye kadar pek \u00e7ok kimse ge\u00e7ti elimden. Yaln\u0131z alt\u0131nc\u0131 saattedir ki adam b\u00fct\u00fcn i\u015ftah\u0131n\u0131 kaybeder. Ve ben \u00e7o\u011fu zaman tam o s\u0131rada, buraya diz \u00e7\u00f6k\u00fcp seyre koyulurum. Adam son lokmas\u0131n\u0131 binde bir yutar; a\u011fz\u0131n\u0131n i\u00e7inde evirir \u00e7evirir sonra mezar\u0131n i\u00e7ine t\u00fck\u00fcr\u00fcr. Hemen geri \u00e7ekilirim; y\u00fcz\u00fcme t\u00fck\u00fcr\u00fcr yoksa. Ama \u00f6yle bir durulur ki, alt\u0131nc\u0131 saatte! En aptallar\u0131n\u0131n bile, o anda i\u00e7ine ayd\u0131nl\u0131k do\u011far. Bu ayd\u0131nl\u0131k \u00f6nce g\u00f6zlerin \u00e7evresinde belirir; derken, yay\u0131l\u0131r. 0 anda \u00f6yle bir b\u00fcy\u00fc vard\u0131r ki, insan\u0131n T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n alt\u0131na yatas\u0131 gelir. Ondan sonra art\u0131k fazla bir \u015fey olmaz; adam yaz\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 anlama\u011fa ba\u015flar; dinliyormu\u015f gibi dudaklar\u0131n\u0131 b\u00fczer. Yaz\u0131y\u0131 g\u00f6zle okuyup \u00e7\u00f6zmenin ne denli g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu demin g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz; fakat bizimki onu yaralar\u0131yla \u00e7\u00f6zer. Ku\u015fkusuz, \u00e7ok zor bir i\u015f; okuyup bitirebilmesi i\u00e7in alt\u0131 saat daha ister o zamana kadar T\u0131rm\u0131k hakk\u0131ndan gelip, mezar\u0131n i\u00e7ine atar; adam, kanl\u0131 su ile ham pamu\u011fun \u00fcst\u00fcne yuvarlan\u0131r. Art\u0131k h\u00fck\u00fcm yerine getirilmi\u015f demektir; g\u00f6mme i\u015fini de biz, askerle ben, yapar\u0131z.”<\/p>\n
Yolcu, kula\u011f\u0131n\u0131 subaya vermi\u015f, elleri ceketinin ceplerinde, makinenin i\u015fleyi\u015fini seyrediyordu. H\u00fck\u00fcml\u00fc de seyrediyordu, ama hi\u00e7 bir \u015fey anlamadan. Biraz \u00f6ne do\u011fru e\u011filip, hareket eden i\u011fnelere merakla bakarken asker, subaydan ald\u0131\u011f\u0131 bir i\u015faret \u00fczerine, b\u0131\u00e7a\u011f\u0131yla, g\u00f6mle\u011fini ve pantolonunu arkas\u0131ndan kesip y\u0131rt\u0131verdi; adam kesilen pa\u00e7alar\u0131, yere d\u00fc\u015ferken, yakalay\u0131p \u00e7\u0131plak yerini \u00f6rtmek istedi, fakat asker kendini tuttu\u011fu gibi havaya kald\u0131rarak, giysisinin geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 da silkeleyip att\u0131. Subay, makineyi durdurdu; ve bu ani sessizlikte adam, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n alt\u0131na yat\u0131r\u0131ld\u0131. Zincirler \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp yerine kay\u0131\u015flar ba\u011fland\u0131. \u0130lkin rahatlar gibi oldu, adam. Derken T\u0131rm\u0131k biraz daha indirildi; zay\u0131f bir adamd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u0130\u011fnelerin u\u00e7lar\u0131 de\u011fer de\u011fmez, derisine bir \u00fcrperme yay\u0131ld\u0131; asker, sa\u011f elini kay\u0131\u015fa ba\u011flarken, sol elini bir rastlant\u0131yla yolcunun bulundu\u011fu yere do\u011fru, \u015fiddetle savurdu. Subay, idam usul\u00fcn\u00fcn yolcunun \u00fczerinde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etkiyi -k\u0131saca da olsa, bu kendisine a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f\u0131- etkiyi y\u00fcz\u00fcnden okumak istiyormu\u015f gibi, yan g\u00f6zle boyuna onu seyrediyordu.<\/p>\n
Bilek kay\u0131\u015f\u0131 koptu; asker pek fazla s\u0131km\u0131\u015ft\u0131 anla\u015f\u0131lan. Subay i\u015fe kar\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131; asker kopan kay\u0131\u015f par\u00e7as\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Subay yan\u0131na gidip -y\u00fcz\u00fc hala yolcudan yanayd\u0131- “\u00c7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir makinedir bu,” dedi, “\u0130kide bir ar\u0131za yapar, ya bir \u015fey k\u0131r\u0131l\u0131r, ya da bir \u015fey kopar; ama bir pire i\u00e7in yorgan yak\u0131lmaz elbet. S\u00f6zgelimi, bu kay\u0131\u015f meselesini halletmek i\u015ften bile de\u011fildir; onun yerine zincir kullanaca\u011f\u0131m; ger\u00e7i sa\u011f kola rastlayan titre\u015fimlerin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 biraz bozulacak ama zarar\u0131 yok.” Zinciri ba\u011flarken ekledi: “Makine i\u00e7in ayr\u0131lan tahsisat son derece azald\u0131. Eski komutan\u0131n zaman\u0131nda, serbest\u00e7e kullanabilece\u011fim bir miktar para ayr\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130\u00e7inde her \u00e7e\u015fit yedek par\u00e7alar\u0131n bulundu\u011fu bir de ardiye vard\u0131. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse; adeta israf edercesine kullan\u0131rd\u0131m bu par\u00e7alar\u0131; o zamanlar tabii; yeni komutan\u0131n ikide bir bahane bulup, eski usullerimizi k\u00f6t\u00fcledi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnde de\u011fil. makinenin para tahsisat\u0131n\u0131 kendi \u00fczerine ald\u0131; \u015fimdi yeni bir kay\u0131\u015f istetsem, delil olarak eski kopuk kay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rmek istiyorlar; yeni kay\u0131\u015f\u0131n gelmesi i\u00e7in de aradan en az on g\u00fcn ge\u00e7mesi gerek; o da do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir \u015fey olsa bari. “\u0130yi ama, makineyi kay\u0131\u015fs\u0131z nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rs\u0131n bu adam?” diye soran olmuyor.”<\/p>\n
Yolcu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu; ba\u015fkalar\u0131n\u0131n i\u015fine kar\u0131\u015fmak \u00e7ok can s\u0131k\u0131c\u0131 bir \u015feydir. Kendisi ne s\u00f6m\u00fcrgeliydi, ne de s\u00f6m\u00fcrgenin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu devletin vatanda\u015f\u0131. Bu t\u00fcrl\u00fc idam usul\u00fcn\u00fc do\u011fru bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese, ya da bizzat engel olma\u011fa kalk\u0131\u015fsa, ona, “Sen yabanc\u0131s\u0131n, kendi i\u015fine bak!” diyebilirdi. Ve buna hi\u00e7bir cevap veremez, ancak, bu i\u015fe hayret etti\u011fini, kendisinin sadece g\u00f6zlemci olarak geldi\u011fini, ba\u015fka milletlerin adliye \u00f6rg\u00fctlerinde de\u011fi\u015fiklikler yapmak niyetinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirdi. Gelgelelim, kendisini tutam\u0131yordu. Usuldeki adaletsizlik, h\u00fck\u00fcmdeki insaniyetsizlik ortadayd\u0131 ve kimse kalk\u0131p ta onun bu i\u015fte bir \u00e7\u0131kar\u0131 oldu\u011funu iddia edemezdi; \u00e7\u00fcnk\u00fc h\u00fck\u00fcml\u00fc yabanc\u0131n\u0131n biriydi; vatanda\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, adam\u0131 sevimli bulmu\u015f filan da de\u011fildi. Y\u00fcksek makamlardan ald\u0131\u011f\u0131 tavsiye mektuplar\u0131 vard\u0131 yan\u0131nda; burada son derece nezaketle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131; ve bu idam t\u00f6renine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin sayg\u0131 g\u00f6rece\u011fine bir belirti say\u0131labilirdi. Hele komutan\u0131n, bu usulden yana olmad\u0131\u011f\u0131 -demin bunu kula\u011f\u0131yla i\u015fitmi\u015fti subaya kar\u015f\u0131 adeta d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 da hesaba kat\u0131l\u0131nca, i\u015fler daha bir kolayla\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Yolcu tam o s\u0131rada subay\u0131n \u00f6fkeyle ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fitti.<\/p>\n
Subay, ke\u00e7e t\u0131kac\u0131 h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn a\u011fz\u0131na daha yeni g\u00fc\u00e7 bela sokmu\u015ftu ki, adam, bast\u0131r\u0131lmaz bir bulant\u0131n\u0131n zoruyla, g\u00f6zlerini yumup kusma\u011fa ba\u015flad\u0131. Subay, \u00e7abucak onu t\u0131ka\u00e7tan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 mezara do\u011fru \u00e7ekti; ama ge\u00e7 kalm\u0131\u015ft\u0131, adam\u0131n a\u011fz\u0131ndan bo\u015fananlar makinenin her yan\u0131na bula\u015f\u0131yordu. “B\u00fct\u00fcn su\u00e7 bu komutanda!” diye ba\u011f\u0131rd\u0131 subay, \u00f6n\u00fcndeki pirin\u00e7 \u00e7ubuklar\u0131 deli gibi sarsal\u0131yordu, “\u015fu pisli\u011fe bak\u0131n, ah\u0131ra d\u00f6nd\u00fc makine.” Titreyen elleriyle yolcuya, olanlar\u0131 g\u00f6steriyordu. “Saatlerce dil d\u00f6kt\u00fcm komutana, su\u00e7lu idamdan \u00f6nce b\u00fct\u00fcn g\u00fcn hi\u00e7bir \u015fey yemesin diye. Fakat yeni ve yumu\u015fak yasam\u0131z bunu do\u011fru bulmuyor, komutan\u0131n han\u0131mlar\u0131, adama, \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyaya g\u00f6\u00e7meden \u00f6nce, t\u0131ka-basa \u015fekerleme yediriyorlar. \u00d6mr\u00fc kokmu\u015f bal\u0131k yemekle ge\u00e7en bir adama \u015fekerleme yedirilir mi hi\u00e7! Bunlar neyse; ama neden bana yeni bir t\u0131ka\u00e7 g\u00f6ndermezler, bilmem ki; \u00fc\u00e7 ayd\u0131r istemekten dilimde t\u00fcy bitti. Y\u00fczlerce ki\u015finin, can \u00e7eki\u015firken salyalar\u0131 aka aka kemirdi\u011fi ke\u00e7e t\u0131kac\u0131, a\u011fz\u0131na al\u0131nca nas\u0131l i\u00e7i bulanmaz insan\u0131n?”<\/p>\n
H\u00fck\u00fcml\u00fc, ba\u015f\u0131 yerde, sessizce beklerken. Asker y\u0131rt\u0131k g\u00f6mle\u011fiyle makineyi temizliyordu. Subay, yolcuya do\u011fru ilerledi; belirsiz bir \u00f6n seziyle bir ad\u0131m geri atan yolcuyu kolundan tutup bir yana \u00e7ekti “Sizinle biraz, \u00f6zel konu\u015fmak istiyorum,” dedi “M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?” “Tabii,” dedi yolcu; g\u00f6zlerini yere indirip dinlemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
“\u015eu anda g\u00f6r\u00fcp takdir etmek f\u0131rsat\u0131 elinizde olan bu idam usul\u00fcne a\u00e7\u0131ktan a\u00e7\u0131\u011fa taraftarl\u0131k edebilecek kimse kalmad\u0131 s\u00f6m\u00fcrgemizde. Tek taraftar\u0131 benim; ben eski Komutan\u0131n kurdu\u011fu gelene\u011fin de tek taraftar\u0131y\u0131m, ayn\u0131 zamanda. Bu usul\u00fcn uygulama alan\u0131n\u0131 geni\u015fletecek durumda de\u011filim art\u0131k; b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fc, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kalkmamas\u0131 i\u00e7in harc\u0131yorum. Eski Komutan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda s\u00f6m\u00fcrge, onun taraftarlar\u0131 ile doluydu; ondaki azim bende de var bir dereceye kadar, ama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zerresi bile yok; bu y\u00fczden b\u00fct\u00fcn taraftarlar ortadan kayboldular; ger\u00e7i bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu hala buradad\u0131r, fakat hi\u00e7 biri kendisini a\u00e7\u0131\u011fa vurmak istemez. Bug\u00fcn, yani idam g\u00fcn\u00fc, \u00e7ay-evine gidip anlat\u0131lanlar\u0131 dinleseniz, belki sadece bir tak\u0131m belirsiz s\u00f6z1er i\u015fitmi\u015f olursunuz. Bizim taraftarlar\u0131m\u0131zd\u0131r onlar; fakat \u015fimdiki komutan\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda i\u015fime yaramazlar ki. Sorar\u0131m size: Bu Komutanla onu etkileyen kad\u0131nlar\u0131n y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6yle bir eser, b\u00f6yle \u00f6m\u00fcrl\u00fck bir eser -makineyi g\u00f6steriyordu- heba m\u0131 olsun? Buna g\u00f6z yumulur mu? Birka\u00e7 g\u00fcn kalmak i\u00e7in adam\u0131za gelen bir yabanc\u0131 bile buna g\u00f6z yumabilir mi hi\u00e7? Fakat kaybedecek vaktimiz yok, her an bir darbe indirebilirler yarg\u0131\u00e7lar \u00f6devimize; beni aralar\u0131na almadan, toplant\u0131lar yap\u0131l\u0131yor. Komutan\u0131n dairesinde; sizin bug\u00fcn buraya geli\u015finiz bile bana anlaml\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; ne al\u00e7akt\u0131r onlar! Sizi ara\u00e7 olarak kullan\u0131yorlar; sizi, adam\u0131za gelen bir yabanc\u0131y\u0131. \u015eimdi nerde o eski idamlar! T\u00f6renden bir g\u00fcn \u00f6nce vadi t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m dolard\u0131; sadece seyre gelirdi herkes; sabah\u0131n erken saatinde Komutan han\u0131mlar\u0131yla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; \u00e7al\u0131nan borularla b\u00fct\u00fcn ahali co\u015fup ta\u015fard\u0131; derken her \u015feyin haz\u0131r oldu\u011funu bildirdim; y\u00fcksek memurlar -kimin haddine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc t\u00f6rende bulunmamak- evet, y\u00fcksek memurlar, makinenin \u00e7evresinde yer al\u0131rlard\u0131; \u015fu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz has\u0131r iskemle y\u0131\u011f\u0131n\u0131, o devrin y\u00fcrekler ac\u0131s\u0131 bir hat\u0131ras\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Makine iyice temizlenip parlat\u0131l\u0131rd\u0131, diyebilirim ki, her idam t\u00f6reni i\u00e7in yepyeni par\u00e7alar kullan\u0131rd\u0131m. Komutan, y\u00fczlerce seyircinin \u00f6n\u00fcnde, h\u00fck\u00fcml\u00fcy\u00fc kendi eliyle -bu arada herkes aya\u011f\u0131n\u0131n ucuna bas\u0131p y\u00fckselerek, hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131- evet, h\u00fck\u00fcml\u00fcy\u00fc kendi eliyle, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n alt\u0131na yat\u0131r\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn s\u0131radan bir askere g\u00f6sterilen i\u015f vaktiyle benim i\u015fimdi, ba\u015f yarg\u0131c\u0131n i\u015fiydi; ve bana \u015feref verirdi bu. Derken, idam t\u00f6reni ba\u015flard\u0131! Makinenin i\u015fleyi\u015fine engel olan, ahenksiz g\u00fcr\u00fclt\u00fcler duyamazd\u0131n\u0131z o zamanlar. Bir \u00e7ok kimseler, kumlar\u0131n \u00fczerinde uzan\u0131p, g\u00f6zleri kapal\u0131 dinlemeyi, seyretmeye tercih ederlerdi; herkes bilirdi ki, adalet yerini bulmaktad\u0131r. Ke\u00e7e t\u0131ka\u00e7la yar\u0131 yar\u0131ya bo\u011fulan h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn ah”lar\u0131ndan ba\u015fka kimse bir \u015fey i\u015fitemezdi, o sessizlikte. Son g\u00fcnlerde makine kimseye, t\u0131kac\u0131n bo\u011famayaca\u011f\u0131 derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ah \u00e7ektiremez oldu; o yaz\u0131y\u0131 yazan i\u011fnelerin u\u00e7lar\u0131ndan ek\u015fi bir s\u0131v\u0131 damlard\u0131; bug\u00fcn bize yasakt\u0131r bu s\u0131v\u0131y\u0131 kullanmak. Neyse, derken alt\u0131nc\u0131 saat gelirdi! Yak\u0131ndan g\u00f6rmek isteyen herkesin iste\u011fini yerine getirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Komutan tam bir anlay\u0131\u015fla, \u00f6nce \u00e7ocuklar\u0131n g\u00f6rmelerini do\u011fru bulurdu; bendeniz tabii \u00f6devim gere\u011fi her zaman yak\u0131nda bulunmak imtiyaz\u0131na sahiptim, iki kolumda iki k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk, \u00e7\u00f6melip seyrederdim. Ac\u0131 \u00e7eken adam\u0131n y\u00fcz\u00fcndeki o de\u011fi\u015fen ifadeyi nas\u0131l da i\u00e7imize sindirirdik; ve sonunda yerine getirilen adaletin o yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l da y\u0131kard\u0131k yanaklar\u0131m\u0131z\u0131! Ne g\u00fcnlerdi o g\u00fcnler dostum?” Belli ki subay unutmu\u015ftu kime hitap etti\u011fini; yolcuyu kucaklay\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 omzuna koydu. Yolcu fena halde s\u0131k\u0131larak, subay\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerinden bakma\u011fa ba\u015flad\u0131. Asker temizlik i\u015fini bitirmi\u015f, bir kaptan le\u011fene pirin\u00e7 suyu bo\u015fat\u0131yordu. Kendine geldi\u011fi anla\u015f\u0131lan h\u00fck\u00fcml\u00fc bunu g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, diliyle uzanmak istedi. Fakat pirin\u00e7 suyu daha sonras\u0131 i\u00e7in kondu\u011fundan, asker bir t\u00fcrl\u00fc b\u0131rakm\u0131yordu; ama kirli le\u011fene dald\u0131rarak -h\u00fck\u00fcml\u00fc istekle bakarken- yudum yudum i\u00e7mesi de ayn\u0131 derecede uygunsuz bir hareketti.<\/p>\n
Subay \u00e7abucak kendini toplad\u0131. “Sizi rahats\u0131z etmek istememi\u015ftim,” dedi. “o g\u00fcnlere kimseyi inand\u0131ramazs\u0131n\u0131z art\u0131k. Neyse ki, makine hala i\u015fliyor ve hala etkili olabilmekte; bu vadide b\u00f6yle yaln\u0131z ba\u015f\u0131na durdu\u011fu halde etkili olabilmekte. Art\u0131k eskisi gibi y\u00fczlerce insan \u00e7evresine \u00fc\u015f\u00fc\u015fm\u00fcyorsa da, makine yine cesedi son derece bir incelikle mezara g\u00f6ndermesini biliyor. O zamanlar mezar\u0131 sa\u011flam bir \u00e7itle \u00e7evirmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131k; \u015fimdi o \u00e7itin yerinde yeller esiyor.”<\/p>\n
Yolcu ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirip \u015f\u00f6yle bir bak\u0131nd\u0131. Subay sand\u0131 ki, yolcu vadinin h\u00fcz\u00fcnl\u00fc yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor; ellerinden tuttu\u011fu gibi -g\u00f6zleri g\u00f6zleriyle kar\u015f\u0131la\u015fs\u0131n diye- kendisinden yana \u00e7evirerek, sordu: “\u015eu y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 manzaray\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz de\u011fil mi?” Fakat yolcu bir \u015fey demedi. Subay, onu bir s\u00fcre rahat b\u0131rakt\u0131; bacaklar\u0131n\u0131 ay\u0131rm\u0131\u015f, elleri kal\u00e7alar\u0131nda, dimdik durarak yere bak\u0131yordu. Derken, te\u015fvik edercesine yolcuya g\u00fcl\u00fcmseyerek, dedi ki: “D\u00fcn Komutan \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 size verirken yan\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131zdayd\u0131m. G\u00f6zlerimle g\u00f6rd\u00fcm. Komutan\u0131 bilirim. Hemen sezdim maksad\u0131n\u0131. Ger\u00e7i bana kar\u015f\u0131 tedbirler alacak derecede g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ama, b\u00f6yle bir \u015feyi g\u00f6ze alamaz hen\u00fcz; fakat sizin karar\u0131n\u0131z\u0131, yani \u00fcnl\u00fc bir yabanc\u0131n\u0131n karar\u0131n\u0131, bana kar\u015f\u0131 kullanmak niyetinde oldu\u011fu besbelli. Dikkatle hesap etmi\u015ftir: Bu sizin adada ikinci g\u00fcn\u00fcn\u00fcz, eski Komutan\u0131 ve onun usullerini biliyorsunuz, kafan\u0131z Avrupa”ya \u00f6zg\u00fc bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f y\u00f6ntemine g\u00f6re i\u015fler, belki ilke olarak idam cezas\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle bu t\u00fcrl\u00fc \u00f6l\u00fcm makinelerinin, genel olarak aleyhindesinizdir sonra, halk\u0131n bu idam usul\u00fcnden yana olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 -eskiyip y\u0131pranm\u0131\u015f bir makineyle yap\u0131lan baya\u011f\u0131 bir t\u00f6renden ba\u015fka nedir ki bu-, evet, bu idam usul\u00fcnden yana olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6receksiniz; \u015fimdi b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 hesaba katarsak, benim usullerimi (Komutan\u0131n fikrince tabii) do\u011fru bulmaman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil midir? Do\u011fru bulmay\u0131nca da, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc gizlemezsiniz, (hala Komutan\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarak konu\u015fuyorum), \u00e7\u00fcnk\u00fc siz, kendi deneyleriyle vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan emin olan bir adams\u0131n\u0131z. Ger\u00e7i, nice uluslar\u0131n acayipliklerini g\u00f6r\u00fcp anlay\u0131\u015f g\u00f6stermesini bilmi\u015f oldu\u011funuz i\u00e7in, bizim usullerimize kar\u015f\u0131 sonuna kadar cephe alman\u0131z beklenemez; kendi \u00fclkenizde olsa belki. Ama Komutan\u0131n buna ihtiyac\u0131 yoktur ki. \u015e\u00f6yle bir \u00e7\u0131tlatmak yeter. Bunun, kendi d\u00fc\u015f\u00fcncemiz olmas\u0131 da gerekmez; maksad\u0131 u\u011fruna kullan\u0131labilir mi? Tamam. Kurnazca sorularla a\u011fz\u0131n\u0131zdan laf alacakt\u0131r, eminim. Han\u0131mlar\u0131 sizi ortaya al\u0131p, kulak kesilecekler; \u015f\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylemeniz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; pekala: “Bizim orda adaletin yerine getirilmesi ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olur”, ya da, “Bizim orda h\u00fck\u00fcml\u00fcye, h\u00fck\u00fcm giymeden \u00f6nce, kendisini savunmas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat verilir”, ya da, “Biz i\u015fkence usul\u00fcn\u00fc daha orta-\u00e7a\u011fda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k.” B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6zler size tabii gelebilece\u011fi kadar, do\u011frudur da; asl\u0131nda, benim usullerimi hi\u00e7bir h\u00fckme ba\u011flamayan, birer zarars\u0131z s\u00f6zd\u00fcr bunlar. Ama b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmez ki Komutan! iskemlesini yana iterek, balkona f\u0131rlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, arkas\u0131ndan han\u0131mlar\u0131n\u0131n ko\u015fu\u015funu g\u00f6r\u00fcr gibiyim, sesini i\u015fitiyorum nerdeyse -han\u0131mlar\u0131 onun sesini g\u00f6k g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcne benzetirler-, evet, \u015f\u00f6y1e diyor: “Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerindeki ceza usullerini incelemek i\u00e7in g\u00f6nderilen \u00fcnl\u00fc bir bat\u0131l\u0131 uzman, demin, adaletin yerine getirilmesinde uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z eski usul\u00fcn insanl\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. B\u00f6yle bir ki\u015fi b\u00f6yle bir h\u00fckme vard\u0131ktan sonra, bu eski usullerin kullan\u0131lmas\u0131na izin veremem art\u0131k. Bug\u00fcnden sonra karar\u0131m \u015fudur ki” v.b. Araya girip b\u00f6yle bir \u015fey demedi\u011finizi, usullerim i\u00e7in “insanl\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131” gibi bir s\u0131fat kul1anmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, tersine, derin deneylerinizin sizi, bu usullerin son derece insani ve insanl\u0131k onuruna son derece uygun oldu\u011fu sonucuna g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, makineyi \u00e7ok be\u011fendi\u011finizi s\u00f6ylemek isteyebilirsiniz; ama i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015ftir; han\u0131mlarla dolu oldu\u011fu i\u00e7in balkona ge\u00e7emezsiniz; dikkati \u00fczerinize \u00e7ekme\u011fe u\u011fra\u015fabilirsiniz; ba\u011f\u0131rmak isteyebilirsiniz; fakat han\u0131m\u0131n biri, eliyle a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131 kapat\u0131verir; art\u0131k eski Komutanla ikimiz, mahvolduk demektir.”<\/p>\n
Yolcu az kals\u0131n g\u00fcl\u00fcverecekti; o kadar g\u00fc\u00e7 sand\u0131\u011f\u0131 i\u015f, bu kadar kolayd\u0131 demek. Ka\u00e7amakl\u0131 bir dille dedi ki: “Benim h\u00fckm\u00fcme pek fazla de\u011fer veriyorsunuz;Komutan tavsiye mektuplar\u0131m\u0131 okudu, ceza usul\u00fc \u00fczerine uzman olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 bilir. D\u00fc\u015f\u00fcncemi s\u00f6yleyecek olursam, basbaya\u011f\u0131 bir kimse olarak s\u00f6ylerim ki, bu herhangi bir kimseninkinden daha etkili olmaz; ve anlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re, bu s\u00f6m\u00fcrgede geni\u015f \u00e7apta g\u00fcc\u00fc olan Komutan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinden, \u00e7ok daha az etkilidir benim d\u00fc\u015f\u00fcncem. Usul\u00fcn\u00fcze kar\u015f\u0131 tak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r, dedi\u011finiz gibi, kesin olarak, d\u00fc\u015fmanca ise, korkar\u0131m gelene\u011finizin sonu yak1a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r; benim \u00f6nemsiz yard\u0131m\u0131ma bile gerek kalm\u0131yor.”<\/p>\n
Art\u0131k anlam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131 subay? Hay\u0131r, anlamam\u0131\u015ft\u0131 hala. Ba\u015f\u0131n\u0131 \u015fiddetle sallad\u0131; pirin\u00e7 suyundan uzak duran h\u00fck\u00fcml\u00fc ise askere \u00e7abucak bir g\u00f6z at\u0131p, yolcuya yakla\u015farak, y\u00fcz\u00fcne bakmadan, ceketindeki bir noktaya g\u00f6zlerini dikip, deminkinden daha yava\u015f bir sesle dedi ki:<\/p>\n
“Siz Komutan\u0131 tan\u0131m\u0131yorsunuz; kendinizi -ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n- bize g\u00f6re bir \u00e7e\u015fit yabanc\u0131 yerine koyuyorsunuz; fakat, inan\u0131n bana, h\u00fckm\u00fcn\u00fcze pek fazla de\u011fer verilemez. \u0130dam t\u00f6reninde yaln\u0131z bulunaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 i\u015fitti\u011fim zaman, sevinmi\u015ftim sadece. Komutan bunu bana bir darbe olarak haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131, ama ben onu kendi yarar\u0131ma kullanaca\u011f\u0131m. Kimse kula\u011f\u0131n\u0131za yalan bir \u015fey f\u0131s\u0131lday\u0131p, ka\u015f g\u00f6z i\u015faretleriyle akl\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7elmeden -ki t\u00f6ren kalabal\u0131k oldu\u011fu zaman ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bu gibi \u015feylerden- evet, akl\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7elmeden, a\u00e7\u0131klamam\u0131 dinlediniz, makineyi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz ve biraz sonra da idam t\u00f6renini seyredeceksiniz. \u015eimdiden h\u00fckm\u00fcn\u00fcz\u00fc vermi\u015fsinizdir, ku\u015fkusuz, hala zihninizi kurcalayan ufak tefek \u015feyler varsa, t\u00f6reni g\u00f6r\u00fcnce bunlar da kaybolacakt\u0131r. Sizden \u015fimdi \u015funu rica ediyorum: Komutana kar\u015f\u0131 bana yard\u0131m ediniz!” Yolcu hemen s\u00f6z\u00fcn\u00fc kesip, “Nas\u0131l olur?” diye ba\u011f\u0131rd\u0131, “\u0130mkans\u0131z bir \u015fey bu. Ne yard\u0131m edebilirim size, ne de engel olabilirim. Burada hi\u00e7bir \u015fey gelmez elimden!” “Gelir!” dedi subay. Yolcu, subay\u0131n yumruklar\u0131n\u0131 s\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, adeta korku i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc. Daha \u0131srarl\u0131 bir tav\u0131rla: “Gelir!” diye yineledi subay. “Parlak bir d\u00fc\u015f\u00fcncem var. Siz, h\u00fckm\u00fcn\u00fcz\u00fcn etkisiz kalaca\u011f\u0131na inan\u0131yorsunuz. Bense, etkili olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Diyebilirim ki hakl\u0131s\u0131n\u0131z; peki, bu gelene\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in, etkisiz olana bile ba\u015fvurmak gerekmez mi? \u00d6yleyse d\u00fc\u015f\u00fcncemi dinleyin. Sizin yapaca\u011f\u0131n\u0131z ilk gerekli \u015fey; bu g\u00f6rd\u00fcklerinize dair verdi\u011finiz h\u00fck\u00fcm konusunda elinizden geldi\u011fi kadar bir \u015fey s\u00f6ylememek. Size do\u011frudan do\u011fruya bir \u015fey sorulmad\u0131k\u00e7a, a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7mamal\u0131s\u0131n\u0131z; s\u00f6yledikleriniz de k\u0131sa ve genel olsun; \u00f6y1e davran\u0131n ki, sorunu tart\u0131\u015fmamay\u0131 ye\u011fledi\u011finiz art\u0131k tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fcz\u00fcn kalmad\u0131\u011f\u0131, a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7acak olursan\u0131z \u00e7ok sert bir dil kullanaca\u011f\u0131n\u0131z, anla\u015f\u0131l\u0131versin. Size yalan s\u00f6ylemiyorum, ha\u015fa; sadece, k\u0131sa cevaplar verin; s\u00f6zgelimi, “Evet, t\u00f6rende bulundum,” yada, “Evet, anlatt\u0131lar” gibi. \u0130\u015fte bu kadar.<\/p>\n
“G\u00f6sterece\u011finiz her t\u00fcrl\u00fc sab\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa yeter derecede neden bulunabilir, sizin i\u00e7in; ger\u00e7i Komutan buna ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc anlam verir, ama zarar\u0131 yok. Ku\u015fkusuz o, maksad\u0131n\u0131z\u0131 yanl\u0131\u015f anlay\u0131p kendi keyfine g\u00f6re yorumlayacakt\u0131r ki, benim tasar\u0131m da bununla ilgili: Yar\u0131n Komutan\u0131n dairesinde, b\u00fct\u00fcn memurlar\u0131n kat\u0131laca\u011f\u0131 bir toplant\u0131 yap\u0131lacak; ba\u015fkan: Komutan. Bu toplant\u0131lar\u0131 halk\u0131n da seyretmesine neden olacak soyda bir adamd\u0131r o. Seyircilerle, her zaman t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m dolu olan bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 sa\u00e7ak yapt\u0131r\u0131rd\u0131. Bu toplant\u0131lara kat\u0131lmak i\u00e7in beni de zorluyorlar, ama i\u00e7im bulan\u0131yor her seferinde! Neyse, siz bu toplant\u0131ya kesinlikle \u00e7a\u011fr\u0131lacaks\u0131n\u0131z, hele bug\u00fcn size s\u00f6yledi\u011fim gibi hareket ederseniz, bu \u00e7a\u011fr\u0131 \u00f6nemli bir dilek haline gelir, yok anla\u015f\u0131lmaz bir nedenden dolay\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131lmazsan\u0131z, siz kendiniz bir \u00e7a\u011fr\u0131 isteyin; mutlaka al\u0131rs\u0131n\u0131z. Demek yar\u0131n, Komutan\u0131n locas\u0131nda han\u0131mlarla oturuyorsunuz? Orada bulundu\u011funuzdan emin olmak i\u00e7in o, boyuna yukar\u0131 bak\u0131yor. Yaln\u0131z dinleyicileri etkilemek i\u00e7in g\u00fcndeme al\u0131nan birtak\u0131m sa\u00e7ma sapan, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u015fey1erden sonra -bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu liman i\u015fleridir, sadece liman i\u015f1eri!- Evet, bu g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u015feylerden sonra, s\u0131ra bizim ceza usul\u00fcn\u00fcn tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na gelir. Komutan meseleyi sunmazsa, yada vaktinde sunmazsa, gere\u011fine bakar\u0131m. Hemen aya\u011fa kalk\u0131p, bug\u00fcnk\u00fc idam t\u00f6reninin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiririm. K\u0131saca, tek t\u00fcmceyle. Bu ola\u011fan bir \u015fey de\u011fil, ama ben b\u00f6yle deme\u00e7 vermesini de bilirim. Komutan her zamanki gibi, dost\u00e7a g\u00fcl\u00fcmsemeyle bana te\u015fekk\u00fcr eder, derken kendini tutamaz, aray\u0131p da bulamad\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsat eline ge\u00e7mi\u015ftir art\u0131k. “\u015eimdi bildirildi\u011fine g\u00f6re” diyecektir, yada buna benzer bir \u015feyler, “Bir idam t\u00f6reni yap\u0131lm\u0131\u015f. \u015eunu da s\u00f6ylemek isterim ki, bu t\u00f6reni, geli\u015fiyle s\u00f6m\u00fcrgemizi son derece onurland\u0131ran \u00fcnl\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 da seyretmi\u015ftir. Toplant\u0131m\u0131z\u0131n bug\u00fcnk\u00fc oturumunda bulunmas\u0131, bu olay\u0131 daha bir \u00f6nemli k\u0131lmakta. \u015eimdi \u00fcnl\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131dan, gelenekli idam usul\u00fcm\u00fcz ve idamdan \u00f6nceki a\u015famalar \u00fczerinde verdi\u011fi h\u00fckm\u00fc bize bildirmesin rica etsek nas\u0131l olur?” Tabii alabildi\u011fine bir alk\u0131\u015f tufan\u0131 ve gene bir onaylama; benim istedi\u011fim de bu zaten. Sonra, Komutan sizi ba\u015f\u0131yla selamlay\u0131p \u015f\u00f6y1e diyecektir: “\u00d6yleyse, burada toplananlar ad\u0131na, sizden rica ediyorum.” Ve siz, locan\u0131n \u00f6n\u00fcne do\u011fru ilerlersiniz. Ellerinizi herkesin g\u00f6rebilece\u011fi bir yere dayay\u0131n, yoksa han\u0131mlar kap\u0131p, parmaklar\u0131n\u0131z\u0131 s\u0131karlar. Derken, art\u0131k konu\u015fabilirsiniz. Bilmiyorum, bu an\u0131 beklerken duyaca\u011f\u0131m heyecana nas\u0131l dayanabilece\u011fim. Sak\u0131n, konu\u015furken kendinizi s\u0131kmay\u0131n, ger\u00e7e\u011fi y\u00fcksek sesle ba\u011f\u0131r\u0131n; h\u00fckm\u00fcn\u00fcz\u00fc, sars\u0131lmaz inanc\u0131n\u0131z\u0131 Komutan\u0131n y\u00fcz\u00fcne do\u011fru hayk\u0131r\u0131n. Fakat, huyunuza uygun olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, belki b\u00f6yle bir \u015fey yapmak ho\u015funuza gitmez, belki de bunlar sizin orada ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yap\u0131l\u0131r; ama zarar\u0131 yok; etkisinden bir \u015fey kaybetmez, aya\u011fa kalkmadan birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6yleyin, hatta f\u0131s\u0131ldasan\u0131z da olur; alt\u0131n\u0131zda oturan memurlar i\u015fitsin, yeter; halk\u0131n bu usule taraftar olmad\u0131\u011f\u0131ndan g\u0131c\u0131rdayan tekerlekten, kopuk kay\u0131\u015ftan, kirli ke\u00e7e t\u0131ka\u00e7tan s\u00f6z a\u00e7man\u0131za da gerek yok; hay\u0131r, onlar\u0131 bana b\u0131rak\u0131n; \u015fu s\u00f6z\u00fcme inan\u0131n ki, su\u00e7lamalar\u0131m, onu toplant\u0131 sonundan d\u0131\u015far\u0131 atmasa bile, dize getirip, “Ey eski Komutan, \u00f6n\u00fcnde sayg\u0131yla e\u011filiyorum!” dedirtecektir. \u0130\u015fte d\u00fc\u015f\u00fcncemi s\u00f6yledim; bana bu i\u015fte yard\u0131m edecek misiniz? Bunu istiyorsunuz tabii; hem, yapmak zorundas\u0131n\u0131z da.” Subay, yolcuyu iki kolundan tutup, \u00e7abuk \u00e7abuk soluyarak, g\u00f6zlerinin i\u00e7ine bakt\u0131. Son s\u00f6z\u00fc \u00f6yle y\u00fcksek bir sesle ba\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 ki, askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc korkudan s\u0131\u00e7rayarak kulak kesilmi\u015fti; tek s\u00f6zc\u00fck anlamad\u0131klar\u0131 halde, yeme\u011fi yar\u0131da b\u0131rakm\u0131\u015f, yolcuya bak\u0131yor, bir yandan da a\u011f\u0131zlar\u0131ndaki lokmay\u0131 \u00e7i\u011fniyorlard\u0131.<\/p>\n
Yolcu, verece\u011fi cevab\u0131 daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131; teredd\u00fct etmiyordu, \u00e7ok \u015feyler g\u00f6r\u00fcp ge\u00e7irmi\u015fti hayat\u0131nda; sayg\u0131 de\u011fer bir kimseydi ve hi\u00e7bir \u015feyden korkusu yoktu. Ama h\u00fck\u00fcml\u00fc ile askere bak\u0131p, bir an duralad\u0131. Bir \u015fey s\u00f6ylemesi gerekti; sonunda, “Hay\u0131r,” dedi. Subay\u0131n g\u00f6zleri birka\u00e7 defa k\u0131rp\u0131\u015ft\u0131; fakat bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yolcunun \u00fczerinden ay\u0131rmad\u0131. “A\u00e7\u0131klamam\u0131 ister misiniz?” diye sordu yolcu. Subay, evet der gibi, sessizce ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131. Bunun \u00fczerine, “Usul\u00fcn\u00fcz\u00fc do\u011fru bulmuyorum,” dedi yolcu. “Bana s\u0131rr\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7madan \u00f6nce bile -s\u0131rr\u0131n\u0131z\u0131 hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131\u011fa vurmayaca\u011f\u0131ma emin olabilirsiniz- evet, daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta, acaba bu i\u015fe kar\u0131\u015fmak bana d\u00fc\u015fer mi, kar\u0131\u015f\u0131rsam, ufac\u0131k ta olsa bir ba\u015far\u0131 elde edebilir miyim, diye kendi kendime sormu\u015ftum. Kime y\u00f6nelmem gerekti\u011fini \u00f6\u011frendim art\u0131k: Komutana, tabiatiyle. Siz bunu \u00e7ok iyi belirttiniz; fakat karar\u0131m\u0131 daha fazla g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f de\u011filsiniz; tersine i\u00e7ten inanc\u0131n\u0131z beni \u00e7ok duyguland\u0131rd\u0131, ama d\u00fc\u015f\u00fcncemi etkilemez bu.”<\/p>\n
Subay, sesini \u00e7\u0131karmad\u0131; makineye d\u00f6nd\u00fc; pirin\u00e7 \u00e7ubu\u011fun birini s\u0131k\u0131ca kavray\u0131p, her \u015feyin yerli yerinde , o1up olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak istercesine geriye do\u011fru yaslanarak, Nakka\u015f\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irdi. Askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc anla\u015fm\u0131\u015f gibiydi; kay\u0131\u015flarla s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fc\u00e7 bela k\u0131m\u0131ldad\u0131\u011f\u0131 halde h\u00fck\u00fcml\u00fc, i\u015fmarla askere bir \u015fey1er anlat\u0131yordu; \u00fczerine do\u011fru e\u011filince, kula\u011f\u0131na ne f\u0131s\u0131ldad\u0131ysa, asker evet der gibi ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131.<\/p>\n
Yolcu, subay\u0131n yan\u0131na gidip dedi ki: “Niyetimin ne oldu\u011funu hen\u00fcz bilmiyorsunuz. Usul\u00fcn\u00fcz hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc Komutana s\u00f6yleyece\u011fim, elbette; fakat genel bir toplant\u0131da filan de\u011fil, \u00f6zel olarak; burada fazlaca kalacak de\u011filim zaten, herhangi bir toplant\u0131da bulunmam olanaks\u0131z; yar\u0131n sabah erkenden uzaklara gidiyorum; hemen yola \u00e7\u0131kmasam bile, art\u0131k gemimde olurum.”<\/p>\n
Subay, s\u00f6ylenenleri dinler g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Kendi kendine, “Demek usul\u00fcm\u00fcz\u00fc inand\u0131r\u0131c\u0131 bulmad\u0131n\u0131z?” dedi; ve, \u00e7ocuk\u00e7a bir \u015feye g\u00fcl\u00fcmseyen, fakat bu g\u00fcl\u00fcmseme gerisinde kendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini s\u00fcrd\u00fcren ihtiyarlar gibi g\u00fcl\u00fcmsedi. “\u00d6yleyse zaman\u0131 geldi art\u0131k.” dedi sonunda ve parlak g\u00f6zleriyle birdenbire yolcuya bakt\u0131; biraz meydan okuyan, biraz da, yard\u0131m i\u00e7in yalvaran bir ifade vard\u0131 bu g\u00f6zlerde. “Neyin zaman\u0131 geldi?” diye sordu yolcu huylanarak; fakat cevap alamad\u0131.<\/p>\n
Subay, yerli diliyle: “Serbestsin!” dedi h\u00fck\u00fcml\u00fcye. Adam, ilkin inanamad\u0131. “Evet, serbestsin art\u0131k!” dedi subay. H\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn y\u00fcz\u00fcnde ilk defa olarak ger\u00e7ek bir canl\u0131l\u0131k uyanmaya ba\u015flad\u0131. Do\u011fru muydu? Yoksa bu, yine de\u011fi\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olan, subay\u0131n ge\u00e7ici bir iste\u011finden mi ibaretti? Yoksa yabanc\u0131 m\u0131 yalvarm\u0131\u015ft\u0131 ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 i\u00e7in? Neydi bu? \u0130nsan, bu sorular\u0131 h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn y\u00fcz\u00fcnden okuyabilirdi. Fakat fazla devam etmedi. Ne olursa olsun, ger\u00e7ekten serbest olmak istiyordu; T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7abalama\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
“Kay\u0131\u015flar\u0131m\u0131 koparacaks\u0131n,” diye ba\u011f\u0131rd\u0131 subay, “rahat dur! \u015eimdi \u00e7\u00f6zeriz.” Kendisine yard\u0131m etmesi i\u00e7in askere i\u015faret edip, i\u015fe koyuldu. H\u00fck\u00fcml\u00fc kendi kendine g\u00fcl\u00fcyordu. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc, bir subaydan yana, bir askerden yana \u00e7eviriyor, yolcuyu da ihmal etmiyordu.<\/p>\n
“D\u0131\u015far\u0131 \u00e7ek \u015funu” diye emretti subay. \u00dcst yanda T\u0131rm\u0131k bulundu\u011fu i\u00e7in, biraz \u00f6zen isteyen bir i\u015fti bu. Nitekim h\u00fck\u00fcml\u00fc sab\u0131rs\u0131zlan\u0131p \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u0131rt\u0131 yer yer t\u0131rmalanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Subay\u0131n, art\u0131k h\u00fck\u00fcm1\u00fcye pek a1d\u0131rd\u0131\u011f\u0131 yoktu. Yolcunun yan\u0131na gelip, cebinden k\u00fc\u00e7\u00fck deri \u00e7antay\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131; ka\u011f\u0131tlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rarak, i\u00e7inden arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulup yolcuya g\u00f6sterdi, “Okuyun!” dedi. “Okuyamam,” dedi yolcu, “s\u00f6yledim size, bu yaz\u0131lardan bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131. “Yak\u0131ndan bakmaya \u00e7a1\u0131\u015f\u0131n.” dedi subay ve birlikte okuyabilmek i\u00e7in yolcunun yan\u0131na sokuldu. Fakat bu da yarar sa\u011flamay\u0131nca, yolcunun, yaz\u0131y\u0131 izleyebilmesi i\u00e7in ser\u00e7e parma\u011f\u0131n\u0131 ka\u011f\u0131d\u0131n \u00fczerinde, de\u011fdirmeden -sanki ka\u011f\u0131d\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc, temas\u0131yla kirletmeye cesaret edemiyormu\u015f gibi- parma\u011f\u0131n\u0131 de\u011fdirmeden gezdirerek, yaz\u0131n\u0131n ana hatlar\u0131n\u0131 \u00e7izdi. Yolcu, hi\u00e7 olmazsa, bu i\u015fte subay\u0131 memnun etmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterdi, fakat bir t\u00fcrl\u00fc s\u00f6kemiyordu: “AD\u0130L OL!\u00a0 diye yaz\u0131l\u0131 orada,” dedi. “Art\u0131k okuyabilirsiniz tabii.” Yolcu, ka\u011f\u0131d\u0131n \u00fczerine \u00f6yle e\u011filmi\u015fti ki, subay, elini s\u00fcrer diye korkarak, hemen geri \u00e7ekti; yolcu bir \u015fey s\u00f6ylemedi, ama yaz\u0131y\u0131 hala s\u00f6kemedi\u011fi besbelliydi. “Adil ol! yaz\u0131l\u0131 orada.” diye tekrar etti subay. “Belki.” dedi yolcu, “inan\u0131yorum size.” “Peki, \u00f6yleyse,” dedi subay; hi\u00e7 olmazsa biraz tatmin o1mu\u015ftu; merdivene \u00e7\u0131kt\u0131; ka\u011f\u0131d\u0131 dikkatle Nakka\u015f\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirdi; b\u00fct\u00fcn di\u015fli \u00e7arklar\u0131 yeni ba\u015ftan d\u00fczenleniyor gibiydi; belki d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fcnmeyen, son derece k\u00fc\u00e7\u00fck tekerleklerin de g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini gerektiren, zahmetli bir i\u015fti bu; \u00f6y1e ki, subay\u0131n ba\u015f\u0131 ara s\u0131ra Nakka\u015f\u0131n i\u00e7ine girip g\u00f6zden kayboluyordu; i\u015fte b\u00f6yle bir dikkatle haz\u0131rlamak zorundayd\u0131 makineyi.<\/p>\n
Yolcu, a\u015fa\u011f\u0131dan, onun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 hi\u00e7 ara vermeden seyretti\u011fi i\u00e7in boynu a\u011fr\u0131ma\u011fa, g\u00f6zleri g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc dolduran g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131yla kama\u015farak, s\u0131zlama\u011fa ba\u015flad\u0131. Askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc ba\u015fba\u015fa vermi\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Adam\u0131n, daha \u00f6nce mezar\u0131n i\u00e7ine at\u0131lan g\u00f6mle\u011fiyle pantalonu, askerin s\u00fcng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ucuyla \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6mlek fena halde pislendi\u011fi i\u00e7in, sahibi onu kovadaki suyla y\u0131kad\u0131. G\u00f6mlek1e pantalonu giyince, askerle birlikte kahkahayla g\u00fclmekten kendini alamad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc esvab\u0131n arkas\u0131 y\u0131rt\u0131kt\u0131. H\u00fck\u00fcml\u00fc, askeri e\u011flendirme\u011fi kendisine \u00f6dev bilmi\u015f olacak ki, yere \u00e7\u00f6melip zevkten dizini d\u00f6ven askerin \u00f6n\u00fcnde, y\u0131rt\u0131k p\u0131rt\u0131k elbisesiyle sa\u011fa sola d\u00f6n\u00fcp boy g\u00f6steriyordu. Fakat, efendilere sayg\u0131 g\u00f6sterisi olarak, ikisi de birdenbire ne\u015felerini tutup, kendilerine \u00e7eki d\u00fczen verdiler.<\/p>\n
Subay, sonunda yukar\u0131daki i\u015fini bitirince makineyi ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irdi, g\u00fcl\u00fcmseyerek; derken, o ana kadar a\u00e7\u0131k duran nakka\u015f\u0131n kapa\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rt\u00fcp a\u015fa\u011f\u0131 indi; \u00f6nce mezar\u0131n i\u00e7ine, sonra da h\u00fck\u00fcml\u00fcye bak\u0131p, esvab\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 memnunlukla g\u00f6r\u00fcnce, elini y\u0131kamak \u00fczere su kovas\u0131n\u0131n yan\u0131na gitti; suyun, i\u011frenilecek derecede pis oldu\u011funu yeni fark ediyordu; ellerini y\u0131kayamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fclme\u011fe ba\u015flad\u0131; sonunda, kuma soktu ellerini -bu son \u00e7are ho\u015funa gitmemi\u015fti ama ne yaps\u0131n, mecburdu- derken dimdik do\u011frulup ceketinin d\u00fc\u011fmelerini \u00e7\u00f6zme\u011fe ba\u015flad\u0131. Tam o s\u0131rada, yakas\u0131n\u0131n \u00fczerinden ba\u011flam\u0131\u015f oldu\u011fu iki kad\u0131n mendili elinin \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015ft\u00fc. “Al \u015fu mendillerini!” deyip h\u00fck\u00fcml\u00fcye do\u011fru f\u0131rlatt\u0131. Ve yolcuya “Han\u0131mlar\u0131n arma\u011fan\u0131” diye a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n
\u00d6nce \u00fcniformas\u0131n\u0131n ceketini, sonra b\u00fct\u00fcn esvab\u0131n\u0131, \u00fczerinden \u00e7abuk \u00e7abuk \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 halde, her birini sevgiyle, \u00f6zenle tutuyor, hatta, ceketindeki g\u00fcm\u00fc\u015f kordonu parmaklar\u0131yla ok\u015fay\u0131p, p\u00fcsk\u00fcllere ikide bir fiske vuruyordu. Bu sevgiyle kar\u0131\u015f\u0131k \u00f6zen ku\u015fkusuz, \u00fczerinden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 esvab\u0131n\u0131 istemiye istemiye mezar\u0131n i\u00e7ine atmas\u0131ndan ileri geliyordu. En son kalan, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131l\u0131c\u0131yla, k\u0131l\u0131\u00e7 kay\u0131\u015f\u0131 idi. K\u0131l\u0131c\u0131 k\u0131n\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p k\u0131rd\u0131; sonra par\u00e7alar\u0131n\u0131 toplay\u0131p, k\u0131n\u0131yla, kay\u0131\u015f\u0131yla birlikte, \u00f6yle bir \u015fiddetle f\u0131rlatt\u0131 ki, mezar\u0131n i\u00e7i g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle doldu.<\/p>\n
Art\u0131k \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plakt\u0131. Yolcu, duda\u011f\u0131n\u0131 \u0131s\u0131r\u0131p hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6y1emedi. Ne olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyordu, ama subay\u0131 ne yaparsa yaps\u0131n \u00f6nlemeye hakk\u0131 yoktu. Candan ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ceza usul\u00fcn\u00fcn sonu yakla\u015ft\u0131ysa -belki de bu i\u015fi kendisine \u00f6dev bilen yolcunun i\u015fe kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n bir sonucu olarak- subay do\u011fru hareket ediyor demekti; yolcu da onun yerinde olsa, ayn\u0131 \u015feyi yapard\u0131.<\/p>\n
Askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc, ne oldu\u011funu ilkin anlayamad\u0131; daha do\u011frusu bakt\u0131klar\u0131 bile yoktu. H\u00fck\u00fcml\u00fc, mendillerini geri ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in seviniyordu; fakat sevinmesi uzun s\u00fcrmedi; asker, ans\u0131z\u0131n elinden kap\u0131p, kay\u0131\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131na soktu, \u015fimdi de h\u00fck\u00fcml\u00fc mendilleri oradan \u00e7ekip almak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yordu ama, askerin f\u0131rsat verdi\u011fi yoktu. Aralar\u0131nda yar\u0131 \u015faka, yar\u0131 ciddi bir g\u00fcre\u015f ba\u015flad\u0131. Ancak anadan do\u011fma \u00e7\u0131plak kald\u0131\u011f\u0131 zaman fark ettiler, subay\u0131. B\u00fcy\u00fck bir yazg\u0131 de\u011fi\u015fmesine tan\u0131kl\u0131k edilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00f6zellikle h\u00fck\u00fcml\u00fcy\u00fc \u00e7ok etki1emi\u015fti. \u015eimdi de subay\u0131n ba\u015f\u0131na gelecekti kendi ba\u015f\u0131na gelen; belki de son hadde kadar. Besbelliydi yabanc\u0131n\u0131n b\u00f6yle emretti\u011fi. Demek \u00f6c\u00fc al\u0131nacakt\u0131. Kendisi sonuna kadar ac\u0131 \u00e7ekmemi\u015fti ama, \u00f6\u00e7 son hadde kadar al\u0131nmal\u0131yd\u0131. Birdenbire beliren kaba, sessiz bir s\u0131r\u0131t\u0131\u015f, y\u00fcz\u00fcnde tak\u0131ld\u0131 kald\u0131.<\/p>\n
Fakat subay makineye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Makineden iyi anlad\u0131\u011f\u0131 daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta belliydi, ama \u015fimdi \u00f6yle bir kullan\u0131\u015f makinenin \u00f6yle bir itaat edi\u015fi vard\u0131 ki, g\u00f6r\u00fcp de a\u011flamamak elde de\u011fildi. Elini \u015f\u00f6yle bir uzatmas\u0131yla T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n -subay\u0131 \u00e7ekip alabilecek \u015fekilde ayar edilinceye kadar- birka\u00e7 defa kalk\u0131p inmesi bir oldu; kenar\u0131na dokunur dokunmaz yatak titreme\u011fe ba\u015flad\u0131; ke\u00e7e t\u0131ka\u00e7 tam a\u011fz\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne geldi; subay\u0131n, t\u0131kac\u0131 a\u011fz\u0131na almak istemedi\u011fi besbelliydi; fakat ancak bir an s\u00fcrd\u00fc bu, sonra boyun e\u011fip, kabullendi. Her \u015fey haz\u0131rd\u0131; yaln\u0131z kay\u0131\u015flar yana sarkm\u0131\u015ft\u0131, ama zaten gereksizdi onlar, subay\u0131n ba\u011flanma\u011fa ihtiyac\u0131 yoktu. Derken, kay\u0131\u015flar h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u00fcne ili\u015fti; ona g\u00f6re, t\u00f6ren tam say\u0131lmazd\u0131, kay\u0131\u015flar ba\u011flanmad\u0131k\u00e7a; askere sevin\u00e7le i\u015faret edip, ikisi birden subay\u0131 ba\u011flamak \u00fczere makineye do\u011fru ko\u015ftular. Beriki, Nakka\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kald\u0131rac\u0131 itmek i\u00e7in aya\u011f\u0131n\u0131n birini uzatm\u0131\u015ft\u0131, adamlar\u0131n geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce aya\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ekip kendisini ba\u011flatt\u0131. Fakat kald\u0131raca uzanamazd\u0131 art\u0131k; ne asker bilirdi yerini, ne de h\u00fck\u00fcml\u00fc; yolcu ise hi\u00e7bir \u015feye el s\u00fcrmeme\u011fe karar vermi\u015fti. Gere\u011fi de yoktu zaten; kay\u0131\u015flar ba\u011flan\u0131r ba\u011flanmaz makine \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131; yatak titredi; i\u011fneler, derinin \u00fcst\u00fcnde titre\u015fip par\u0131ldad\u0131; T\u0131rm\u0131k, kalk\u0131p indi. Yolcu seyretmekteydi; Nakka\u015f\u0131n i\u00e7indeki bir tekerle\u011fin g\u0131c\u0131rdamas\u0131 gerekti\u011fini unutmu\u015ftu; her \u015fey yerli yerindeydi; ufac\u0131k bir v\u0131z\u0131lt\u0131 bile duyulmuyordu.<\/p>\n
Makine, b\u00f6yle sessiz sessiz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, dikkati \u00e7ekmiyordu. Yolcu bir ara askerle h\u00fck\u00fcml\u00fcye bakt\u0131. H\u00fck\u00fcml\u00fc \u00f6tekine nispetle daha bir canlanm\u0131\u015ft\u0131; makinenin her \u015feyiyle ilgileniyor, kah e\u011filip, kah ayak ucuna bas\u0131p do\u011frularak, \u015fahadet parma\u011f\u0131yla askere birtak\u0131m ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00f6steriyordu. Yolcunun can\u0131n\u0131 s\u0131kt\u0131 bu. Sonuna kadar orada kalmaya karar vermi\u015fti ama, bu ikisinin halini seyretmeye dayanam\u0131yordu. Haydi siz evinize gidin!” dedi. Asker gitmeye raz\u0131yd\u0131, fakat h\u00fck\u00fcml\u00fc bu emri bir ceza saym\u0131\u015ft\u0131 sanki. Sayg\u0131yla el ba\u011flay\u0131p, kalmas\u0131na izin verilmesi i\u00e7in yalvarma\u011fa ba\u015flad\u0131; yolcu hay\u0131r dercesine ba\u015f\u0131n\u0131 sert sert sallay\u0131nca, bu sefer diz \u00e7\u00f6kt\u00fc. Yolcu emir vermenin fayda etmedi\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131; tam yanlar\u0131na gidip kovalayacakt\u0131 ki, o s\u0131rada, yukar\u0131dan, Nakka\u015f\u0131n i\u00e7inden bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc duydu. Ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p bakt\u0131. 0 di\u015fli \u00e7ark yine bir i\u015f \u00e7\u0131karacak m\u0131yd\u0131? Fakat bamba\u015fka bir \u015feydi bu. Nakka\u015f\u0131n kapa\u011f\u0131 yava\u015f\u00e7a kalk\u0131p, trak diye a\u00e7\u01311d\u0131. Di\u015fli bir \u00e7ark\u0131n di\u015fleri g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, sonra y\u00fckseldi ve \u00e7ok ge\u00e7meden b\u00fct\u00fcn tekerlek meydana \u00e7\u0131kt\u0131; sanki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7, Nakka\u015f\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tekerle\u011fe yer kalmam\u0131\u015ft\u0131; tekerlek y\u00fckseldi, y\u00fckseldi ve Nakka\u015f\u0131n kenar\u0131na gelince d\u00fc\u015ft\u00fc, kumun \u00fczerinde biraz yuvarland\u0131ktan sonra yan \u00fcst\u00fc kala kald\u0131. Fakat onun arkas\u0131ndan bir ikinci tekerlek daha \u00e7\u0131k\u0131yordu; onun arkas\u0131ndan da ba\u015fkalar\u0131, irili ufakl\u0131, hatta g\u00f6zle fark edilemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u00fcr\u00fc tekerlek, ayn\u0131 sona u\u011fruyor; fakat her bak\u0131\u015fta insan, “Eh art\u0131k Nakka\u015f tamam\u0131yla bo\u015falm\u0131\u015ft\u0131r” deme\u011fe kalmadan yeni yeni tekerlekler meydana \u00e7\u0131k\u0131p d\u00fc\u015f\u00fcyor, kumun \u00fczerinde yuvarlanarak, yan \u00fcst\u00fc kalakal\u0131yordu. Bu acayip olay kar\u015f\u0131s\u0131nda, h\u00fck\u00fcml\u00fc, yolcunun emrini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn unutmu\u015ftu; di\u015fli \u00e7arklar onu b\u00fcy\u00fclemi\u015fti adeta; yakalamaya u\u011fra\u015f\u0131yor, ayn\u0131 zamanda da, yard\u0131m etmesi i\u00e7in askeri zorluyordu. Fakat her seferinde, elini korkuyla geri \u00e7ekiyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc tam o s\u0131rada d\u00fc\u015f\u00fcp s\u0131\u00e7raya s\u0131\u00e7raya \u00fczerine do\u011fru gelen bir ba\u015fka tekerlekler onu \u00fcrk\u00fct\u00fcyordu.<\/p>\n
Yolcunun cani m\u00fcthi\u015f s\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; makine g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde par\u00e7alan\u0131yordu; sessiz sessiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bir hileden ibaretti; subaydan yana \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen bir duygu vard\u0131 i\u00e7inde; \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k kendini koruyacak bir durumda de\u011fildi subay. B\u00fct\u00fcn dikkatini yuvarlanan di\u015fli \u00e7arklar \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in, makinenin geri kalan k\u0131sm\u0131na bakmay\u0131 unutmu\u015ftu; son di\u015fli \u00e7ark da Nakka\u015ftan ayr\u0131l\u0131nca, T\u0131rm\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine do\u011fru e\u011fildi; bu sefer hi\u00e7 beklemedi\u011fi, daha tats\u0131z bir \u015feyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. T\u0131rm\u0131k yazm\u0131yor, sadece saplan\u0131yordu; yatak ise g\u00f6vdeyi d\u00f6nd\u00fcrmeden, sadece titreyerek, i\u011fnelere do\u011fru kald\u0131r\u0131yordu. Yolcu bir \u015feyler yapmak istiyordu makineyi durdurmak i\u00e7in; subay\u0131n \u00f6zledi\u011fi nefis bir i\u015fkence de\u011fildi bu; d\u00fcped\u00fcz cinayetti. Ellerini uzatt\u0131. Fakat tam o s\u0131rada, T\u0131rm\u0131k eskiden yaln\u0131z on iki saatte yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, g\u00f6vdeyle birlikte kalk\u0131p yana \u00e7ekildi. G\u00f6vdenin \u00fcst\u00fcndeki say\u0131s\u0131z deliklerden susuz kan bo\u015fan\u0131yordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc su f\u0131skiyeleri de \u00e7al\u0131\u015fmaz olmu\u015ftu. Sonuncu hareket de ba\u015far\u0131lamad\u0131; uzun i\u011fnelerin ucuna yap\u0131\u015f\u0131p kalan g\u00f6vde bir t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015fm\u00fcyor, her bir yan\u0131ndan sel gibi kan bo\u015fan\u0131rken, mezar\u0131n \u00fcst\u00fcnde as\u0131l\u0131 duruyordu. Eski yerine d\u00f6nmeye u\u011fra\u015fan T\u0131rm\u0131k, sanki y\u00fck\u00fcnden hen\u00fcz kurtulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f gibi orada, mezar\u0131n \u00fcst\u00fcnde kalakalm\u0131\u015ft\u0131. Yolcu, askerle h\u00fck\u00fcml\u00fcye, “Ge1in, yard\u0131m edin!” diye ba\u011f\u0131r\u0131p, subay\u0131n ayaklar\u0131ndan tuttu. \u00d6tekilerde ba\u015f\u0131ndan tutarsa, subay, yava\u015f\u00e7a i\u011fnelerden kurtar\u0131labilir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, ayaklar\u0131ndan itmek istemi\u015fti, fakat onlar gelip gelmemekte teredd\u00fct ediyorlard\u0131; hatta h\u00fck\u00fcml\u00fc arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc; bunun \u00fczerine yolcu, yanlar\u0131na gidip onlar\u0131 subay\u0131n ba\u015f\u0131na do\u011fru itelemek zorunda kald\u0131. Tam o s\u0131rada, -adeta elinde olmadan-, cesedin y\u00fcz\u00fcne bakt\u0131. Hayattaki gibiydi; vadedilen kurtulu\u015ftan eser yoktu; makinede ba\u015fkalar\u0131n\u0131n buldu\u011fu \u015feyi bulamam\u0131\u015ft\u0131 subay; dudaklar birbirine s\u0131ms\u0131k\u0131 yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131; g\u00f6zler a\u00e7\u0131kt\u0131; durgun ve inan\u00e7 dolu bak\u0131\u015flar\u0131yla, hayattaki ifadenin t\u0131pk\u0131s\u0131 vard\u0131, bu g\u00f6zlerde; aln\u0131na, b\u00fcy\u00fck demirin ucu sap1anm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Yolcu, arkas\u0131nda askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc, s\u00f6m\u00fcrgenin ilk evlerine var\u0131nca, asker bunlardan birini g\u00f6sterip, “\u0130\u015fte \u00e7ay-evi” dedi.<\/p>\n
Duvarlar\u0131yla tavan\u0131 t\u00fct\u00fcnden kararm\u0131\u015f, derin, al\u00e7ak ve ma\u011farams\u0131 bir bo\u015fluk vard\u0131, evin zemin kat\u0131nda. Bu bo\u015flu\u011fun \u00f6n\u00fc tamam\u0131yla yola a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00e7ay-evi, hepsi de harap bir halde bulunan s\u00f6m\u00fcrgenin \u00f6b\u00fcr evlerinden -Komutan\u0131n muhte\u015fem karargah\u0131n\u0131n \u00e7evresindeki evler de dahil- \u00f6b\u00fcr evlerden pek az farkl\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, yolcunun \u00fczerinde adeta eski bir tarihsel eser etkisi b\u0131rakm\u0131\u015f, ona ge\u00e7mi\u015f g\u00fcnlerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc duyurmu\u015ftu. Ard\u0131ndan y\u00fcr\u00fcyen arkada\u015flar\u0131y1a birlikte evin yan\u0131na gitti; yolun \u00fczerindeki iki bo\u015f masan\u0131n aras\u0131nda durup, i\u00e7eriden gelen a\u011f\u0131r, serin havay\u0131 burnuna \u00e7ekti. “Eski Komutan burada g\u00f6m\u00fcl\u00fcd\u00fcr,” dedi asker. “Papaz, kilisenin avlusuna g\u00f6m\u00fclmesine izin vermedi\u011fi i\u00e7in bir s\u00fcre g\u00f6mecek yer bulunamam\u0131\u015ft\u0131; sonunda buraya g\u00f6md\u00fcler. Subay size bunun s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmemi\u015ftir, ku\u015fkusuz; \u00e7\u00fcnk\u00fc onun kadar onu utand\u0131ran bir \u015fey yoktur. Hatta, geceleyin birka\u00e7 defa mezar\u0131 kaz\u0131p adam\u0131 \u00e7\u0131karmaya kalk\u0131\u015ft\u0131 ama, her seferinde kovalad\u0131lar.” Askere inanmayan yolcu: “Mezar nerede?” diye sordu. Askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc hemen \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcp, kollar\u0131n\u0131 mezar\u0131n bulundu\u011fu y\u00f6ne uzatarak, onu arka duvara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc1er. Burada, birka\u00e7 masaya oturmu\u015f m\u00fc\u015fteriler vard\u0131. Doklarda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler olduklar\u0131 besbelliydi; k\u0131sa, parlak ve kara sakall\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli adamlard\u0131. Hi\u00e7birinin \u00fczerinde ceket yoktu; g\u00f6mlekleri y\u0131rt\u0131k p\u0131rt\u0131k, yoksul, zavall\u0131 yarat\u0131klard\u0131, bunlar. Yolcu yakla\u015f\u0131rken, i\u00e7lerinden biri aya\u011fa kalkarak, duvar\u0131n dibine \u00e7ekilip, g\u00f6zlerini ona dikti. “Yabanc\u0131 gelmi\u015f.” diye bir f\u0131s\u0131lt\u0131 dola\u015ft\u0131 aralar\u0131nda, “mezar\u0131 g\u00f6rmek istiyor.” Masalardan birini yana \u00e7ektiler; alt\u0131nda sahiden bir mezar ta\u015f\u0131 vard\u0131. \u00dcst\u00fc bir masayla \u00f6rt\u00fclebilecek kadar al\u00e7ak, basit bir ta\u015ft\u0131 bu. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck harflerle yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131t vard\u0131 \u00fczerinde; yolcu okuyabilmek i\u00e7in diz \u00e7\u00f6kmek zorunda kald\u0131. \u015e\u00f6yle deniyordu: “Burada eski Komutan yat\u0131yor. Ona ba\u011fl\u0131 olup adlar\u0131 art\u0131k bilinmeyenler kazd\u0131 bu mezar\u0131; bu ta\u015f\u0131 onlar diktiler. Bir kehanete g\u00f6re Komutan, bir zaman ge\u00e7tikten sonra, mezar\u0131nda do\u011frulup, bu evde taraftarlar\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na toplayarak, s\u00f6m\u00fcrgeyi yeniden ele ge\u00e7irecektir. \u0130man edip, bekliyesiniz!” Yolcu yaz\u0131t\u0131 okuyup aya\u011fa kalk\u0131nca, \u00e7evresine dinelenlerin g\u00fcl\u00fcmsediklerini g\u00f6rd\u00fc; sanki yaz\u0131y\u0131 onlar da okumu\u015f, g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bulmu\u015flard\u0131; sanki yolcunun da kendileri gibi d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fini umuyorlard\u0131. Yolcu bunu g\u00f6rmemezlikten gelip adamlara birka\u00e7 kuru\u015f da\u011f\u0131tt\u0131 ve masa, mezar ta\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7ekilinceye kadar, orada bekledi; sonra \u00e7ay evinden ayr\u0131l\u0131p, limana do\u011fru yolland\u0131.<\/p>\n
Askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc, kendilerini al\u0131koyan birka\u00e7 tan\u0131d\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131, \u00e7ay-evinde; ama hemen silkinip kurtulmu\u015f olacaklar ki, yolcu daha r\u0131ht\u0131m\u0131n basamaklar\u0131n\u0131 yar\u0131lamadan, arkas\u0131ndan ko\u015fa ko\u015fa geldiler. Belki son dakikada kendilerini de g\u00f6t\u00fcrmesi i\u00e7in onu zorlamak istiyorlard\u0131. Yolcu a\u015fa\u011f\u0131da, kay\u0131k\u00e7\u0131n\u0131n biriyle gemiye gitmek \u00fczere pazarl\u0131k ederken, askerle h\u00fck\u00fcml\u00fc basamaklar\u0131 uluorta indiler; ama a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 a\u00e7madan; \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u011f\u0131rma\u011fa cesaret edemiyorlard\u0131. Son basama\u011fa geldiklerinde, yolcu kay\u0131\u011fa binmi\u015fti art\u0131k; kay\u0131k\u00e7\u0131 fora ediyordu. Kay\u0131\u011fa atlayabilirlerdi; fakat yolcu, bordadan ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcml\u00fc bir halat\u0131 havaya kald\u0131rarak, tehdit etmi\u015f, atlamalar\u0131na engel olmu\u015ftu.<\/p>\n
Franz Kafka<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7esi: Turan Oflazo\u011flu<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Subay, “E\u015fsiz bir alet” dedi yolcuya; ve kendisine hi\u00e7 de yabanc\u0131 olmayan makineyi hayran hayran s\u00fczd\u00fc. Yolcu, b\u00fcy\u00fc\u011fe sayg\u0131s\u0131zl\u0131k ve hakaret su\u00e7uyla \u00f6l\u00fcme mahkum edilen bir askerin idam\u0131nda bulunmay\u0131 teklif eden komutan\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131, s\u0131rf nezaket gere\u011fi kabul etmi\u015fe beziyordu. S\u00f6m\u00fcrgeliler de bu idama pek ilgi g\u00f6stermemi\u015fti zaten. Bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck, kumlu vadide, d\u00f6rt yan\u0131 yal\u00e7\u0131n kayal\u0131klarla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[138],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4089","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-edebiyat-dunya"},"yoast_head":"\n