{"id":4101,"date":"2010-01-31T23:55:10","date_gmt":"2010-01-31T20:55:10","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/"},"modified":"2010-01-31T23:55:10","modified_gmt":"2010-01-31T20:55:10","slug":"omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/","title":{"rendered":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f’le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f’in, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ele\u015ftirmenleri i\u00e7inde benzersiz bir yeri var. Yak\u0131n zamanlara kadar Fethi Naci taraf\u0131ndan yerine getirilen bir i\u015flevi \u015fimdi A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f \u00fcstlenmi\u015f durumda: T\u00fcrk edebiyat\u0131nda, daha \u00e7ok da roman cenah\u0131nda olup bitenleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne izlemek, d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc yapmak, e\u011filimleri saptamak ve yap\u0131tlar\u0131 hem tek tek, hem \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan olu\u015fturulmu\u015f gruplar h\u00e2linde de\u011ferlendirmek. Bunu yaln\u0131zca g\u00fcncellik \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, tarih boyutuyla birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirmek. Ba\u015fka bir deyi\u015fle A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f, ele\u015ftirmen oldu\u011fu kadar, edebiyat tarih\u00e7isi ve edebiyat toplumbilimcisi ayn\u0131 zamanda. Tam anlam\u0131yla bir edebiyat emek\u00e7isi. Edebiyat\u0131 g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7erisinde “var ve ya\u015f\u0131yor” k\u0131lan yazarlardan biri, belki de ba\u015fl\u0131cas\u0131.<\/p>\n

Ele\u015ftiri nedir sence? Edebiyat ele\u015ftirisi nedir? <\/strong><\/p>\n

\u0130lk soru \u00e7ok direkt oldu. \u00d6zel bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in do\u011frudan tek bir tan\u0131m \u00fczerine de\u011fil de ele\u015ftiri \u00fczerine sohbet etmek isterim. Edebiyat ele\u015ftirisi anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131n iyi bir okuyucu olmak oldu\u011funu s\u00f6yleyerek ba\u015flayay\u0131m. Bir roman\u0131 \u00f6nce edebiyattan zevk alan bir okuyucu gibi okuyorum ve o romandan yola \u00e7\u0131karak, roman\u0131n esinlendirdikleriyle birlikte, konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bunu yaparken elbette bir roman\u0131 roman yapan \u00f6\u011felerine -karakterlerine, hik\u00e2yesine, olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcne, \u00fcslubuna, diline- de bakars\u0131n\u0131z, ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 masaya tek tek yat\u0131r\u0131p a \u015f\u0131kk\u0131, b \u015f\u0131kk\u0131, c \u015f\u0131kk\u0131 demezsiniz. Yani bir roman\u0131 \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir kal\u0131ba, \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir teorik ele\u015ftirel \u00e7er\u00e7eveye ba\u011fl\u0131 olmadan konu\u015fmak, benim yapt\u0131\u011f\u0131m. Roman \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bir romandan \u00e7\u0131karak edebiyata yak\u0131nsamak, roman sanat\u0131n\u0131n kendisine dair bir yolculuk yapmak ve okumaktan ald\u0131\u011f\u0131m tad\u0131 okuyucuya da yans\u0131tmak, okuyucuyla da payla\u015fmak diyelim. Bu anlamda izlenimcilerin ele\u015ftirmen nedir sorusuna verdi\u011fi yan\u0131ta kat\u0131l\u0131yorum: Ele\u015ftiri, sanattan anlayan, estetik g\u00f6z\u00fc olan insanlar\u0131n, bir sanat eseri hakk\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 s\u00f6yle\u015fidir asl\u0131nda. Ama bunu s\u00f6yledi\u011finiz zaman zaten o g\u00f6z\u00fcn sahibinin bir birikimi oldu\u011funu kabul ediyorsunuz. Hem \u00e7ok okumu\u015f olmak, o konudaki benzer metinlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek, edebiyat tarihinden haberdar olmak; b\u00f6yle bir okuyucudan bahsediyorum. Ele\u015ftirmense bunlara ek olarak edebiyat ve ele\u015ftiri kuramlar\u0131na da v\u00e2k\u0131f bir okuyucudur. \u0130fade etmek istedi\u011fim ele\u015ftiriyi aritmetiksel bir yakla\u015f\u0131mdan uzak tutmak gerekti\u011fi. Baudelaire’in s\u00f6yledi\u011fi gibi ele\u015ftiri bir bilim de\u011fil, sanatsal bir i\u015fbirli\u011fidir.<\/p>\n

Aritmetiksel derken akademik olan\u0131 kastediyorsun… <\/strong><\/p>\n

Evet. Onlar\u0131 akademik disiplini d\u0131\u015flamak anlam\u0131nda s\u00f6ylemiyorum ama bazen metne \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir problemmi\u015f gibi yakla\u015fan ele\u015ftirilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz -\u00f6zellikle tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapan gen\u00e7lerde bunu \u00e7ok g\u00f6r\u00fcyorum- metni belli teorilerle okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Mesela kad\u0131n perspektifinden okumak, \u00e7evreci teori a\u00e7\u0131s\u0131nda okumak gibi, hatta kuantumcu bir ele\u015ftiriye de rastlam\u0131\u015ft\u0131m. ‘Gen\u00e7 Ele\u015ftirmenler’ yar\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6nderilmi\u015fti. Asl\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131 roman\u0131 g\u00fczel de okumu\u015ftu o gen\u00e7 arkada\u015f. Fakat b\u00fct\u00fcn perspektifini o kuantum teorisi \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu durumda metne tek bir a\u00e7\u0131dan yakla\u015fabiliyorsunuz. Oysa \u00e7ok farkl\u0131 yerlerden bak\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum bir edebiyat metnine. Bunu s\u00f6ylerken de meselem \u015fu: Ele\u015ftirinin mutlaka bir bilim olmas\u0131 gerekmiyor. Daha do\u011frusu ele\u015ftirinin de\u011ferli bir \u015fey olmas\u0131 i\u00e7in bilimsel olmas\u0131 gerekmiyor.<\/p>\n

Sanatsal m\u0131d\u0131r peki? Ya da sanat m\u0131d\u0131r? <\/strong><\/p>\n

Ele\u015ftirinin edebiyat\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Biz ne yaparsak yapal\u0131m, okuma s\u00fcrecine ve ele\u015ftiriye kendimizi -tarihimizi, inan\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc- de katar\u0131z. Okuyucu da, ele\u015ftirmen de, i\u015fin i\u00e7ine kendisini katmadan ele\u015ftiri yapamaz. Bu nedenle mutlaka \u00f6znellik var ele\u015ftiride. Ama akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6znellikten rahats\u0131z olunuyor. ‘Biz bilimsel ele\u015ftiri yap\u0131yoruz’ dedikleri anda; sanki ele\u015ftirmen yokmu\u015f, o teori kendi kendine metni okuyormu\u015f gibi yap\u0131l\u0131yor. <\/p>\n

Anonim oluyor. Asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmleme \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan yap\u0131labilir; dilbilgisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131labilir, tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131labilir… <\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar yap\u0131labilir. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi hem de ayn\u0131 metne teker teker uygulansalar bile metnin edebi de\u011fer sorununa yakla\u015fmay\u0131 garantilemez.<\/p>\n

O zaman sen iyi edebiyat ele\u015ftirisi deyince daha \u00e7ok edebiyat de\u011ferini bulmay\u0131 ya da onun \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi anl\u0131yorsun . <\/strong><\/p>\n

\u015e\u00f6yle diyelim: Bir metni toplumsal zihniyet i\u00e7erisinde bir yere yerle\u015ftirmek, onu \u00fcreten ko\u015fullar\u0131n i\u00e7erisine yerle\u015ftirmek; ama bunu yaparken bu metinle okuyucu olarak nas\u0131l bir ili\u015fki kurdu\u011fumu da s\u00f6ylemek gerekiyor. Yani, sevdiniz mi, sevmediniz mi, nesi ho\u015f geldi, sizi i\u00e7ine \u00e7eken taraf\u0131 ne, dili nas\u0131l, atmosferi nas\u0131l? Bir edebi metni okuyucu i\u00e7in g\u00fczel yapan pek \u00e7ok \u00f6\u011fe var.<\/p>\n

Peki Lukacs’\u0131n ‘b\u00fcy\u00fc’ kavram\u0131na inan\u0131yor musun? Yani bir nokta geliyor ve Mikelanj’\u0131n freskindeki parmak gibi… <\/strong><\/p>\n

\u015euna inan\u0131yorum: Bir yazar\u0131n metnini parampar\u00e7a etmi\u015f olmak, her \u015feyini bilmek, o g\u00fczellikte bir metin yaratmay\u0131 garantilemez. \u00d6yle olsayd\u0131 herkes yeni bir ‘Su\u00e7 ve Ceza’ yeni bir ‘\u015eato’ \u00fcretebilirdi. K\u0131sacas\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim romanlar\u0131 yazanlar\u0131n \u00f6yle bir parma\u011f\u0131 oldu\u011fu kesin. Ayn\u0131 \u015fey ele\u015ftiri i\u00e7in de ge\u00e7erli. Ele\u015ftirmenlerin de \u00fczerinde anla\u015famad\u0131klar\u0131 metinler olabilir. K\u0131sacas\u0131 \u015funu itiraf etmeliyiz; ele\u015ftiri hi\u00e7 de o kadar bilimsel ve kesinlik ta\u015f\u0131yan bir \u015fey de\u011fildir. Ama akademik ele\u015ftirilerde tabii ki, par\u00e7alar\u0131na ay\u0131rarak, karakter analizleriyle vb. kaz\u0131larla ula\u015fabilece\u011finiz farkl\u0131 noktalar olabilir.<\/p>\n

Ona da ele\u015ftiri demekten yana m\u0131s\u0131n yoksa edebiyat i\u00e7erikli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma demek mi do\u011fru olur? <\/strong><\/p>\n

Senin s\u00f6yledi\u011fin gibi edebiyat i\u00e7erikli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma demek do\u011fru olur. Asl\u0131nda ben de iki bi\u00e7imde de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n bir yan\u0131 Cumhuriyet tarihi T\u00fcrk roman\u0131n\u0131 incelemek ve buradan hareketle cumhuriyetin ya\u015fant\u0131 bi\u00e7imlerini, toplumsal zihniyetlerini, ideolojik \u015fekillenmeleri, kad\u0131n erkek ili\u015fkilerini, solun kendi i\u00e7 i\u015fleyi\u015fini, sa\u011f\u0131n hallerini edebiyattan yola \u00e7\u0131karak anlamak\/g\u00f6rmek. Ama bunu ele\u015ftirmen olarak yapm\u0131yorum, bunu ba\u015fka bir alanda, yani edebiyat sosyolojisi alan\u0131nda yap\u0131yorum. Ortaya ilgin\u00e7 sonu\u00e7lar \u00e7\u0131k\u0131yor. Mesela biz uzun y\u0131llar boyunca altt\u00fcrlere hi\u00e7 bakmam\u0131\u015f\u0131z, hatta polisiyeler yaz\u0131lm\u0131\u015f m\u0131, erotik roman\u0131m\u0131z var m\u0131 yok mu bilmiyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc gelenek kanonik metinler \u00fczerinde y\u00fckselmi\u015f. Hemen herkes \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, okumalar\u0131n\u0131 y\u00fcksek edebiyat \u00fczerinden yap\u0131yor. Kimseyi k\u0131namak i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum. Ele\u015ftirinin profesyonel, yeteri kadar profesyonel olmad\u0131\u011f\u0131 bir toplumda, yay\u0131n sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn yeterince kapitalistle\u015fmedi\u011fi bir d\u00fcnyada amat\u00f6rce kalem oynatan insanlar ancak bu kadar vakit ay\u0131rabiliyorlar.<\/p>\n

Bu biraz d\u00fcnyada da b\u00f6yle. K\u00fclt\u00fcre bakmak sonradan akla geliyor. <\/strong><\/p>\n

Evet. Benim de sonradan geldi akl\u0131ma. Uzun bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7ine girdi\u011fimde T\u00fcrkiye’de bug\u00fcne kadar konu\u015fulan romanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu, a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fclmemi\u015f binlerce roman bulundu\u011funu, cumhuriyet d\u00f6nemi roman say\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131 bine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 iki binin \u00fczerinde yazar\u0131n roman yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettim.<\/p>\n

Ne kadar satm\u0131\u015flar… <\/strong><\/p>\n

Ne kadar satt\u0131klar\u0131n\u0131 bilemiyoruz. Ve bilme \u015fans\u0131m\u0131z da hi\u00e7 yok. Hatta o alt\u0131 bin roman\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bulmak bile m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Alt\u0131 bin kitab\u0131n, hi\u00e7 olmazsa birer n\u00fcshas\u0131n\u0131 fotokopi de olsa bar\u0131nd\u0131racak bir k\u00fct\u00fcphanenin olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7abalamak edebiyat tarihimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemli. Burada edebi de\u011fer tart\u0131\u015fmas\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim. Olgular\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Olgularsa -\u015fimdilik- \u015funu g\u00f6steriyor: O tarihlerde T\u00fcrkiye toplumunda insanlar\u0131n romandan alg\u0131lad\u0131klar\u0131 buymu\u015f. \u015eu tarz \u00e7\u0131kar\u0131mlar yap\u0131yorum: Bu tarz roman \u00e7ok say\u0131da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bunun bir t\u00fcketicisi var, buna bir talep var. Buradan yola \u00e7\u0131karak toplumsal manzaray\u0131 \u00e7izmek kolayla\u015f\u0131yor. Dilin basitli\u011fini, insan ili\u015fkilerini nas\u0131l alg\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsun. Ayr\u0131ca ‘a\u015fa\u011f\u0131’ edebiyatta ideolojik \u015feffafl\u0131k var. Duygular\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, ideolojilerini hi\u00e7bir \u015fey saklamadan do\u011frudan yans\u0131t\u0131yorlar.<\/p>\n

Seninle ilgili olarak biz okurlarda senin edebiyatta belirli bir toplumsal boyut aray\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fun, bulmad\u0131\u011f\u0131n durumlarda da bunu belirtmekten ka\u00e7\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n \u015feklinde bir izlenim var. \u015e\u00f6yle diyebilir miyiz, hatta bunu senin kavramsal \u00e7er\u00e7even olarak bile d\u00fc\u015f\u00fcnebilir miyiz: Toplumsal boyutu, bireysel boyutla birle\u015ftirmek. Biraz kaba bir koordinatla\u015ft\u0131rma oldu ama… <\/strong><\/p>\n

Takdir edersin ki birka\u00e7 c\u00fcmlede ge\u00e7i\u015ftirilemeyecek kadar \u00f6nemli ve tart\u0131\u015fmal\u0131 bir alan girdik \u015fimdi. M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00f6zetlemeye \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m. Edebiyat yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, edebiyat u\u011fra\u015f\u0131s\u0131n\u0131n ve sonu\u00e7ta edebiyat yap\u0131t\u0131n\u0131n toplumsal bir yan\u0131 oldu\u011funu, olmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ve ikincisi, bir edebiyat \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn siyasal e\u011filimden ger\u00e7ekten yoksun oldu\u011funa inanm\u0131yorum. Bildik bir laft\u0131r asl\u0131nda ama yinelemenin tam zaman\u0131; sanat\u0131n toplumsalla ve siyasetle hi\u00e7bir ili\u015fkisi olmamas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ta kendisi siyasal bir tutumdur.<\/p>\n

Bunu \u00f6l\u00e7\u00fct olarak da koyuyorsun \u00f6n\u00fcne, romana… <\/strong><\/p>\n

Evet. \u015eunun i\u00e7in koyuyorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir roman\u0131n hik\u00e2yesini de o roman\u0131n bile\u015fenlerinden bir tanesi olarak kabul ediyorum. Karakterleri kadar, dili kadar, tasviri kadar, ba\u015fka \u00f6zellikleri kadar hik\u00e2yesi de vard\u0131r roman\u0131n. Roman\u0131n o toplumla kurdu\u011fu bir ili\u015fki, o toplumla ilgili bir s\u00f6z\u00fc vard\u0131r. \u00d6nce bizzat 12 Eyl\u00fcl’\u00fcn \u015fiddetinin, ard\u0131ndan ya\u015fanan kirli sava\u015f\u0131n do\u011fuda ve bat\u0131da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlerin s\u00fcr\u00fclmemesi, faili belli cinayetlerin, polis-mafya-siyaset\u00e7i-\u00fclk\u00fcc\u00fc fa\u015fist birlikteli\u011finin, ordunun ve siyasetin bile yarg\u0131ya g\u00f6t\u00fcrmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 yolsuzluklar\u0131n, postmodern darbelerin romana yans\u0131may\u0131\u015f\u0131 b\u00f6yle bir s\u00f6z\u00fcn art\u0131k olmay\u0131\u015f\u0131ndand\u0131r. Bu toplumda ya\u015fayan bir birey olarak bu s\u00f6z\u00fc ar\u0131yorum. Bir zamanlar “Biliyorum” diye hayk\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011ferliydi yazar, \u015fimdilerde bilmeyenleri, bilse de s\u00f6ylemeyenleri kimse su\u00e7lam\u0131yor. Sorgulanmas\u0131 gereken budur, yazar\u0131n ve roman\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc toplumsal zorunluluktan ve sorumluluktan azat edilmi\u015fli\u011fidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumun ve insan\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyada kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu somut ger\u00e7ekleri g\u00f6rmeyen ya da g\u00f6rmezden gelen bir yazar\u0131n, o toplum, o insan ve o d\u00fcnya \u00fczerine yazacak bir \u015feyi yoktur.<\/p>\n

Burada bir sorum var, hatta bir sorunsal diyebilirim buna. Topluma bakmak dedi\u011finde, onu nerede g\u00f6rmeli? Yani toplumu ille de toplumun kendisinde, tarihinde, bug\u00fcn\u00fcnde mi g\u00f6rmeli -ya da gelece\u011finde bile hatta-, yoksa onu ayn\u0131 zamanda bireyin ruhunda g\u00f6rmek mi…? Bu ikisi galiba hen\u00fcz yeterince a\u00e7\u0131k olmayan noktalar. <\/strong><\/p>\n

Do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyorsun. Burada asl\u0131nda ele\u015ftirinin \u00e7\u00f6zemeyece\u011fi bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ele\u015ftiri bitmi\u015f bir yap\u0131t \u00fczerinden konu\u015ftu\u011fu zaman somut bir \u015fey s\u00f6yleyebilir. Ele\u015ftirmenin yazma re\u00e7etesi yoktur, tarif edebilece\u011fi, \u015f\u00f6yle olsayd\u0131 ke\u015fke, diyebilece\u011fi bir yap\u0131t yoktur. Bu durumda ancak bir \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 veya reddiyesi olabilir.
Yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamak i\u00e7in birka\u00e7 c\u00fcmle daha eklemek istiyorum: Edebiyat yap\u0131t\u0131yla toplumsal ve siyasi hayat ili\u015fkisini kurarken yazarlar\u0131n sosyal\/politik olaylara ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00f6nemin m\u00fccadelelerine olan bireysel ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131ndan s\u00f6z etmiyorum. Ama siyasi geli\u015fmelerin ve toplumsal ili\u015fkilerin i\u015f ya\u015fam\u0131ndan sevme bi\u00e7imlerimize kadar g\u00fcndelik hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131na s\u0131zmas\u0131ndan roman\u0131n da nasibini almas\u0131n\u0131 beklerim. Elbette Benjamin’in “bir yaz\u0131n yap\u0131t\u0131n\u0131n e\u011filimi politik olarak ancak yaz\u0131nsal \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re de do\u011fru ise do\u011fru olabilir” s\u00f6z\u00fcn\u00fc unutmadan. Romanda toplumsal olan\u0131n yakalanmas\u0131 mutlaka b\u00fcy\u00fck toplumsal meselelere, \u00e7arp\u0131c\u0131 politik geli\u015fmelere yer vermekle s\u0131n\u0131rlanm\u0131yor. Bunu bireyin hayat\u0131ndan birka\u00e7 saate yo\u011funla\u015farak da yakalayabilirsiniz. Sorun T\u00fcrkiye’de b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n tam tersi bir yere gelinmesinde. Yani bireysel bir yakla\u015f\u0131m de\u011fil, bireyci bir yakla\u015f\u0131m var. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir mekana s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir insan\u0131n, maddi varl\u0131\u011f\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131larak sadece de\u011ferler ekseninde tarif edilmi\u015f bir insan\u0131n, akl\u0131 fikri a\u015fka, cinselli\u011fe kilitlenmi\u015f, mutsuz, yaln\u0131z insanlar\u0131n varolu\u015f problemleri \u00e7\u0131k\u0131yor kar\u015f\u0131n\u0131za.<\/p>\n

Ben isim vererek soraca\u011f\u0131m. Bu s\u00f6yledi\u011finin tipik \u00f6rne\u011fi olarak \u00e7ok satan bir roman ad\u0131 verece\u011fim. Ahmet Altan’\u0131n Aldatmak roman\u0131… Orada birey var ama o bireyin i\u00e7inde ger\u00e7ek bir birey g\u00f6rm\u00fcyoruz. <\/strong><\/p>\n

Tabii. De\u011fi\u015ftirin yeri, isterseniz New York yap\u0131n, ister Rusya yap\u0131n ister Antarktika, yazar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2ye de\u011fi\u015fmeyecek. Bireyin burayla, yerellikle ili\u015fkisi yok, toplumsalla k\u0131sacas\u0131 ger\u00e7eklikle ili\u015fkisi yok, her \u015feyden soyutlanm\u0131\u015f.<\/p>\n

\u0130kincisi de bu nedenle o ger\u00e7ek bir birey de\u011fil. Bunlardan herhangi bir yere koyabilirsiniz ama asl\u0131nda hi\u00e7birinde de yoktur \u00f6yle bir \u015fey. <\/strong><\/p>\n

Soyut bir genel ge\u00e7er insan \u00fczerinden yola \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u0130yi bir soyutlama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 m\u0131d\u0131r diye de sormak laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc soyutlama \u00e7ok iyi bir sanatsal y\u00f6ntem de olur. <\/strong><\/p>\n

Do\u011fru. Asl\u0131nda soyutlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda toplumsal ba\u011flar\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z demektir. Burada soyutlamadan \u00e7ok yazar\u0131n kafas\u0131ndaki her \u015feyden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ideal insan tipi demek daha do\u011fru olacak. Muhalif olman\u0131n, toplumsal duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n her bi\u00e7iminin su\u00e7land\u0131\u011f\u0131 ya da a\u015fa\u011f\u0131land\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fin de\u011ferlerinin alay konusu edildi\u011fi, edebiyata toplumsal ve siyasal konular\u0131 ta\u015f\u0131man\u0131n daha ba\u015ftan d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131, bunlardan s\u00f6z etmenin yerini a\u011flak bir dilin, ac\u0131lar\u0131n \u00e7ocu\u011fu a\u011fz\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir d\u00f6nemde siyasi ve toplumsal meseleleri \u00f6ne \u00e7\u0131karman\u0131n bir entelekt\u00fcelin g\u00f6revi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.
Benim toplumsall\u0131k dedi\u011fim o. Biz 12 Mart’\u0131 ya\u015fad\u0131k, 12 Eyl\u00fcl ge\u00e7irdik, i\u015fkenceleri g\u00f6rd\u00fck, cezaevlerindeki \u015fiddete tan\u0131k olduk, insanlar\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131p savrulu\u015flar\u0131n\u0131 izledik; peki \u015fimdi b\u00fct\u00fcn bunlarla ilgili, bunlar\u0131 yakalayabilen ka\u00e7 tane roman \u00e7\u0131kar, \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Genel olarak toplumsal olan\u0131 ku\u015fatan duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n estetik bak\u0131\u015fa yans\u0131mas\u0131 s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Tersi de olabiliyor. Az \u00f6nce Ahmet Altan’\u0131n bireyi anlat\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve k\u00f6t\u00fc anlat\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rnek olarak verdik. Tersi de \u015fu olabiliyor, 12 Eyl\u00fcl dedin sen, d\u00f6nemin y\u00fczeyden al\u0131nm\u0131\u015f bir foto\u011fraf\u0131 sunulabiliyor bize. Dedi\u011fin gibi cezaevi sunuluyor, i\u015fkence sunuluyor, hepsini koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bireyi de koyuyor, a\u015fk\u0131n\u0131 da koyuyor, \u00f6fkesini de, fakirli\u011fini de bazen, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 fabrikay\u0131 koyuyor. Fakat bir t\u00fcrl\u00fc hakiki olan bir \u015fey g\u00f6remiyoruz orada. Orada ne eksik sence? <\/strong><\/p>\n

Yazar\u0131n kritik etme derdinin olmamas\u0131, do\u011frudan do\u011fruya bir d\u00f6nemin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015f olmas\u0131, kendisine siyasi bir misyon bi\u00e7mi\u015f olmas\u0131 ve edebiyata olan uzakl\u0131\u011f\u0131…<\/p>\n

S\u00f6yle\u015fiyi d\u00fczenleyen:\u00a0 Necmiye Alpay<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f’in, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ele\u015ftirmenleri i\u00e7inde benzersiz bir yeri var. Yak\u0131n zamanlara kadar Fethi Naci taraf\u0131ndan yerine getirilen bir i\u015flevi \u015fimdi A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f \u00fcstlenmi\u015f durumda: T\u00fcrk edebiyat\u0131nda, daha \u00e7ok da roman cenah\u0131nda olup bitenleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne izlemek, d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc yapmak, e\u011filimleri saptamak ve yap\u0131tlar\u0131 hem tek tek, hem \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan olu\u015fturulmu\u015f gruplar h\u00e2linde de\u011ferlendirmek. Bunu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4101","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kuram"},"yoast_head":"\n\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f’in, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ele\u015ftirmenleri i\u00e7inde benzersiz bir yeri var. Yak\u0131n zamanlara kadar Fethi Naci taraf\u0131ndan yerine getirilen bir i\u015flevi \u015fimdi A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f \u00fcstlenmi\u015f durumda: T\u00fcrk edebiyat\u0131nda, daha \u00e7ok da roman cenah\u0131nda olup bitenleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne izlemek, d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc yapmak, e\u011filimleri saptamak ve yap\u0131tlar\u0131 hem tek tek, hem \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan olu\u015fturulmu\u015f gruplar h\u00e2linde de\u011ferlendirmek. Bunu […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-01-31T20:55:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f’le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi\",\"datePublished\":\"2010-01-31T20:55:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\"},\"wordCount\":2611,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Kuram\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\",\"name\":\"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-01-31T20:55:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f’le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi","og_description":"A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f’in, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ele\u015ftirmenleri i\u00e7inde benzersiz bir yeri var. Yak\u0131n zamanlara kadar Fethi Naci taraf\u0131ndan yerine getirilen bir i\u015flevi \u015fimdi A. \u00d6. T\u00fcrke\u015f \u00fcstlenmi\u015f durumda: T\u00fcrk edebiyat\u0131nda, daha \u00e7ok da roman cenah\u0131nda olup bitenleri g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne izlemek, d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc yapmak, e\u011filimleri saptamak ve yap\u0131tlar\u0131 hem tek tek, hem \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan olu\u015fturulmu\u015f gruplar h\u00e2linde de\u011ferlendirmek. Bunu […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-01-31T20:55:10+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f’le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi","datePublished":"2010-01-31T20:55:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/"},"wordCount":2611,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Kuram"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/","name":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f'le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2010-01-31T20:55:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/01\/31\/omer-turkesle-elestiri-uzerine-bir-soylesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00d6mer T\u00fcrke\u015f’le Ele\u015ftiri \u00dczerine Bir S\u00f6yle\u015fi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4101\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}