![](\"images\/stories\/bbrecht.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Brecht\u2019in sanat ve edebiyata ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri, \u00e7e\u015fitli makalelerinin ve notlar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 \u201cEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201dnda ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini netle\u015ftirmenin de bir arac\u0131 olarak tuttu\u011fu \u201c\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri\u201dnde yeralmaktad\u0131r. \u00d6zelde \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri Brecht\u2019in farkl\u0131 ilgi alanlar\u0131n\u0131, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yeni fikir ve \u00f6nerilerinin hangi s\u00fcre\u00e7lerden ve inat\u00e7\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan ge\u00e7erek olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bu nedenle, Brecht\u2019in sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken, \u00e7o\u011funlukla o ya\u015farken yay\u0131nlanmam\u0131\u015f olan bu notlara ba\u015fvuraca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Gen\u00e7 ya\u015flarda sosyalizm d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle tan\u0131\u015fan Brecht, antifa\u015fist, sosyalist edebiyat\u00e7\u0131-sanat\u00e7\u0131 olmaya karar verdikten sonra, ya\u015fam\u0131 boyunca bunun i\u00e7in u\u011fra\u015ft\u0131.<\/p>\n
1919 y\u0131l\u0131nda Alman kom\u00fcnistlerinden Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht\u2019in katledilmesi Brecht\u2019i derinden etkiledi ve onu antifa\u015fistlerin\/kom\u00fcnistlerin saflar\u0131na daha da yak\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131. 1920\u2032li y\u0131llarda art\u0131k Brecht, sanat ve edebiyat alan\u0131nda s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131na kendini vermi\u015f, Marksizmi \u00f6\u011frenmeye ve uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir sanat\u00e7\u0131yd\u0131. 1920\u2032li y\u0131llar\u0131, Brecht kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Marksizmi \u00f6\u011frenme y\u0131llar\u0131 olarak de\u011ferlendirir. Bu y\u0131llar diyalekti\u011fe ili\u015fkin kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n temelini att\u0131\u011f\u0131, sanat ve edebiyat alanlar\u0131ndaki birikimini geli\u015ftirdi\u011fi ve yenilikler denedi\u011fi yetkinle\u015fme d\u00f6nemidir.<\/p>\n
Brecht, zaman\u0131n\u0131n t\u00fcm antifa\u015fist, devrimci, kom\u00fcnist sanat\u00e7\u0131lar\u0131 gibi Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden esen \u201csanatta b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131m\u201d r\u00fczg\u00e2r\u0131ndan etkilenmi\u015fti. Bu d\u00f6nem Tretyakov, Meyerhold, Eisenstein, Mayakovski, Lissitzkii, Vertov ve di\u011ferlerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Avrupa\u2019daki sanat\u00e7\u0131lar \u00fczerinde de etkide bulunmaktayd\u0131. Sanat\u0131n her alan\u0131nda, resimde, m\u00fczikte, film, foto\u011fraf ve tiyatroda yeni \u00fcretim y\u00f6ntemleri (\u00f6rne\u011fin kolektivizm) ve yeni teknikler geli\u015fmektedir (\u00f6rne\u011fin fotomontaj). Brecht, 1930 ba\u015f\u0131nda Berlin\u2019e gelen Meyerhold\u2019la tan\u0131\u015ft\u0131. 1929\u2032a kadar Mayakovski s\u0131k s\u0131k Almanya\u2019ya geliyordu. 1930\u2032da Eisenstein bir\u00e7ok kez Almanya\u2019ya gelmi\u015fti. Eisenstein\u2019in \u201cPotemkin Z\u0131rhl\u0131s\u0131\u201d ilk kez 1926\u2032da Almanya\u2019da g\u00f6sterilmi\u015f, daha sonra \u201cGrev\u201d (1927) ve \u201cEkim\u201d (1928) g\u00f6sterime girmi\u015fti. K\u0131sacas\u0131, sanat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fma, g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi ve etkilenme s\u00f6zkonusuydu.<\/p>\n
1920\u2032lerin sonundan itibaren Brecht\u2019in sanat ve estetik anlay\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ger\u00e7ekle\u015fir. O kendi sanat\u0131n\u0131n toplumsal ya\u015famdaki i\u015flevini yeniden tan\u0131mlama \u00e7abas\u0131na giri\u015fir. 1929\u2032da sahneledi\u011fi \u201cMahagony Kentinin Y\u00fckseli\u015fi ve D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc\u201d, \u201c\u00dc\u00e7 Kuru\u015fluk Opera\u201d, \u201cKural ve Kurald\u0131\u015f\u0131\u201d (1930) Brecht\u2019in ilk epik tiyatro denemeleridir. Nas\u0131l bir sanat?<\/strong><\/p>\n Brecht, eskiye kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele i\u00e7inde yeniyi bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Eskiye tepki! Yeniyi ararken onda a\u011f\u0131r basan \u015fey budur. Sanat ve edebiyat\u0131n \u00e7e\u015fitli alanlar\u0131yla ilgilenir. Her alanda \u201ceski\u201dyle \u201cyeni\u201dyi \u00e7at\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Ve bu \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7inde burjuvazi ile proletarya aras\u0131ndaki \u00e7izgiyi t\u00fcm netli\u011fiyle \u00e7ekebilmek i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131r. Bu m\u00fccadelede onun dili k\u0131l\u0131\u00e7 kadar keskindir. Her hal\u00fck\u00e2rda, burjuvazinin \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2019 tarihindeki o dev deli\u011fin dolgusu olmad\u0131k, olmayaca\u011f\u0131z. O, hi\u00e7bir zaman doldurulamayacak da, ve en az\u0131ndan bize d\u00fc\u015fen rol\u00fc s\u00f6ylemek gerekirse, bu (o deli\u011fi) daha da geni\u015fletmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn o idesiz ve \u00e7aresiz avam tak\u0131m\u0131 g\u00fcn batmadan \u015funu anlayacak: D\u00fc\u015f\u00fcncelerin yenili\u011finin bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc varsa e\u011fer, o da, k\u00f6hnele\u015fmi\u015f burjuvazinin bunu anlayamayaca\u011f\u0131d\u0131r. (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, cilt 1, sayfa 15, Suhrkamp Verlag)<\/p>\n Brecht\u2019e g\u00f6re yeni, y\u00fckselen s\u0131n\u0131f\u0131n saflar\u0131nda aranmal\u0131d\u0131r. Burjuvazi ve onunla birlikte burjuva sanat ve edebiyat\u0131 miad\u0131n\u0131 doldurmu\u015ftur. Sanat ve bilimdeki geli\u015fmeler \u201cBat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201dn\u00fcn h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc engellemekten uzakt\u0131r. Dahas\u0131, bizzat bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f s\u00fcrecinde aktif rol almaktad\u0131r. Burjuvazinin sanat ve bilimi \u201cinsani de\u011ferlerin yokedildi\u011fi yerde g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ba\u015far\u0131l\u0131, insani de\u011ferleri in\u015fa etmeye veya korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yerde ise \u00e7aresiz ve ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, cilt 1, sayfa 85) \u201cEski ustalar\u0131n k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da g\u00f6revlerini yapmad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyorum. Hatta, onlar\u0131n g\u00f6revlerini tam yerine getirdiklerine inan\u0131yorum ve size utan\u0131n diyorum, eski sorulara yeni yan\u0131tlar aramak yerine, yeni sorular sorun. (\u2026) \u201cKime yar\u0131yor?\u201d<\/strong><\/p>\n Brecht\u2019in t\u00fcm sanat ve edebiyat eserlerine yakla\u015f\u0131mda temel sorusu budur. Brecht\u2019e g\u00f6re \u00f6rne\u011fin \u015fiir de \u201cyarar\/l\u0131l\u0131k\u201d a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirilmelidir. Ekspresyonistlerin yazd\u0131klar\u0131 t\u00fcrde t\u00fcm i\u00e7eri\u011fi \u201cg\u00fczel imgelerden ve aromatik kelimelerden\u201d olu\u015fan \u015fiirler \u201cyararl\u0131l\u0131k\u201d \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne vuruldu\u011funda de\u011fersizdir. Bunlar \u00e7o\u011funlukla ne \u015fark\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p kitlelere yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131labilir, ne de okundu\u011funda insana g\u00fc\u00e7 katar. Brecht\u2019in \u201cyararl\u0131l\u0131k\u201d noktas\u0131ndaki vurgusu, burjuvazinin her\u015feyin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rten \u201cg\u00fczellik\u201d (estetik) anlay\u0131\u015f\u0131na tepki olarak kavranmal\u0131d\u0131r. O sanat ele\u015ftirmenlerinden esteti\u011fi ikinci plana atmalar\u0131n\u0131 talep eder. \u0130lk planda gelmesi gereken \u201cyararl\u0131l\u0131k\u201dt\u0131r ya da \u201cKime yar\u0131yor?\u201d sorusudur. Bu sat\u0131rlardan yola \u00e7\u0131karak, Brecht\u2019in esteti\u011fe \u00f6nem vermedi\u011fi san\u0131lmas\u0131n. Ya da Brecht\u2019in \u201cslogan sanat\u0131ndan\u201d yana oldu\u011fu, kaba bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n. Brecht, sanat\u0131na i\u00e7erik ve bi\u00e7imde son derece y\u00fcksek taleplerde bulunmu\u015f ve bunu pratikte ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Esteti\u011fi her\u015fey g\u00f6ren, kendi saptad\u0131klar\u0131 bi\u00e7imler u\u011fruna i\u00e7eri\u011fi kaybedenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleetmi\u015ftir. \u00d6nce i\u00e7erik! Brecht\u2019in vurgusu buydu. Brecht\u2019e g\u00f6re sanat \u201ckendinden \u015feyi, kavran\u0131lmaz olan\u0131 in\u015fa etmelidir. Ama, sanat ne \u015feyleri kendili\u011finden anla\u015f\u0131l\u0131r (duygusal olarak kabul edilen) ne de kavran\u0131lmaz olarak g\u00f6stermelidir, tersine kavran\u0131labilir, ama hen\u00fcz kavran\u0131lmam\u0131\u015f olarak.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, c. I, s. 22)<\/p>\n 1933 y\u0131l\u0131nda Almanya\u2019da Hitler fa\u015fizmi iktidardad\u0131r. Reichstag\u2019\u0131n yak\u0131lmas\u0131ndan bir g\u00fcn sonra, 28 \u015eubat 1933\u2032te Brecht, e\u015fi Helene Weigel ile birlikte Almanya\u2019y\u0131 terkeder. Uzun s\u00fcrg\u00fcn y\u0131llar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ekoslovakya, Avusturya, \u0130svi\u00e7re, Fransa, Danimarka, \u0130sve\u00e7, Finlandiya, Sovyetler Birli\u011fi ve son olarak Amerika s\u00fcrg\u00fcn y\u0131llar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli duraklar\u0131d\u0131r. Brecht, tiyatrosunu yitirmi\u015f, en \u00f6nemlisi \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131ndan, kolektifinden kopmu\u015ftur. Caspar Neher, Kurt Weill, Hans Eisler\u2026 her biri ba\u015fka bir \u00fclkeye da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonraki y\u0131llarda dostlar\u0131yla belirli s\u00fcreler i\u00e7in bulu\u015fma ve birlikte \u00e7al\u0131\u015fma imkan\u0131na sahip olsa da, art\u0131k eskisi gibi de\u011fildir.<\/p>\n S\u00fcrg\u00fcn y\u0131llar\u0131n\u0131n bu ilk d\u00f6nemindeki yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131nda Brecht, kendini sanat ve edebiyat\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye verdi. \u00c7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi olarak kolektivizmi tercih eden, g\u00f6r\u00fc\u015flerini arkada\u015flar\u0131yla tart\u0131\u015fma i\u00e7inde s\u0131nayan Brecht i\u00e7in bu y\u0131llarda, \u00e7e\u015fitli d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, \u00f6nerilerini, plan ve notlar\u0131n\u0131 kapsayan \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri \u00f6nemli bir rol oynuyordu. Brecht\u2019in bi\u00e7im ve bi\u00e7imcilik tart\u0131\u015fmas\u0131, ger\u00e7ek\u00e7ilik, epik tiyatro, diyalektik vb. \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7o\u011funlukla polemiksel bi\u00e7imde kaydetti\u011fi bu notlar\u0131nda dile gelmektedir. Kimin i\u00e7in sanat?<\/strong><\/p>\n Bertolt Brecht, ya\u015fam\u0131 boyunca, sanat d\u00fcnyas\u0131 ile ger\u00e7ek d\u00fcnyay\u0131 birbirinden ay\u0131ran ve hatta onlar\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya koyan burjuva-idealist yakla\u015f\u0131ma kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etti. Fakat o, hi\u00e7bir zaman salt ger\u00e7ekli\u011fi oldu\u011fu gibi yans\u0131tmakla yetinmedi ya da basit bir \u201cuyumluluk\u201d pe\u015finde ko\u015fmad\u0131. \u201cSanat i\u00e7in sanat\u201d ve \u201csanata \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d gibi burjuva ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 onun tavr\u0131 daima a\u00e7\u0131kt\u0131. O proletaryan\u0131n cephesinde yerini al\u0131yordu. Brecht\u2019in \u201cSalt sanat\u201da ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131 en g\u00fczel bi\u00e7imiyle kendisiyle tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fu sat\u0131rlarda dile geliyor: \u201cSalt sanat \u00fczerine<\/strong><\/p>\n Me-ti, \u015f\u00f6yle dedi: Yak\u0131nlarda ozan Kin-yeh, bana bu s\u0131ralarda do\u011fadan kaynaklanan izlenimler konusunda \u015fiirler yaz\u0131p yazamayaca\u011f\u0131n\u0131 sordu. Ben de kendisine evet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdim. Bir s\u00fcre sonra onunla yeniden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, do\u011fa izlenimlerini getiren \u015fiirleri yaz\u0131p yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordum. Hay\u0131r, dedi. Neden, diye sordum. \u015e\u00f6yle dedi: D\u00fc\u015fen ya\u011fmur damlalar\u0131n\u0131n sesini okur i\u00e7in zevkli bir ya\u015fant\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi kendime g\u00f6rev edindim. Bu konuda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ve arada s\u0131rada birka\u00e7 sat\u0131r \u00e7iziktirirken, ya\u011fmur damlalar\u0131n\u0131n sesinden herkesin, bu arada ba\u015flar\u0131n\u0131 sokacak evleri bulunmayanlar\u0131n da, uyumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ya\u011fmur damlalar\u0131 yakalar\u0131ndan i\u00e7eri s\u00fcz\u00fclen ki\u015filerin de zevk almas\u0131n\u0131 sa\u011flamam gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu g\u00f6rev, g\u00f6z\u00fcm\u00fc korkuttu.<\/p>\n Kin-yeh\u2019i denemek i\u00e7in, sanat yaln\u0131zca bug\u00fcne ili\u015fkin de\u011fildir, dedim. Bu t\u00fcr ya\u011fmur damlalar\u0131 her zaman olaca\u011f\u0131ndan, b\u00f6yle bir \u015fiir de kal\u0131c\u0131 olabilir. Kin-yeh, \u00fczg\u00fcn bir ifadeyle, evet, dedi, ya\u011fmur damlalar\u0131 insanlar\u0131n yakas\u0131ndan i\u00e7eri akmad\u0131\u011f\u0131nda, b\u00f6yle bir \u015fiir de yaz\u0131labilir.\u201d (Me-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fler Kitab\u0131, sayfa 90)<\/p>\n Brecht, sanat ile sanatsever, sanat\u00e7\u0131 ile seyirci aras\u0131ndaki ili\u015fki ba\u011flam\u0131nda da ba\u015f\u0131ndan itibaren ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131ma sahiptir. Yenilik\u00e7ilik mi, bi\u00e7imcilik mi tart\u0131\u015fmas\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclen arg\u00fcmanlardan biri, \u201canla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131k\u201dt\u0131r. Kom\u00fcnist saflardaki bu tart\u0131\u015fmada, sanat kitleler i\u00e7inse, o zaman kitleler taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131 gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclerek, baz\u0131 yeni bi\u00e7imlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yordu. \u201cKitleler anlam\u0131yor\u201d, \u201chalk anlam\u0131yor\u201d gerek\u00e7esiyle kimi sanat\u00e7\u0131lara kolayl\u0131kla dekadan damgas\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131labiliyordu.<\/p>\n Bu ba\u011flamda Brecht, kendini iki yanl\u0131\u015ftan ay\u0131rmaya dikkat etmi\u015ftir. Sanat, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131n bir arac\u0131ysa, proleter ve emek\u00e7i kitleleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, \u00e7eli\u015fkileri\/ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rmeye ve de\u011fi\u015ftirmeye sevketme g\u00f6revine sahipse, elbette ki, seslendi\u011fi kitle a\u00e7\u0131s\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r olmay\u0131 hedeflemelidir. Fakat, halk\u0131n anlamak i\u00e7in \u00e7aba sarfetmesi de talep edilmelidir. \u201cHalka d\u00f6n\u00fckl\u00fck\u201d ad\u0131na, halk tembelli\u011fe al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u201cSanat\u00e7\u0131lar i\u00e7in faydas\u0131z, hatta k\u0131zg\u0131nl\u0131k yarat\u0131c\u0131 olan tav\u0131r, bi\u00e7imcili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden baz\u0131lar\u0131n\u0131n halk ile kendileri aras\u0131nda a\u00e7\u0131k ya da a\u00e7\u0131k olmayan bir fark g\u00f6rmeleridir. Onlar hi\u00e7bir zaman bir sanat eserinin kendileri \u00fczerindeki de\u011fil, daima halk \u00fczerindeki etkisinden s\u00f6zederler. Fakat onlar, halk\u0131n ne istedi\u011fini gayet iyi bilirler ve halk\u0131, kendilerinin istedi\u011fini isteyende g\u00f6r\u00fcrler. \u2018Halk bunu anlamaz\u2019 diyorlar. \u2018Sen anlad\u0131n m\u0131?\u2019 diye soruyor sanat\u00e7\u0131. \u2018E\u011fer anlamad\u0131nsa, o zaman ben anlamad\u0131m de ki, ben de seni \u015fahit g\u00f6sterebileyim.\u2019 Asl\u0131nda halka \u00e7ok de\u011fer verdiklerini s\u00f6yleyen b\u00f6ylesi insanlar onu utanmazca k\u00fc\u00e7\u00fcmsemektedirler.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, c. II, s. 528)<\/p>\n Halk taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r olmak, \u00f6l\u00e7\u00fclerden biridir, ancak yegane \u00f6l\u00e7\u00fc de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk\u0131n be\u011fenisinin de e\u011fitilmesi gerekir. Sanat alan\u0131nda da \u00f6nc\u00fc yeniyi aray\u0131p bulacak ve onu kitlelere mal etmek i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterecektir. Ve bu bir s\u00fcre\u00e7tir. Sanat ile sanatseverin\/seyirci kitlesinin bulu\u015fmas\u0131nda do\u011fru ile yanl\u0131\u015f\u0131n, eski ile yeninin derhal se\u00e7ilmesi herzaman kolay de\u011fildir.<\/p>\n \u201cBu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki alt\u00fcst olu\u015flarda sanat\u0131n, bizzat en \u00f6nde gitti\u011fi yerlerde zorluklar i\u00e7ine girece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir: Sanat\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve yeni seyirci kitlesinin geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7arp\u0131\u015f\u0131yor. Baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar, burjuva esteti\u011fini (ve burjuva sanat kurumlar\u0131n\u0131) protesto ederek yeni bi\u00e7imler geli\u015ftirdiler: \u015eimdi proletarya taraf\u0131ndan bunlar\u0131n yeni i\u00e7eri\u011fe uygun olmad\u0131\u011f\u0131na dikkatleri \u00e7ekiliyor. Bu bazen do\u011fru ve bazen de do\u011fru de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni i\u00e7erikler egemenlik kazanan s\u0131n\u0131fta hen\u00fcz hi\u00e7bir \u015fekilde genel kabul g\u00f6rmedi\u011finden, bazen eski bi\u00e7imler talep edilmektedir ve yeni i\u00e7erik ve yeni bi\u00e7imi kabul ettirmenin, bunlardan birini kabul ettirmekten daha zor oldu\u011fu yanl\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc var.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, s. 492-493) Brecht, proleter-devrimci bir ressamdan beklentisini Me-ti \u015f\u00f6yle ifade etmektedir: \u201cResim sanat\u0131 ve ressamlar \u00fczerine<\/strong><\/p>\n Bir g\u00fcn Me-ti\u2019ye gen\u00e7 bir ressam geldi. Ressam\u0131n babas\u0131yla erkek karde\u015fleri mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Aralar\u0131nda \u015fu konu\u015fma ge\u00e7ti: \u201cMavna s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olan baban\u0131 g\u00f6rm\u00fcyorum resimlerinde.\u201d \u2013 \u201cYaln\u0131z babam\u0131n resmini mi yapmam gerekir?\u201d \u2013 \u201cHay\u0131r, ba\u015fka mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri de olabilir, ama ben senin resimlerinde hi\u00e7 mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc g\u00f6rm\u00fcyorum.\u201d \u2013 \u201cNeden hep mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fcleri olsun? Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n resmini yapamaz m\u0131y\u0131m?\u201d \u2013 \u201cYapabilirsin hi\u00e7 ku\u015fkusuz, ne var ki, ben senin resimlerinde \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131n az para alan ba\u015fka insanlar da g\u00f6remiyorum.\u201d \u2013 \u201cPeki \u00f6zg\u00fcr de\u011fil miyim istedi\u011fim \u015feyin resmini yapmakta?\u201d \u2013 \u201c\u00d6zg\u00fcrs\u00fcn, ama ben senin ne yapmak istedi\u011fini anlayamad\u0131m. Mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin durumu \u00e7ok k\u00f6t\u00fc. Onlara yard\u0131m etmek isteyenler var. Ya da onlara herkes yard\u0131m etmek zorunda. Sen ise durumu biliyorsun, resim yapabiliyorsun, ama kalkm\u0131\u015f ay \u00e7i\u00e7eklerinin resmini yap\u0131yorsun! Ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r davran\u0131\u015f m\u0131 bu?\u201d \u2013 \u201cBen ay \u00e7i\u00e7e\u011fi resmi yapm\u0131yorum, bir tak\u0131m \u00e7izgiler \u00e7iziyorum, lekeler yap\u0131yorum ve bu arada i\u00e7imden gelen duygular\u0131 resme d\u00f6k\u00fcyorum.\u201d \u2013 \u201cPeki bunlar hi\u00e7 olmazsa mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin k\u00f6t\u00fc durumlar\u0131yla ilgisi olan duygular m\u0131?\u201d \u2013 \u201cBelki.\u201d \u2013 \u201cDemek ki unuttun onlar\u0131. Yaln\u0131zca duygular\u0131n an\u0131msat\u0131yor sana mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerini.\u201d \u2013 \u201cBen resim sanat\u0131n\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulunuyorum.\u201d \u2013 \u201cMavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor musun?\u201d \u2013 \u201c\u0130nsan olarak s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve insanlar\u0131n ezilmesine son vermek isteyen Mi-en-leh\u2019in (Lenin -BN) derne\u011finin bir \u00fcyesiyim, ama bir ressam olarak resim sanat\u0131n\u0131n bi\u00e7imlerini geli\u015ftiriyorum.\u201d \u2013 \u201cBu s\u00f6yledi\u011fin, birinin kalk\u0131p da, a\u015f\u00e7\u0131 olarak yemeklere zehir kat\u0131yorum, ama bir insan olarak ila\u00e7 sat\u0131yorum, demesine benziyor. Mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin durumu, art\u0131k beklemeleri olanaks\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in bu denli k\u00f6t\u00fc. Sizin resim sanat\u0131n\u0131z geli\u015fene de\u011fin onlar a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lecekler. Sen onlar\u0131n el\u00e7isisin, buna kar\u015f\u0131n konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in \u00e7ok uzun bir s\u00fcreyi gereksiniyorsun. Duygular\u0131n \u00e7ok genel nitelikte, oysa seni yard\u0131m isteyesin diye g\u00f6ndermi\u015f olan mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinin duyduklar\u0131 \u00e7ok somut, \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u00e7l\u0131k \u00e7ekiyorlar. Sen bizim bilmedi\u011fimizi biliyorsun, buna kar\u015f\u0131l\u0131k bize bildiklerimizi anlat\u0131yorsun. Somut bir amac\u0131n yokken f\u0131r\u00e7a ve boya kullanmay\u0131 \u00f6\u011frenmek ne anlam ta\u015f\u0131yor? F\u0131r\u00e7a kullanmak, ancak f\u0131r\u00e7ayla \u00e7ok belli bir \u015fey dile getirilecekse g\u00fc\u00e7 olur. S\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fcler bin t\u00fcrl\u00fc \u015feyden s\u00f6z ediyorlar. S\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin s\u00f6z\u00fcn\u00fc ettikleri ise yaln\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fc. Sen de mavna s\u00fcr\u00fcc\u00fclerinden s\u00f6z et!\u201d (Me-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fleri Kitab\u0131, s. 68-69) Diyalektik\u00e7i Brecht<\/strong><\/p>\n Brecht, diyalektik ile bir kere tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra, bu y\u00f6nde kendisini yeti\u015ftirmeyi ve sanat\u0131n\u0131 diyalektik \u00fczerine kurmay\u0131 akl\u0131na koymu\u015ftur. Disiplinli bir \u00f6z\u00e7al\u0131\u015fmayla, klasiklerin e\u011fitimi ve incelenmesi \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra 1929\/1930 y\u0131llar\u0131nda \u00c7in felsefesiyle yo\u011fun olarak ilgilenmi\u015ftir. \u00c7in felsefesinde Mohizm ak\u0131m\u0131yla bu d\u00f6nem tan\u0131\u015f\u0131r. Daha sonraki d\u00f6nemde diyalektik konu\u015fmalar\u0131n\u0131 toparlad\u0131\u011f\u0131 \u201cMe-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fleri Kitab\u0131\u201dna esin kayna\u011f\u0131 olan Me-ti, Mohizm felsefesinin kurucusudur.<\/p>\n 1933 y\u0131l\u0131nda s\u00fcrg\u00fcne gitti\u011finde Brecht, devrimci i\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fctleriyle ili\u015fkileri kopmu\u015f ve bunlara ula\u015fmak olduk\u00e7a zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Siyasette bilgili ve tecr\u00fcbeli ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015fme ve tart\u0131\u015fma da olduk\u00e7a zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Brecht\u2019in ama b\u00f6ylesi tart\u0131\u015fmalara ihtiyac\u0131 vard\u0131, bu nedenle kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan imk\u00e2nlar\u0131 kesinlikle ka\u00e7\u0131rm\u0131yordu. Ne yaz\u0131k ki, bunun s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flanam\u0131yordu. Brecht, bu noktada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 eksikli\u011fi k\u0131smen g\u00fcnl\u00fcklerinde y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015fmalarla ve Me-ti yaz\u0131lar\u0131yla doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n Brecht\u2019in Me-ti yaz\u0131lar\u0131, zaman\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen ki\u015fileriyle -siyasi yanda\u015flar\u0131 ve kar\u015f\u0131tlar\u0131yla- felsefi ve siyasi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f tart\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin, Leninizm ile Tro\u00e7kizm aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmay\u0131 Ni-en (Stalin) ve To-\u00e7i (Tro\u00e7ki) aras\u0131nda tart\u0131\u015fma olarak i\u015flemekte ve t\u00fcm ele\u015ftirilerine ra\u011fmen sonu\u00e7ta Stalin\u2019i savunmaktad\u0131r. \u201cMe-ti (Brecht) Ni-en\u2019den yana<\/strong><\/p>\n Me-ti, Ni-en\u2019den yana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bir \u00fclkede d\u00fczenin kurulup kurulamayaca\u011f\u0131 soruldu\u011funda, \u00fclkede d\u00fczenin kurulmas\u0131na ba\u015flan\u0131lmas\u0131 ve ba\u015fka \u00fclkelerdeki ayn\u0131 amaca y\u00f6nelik \u00e7abalarla bunun tamamlanmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundu. Me-ti\u2019ye g\u00f6re, bir \u00fclkede d\u00fczenin kurulmaya ba\u015flanmas\u0131 nas\u0131l ba\u015fka \u00fclkelerdeki d\u00fczene ba\u011fl\u0131ysa, ba\u015fka \u00fclkelerdeki d\u00fczeni kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da s\u00f6z konusu \u00fclkedeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tamamlanmas\u0131 ko\u015fuluna ba\u011fl\u0131yd\u0131.\u201d<\/p>\n Ba\u015fka bir notunda Tro\u00e7ki ile Stalin\u2019in pozisyonlar\u0131 aras\u0131ndaki fark\u0131 \u00e7ok basit ama \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde ifade ediyor: Me-ti yaz\u0131lar\u0131nda Brecht\u2019in Lenin\u2019e olan hayranl\u0131\u011f\u0131 da dile gelmektedir. Lenin b\u00fcy\u00fck diyalektik\u00e7i, devrimci, kurnaz ve bilgedir. 1930\u2032lu y\u0131llardan itibaren Lenin\u2019in eserlerini ciddi bir bi\u00e7imde incelemi\u015f ve onu kendisine \u00f6rnek alm\u0131\u015ft\u0131r. En sevdi\u011fi yaz\u0131lar\u0131ndan biri \u201cLenin\u2019in y\u00fcksek da\u011flara t\u0131rmanmaya dair\u201d yaz\u0131s\u0131d\u0131r. Brecht, bu pasaj\u0131 \u201crealist sanat\u0131n tipik \u00f6rne\u011fi\u201d (G\u00fcnl\u00fck sayfa 95) olarak de\u011ferlendirir. Brecht\u2019e g\u00f6re Lenin\u2019in en \u00f6nemli kazan\u0131m\u0131, onun reformizm ve sosyaldemokrasinin ihanetiyle dumura u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f \u201cb\u00fcy\u00fck y\u00f6ntem\u201di yeniden ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rmenin ve toplumu de\u011fi\u015ftirmenin arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesidir. Lenin\u2019in en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, onun \u201ceyleme ge\u00e7irmeyi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan sorular sormas\u0131n\u0131 bilmesi\u201dndedir.<\/p>\n Brecht \u201cdiyalekti\u011fin ger\u00e7ek hizmeti\u201dni \u015f\u00f6yle tan\u0131mlar:<\/strong><\/p>\n \u201c\u00c7eli\u015fki dolu birliklerle hareket etmeye izin vermek. Yani salt relativist olmamak. Diyalektik insan\u0131 t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerde, kurumlarda, g\u00f6r\u00fc\u015flerde, \u00e7eli\u015fkiyi bulmaya ve onu kullanmaya zorlar.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sayfa 220)<\/p>\n Brecht, diyalektik materyalizmi sanat alan\u0131na, somutta tiyatroya ta\u015f\u0131ma \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu ba\u011flamda e\u011fitim oyunlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Bu oyunlar\u0131n karakteristik \u00f6zelli\u011fi \u015fudur: E\u011fitim oyununda, oynanarak \u00f6\u011frenilir, seyretme yoluyla de\u011fil. \u0130lke olarak e\u011fitim oyununda seyirciye gerek yoktur. Belirli tutumlar\u0131 bizzat alarak, belirli konu\u015fmalar\u0131 tekrarlayarak vs. oyuncunun toplumsal olarak etkilenmesi hedeflenmektedir. Oyuncu ile seyirci, salon ile sahne aras\u0131ndaki ayr\u0131m tamamen kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Pasif seyirci kitlesi yoktur.<\/p>\n E\u011fitim oyunlar\u0131, \u00e7e\u015fitli sanat ele\u015ftirmenleri taraf\u0131ndan \u201cgelece\u011fin tiyatrosu\u201d olarak da tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Brecht, e\u011fitim oyunlar\u0131n\u0131n eksikli\u011fini g\u00f6r\u00fcyordu. Bunlar geni\u015f kitlelere \u201ctiyatro g\u00f6sterisi\u201d olarak uygun de\u011fildi. Ve \u015f\u00f6yle yak\u0131n\u0131yordu Brecht: Tiyatrosundaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, Brecht\u2019in bulgusu olan \u201cV-effekt\u201d (\u201dyabanc\u0131la\u015ft\u0131rma efekti\u201d) ile ger\u00e7ekle\u015fti. \u201cYabanc\u0131la\u015ft\u0131rma efekti\u201d Brecht\u2019in sahnedeki diyalektik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm y\u00f6ntemidir:<\/p>\n \u201cKesinlikle doktrin alan\u0131n\u0131n \u2018\u00fcst\u00fcnde\u2019 g\u00f6r\u00fclmemesi gereken estetik alan\u0131nda, didaktik sorunu, deyim yerindeyse kendi kendine yeterli bir bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fclen mutlak estetik bir sorun haline gelir. Faydac\u0131l olan burada garip bir \u015fekilde yokolur: yararl\u0131 olan g\u00fczeldir ifadesinden ba\u015fka bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmaz. Ger\u00e7ekli\u011fin pratik imgeleri sadece \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fczellik duygusuna tekab\u00fcl eder. \u015eairlerin \u2018r\u00fcyalar\u0131\u2019, prati\u011fe eskisinden farkl\u0131 bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131 olan yeni izleyicilere hitap eder, ve bunlar bu \u00e7a\u011f\u0131n insanlar\u0131d\u0131r. Bu, MESSINGKAUF\u2019un d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc gecesindeki diyalektik d\u00f6neme\u00e7tir. Orada, filozofun sanat\u0131 e\u011fitim amac\u0131yla kullanma plan\u0131, sanat\u00e7\u0131n\u0131n bilgisini, deneyimini ve toplumsal nitelikli sorular\u0131n\u0131 sanata aktarma plan\u0131na kar\u0131\u015f\u0131r.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, sayfa 155, 25.2.41 tarihli not)<\/p>\n \u201cEpik tiyatro\u201d ya da \u201cAristocu olmayan tiyatro\u201d ya da \u201cdiyalektik tiyatro\u201d diye adland\u0131r\u0131lan Brecht tiyatrosunda temel \u00f6zellik yabanc\u0131la\u015ft\u0131rma tekni\u011fidir. Yabanc\u0131la\u015ft\u0131rma tekni\u011fiyle sergilenen oyun kar\u015f\u0131s\u0131nda seyircinin ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, ele\u015ftirici bir tav\u0131r almas\u0131n\u0131 sa\u011flamak hedeflenir. Ara\u00e7lar sanatsal-estetikseldir.<\/p>\n Brecht \u201cyabanc\u0131la\u015ft\u0131rma efekti\u201d ile e\u011fitim oyunlar\u0131ndaki estetik yetmezli\u011fi a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fitim oyunlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmek, tart\u0131\u015fmak ve kolektif refleksiyon gibi didaktik unsurlar a\u011f\u0131r basarken, epik tiyatroda estetik unsurlar egemendir (ba\u015fkala\u015fma, zevk ve e\u011flendiricilik, \u00fcreticilik, naiflik). E\u011fitim oyunlar\u0131nda mant\u0131k \u00f6nplandayken, epik tiyatroda duygu ile akl\u0131n birli\u011fi ama\u00e7lanmaktad\u0131r. \u201cO insanl\u0131k d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sahnedeki yans\u0131malar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, ayn\u0131 bu y\u00fczy\u0131l\u0131n insan\u0131n\u0131n do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131ndaki tavr\u0131n\u0131 al\u0131r. Tiyatroda da o, do\u011fa s\u00fcre\u00e7lerine ve toplumsal s\u00fcre\u00e7lere m\u00fcdahale edebilen b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015ftirici olarak kar\u015f\u0131lan\u0131r. (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sayfa 110-111)<\/p>\n \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Brecht\u2019in sanat ve edebiyata ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri, \u00e7e\u015fitli makalelerinin ve notlar\u0131n\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 \u201cEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201dnda ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini netle\u015ftirmenin de bir arac\u0131 olarak tuttu\u011fu \u201c\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri\u201dnde yeralmaktad\u0131r. \u00d6zelde \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri Brecht\u2019in farkl\u0131 ilgi alanlar\u0131n\u0131, \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yeni fikir ve \u00f6nerilerinin hangi s\u00fcre\u00e7lerden ve inat\u00e7\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan ge\u00e7erek olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bu nedenle, Brecht\u2019in sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4091","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kuram"},"yoast_head":"\n
<\/strong><\/p>\n
\u201cDaha iyi anla\u015f\u0131lmak i\u00e7in, kendimi biraz a\u00e7\u0131k olmayan bir bi\u00e7imde ifade edece\u011fim: Kar\u015f\u0131tlar\u0131mdan burjuvazi beni hi\u00e7 ilgilendirmiyor \u2013 t\u00fcm \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen. Buna kar\u015f\u0131n proletarya beni ilgilendiriyor \u2013 umars\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen.<\/p>\n
Brecht gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lardan eskiyle aralar\u0131ndaki ba\u011flar\u0131 koparmalar\u0131n\u0131, proletaryan\u0131n saflar\u0131nda yerlerini almalar\u0131n\u0131 talep eder.<\/p>\n
Bizim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7izmelisiniz. Y\u00fczy\u0131llar boyunca resmini \u00e7izdiklerinizin al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7izdiniz. Son modan\u0131z kendi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7izmekti. (Sonu\u00e7lar doktorlara ve maso\u015fistlere epey yarad\u0131!) Size tavsiyem: resimlerinize bakmak zorunda olanlar\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7iziniz.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, c. I, s. 11)
<\/strong><\/p>\n
\u201cBa\u015flang\u0131\u00e7taki jestten, bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin ya da bir yabanc\u0131 i\u00e7in de faydal\u0131 bir duygunun anlat\u0131lmas\u0131ndan \u00e7ok uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, c. I, s. 55)<\/p>\n
\u201cParlak bir estetik bi\u00e7ime sahip olan\u0131n yanl\u0131\u015f olabilece\u011fi bir durumda ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fczel olan ger\u00e7ek kabul edilmemelidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek olan g\u00fczel kabul edilmemektedir. G\u00fczel olana esasen ku\u015fkuyla bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, c. I, s. 113)<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
Brecht, baz\u0131 sanat ele\u015ftirmenlerinin \u201chalk ad\u0131na\u201d karar vermesine k\u0131zmaktad\u0131r:<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6zelde resim dal\u0131nda sanat eserlerini anlamakta zorluk \u00e7ekti\u011fini tespit eden Brecht, bunun nedenini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Brecht, modern resim etraf\u0131nda yarat\u0131lan esrarengizli\u011fi ve ancak belirli bir kesimin anlad\u0131\u011f\u0131 \u201cMaillols\u2019un plastik patosu, \u2026, van Gogh\u2019un inan\u0131lmaz en g\u00fc\u00e7l\u00fc mavisi vesaire vesaire gibi\u201d ele\u015ftirilere dikkat \u00e7ekerek, \u201cbana \u00f6yle geliyor ki, bu s\u0131n\u0131f\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn girebilece\u011fi bir dernek de\u011fil\u201d diyor.
Bir sanat eserini anlamak i\u00e7in belirli bir temel bilgi elbette gereklidir. Di\u011fer taraftan sanat\u0131n bu alan\u0131nda da ille t\u00fcm s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131 beklemek de yanl\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen, resimler i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r olmay\u0131 hedeflemelidir. \u0130\u015f\u00e7iler ile sanat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda ihtiya\u00e7 ve zevk konusunda bir yak\u0131nla\u015fma hedeflenmelidir. Ve belirli bir ya\u015fam ko\u015fulunda i\u015f\u00e7iler de belirli sanat dallar\u0131nda bilgi sahibi olabilirler. Bu ko\u015fullar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
\u201cTo-\u00e7i, bir \u00fclkede d\u00fczenin kurulmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z oldu\u011funu s\u00f6yledi. Ni-en ise bu d\u00fczeni kurmaya giri\u015fti. To-\u00e7i, hep \u015funun ya da bunun eksik oldu\u011fundan yak\u0131nd\u0131. Ni-en ise bu eksikleri gidermeyi ba\u015fard\u0131. To-\u00e7i\u2019ye g\u00f6re d\u00fczenin sa\u011flanmas\u0131 ancak b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde bu i\u015f ayn\u0131 zamanda giri\u015fildi\u011fi takdirde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirdi. Ni-en ise bir \u00fclkede d\u00fczen kurulduktan sonra \u00f6teki \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ayn\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydi. To-\u00e7i\u2019ye g\u00f6re \u00f6nce t\u00fcm \u00fclkelerde k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fim yap\u0131lmal\u0131, bunun ard\u0131ndan da b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde d\u00fczenin kurulmas\u0131na giri\u015filmeliydi. Ni-en, d\u00fczeni kurmaya kendi \u00fclkesinde giri\u015fti ve bu giri\u015fime \u00f6teki t\u00fcm \u00fclkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir devrim g\u00f6z\u00fcyle bakt\u0131. Ni-en, Ka-meh\u2019in (Marx) \u00f6\u011frencisi olarak, devrimin b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in ekonominin, end\u00fcstrinin, ekonomiye verilecek yeni d\u00fczene dayan\u0131larak da b\u00fcy\u00fck kitlelerin s\u0131k\u0131 bi\u00e7imde \u00f6rg\u00fctlendirilmesinin \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yordu.\u201d (Me-ti \u00d6zdeyi\u015fleri, sayfa 85)<\/p>\n
\u201cDiyalekti\u011fin olanakl\u0131 k\u0131labilece\u011fi tarzda bir ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin olabilece\u011fi d\u00f6nem ne zaman gelecek? Durumlar\u0131, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f \u00e7eli\u015fkilerin sakl\u0131 dengeleri olarak sergilemek bile son derece b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fcklere gelip dayan\u0131yor. Yazar\u0131n ama\u00e7 tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131, sergilenecek durumlardaki pek \u00e7ok e\u011filimi d\u0131\u015ftal\u0131yor. S\u00fcrekli taraf tutmak ve dolay\u0131s\u0131yla propaganda yapmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan s\u00fcrekli idealize etmemiz gerekiyor.\u201d (31.1.41 tarihli not. \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sayfa 76, T\u00fcrk\u00e7e)<\/p>\n
\u201cEpik tiyatro duygulara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmez, onlar\u0131 inceler ve duygular\u0131n yarat\u0131lmas\u0131ndan korkmaz.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sayfa 76)
Epik tiyatroda seyirci yeni bir tav\u0131r kazan\u0131r.<\/p>\n