Bir s\u00fcre \u00f6nce yitirdi\u011fimiz, tiyatronun \u00f6nemli isimlerinden\u00a0 Metin And\u2019\u0131n \u201c tiyatro sahnelemelerinin k\u00f6t\u00fc olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r tiyatro oyunu izlemedi\u011fini\u201d s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Buna benzer pek \u00e7ok veryans\u0131n duyuluyor \u015fimdi. Sahnelenen oyunlar bilin\u00e7li tiyatro izleyicilerini ne yaz\u0131k ki tatmin etmekten \u00e7ok uzak. Zaman zaman iyi sahnelemelerle kar\u015f\u0131la\u015fsak da bu, genel durumu de\u011fi\u015ftirmeye yetmiyor. Tiyatro 30 y\u0131ldan uzun bir zamand\u0131r giderek \u00f6l\u00fcmc\u00fclle\u015fen bir seyirde bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde k\u0131vran\u0131yor. Hep ayn\u0131 oyunculuk tarzlar\u0131, hep ayn\u0131 metinler, hep ayn\u0131 reji \u00fcsluplar\u0131. Tiyatro makinele\u015fen bir hayat\u0131n takip\u00e7isi olarak, \u00fcretilmi\u015f kal\u0131plar\u0131 ya\u015fat\u0131yor.<\/p>\n
Peki neden? <\/p>\n
Cevab\u0131 genelden \u00f6zele do\u011fru bir ak\u0131\u015fla vermek y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru olacakt\u0131r. Bu y\u00fczden en temelde belirleyici olandan ba\u015flamak gerek. <\/p>\n
Kapitalist bir d\u00fcnyada ve onun emperyal g\u00fc\u00e7lerine g\u00f6bekten ba\u011fl\u0131 bir \u00fclkede ya\u015f\u0131yoruz. B\u00f6yle bir\u00a0 d\u00fcnyada neredeyse her \u015fey de\u011fi\u015fim de\u011ferine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sistemin temel i\u015fleyi\u015f kural\u0131 olan bu ekonomik olgu her t\u00fcrl\u00fc toplumsal \u201ci\u015f\u201d in i\u00e7ine sirayet etme ve oradan kendine pay \u00e7\u0131karma arzusundad\u0131r. Sistem g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e direni\u015f odaklar\u0131 da zamanla, zorunlu olarak zay\u0131flar, bu durumda bu sistem kar\u015f\u0131t\u0131 g\u00fc\u00e7 ya yok olur, ki temel i\u015flevini kaybetmesi zaten \u00f6l\u00fcmd\u00fcr, ya da sistemin a\u00e7mazlar\u0131nda, di\u011fer direni\u015f odaklar\u0131yla birle\u015ferek umut olmaya devam eder. <\/p>\n
Kapitalist bir d\u00fcnyada insan bir kez daha yarat\u0131l\u0131r. Bu yarat\u0131m \u00f6z\u00fcnde bir eksiltmedir. Bu s\u00fcre\u00e7te egemen ideolojilerle yeniden kodlanarak do\u011far. Bu kodlar bireyci d\u00fcrt\u00fcleri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ki\u015fi asl\u0131nda bir par\u00e7alanman\u0131n i\u00e7ine at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Gittik\u00e7e kendisini var eden topraktan kopar, ona canl\u0131l\u0131k veren insan toplumu i\u00e7inde bir yabanc\u0131 gibi s\u00fcr\u00fcklenmeye ba\u015flar. Bunun nedeni ve getirisi ileti\u015fimsizlik olur. <\/p>\n
Mekanikle\u015fen bir d\u00fcnyada her birey bu makinenin bir di\u015flisine indirgenir. Bu y\u00fczden ad\u0131na bireyle\u015fme denen \u015fey bir kendinden kopma olu\u015fumudur. Onu insanla\u015ft\u0131ran \u015feyler elinden bir bir a\u00e7\u0131k yada gizli olarak al\u0131n\u0131r ve yerine yenileri oturtulur. D\u00fc\u015f\u00fcnceler, duygular, tav\u0131r-davran\u0131\u015flar ekonomi-politik s\u00fcre\u00e7ler ile olu\u015fturulan bu zeminde bireye enjekte edilir. Art\u0131k temel \u00f6l\u00e7\u00fc maddi \u00e7\u0131karlard\u0131r. \u015ei\u015firilmi\u015f benli\u011fin yan\u0131lsamal\u0131, sistemi besleyen arzular\u0131d\u0131r belirleyici olan. Bu y\u00fczden ABD Irak\u2019a girmeli ve bana dokunmayan y\u0131lan bin y\u0131l ya\u015famal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
T\u00fcrkiye \u00f6l\u00e7e\u011finde buna birka\u00e7 ekleme daha yap\u0131lmas\u0131 zorunludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar hem genel ya\u015fant\u0131n\u0131n hem de onun i\u00e7inde bar\u0131nan sanat\u0131n geli\u015fiminde belirleyici olmu\u015ftur. Bunlardan birincisi 12 Eyl\u00fcl fa\u015fist cuntas\u0131ysa di\u011feri de bu cuntan\u0131n ekonomi-politik devam\u0131 olan \u00f6zalizmdir. T\u00fcrkiye\u2019de darbeler ye\u015feren a\u011fac\u0131n k\u00f6k\u00fcne inen balta darbeleri gibi defalarca saplanm\u0131\u015ft\u0131r ya\u015fam\u0131n ba\u011fr\u0131na. <\/p>\n
60\u2019l\u0131 y\u0131llara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6recelide olsa var olan demokrasi ortam\u0131nda \u00f6zellikle tiyatro alan\u0131nda bir ilerleme olmu\u015ftur. Pek \u00e7ok tiyatro grubu kurulmu\u015f, yerli oyun yazarlar\u0131 pek \u00e7ok nitelikli oyun yazm\u0131\u015f, ensemble \u00e7al\u0131\u015fmalar tiyatronun yap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015f yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara halk ilgi g\u00f6stermi\u015ftir. <\/p>\n
Askeri darbe ortal\u0131\u011f\u0131 sava\u015f alan\u0131na \u00e7evirmi\u015f, \u015fimdi Irak\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na gelen insan ve k\u00fclt\u00fcr talan\u0131 ge\u00e7mi\u015fte T\u00fcrkiye egemenleri taraf\u0131ndan kendi topraklar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f, toplumsal ilerlemenin \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekilmi\u015f, gericilik desteklenmi\u015ftir. Evren rejiminin yaratt\u0131\u011f\u0131 kaotik ortam onun ard\u0131l\u0131 olan \u00d6zal sayesinde bir re-organizasyona tabi tutulmu\u015f ve \u015fimdi bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n sebebi olmu\u015ftur. <\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ek ayd\u0131nlar\u0131 bu d\u00f6nemde budand\u0131ktan sonra geriye ama\u00e7s\u0131z, bo\u015fluk i\u00e7inde korkulu bir kitle kalm\u0131\u015ft\u0131r. 60-70\u2019lerde en ileri a\u015famas\u0131nda olan tiyatro, geli\u015fen politik durum nedeniyle k\u00f6klerini de yitirmi\u015f o d\u00f6nemden kalan pek \u00e7ok ki\u015fi ise s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bu re-organizasyonla birlikte mutasyona u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Tiyatro i\u015fte b\u00f6yle nesnel tarihsel s\u00fcre\u00e7lerden ge\u00e7erek, bi\u00e7ilerek bu g\u00fcnlere geldi. Ve \u015fimdi ha \u00f6ld\u00fc ha \u00f6lecek tart\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda bir deri bir kemik ayakta durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Onun \u00f6l\u00fcmc\u00fclle\u015fmesinin nedenlerini dar \u00f6l\u00e7ekte de\u011ferlendirenler bu \u00f6l\u00fcmde kan\u0131mca pay\u0131 olanlard\u0131r. E\u011fer bir k\u00fclt\u00fcr, egemenler taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6lle\u015ftirilmi\u015fse ve onu yeniden ye\u015fertecek olanlar\u0131n dillerinde yeniden ve yeniden \u00e7\u00f6l f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yorsa s\u00f6z\u00fc ba\u015fkalar\u0131n\u0131n s\u00f6ylemesinin zaman\u0131 gelmi\u015fte ge\u00e7iyordur. <\/p>\n
ERKAN K\u00dc\u00c7\u00dcK<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir s\u00fcre \u00f6nce yitirdi\u011fimiz, tiyatronun \u00f6nemli isimlerinden\u00a0 Metin And\u2019\u0131n \u201c tiyatro sahnelemelerinin k\u00f6t\u00fc olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r tiyatro oyunu izlemedi\u011fini\u201d s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Buna benzer pek \u00e7ok veryans\u0131n duyuluyor \u015fimdi. Sahnelenen oyunlar bilin\u00e7li tiyatro izleyicilerini ne yaz\u0131k ki tatmin etmekten \u00e7ok uzak. Zaman zaman iyi sahnelemelerle kar\u015f\u0131la\u015fsak da bu, genel durumu de\u011fi\u015ftirmeye yetmiyor. Tiyatro 30 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4090","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-erkan-kucuk-makale"},"yoast_head":"\n