\u201cG\u00fcney Amerika\u2019daki bir ta\u015fra tiyatrosunda k\u00f6t\u00fc adam rol\u00fcn\u00fc oynayan oyuncu, rol\u00fcn\u00fc \u00f6ylesine kusursuz oynar ki, oyunu izleyen k\u00f6yl\u00fclerden biri \u00f6fkeyle silah\u0131n\u0131 \u00e7ekip oyuncuyu vurur. K\u00f6yl\u00fc idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece kurban da su\u00e7luda ayn\u0131 g\u00fcnde topra\u011fa verilirler. Her ikisinin de mezar ta\u015f\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Burada d\u00fcnyan\u0131n en iyi oyuncusu ile en iyi izleyicisi yatmaktad\u0131r.\u201d1<\/p>\n
*****<\/p>\n
Sanat ger\u00e7ekli\u011fi ile ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve birbirini etkileyen iki ayr\u0131 kutbu olu\u015ftururlar. \u201cGer\u00e7eklik b\u00fct\u00fcn\u00fcnden hareket eden sanat\u00e7\u0131, yarat\u0131c\u0131 sanatsal etkinli\u011fi yoluyla sanat yap\u0131t\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.\u201d2 Bu i\u015fleyi\u015f \u00f6z\u00fcnde diyalektik bir s\u00fcre\u00e7tir. Sanat\u00e7\u0131 ya\u015fam ger\u00e7e\u011finden ald\u0131\u011f\u0131 bilgiyi \u00f6znel bilincinden ge\u00e7irerek, bu ger\u00e7ekli\u011fi yeniden yaratarak, estetik bir formda d\u0131\u015fa aktar\u0131r.<\/p>\n
Yeniden yarat\u0131m her zaman bir yans\u0131ma bi\u00e7iminde ortaya \u00e7\u0131kmaz. Bunu belirleyen, sanat\u00e7\u0131n\u0131n estetik yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin bir Balzac\u2019\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi a\u00e7\u0131k olarak sunan roman\u0131yla, yine temelde ger\u00e7ekli\u011fi ele\u015ftirel olarak al\u0131p \u00e7ok farkl\u0131 bir dille i\u015fleyen Marquez\u2019in ya da Kafka\u2019n\u0131n roman\u0131 birbirinden farkl\u0131 \u00fcsluplar\u0131n g\u00f6stergesidir. Hepsinde de i\u00e7kin olarak nesnel ger\u00e7ekli\u011fin \u00f6zne (sanat\u00e7\u0131) \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyi analizlerle saptamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u201csanat\u00e7\u0131, yar\u0131 ger\u00e7ek gibi g\u00f6r\u00fcnen bir \u015feyi kafas\u0131nda kurdu\u011fu zaman bile asl\u0131nda ger\u00e7eklik dedi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn\u00fcn bile\u015fik par\u00e7alar\u0131n\u0131 yeni bir bi\u00e7imde d\u00fczenleyip, yeniden ortaya koymaktan ba\u015fka bir \u015fey yapm\u0131yordur.\u201d3<\/p>\n
Nesnel ger\u00e7eklik b\u00fct\u00fcn sanatsal yap\u0131tlarda belirleyici olarak bir k\u00f6\u015fede durur. Di\u011fer k\u00f6\u015fede o \u00fcr\u00fcn\u00fcn bir sanat eseri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6znel bilinci durur. Bu sanatsal bilin\u00e7 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan alan\u0131n kurallar\u0131na uygun olarak i\u015fler ve ideal formu yakalama pe\u015finde ilerler. \u00d6rne\u011fin edebiyat\u0131n \u015fiir alan\u0131nda \u00fcr\u00fcn vermek isteyen bir ki\u015fi \u015fiirin neyi gerektirdi\u011fini de bilmek zorundad\u0131r. Zira \u015fiir roman gibi yaz\u0131lmaz. <\/p>\n
Sanatsal \u00fcretim en genel anlam\u0131nda kurgusald\u0131r. D\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan bilginin \u00f6zne taraf\u0131ndan okunup sanatsal olarak yeniden d\u0131\u015fa aktar\u0131m\u0131 sanat\u00e7\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 kurgu ile olur. Kurgu sanat\u0131n asli unsurudur. \u0130letinin yap\u0131tta yer edi\u015f bi\u00e7imi ve bunun estetik bir haz yaratmas\u0131 amac\u0131yla al\u0131mlay\u0131c\u0131ya iletili\u015fini kurgu d\u00fczeyi belirler. Kurgu sanat\u00e7\u0131s\u0131na aittir. Onun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131d\u0131r bu. \u0130ster ger\u00e7ekli\u011fe direkt ayna tutarak, isterse onu farkl\u0131 bir bi\u00e7imde ortaya koyarak olsun kurgu sanat\u00e7\u0131n\u0131n kendi \u00f6zg\u00fcl d\u00fcnyas\u0131d\u0131r.
Ortaya koyduklar\u0131m\u0131z\u0131n sonucunda \u015funu s\u00f6yleyebiliriz. Sanat \u201coyun\u201dun i\u00e7inde yer al\u0131r ve onun \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131r. (Sanat oyundur.) Oyunun nesnel ger\u00e7eklikten ayr\u0131 olmas\u0131 ve her oyunun kendi kurallar\u0131 ve d\u00fczeni olmas\u0131 sanat hakk\u0131nda yukarda anlatt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n daha iyi a\u00e7\u0131mlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. (Bu bize izleyicinin yan\u0131lg\u0131s\u0131n\u0131 da verecektir). <\/p>\n
Tiyatronun unsurlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda G.Amerikal\u0131 izleyicinin de o oyunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ancak problem \u015fu ki asl\u0131nda o oyunun d\u0131\u015f\u0131ndan olaya bakmaktad\u0131r. Oyunun farkl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel s\u00fcre\u00e7 yaratt\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011finin reddidir, hayat ger\u00e7ekli\u011finin oyunu ortadan kald\u0131rmas\u0131d\u0131r izleyicinin silah\u0131n\u0131 ate\u015flemesi.<\/p>\n
1 Tiyatroda D\u00fc\u015f\u00fcnsellik;Zehra \u0130p\u015firo\u011flu; Mitos Boyut yay.
2 Esteti\u011fin Abc\u2019si; H\u00fclya yeti\u015fken; Say yay.
3 Ger\u00e7ekli\u011fin Tarihi; Boris Su\u00e7kov; Adam yay.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cG\u00fcney Amerika\u2019daki bir ta\u015fra tiyatrosunda k\u00f6t\u00fc adam rol\u00fcn\u00fc oynayan oyuncu, rol\u00fcn\u00fc \u00f6ylesine kusursuz oynar ki, oyunu izleyen k\u00f6yl\u00fclerden biri \u00f6fkeyle silah\u0131n\u0131 \u00e7ekip oyuncuyu vurur. K\u00f6yl\u00fc idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece kurban da su\u00e7luda ayn\u0131 g\u00fcnde topra\u011fa verilirler. Her ikisinin de mezar ta\u015f\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Burada d\u00fcnyan\u0131n en iyi oyuncusu ile en iyi izleyicisi yatmaktad\u0131r.\u201d1 ***** Sanat […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4182","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-erkan-kucuk-makale"},"yoast_head":"\n