![](\"images\/stories\/bbrecht.jpg\")
<\/h2>\n<\/h2>\nk\u00fclt\u00fcr-sanatBi\u00e7imcilik ve ger\u00e7ek\u00e7ilik tart\u0131\u015fmas\u0131<\/strong><\/p>\n Sovyet Yazarlar\u0131 Birli\u011fi Kongre\u2019sinde -1934 y\u0131l\u0131nda-, Gorki, yolg\u00f6sterici \u015fiar olarak \u201cSosyalist Ger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d \u015fiar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Ayn\u0131 y\u0131l Moskova\u2019da \u00e7\u0131kan \u201cUluslararas\u0131 Edebiyat\u201d dergisinde, G. Luk\u00e1cs\u2019\u0131n \u201cEkspresyonizmin B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 yay\u0131nlan\u0131r. Bunu izleyen y\u0131llarda, \u00f6zellikle de 1936-1938 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, kom\u00fcnist saflarda, ilk b\u00fcy\u00fck \u201cger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flar.<\/p>\n Tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, sanat ve edebiyat\u0131n siyasetten ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan burjuva anlay\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeledir. Bu \u00e7er\u00e7evede bi\u00e7imcili\u011fe, ekspresyonizme ve nat\u00fcralizme kar\u015f\u0131 tav\u0131r al\u0131n\u0131r ve bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u201csosyalist ger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d konulur.<\/p>\n Buraya kadar Brecht\u2019in Sovyet Yazarlar Kongresi\u2019nden ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Brecht sanat\u0131nda sosyalist ger\u00e7ek\u00e7idir. O, \u201csanat i\u00e7in sanat\u201d savunusuna ge\u00e7en burjuva sanat ve edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131ndan kendisini a\u00e7\u0131k\u00e7a ay\u0131rarak, pozisyonunu \u201cproletarya i\u00e7in sanat\u201d olarak belirlemi\u015ftir. Brecht, ekspresyonizm, futurizm, nat\u00fcralizm vb. ak\u0131mlara kar\u015f\u0131 ideolojik m\u00fccadeleyi gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat, o bu tart\u0131\u015fmada, esasta hakl\u0131 olanlar\u0131n saflar\u0131ndaki yanl\u0131\u015flar\u0131, sapmalar\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1937 y\u0131l\u0131nda, 15 yazar\u0131n birden (Luk\u00e1cs, Ernst Bloch, Alfred Kurella, Franz Leschnitzer, Rudolf Leonhard, Klaus Mann, Gustav von Wangenheim, Herwart Walden, Heinrich Vogeler ve di\u011ferlerinin) konuyu ele almas\u0131yla birlikte, b\u00fcy\u00fck bir ekspresyonizm tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flat\u0131l\u0131r. Bu tart\u0131\u015fmada ba\u015f\u0131 \u00e7eken Luk\u00e1cs\u2019d\u0131r. Tart\u0131\u015fmada Luk\u00e1cs, \u201cS\u00f6zkonusu olan realizmdir!\u201d \u015fiar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrer.<\/p>\n Brecht, daha tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda, ekspresyonizme, futurizme, bi\u00e7imcili\u011fe kar\u015f\u0131 bayrak a\u00e7anlar\u0131n pozisyonlar\u0131n\u0131n sa\u011flam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr. Ancak bu tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ktan kat\u0131lmaz. Konuyla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fckleri\u2019ne not ederek, esasta kendisine saklar. (Bu g\u00fcnl\u00fckler, ilk defa 1977\u2032de Brecht\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, 21 y\u0131l sonra taraf\u0131ndan, Suhrkamp yay\u0131nevinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.) \u201cEkspresyonizm Tart\u0131\u015fmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 1938 y\u0131l\u0131na ait bir notunda \u00f6rne\u011fin \u015f\u00f6yle der: Baz\u0131 f\u00fct\u00fcristlerin yanl\u0131\u015flar\u0131 ve sapmalar\u0131 apa\u00e7\u0131kt\u0131r. Onlar dev bir k\u00fcp\u00fcn \u00fcst\u00fcne dev bir h\u0131yar oturttular, sonra hepsini k\u0131rm\u0131z\u0131ya boyad\u0131lar ve buna \u201cLenin\u2019in resmi\u201d dediler. Yapmak istedikleri \u015fuydu: Lenin, herhangi bir yerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hi\u00e7bir\u015feye benzememeliydi. Ula\u015ft\u0131klar\u0131 ise \u015fu oldu: Lenin\u2019in resmi \u015fimdiye kadar g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hi\u00e7bir resme benzememi\u015fti. Resim, eski, lanet olas\u0131 d\u00f6nemden bilinen hi\u00e7bir \u015feyi an\u0131msatmamal\u0131yd\u0131. Ne yaz\u0131k ki, resim Lenin\u2019i de an\u0131msatm\u0131yordu. Bunlar korkun\u00e7 \u015feyler. Fakat bundan dolay\u0131, resimleri \u015fimdi Lenin\u2019i hat\u0131rlatan, fakat onlar\u0131n \u00e7izme tarz\u0131 kesinlikle Lenin\u2019in m\u00fccadele tarz\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmayan sanat\u00e7\u0131lar hi\u00e7 de hakl\u0131 olmuyorlar. Bu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, cilt 2, s. 290-292) Brecht\u2019e g\u00f6re bi\u00e7im ile i\u00e7erik uyum i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Yeni i\u00e7erik eski bi\u00e7imlerle anlat\u0131lamaz. Yeni i\u00e7eri\u011fi anlatmak i\u00e7in, yeni bi\u00e7imler de bulmak gerekir. \u0130\u00e7inde bulunulan anda sanat ve edebiyat\u0131n g\u00f6revlerinden biri budur. Bu anlamda, yeni bi\u00e7im ve teknikler aray\u0131\u015f\u0131na y\u00f6nelik her ad\u0131m \u201cbi\u00e7imcilik\u201d \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011f\u0131yla engellenmemelidir.<\/p>\n Brecht, bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri salt teorik olarak savunmakla kalmay\u0131p, bizzat prati\u011finde buna uygun davrand\u0131\u011f\u0131ndan, bi\u00e7imcilik ele\u015ftirisinin bizzat hedefi de olmu\u015ftur. \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ndeki 3.8.1938 tarihli not \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n \u201cKendi alan\u0131mda ben bir yenilik\u00e7i oldu\u011fum i\u00e7in, baz\u0131lar\u0131 durmadan benim bir bi\u00e7imci oldu\u011fumu ba\u011fr\u0131\u015f\u0131yorlar. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131mda eski bi\u00e7imleri bulam\u0131yorlar, daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, yenilerini buluyorlar ve beni bi\u00e7imin ilgilendirdi\u011fini san\u0131yorlar. Oysa ben bi\u00e7imselli\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fimi bile saptad\u0131m. \u015eiir, anlat\u0131, dram ve tiyatronun eski bi\u00e7imlerini \u00e7e\u015fitli zamanlarda inceledim ve onlardan ancak s\u00f6ylemek istedi\u011fimi engelleyecekleri zaman vazge\u00e7tim. Hemen hemen b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerde i\u015fe geleneksel olarak ba\u015flad\u0131m.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, sayfa 12)<\/p>\n Bi\u00e7im ile i\u00e7eri\u011fin uygunlu\u011funu hedefleyen Brecht, sosyalist sanat ve edebiyat ele\u015ftirmenlerine somut \u00f6nerilerde bulunuyor. O sosyalist ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin bir bi\u00e7im meselesine indirgenmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve ele\u015ftirmenlerin bizzat kendilerini ger\u00e7ek\u00e7i olmaya davet ediyor. Brecht\u2019e g\u00f6re, yap\u0131lmas\u0131 gereken, yap\u0131t\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca somut ele\u015ftirisidir:<\/p>\n \u201cFalan romandaki \u015fu b\u00f6l\u00fcmde anlat\u0131lan ger\u00e7ekli\u011fe uygun de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026 Ya da: x i\u015f\u00e7inin y ortam\u0131ndaki tavr\u0131, \u00f6zellikleri verilen bir i\u015f\u00e7inin ger\u00e7ek tavr\u0131na uygun de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026 veya: Bu romanda veremin ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131 tamamen yanl\u0131\u015f bir anlay\u0131\u015fa yola\u00e7\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc (\u2026) Bir meseleyi anlat\u0131rken ona az sayfa ayr\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00f6ylece reel bir izlenim b\u0131rakmam\u0131\u015f olabilir. Bu somut durumda somut olarak kan\u0131tlanabilir. Di\u011fer taraftan ger\u00e7eklikten yeni yanlar \u00e7\u0131karmayan eserler b\u00fcy\u00fck realist eser olamazlar: Hi\u00e7bir realist herkesin bildi\u011fini s\u00fcrekli yinelemekle yetinmez; bu ger\u00e7eklikle canl\u0131 ili\u015fkiye delalet etmez. Bu da somut durumda somut olarak kan\u0131tlanabilir. Bir ger\u00e7ek\u00e7i anla\u015f\u0131l\u0131r bi\u00e7imde yazar, \u00e7\u00fcnk\u00fc o ger\u00e7ek insanlar\u0131 ger\u00e7ekten etkilemek ister. Neyin anla\u015f\u0131l\u0131r, neyin anla\u015f\u0131lmaz oldu\u011fu somut olarak g\u00f6sterilebilir, tek tek durumlarda.\u201d (s. 295)<\/p>\n \u201cGer\u00e7ek\u00e7ilik nedir?\u201d ya da daha do\u011frusu \u201cSosyalist ger\u00e7ek\u00e7ilik nedir?\u201d sorusuna Brecht\u2019in verdi\u011fi cevap gayet nettir. O her\u015feyden \u00f6nce, ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fin bir tarz, bir stil de\u011fil, bir tav\u0131r oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa;<\/p>\n \u201cHem idealist, hem de realist, ger\u00e7ekli\u011fin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin resmini vermektedirler. Fakat idealist, bir g\u00fczellik ya da sanat idealinden yola \u00e7\u0131kar, realist ise ideal olan\u0131 s\u00fcrekli ger\u00e7eklikle \u00f6l\u00e7er ve onu s\u00fcrekli d\u00fczeltir. Realizm salt idealizmin kar\u015f\u0131t\u0131 olmakla kalmaz, bu m\u00fccadele anlam\u0131na da gelir. O salt ger\u00e7ekli\u011fin resmedilmesini beraberinde getirmez, idealle\u015ftirmeye kar\u015f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi dayat\u0131r. O ayn\u0131 idealizm gibi stil unsurlar\u0131 geli\u015ftirir, onun gibi kanaatleri te\u015fvik eder, fakat ayn\u0131 zamanda ger\u00e7ekli\u011fin kaybolup gitti\u011fi ve kanaatlerin ger\u00e7ekli\u011fi i\u011ffal etti\u011fi bir stilizasyona kar\u015f\u0131 muhalefet de eder (ve bu muhalefet onun \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturur). O bir relativizm unsurunu ta\u015f\u0131r. Anlat\u0131mlar\u0131 e\u011fer deyim yerindeyse, relatif realisttir, yani e\u011fer anla\u015f\u0131lm\u0131\u015fsa, ger\u00e7ekli\u011fi \u201cisabete g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u201d. (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, sayfa 95)<\/p>\n Brecht, ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi bir sanat eserinde ger\u00e7ekli\u011fin kolay farkedilebilirli\u011fi ile \u00f6l\u00e7meye kalk\u0131\u015fan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na \u201cbir sanat eserinde ger\u00e7eklik ne kadar ustaca i\u015flenmi\u015fse, eserin o kadar ger\u00e7ek\u00e7i\u201d oldu\u011fu tan\u0131m\u0131n\u0131 koyuyor. Ona g\u00f6re, bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yani ger\u00e7ek\u00e7i tarzda yaz\u0131p yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederken, \u201cdikkat, onun t\u00fcm sis perdelerine ve yan\u0131ltmalara ra\u011fmen ger\u00e7ekli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131p \u00e7\u0131karmad\u0131\u011f\u0131 ve seyircisinin ger\u00e7ek davran\u0131\u015f\u0131na m\u00fcdahale edip etmedi\u011fi noktas\u0131na vermelidir.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, sayfa 95) Tart\u0131\u015fma Y\u00f6ntemi<\/strong><\/p>\n Bu \u201ctart\u0131\u015fma\u201d ba\u011flam\u0131nda \u00f6nemli bir nokta Brecht\u2019in y\u00f6ntemidir. Brecht, Luk\u00e1cs\u2019a y\u00f6nelik ele\u015ftirilerini esasta \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne kaydetmekle kalm\u0131\u015f, bu ba\u011flamda a\u00e7\u0131ktan bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tart\u0131\u015fmada, Luk\u00e1cs\u2019a ne kadar k\u0131zd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcndeki notlardan ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r:<\/p>\n \u201cB\u00fct\u00fcn \u00f6nemi, Moskova\u2019dan yazmakta olu\u015fundan ibaret olan Luk\u00e1cs, realizm i\u00e7in ba\u015ftan sona bi\u00e7imsel \u00f6zellikler ileri s\u00fcrerek, \u00f6\u011frenmeye a\u00e7 okurlar\u0131n\u0131 sonu\u00e7ta, biraz utanga\u00e7\u00e7a da olsa b\u00fcy\u00fck komplimanlarla and\u0131\u011f\u0131, bu bi\u00e7imsel \u00f6zelliklere sahip, zaman\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcnl\u00fc burjuva romanc\u0131lar\u0131na teslim etmektedir (b\u00fcy\u00fck eski zamanlar\u0131n eski ustalar\u0131 kadar \u201cmutlu\u201d, \u201csaf\u201d, \u201cyarat\u0131c\u0131\u201d olmasalar da)\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, s. 16, 18.8.38 tarihli not) ya da:<\/strong><\/p>\n \u201c\u2026 Fakat bi\u00e7im sorunlar\u0131na da bi\u00e7imsel yakla\u015f\u0131labilir ve Luk\u00e1cs bunu yap\u0131yor. Bu murksistlere (Brecht kelime oyunu yap\u0131yor. Almancada Murks \u00fcst\u00fcnk\u00f6r\u00fc yap\u0131lm\u0131\u015f i\u015f, gaf anlam\u0131na gelir) g\u00f6re olan \u015fudur: Burjuva ger\u00e7ek\u00e7ilerin ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi tam de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlarda idollar vard\u0131, bunlar\u0131 atarsak her\u015fey d\u00fczelir. Onlar\u0131n olgular\u0131 kabul ediliyor ve yeniden d\u00fczenleniyor. \u00d6yleyse, Marx do\u011fru sonu\u00e7larla donat\u0131lm\u0131\u015f Ricardo\u2019dur, ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. \u015eolohov, bir tak\u0131m at g\u00f6zl\u00fcklerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Balzac\u2019d\u0131r. Ger\u00e7ekte \u015eolohovlarda Balzac\u2019\u0131n materyalizminin izi yoktur (romantizm, veri h\u0131rs\u0131, koleksiyonculuk \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, spek\u00fclasyon vb.nden tuhaf bir karma\u015fa) ve say\u0131s\u0131z fazladan at g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Burjuva realistlerini inceleme tavsiyesi de tamamen bi\u00e7imseldir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu onlar\u0131n derinlemesine ele\u015ftirisiyle birlikte al\u0131nmamaktad\u0131r.\u201d (age, sayfa 25)<\/p>\n Brecht, Luk\u00e1cs\u2019\u0131n tart\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerinden de rahats\u0131zd\u0131r:<\/strong><\/p>\n \u201cGer\u00e7ek\u00e7ilik tart\u0131\u015fmas\u0131 e\u011fer b\u00f6yle giderse \u00fcretimin yolunu kapat\u0131r\u2026\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk\u00e7e, s. 19) \u201cEski yaralar de\u015filiyor, yeni yaralar a\u00e7\u0131l\u0131yor, zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve dostluklar yeniden tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, pi\u015fman olunuyor ve pi\u015fman ediliyor. Fakat hi\u00e7 kimse, kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015fe ikna edilemiyor. Buraya kadar her\u015fey yolunda, yani taraflar \u00e7\u00fcr\u00fck uzla\u015fmalara yana\u015fm\u0131yorlar, b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7le silahlan\u0131yorlar. Yaln\u0131z iki seyirci, yazar ve okur biraz sars\u0131lm\u0131\u015f bi\u00e7imde kenarda duruyor. \u0130kincisi, \u00fczerine kavga edilen \u015feyleri g\u00f6rd\u00fc ve okudu, birincisinin daha yazacak \u015feyleri var. Omuzlar\u0131n\u0131 k\u0131sm\u0131\u015f, topyek\u00fbn silahlanmaya bak\u0131yor ve b\u0131\u00e7aklar\u0131n nas\u0131l bilendi\u011fini duyuyor.\u201d<\/p>\n Ve Brecht s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle bitiriyor:<\/strong><\/p>\n \u201cB\u00f6ylece teoriden vaz m\u0131 ge\u00e7iyoruz? Hay\u0131r, onu in\u015fa ediyoruz\u2026 Sadece ele\u015ftiride bi\u00e7imcilikten ka\u00e7\u0131n\u0131yoruz. S\u00f6zkonusu olan realizmdir.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, s. 292-296)<\/p>\n Brecht, daha ba\u015f\u0131ndan tart\u0131\u015fman\u0131n t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131s\u0131na vard\u0131\u011f\u0131ndan ve di\u011fer taraftan i\u00e7inde bulunulan anda antifa\u015fist saflarda bir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131ndan, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k ve kamuoyu \u00f6n\u00fcnde kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kendi s\u00f6z\u00fcyle \u2018tart\u0131\u015fmay\u0131 ertelemi\u015ftir\u2019. Bu tart\u0131\u015fmalar, Almanya\u2019da Hitler fa\u015fizminin egemen oldu\u011fu, sava\u015f\u0131n yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde y\u00fcr\u00fcmektedir. Bu ortamda antifa\u015fistlerin, kom\u00fcnistlerin saflar\u0131ndaki birli\u011fi koruma kayg\u0131s\u0131 her ne kadar anla\u015f\u0131l\u0131r olsa da, bu gerek\u00e7elerle ele\u015ftirilerini kendine saklamak ve yanl\u0131\u015flara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131ktan m\u00fccadele etmemek son derece yanl\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu ve son tahlilde getirdi\u011fi zarar\u0131n yarardan fazla oldu\u011funu bug\u00fcn \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde g\u00f6rmekteyiz. Brecht\u2019in \u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde yeralan notlar, onun bi\u00e7imcilik ve ger\u00e7ek\u00e7ilik tart\u0131\u015fmas\u0131nda esasta do\u011fru pozisyonlarda durdu\u011funu g\u00f6stermektedir. Brecht, bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011frultusunda tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ktan m\u00fcdahale etseydi, belki onun do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015fleri kabul edilecek ya da en az\u0131ndan yanl\u0131\u015f pozisyonlar belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde geriletilebilecekti. Tart\u0131\u015fman\u0131n gidi\u015fat\u0131 her ihtimalde de\u011fi\u015fecekti. Ne yaz\u0131k ki, Brecht bu ihtimali bo\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu, kom\u00fcnist bir sanat\u00e7\u0131dan beklenen sorumlulu\u011fun yerine getirilmemesi anlam\u0131nda, \u00f6nemli bir hatad\u0131r. Brecht ve Kom\u00fcnist Partisi<\/strong><\/p>\n Brecht ya\u015fam\u0131 boyunca kom\u00fcnizm davas\u0131na sad\u0131k kald\u0131. O kendisini kom\u00fcnizmin hizmetinde bir sanat\u00e7\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu. G\u00fcncel siyaseti, bulundu\u011fu \u00fclkelerdeki kom\u00fcnist partilerini ve tabii ki, Almanya ve Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki geli\u015fmeleri yak\u0131ndan izliyor ve onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131l\u0131yordu. O bir partili gibi davran\u0131yordu. Ancak kom\u00fcnist partisi \u00fcyesi de\u011fildi.<\/p>\n Kom\u00fcnist Partisinin de\u011ferine ve \u00f6nemine en \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imiyle dikkat \u00e7eken bizzat Brecht\u2019in kendisiydi (Bkz. \u201cParti kimdir?\u201d \u015fiiri). Me-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fleri\u2019nde de bir\u00e7ok kez birey ile parti ili\u015fkisini i\u015flemektedir:<\/p>\n \u201cMi-en-leh (Lenin -BN), \u015f\u00f6yle dedi: \u0130nsan iyi satran\u00e7 hamleleri yapabildi\u011fi gibi, yanl\u0131\u015f hamle yapmas\u0131n\u0131 da bilmelidir. Kedi yanl\u0131\u015f ad\u0131m at\u0131p damdan yuvarland\u0131\u011f\u0131nda, d\u00f6rt aya\u011f\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015fmesini bilebilmelidir. Birey tek ba\u015f\u0131na oldu\u011funda y\u0131k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7o\u011fu kez bir tek yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015f yeter. Derne\u011fin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ise o denli kolay de\u011fildir. Dernek tek bir yanl\u0131\u015f y\u00fcz\u00fcnden y\u0131k\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan, daha kapsaml\u0131 giri\u015fimleri g\u00f6ze alabilir.\u201d (age, sayfa 19)<\/p>\n Bu sat\u0131rlar\u0131 yazan Brecht\u2019in kom\u00fcnist partisine \u00fcye olmamas\u0131, bu gerekli ad\u0131m\u0131 atmaktan hayat\u0131 boyunca ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, onun bir zaaf\u0131 olarak de\u011ferlendirilmek zorundad\u0131r. Anla\u015f\u0131lan, Brecht, kom\u00fcnist partisine \u00fcye oldu\u011fu takdirde, istedi\u011fi gibi \u00fcretemeyece\u011finden \u00e7ekinmekteydi. Fakat, bu tam da \u201csanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d isteyenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinde \u00e7ok do\u011fru bi\u00e7imde yerdi\u011fi bir pozisyondu. Onun bu \u00e7ekincelerini bir kenara at\u0131p, sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmesi ve a\u00e7\u0131k ideolojik m\u00fccadeleyle kom\u00fcnist partisinin hatalar\u0131na tav\u0131r almas\u0131 gerekirdi. Fakat, Brecht\u2019in bu zaaf\u0131, partiye ve kom\u00fcnizm davas\u0131na y\u00fcrekten ba\u011fl\u0131 bir ki\u015finin zaaf\u0131 olarak de\u011ferlendirilmek zorundad\u0131r. Brecht\u2019in Sovyetler Birli\u011fi ve Demokratik Almanya Cumhuriyeti\u2019ne ili\u015fkin tutumu<\/strong><\/p>\n Brecht, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni proletaryan\u0131n anavatan\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015f ve t\u00fcm benli\u011fiyle onu fa\u015fistlere, burjuva ve k\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvalara kar\u015f\u0131 savunmu\u015ftur. Onun g\u00f6z\u00fcnde, Lenin ve Stalin \u00f6nderli\u011findeki Sovyetler Birli\u011fi, t\u00fcm \u201csevap ve g\u00fcnahlar\u0131yla\u201d burjuvazinin kar\u015f\u0131s\u0131nda proletaryan\u0131n kalesidir.<\/p>\n Brecht, Tro\u00e7kizmin Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Stalin y\u00f6netimini savunmu\u015ftur. Ancak, bu d\u00f6nemde Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde halk d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 temizlemek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck giri\u015fimde, gereksiz sertliklere ve hatalara d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kan\u0131s\u0131ndad\u0131r. O, bu noktada, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne ili\u015fkin tavr\u0131n\u0131 \u201cpozitif ele\u015ftirici\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Paris\u2019te bulundu\u011fu g\u00fcnlerde G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yazd\u0131\u011f\u0131 \u015eubat 1939 tarihli notu, onun Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde olup bitenlerle ilgili rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011funu ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n akibeti ba\u011flam\u0131nda huzursuz oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Brecht, yanl\u0131\u015f buldu\u011fu uygulamalar\u0131 ele\u015ftirmekte ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 hakk\u0131ndaki \u201cajan\u201d su\u00e7lamalar\u0131na ku\u015fkuyla bakmaktad\u0131r. Fakat, bu noktada da g\u00f6r\u00fc\u015flerini salt kendisine saklamaktad\u0131r.<\/p>\n \u201cKoltsov da Moskova\u2019da tutuklanm\u0131\u015f. Orayla son ba\u011flant\u0131md\u0131. \u2018Japon ajan\u0131\u2019 oldu\u011fu s\u00f6ylenen Tretyakov\u2019un ne oldu\u011funu kimse bilmiyor. Prag\u2019da kocas\u0131 i\u00e7in Tro\u00e7kist ili\u015fkiler kurdu\u011fu iddia edilen Neher\u2019den de kimsenin haberi yok. Reich ve Asya Lacis bana art\u0131k yazm\u0131yorlar, Grete Kafkaslar\u2019daki ve Leningrad\u2019daki tan\u0131d\u0131klar\u0131ndan cevap alam\u0131yor. G\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fum tek politikac\u0131 B\u00e9la Kun da tutukland\u0131. Meyerhold tiyatrosunu kaybetti, ama opera rejis\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yapabilirmi\u015f. Edebiyat ve sanat boktan g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, siyasi teori iflasta, memurvari bir bi\u00e7imde propaganda edilen kans\u0131z bir proleter h\u00fcmanizmi var. Vokresenski diye biri resmi bir makalede (Lenin ve Stalin\u2019in Sosyalizmin Zaferi Teorisi Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde Zafer Kazan\u0131yor!) Stalin\u2019in teorisini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cDevletin s\u00f6nmesi onun \u00e7oky\u00f6nl\u00fc sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla olur\u201d ve: \u201cSosyalist devlet kitlelere yeni sosyalist \u00e7al\u0131\u015fma disiplinini \u00f6\u011fretmek i\u00e7in(!) gereklidir\u201d ve: \u201cEn iyi Stahanov normlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fclkenin ortalamas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, sosyalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fin tayin edici \u00f6nko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f olurduk.\u201d \u0130\u015f\u00e7ilerin (farkl\u0131 \u00fccret veren fabrikalar aras\u0131nda) ondan ona dola\u015fmas\u0131 yasayla durdurulmu\u015f ve grevlerin oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Siyasi \u201cdemokrasi\u201d hakk\u0131nda bo\u015f laftan \u00f6te bir\u015fey duyulmuyor, ve \u00fcretimin sosyal \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi hakk\u0131nda haber yok. D\u0131\u015fardaki Marksistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Marx\u2019\u0131n Alman sosyaldemokrasisine kar\u015f\u0131 tutumuna benzer bir tav\u0131r kal\u0131yor. Pozitif ele\u015ftirici. Brecht\u2019in bu notunda her\u015feyi kendi deyimiyle \u201cboktan\u201d g\u00f6rmesi, \u015f\u00fcphesiz dostlar\u0131n\u0131n durumuna duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle ilgilidir. Ayn\u0131 d\u00f6neme ili\u015fkin di\u011fer notlar\u0131nda buradaki karamsarl\u0131\u011f\u0131 yoktur. Di\u011fer taraftan ama ele\u015ftirilerinden vazge\u00e7memi\u015ftir. \u0130\u00e7lerinde Brecht\u2019in \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131n\u0131n da yerald\u0131\u011f\u0131 bir dizi sanat\u00e7\u0131\/edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n \u201cajanl\u0131k\u201dla su\u00e7lanarak tutuklanmas\u0131, \u201c\u00f6\u011fretmenim\u201d dedi\u011fi Meyerhold\u2019un 1940\u2032ta idam edilmesi onu yak\u0131ndan etkilemi\u015ftir. Brecht\u2019in \u201cHalk Yan\u0131lmaz m\u0131?\u201d \u015fiiri do\u011frudan Meyerhold\u2019un idam\u0131 ile ilgilidir. \u201cN\u0130-EN\u2019in davalar\u0131<\/strong><\/p>\n Me-ti (Brecht), Ni-en\u2019i (Stalin) dernek i\u00e7ersindeki d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalarda halktan \u00e7ok g\u00fcven bekledi\u011fi i\u00e7in su\u00e7lar ve \u015f\u00f6yle derdi: Benden kan\u0131tlanabilir bir \u015feye inanmam (kan\u0131tlanmaks\u0131z\u0131n) istenirse, bunun, benden kan\u0131tlanmas\u0131 olanaks\u0131z bir \u015feye inanmam\u0131n istenmesinden fark\u0131 yoktur. B\u00f6yle bir \u015fey yapmam. Ni-en, dernekteki d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmakla halka yararl\u0131 olmu\u015f olabilir, ama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131n\u0131 getiremedi. Kan\u0131tlayamad\u0131\u011f\u0131 davalar\u0131n\u0131n halka zarar\u0131 dokundu. Ni-en\u2019in as\u0131l yapmas\u0131 gereken, kan\u0131t istenmesini \u00f6\u011fretmekti.\u201d (\u201dMe-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fleri Kitab\u0131, sayfa 114, 1977, Alan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k)<\/p>\n Brecht\u2019in \u201cHalk yan\u0131lmaz m\u0131?\u201d sorusu elbette hakl\u0131d\u0131r. Ve \u201chalk\u201d baz\u0131 durumlarda yan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r da. Partinin devrim d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan temizlenmesi ve Sovyet devletini kar\u015f\u0131devrimci y\u0131kma giri\u015fimlerinin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 harekat\u0131 i\u00e7inde kimi hatalar\u0131n da yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizzat Parti de tespit etmi\u015ftir. \u201cDostlar ve D\u00fc\u015fmanlar<\/strong><\/p>\n 1. Yoksullar ve sanat\u00e7\u0131lar Ruslardan yanad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ruslar yoksullu\u011fa kar\u015f\u0131 ve sanattan yanad\u0131r. Amerikal\u0131lar ise sanata kar\u015f\u0131 ve k\u00e2rdan yanad\u0131r. Brecht, sava\u015f ertesinde \u00e7e\u015fitli zorluklar\u0131 a\u015farak Do\u011fu Berlin\u2019e yerle\u015fti ve hayat\u0131n\u0131n geri kalan b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Demokratik Almanya Cumhuriyeti\u2019nde ge\u00e7irdi. Burada Berliner Ensemble tiyatro kolektifini kurdu. \u201c17 Haziran, t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131 yabanc\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn y\u00f6ns\u00fczl\u00fckleri ve zavall\u0131ca \u00e7aresizlikleri i\u00e7inde i\u015f\u00e7ilerin g\u00f6sterileri, gene de burada i\u015f\u00e7ilerin y\u00fckselen s\u0131n\u0131f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Eyleme ge\u00e7enler k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva de\u011fil, i\u015f\u00e7iler. (\u2026) \u015eimdi ise, b\u00fcy\u00fck bir terslik olarak b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsat do\u011fdu i\u015fte, i\u015f\u00e7ileri kazanmak i\u00e7in. Bu nedenle ben, o felaketli 17 Haziran\u2019\u0131 hi\u00e7 de salt olumsuzluk olarak almad\u0131m. Proletaryay\u0131, gene s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n eline, gene o fa\u015fist d\u00f6nemin kuvvetlenen kapitalizminin eline d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm anda -bu noktada beni kurnazca ve rahatlat\u0131c\u0131 hafifletmeler yapmaktan hi\u00e7bir \u015fey al\u0131koyamaz- gene de fa\u015fizmin hesab\u0131n\u0131 g\u00f6rebilecek tek g\u00fcc\u00fc g\u00f6rd\u00fcm orada.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk\u00e7e, sayfa 234) \u201c\u00c7\u00f6z\u00fcm Brecht, Berlin\u2019deki olaylar\u0131n hemen ertesinde \u201c\u00f6rg\u00fctl\u00fc fa\u015fist unsurlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi hep birlikte desteklemek \u00fczere\u201d tiyatrosundaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 toplad\u0131. Pek \u00e7ok ki\u015fiye, olaylara ili\u015fkin tutum belirleyen mektuplar yazd\u0131. Erwin Leiser\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu: Brecht, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni ve Demokratik Almanya Cumhuriyeti\u2019ni savunmas\u0131 nedeniyle Bat\u0131 bas\u0131n\u0131nda a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde su\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle, 21.12.1955\u2032te, Moskova\u2019ya giderek \u201cStalin Bar\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc\u201dn\u00fc almas\u0131, \u015fahs\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Brecht\u2019in bu tav\u0131rlara yan\u0131t\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r:<\/p>\n \u201cBurada oldu\u011fum i\u00e7in bu fikirleri ta\u015f\u0131yor de\u011filim, bu fikirleri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in buraday\u0131m ben!\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc) Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n Bertolt Brecht, sanat ve edebiyat alan\u0131nda Marksizm-Leninizmi uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, tarafl\u0131 bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r. O proletaryadan yana saf tuttu\u011funu, tarafl\u0131 sanat\u0131n savunucusu oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaktan hi\u00e7bir zaman \u00e7ekinmemi\u015ftir. O sanat\u0131, kitleleri bilin\u00e7lendirmenin, onlar\u0131 e\u011fitmenin bir arac\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Brecht, ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi, sosyalist ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi sanatsal tutumu olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sosyalist ger\u00e7ek\u00e7i bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekli\u011fi kavramak\/kavratmakla yetinmemeli, bizzat ger\u00e7ekli\u011fi de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemelidir. Sanat, ezilen kitleler i\u00e7indir. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in de hem en geni\u015f kitleler taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131r olmay\u0131 hedeflemeli, bunu yaparken ama, onlar\u0131n \u2018t\u00fcketicili\u011fiyle\u2019 uzla\u015fmamal\u0131d\u0131r. Sanat, kitleleri d\u00fcrtmeli ve hatta eyleme ge\u00e7irmelidir. Kendi sanat\u0131nda, \u00f6zelde tiyatroda bu y\u00fcksek talep pe\u015finde ko\u015fan Brecht, diyalekti\u011fi tiyatroya ta\u015f\u0131m\u0131\u015f ve ad\u0131yla birlikte an\u0131lan \u201cYabanc\u0131la\u015ft\u0131rma\u201d tekni\u011fini geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n Brecht, yenilik\u00e7idir. O hi\u00e7bir zaman bi\u00e7ime tak\u0131lmam\u0131\u015f, i\u00e7eri\u011fi en iyi \u015fekilde verebilece\u011fi yeni \u015fekiller aramaktan ve denemekten \u00e7ekinmemi\u015ftir. Bu y\u00f6n\u00fcyle Brecht, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ba\u015flay\u0131p uluslararas\u0131 alana yay\u0131lan \u201cbi\u00e7imcilik mi ger\u00e7ek\u00e7ilik mi?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131nda \u201cbi\u00e7imcilik\u201d su\u00e7lamas\u0131n\u0131n da hedefi olmu\u015ftur. Konuyla ilgili notlar\u0131nda ve sanat prati\u011finde do\u011fru pozisyonda oldu\u011funu kan\u0131tlayan Bertolt Brecht, partili olmaktan ve a\u00e7\u0131k ideolojik m\u00fccadeleden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 noktada bir kom\u00fcnist m\u00fccadeleciden beklenen tutumu sergilememi\u015ftir. Bunlar, bir kom\u00fcnist a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli zaaflard\u0131r. Bu zaaflar\u0131na ra\u011fmen, o proletaryan\u0131n en de\u011ferli sanat\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda an\u0131lmaktad\u0131r. Eserleri bug\u00fcn de bizleri e\u011fitmektedir.<\/p>\n \u201cBence gerek yok mezar ta\u015f\u0131na, ama Kaynak: G\u00fcney Dergisi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" k\u00fclt\u00fcr-sanatBi\u00e7imcilik ve ger\u00e7ek\u00e7ilik tart\u0131\u015fmas\u0131 Sovyet Yazarlar\u0131 Birli\u011fi Kongre\u2019sinde -1934 y\u0131l\u0131nda-, Gorki, yolg\u00f6sterici \u015fiar olarak \u201cSosyalist Ger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d \u015fiar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Ayn\u0131 y\u0131l Moskova\u2019da \u00e7\u0131kan \u201cUluslararas\u0131 Edebiyat\u201d dergisinde, G. Luk\u00e1cs\u2019\u0131n \u201cEkspresyonizmin B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 yay\u0131nlan\u0131r. Bunu izleyen y\u0131llarda, \u00f6zellikle de 1936-1938 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, kom\u00fcnist saflarda, ilk b\u00fcy\u00fck \u201cger\u00e7ek\u00e7ilik\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flar. Tart\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, sanat ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4159","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kuram"},"yoast_head":"\n
1936-1939 y\u0131llar\u0131nda Brecht, Willi Bredel ve Lion Feuchtwanger \u201cS\u00f6z\u201d dergisini yay\u0131nl\u0131yorlard\u0131. Dergi, \u00f6zelde Almanya\u2019dan ka\u00e7mak zorunda kalan ve eserleri Almanya\u2019da yasaklanan yazarlar\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131nlayarak onlar\u0131 desteklemeyi ama\u00e7l\u0131yor ve sanat alan\u0131nda tart\u0131\u015fma ve fikir al\u0131\u015fveri\u015fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Brecht, notlar\u0131nda, bir taraftan ekspresyonistlerden, bi\u00e7imcilerden vb. kendisini ay\u0131rmaya dikkat ederken, di\u011fer taraftan da ba\u015fta Luk\u00e1cs olmak \u00fczere \u201cger\u00e7ek\u00e7iler\u201din saflar\u0131ndaki hatal\u0131 ve kaba yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerini ortaya koyar.<\/p>\n
\u201cBu sanat yarg\u0131c\u0131nda beni k\u0131zd\u0131ran ne? (Luk\u00e1cs\u2019\u0131 kastediyor. \/ BN) \u015eu: Savundu\u011funun \u015fu oldu\u011fu hissinden bir t\u00fcrl\u00fc kurtulam\u0131yorum: Kilise k\u00f6yde kalmal\u0131. Demek istedi\u011fi \u015fu: Bu ekspresyonistler kiliseyi tamamen kald\u0131racak yerde, al\u0131p ba\u015fka yere koydular. Fakat dedi\u011fi \u015fu: Kilise k\u00f6yde kalmal\u0131. Ben hi\u00e7bir zaman ekspresyonist olmad\u0131m, ama b\u00f6ylesi sanat yarg\u0131\u00e7lar\u0131 beni k\u0131zd\u0131r\u0131yor.
(\u2026)<\/p>\n
\u201cBi\u00e7imcili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi ger\u00e7ek\u00e7iler ve sosyalistler olarak y\u00fcr\u00fctmeliyiz!\u201d 1937\u2032den itibaren Brecht\u2019in notlar\u0131nda vurgulad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce bu olmu\u015ftur. Bu tart\u0131\u015fmada Brecht, esas tehlikeyi bi\u00e7imcili\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden saflardaki bir ba\u015fka bi\u00e7imcilikte, eski bi\u00e7imlerde saplan\u0131p kalan, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olana sar\u0131lan ve bunu sosyalist ger\u00e7ek\u00e7ilik olarak dayatmaya \u00e7al\u0131\u015fan ak\u0131mda g\u00f6r\u00fcyordu. Ekspresyonistleri, futuristleri yeren ger\u00e7ek\u00e7i sanat ele\u015ftirmenlerinin, ele\u015ftirilerini \u00e7o\u011funlukla, \u2018ama siz ger\u00e7e\u011fi farkl\u0131 anlat\u0131yorsunuz\u2019 ya da \u2018farkl\u0131 bir \u00fcslupla anlat\u0131yorsunuz\u2019 \u015feklinde getirdiklerini ve m\u00fccadele \u00e7izgisinin tam da bu noktada kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
Willi Bredel\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta, Luk\u00e1cs\u2019\u0131n kendisine sald\u0131rmas\u0131ndan \u015fikayet\u00e7i olur ve tart\u0131\u015fman\u0131n kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerir. Brecht\u2019e g\u00f6re bu tart\u0131\u015fmada \u201cdo\u011fru tarafta yanl\u0131\u015f gerek\u00e7eler ve yanl\u0131\u015f tarafta do\u011fru gerek\u00e7eler\u201d vard\u0131r ve bu tart\u0131\u015fmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Brecht, bu tart\u0131\u015fmaya ili\u015fkin tav\u0131r ve konumunu \u201cEkspresyonizm Tart\u0131\u015fmas\u0131na Pratik \u00d6neriler\u201d yaz\u0131s\u0131nda \u201ciki seyirci\u201d b\u00fcnyesinde \u015f\u00f6yle karakterize eder:<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
Bu arada kapitalizm emperyalizm ve tekelci kapitalizm olarak ekonomik m\u00fccadelelerini ulusal birimlerde y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bu ulusal bi\u00e7im, miad\u0131n\u0131 doldurmadan (\u015fimdi yokedici g\u00fc\u00e7lere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin geli\u015fmesi i\u00e7in de) elinden geleni yapmadan sahneyi terketmeyecek.\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, Almanca, sayfa 23)<\/p>\n
Brecht, Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin i\u00e7te ve d\u0131\u015fta y\u0131\u011f\u0131nla d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funu bilmekte ve i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi me\u015fru g\u00f6rmektedir. Di\u011fer taraftan \u201cHalk Yan\u0131lmaz m\u0131?\u201d \u015fiirinde de dile getirdi\u011fi gibi, halk d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede yanl\u0131\u015flara d\u00fc\u015f\u00fclebilece\u011fini, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klara ka\u00e7\u0131labilece\u011fini savunmaktad\u0131r. Her ihtimalde Meyerhold\u2019a ve di\u011fer baz\u0131lar\u0131na haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda ku\u015fkusu vard\u0131r. Bu ku\u015fkusu, \u201cMe-ti\u2019nin \u00d6zdeyi\u015fleri\u201dnde de dile gelmektedir:
<\/strong><\/p>\n
Tam da b\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in, Brecht ve onun gibilerin zaman\u0131nda susmamas\u0131, tav\u0131r tak\u0131nmas\u0131 gerekirdi. O bu noktada kendisinden talep etti\u011fi \u201cpozitif ele\u015ftirici\u201d rol\u00fcn\u00fc yerine getirmeliydi. Brecht bunu yeterince yapmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, Hitler fa\u015fizmine kar\u015f\u0131 sava\u015f arifesinde ve s\u0131ras\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin zay\u0131flat\u0131lmas\u0131n\u0131n son derece zararl\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndad\u0131r. Onun tavr\u0131n\u0131 son tahlilde belirleyen, so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemine ait bir notunda ifade etti\u011fi \u015fu pozisyon olmu\u015ftur:
<\/strong><\/p>\n
2. Ruslar\u0131n hatalar\u0131 dostlar\u0131n hatalar\u0131d\u0131r, Amerikal\u0131lar\u0131n hatalar\u0131 ise d\u00fc\u015fmanlar\u0131n hatalar\u0131d\u0131r.\u201d (\u201dEdebiyat ve Sanat Yaz\u0131lar\u0131\u201d, sayfa 502)
Brecht, susmay\u0131 se\u00e7mi\u015f ve \u201cdostlar\u0131n\u0131n hatalar\u0131\u201dna ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kaydetmekle yetinmi\u015ftir. Niyeti ne olursa olsun, onun bu tavr\u0131 sonu\u00e7ta proletaryan\u0131n zarar\u0131na olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bug\u00fcn, her renkten kom\u00fcnizmin d\u00fc\u015fmanlar\u0131, Brecht\u2019in suskunlu\u011funu ve notlar\u0131n\u0131 kom\u00fcnizm davas\u0131na kar\u015f\u0131 kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Brecht, Demokratik Almanya rejimini ve onun kimi uygulamalar\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyordu. Fakat ona yine de -anda daha iyisi yok, anlay\u0131\u015f\u0131yla- sahip \u00e7\u0131k\u0131yordu. 17 Haziran 1955\u2032te Demokratik Almanya rejimine kar\u015f\u0131 ayaklanan i\u015f\u00e7iler ve bu ayaklanman\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yazd\u0131\u011f\u0131 notlar, onun bu \u00e7eli\u015fkisini gayet a\u00e7\u0131k g\u00f6stermektedir:<\/p>\n
Brecht, hakl\u0131 olarak, ayaklanmay\u0131 rejimin hatalar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karma ve d\u00fczeltme noktas\u0131nda bir \u015fans olarak g\u00f6r\u00fcrken, b\u00fct\u00fcn dikkatini koltu\u011fu kurtarmaya toplam\u0131\u015f olan revizyonistlerin tav\u0131rlar\u0131yla da \u015f\u00f6yle alay ediyordu:<\/p>\n
17 Haziran halk ayaklanmas\u0131ndan sonra
Yazarlar Birli\u011fi sekreteri
Stalin bulvar\u0131nda
\u00fczerinde
halk\u0131n h\u00fck\u00fcmetin g\u00fcvenini kaybetti\u011fini
ve ancak iki misli \u00e7aba harcayarak
bu g\u00fcveni yeniden kazanabilece\u011fini
yazan bildiri da\u011f\u0131tt\u0131rd\u0131.
H\u00fck\u00fcmetin halk\u0131 da\u011f\u0131tmas\u0131
ve kendisine yeni bir halk se\u00e7mesi
daha kolay olmaz m\u0131yd\u0131?\u201d<\/p>\n
\u201cSosyalist Birlik Partisi\u2019ne \u00fcye de\u011filim. Ama onun pek \u00e7ok tarihsel kazan\u0131mlar\u0131na sayg\u0131 duyuyorum ve sava\u015f tezg\u00e2hlay\u0131c\u0131s\u0131 fa\u015fist tak\u0131m\u0131 ona -hatalar\u0131ndan dolay\u0131 de\u011fil, do\u011fru ve iyi yapt\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131- sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, ben Sosyalist Birlik Partisi\u2019ne ba\u011fl\u0131 oldu\u011fumu hissettim\u201d (\u00c7al\u0131\u015fma G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk\u00e7e, sayfa 235)<\/p>\n
<\/strong><\/p>\n
E\u011fer gerekliyse sizce
\u015eunlar yaz\u0131ls\u0131n isterdim o ta\u015fa:
\u2018\u00d6neriler getirmi\u015fti. Ald\u0131k
\u00d6nerilerini.\u2019
B\u00f6ylesi
Onurland\u0131r\u0131rd\u0131 hepimizi.\u201d<\/p>\n