{"id":4187,"date":"2010-02-10T13:54:52","date_gmt":"2010-02-10T10:54:52","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/"},"modified":"2010-02-10T13:54:52","modified_gmt":"2010-02-10T10:54:52","slug":"toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/","title":{"rendered":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan"},"content":{"rendered":"

‘Toplumsal Varolu\u015f’. -Bu kavram\u0131, hi\u00e7bir \u00f6n temellendirme yapmaks\u0131z\u0131n kullanmaya izinli olmay\u0131 dilerim. Yaz\u0131n\u0131n sonuna gelindi\u011finde de ba\u015fkaca bir temellendirmenin istenmesine gerek kalm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m. Yine de ondan neyi anlad\u0131\u011f\u0131m \u0131srarla sorulacak olursa, tatmin edici olmamakla birlikte, bir iki s\u00f6z edecek durumda oldu\u011fumu bildirmek isterim: Canl\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle insanlar\u0131n s\u00fcrekli bir arada bulunu\u015funa, bilindi\u011fi gibi ‘toplum’ ad\u0131 verilir. (Bizi burada yaln\u0131zca insan toplumu ilgilendiriyor) Bu bir arada olu\u015ftan meydana gelen maddesel ve tinsel t\u00fcm kurumlar, t\u00fcm fenomenler de ayn\u0131 ‘toplum’ kavram\u0131 i\u00e7inde yer al\u0131rlar.B\u00f6ylece ‘toplum’ insan tekinden ba\u011f\u0131ms\u0131z, \u00f6zerk bir yap\u0131 karakterinde ortaya \u00e7\u0131kar. Bu yap\u0131 son derece karma\u015f\u0131kt\u0131r ve \u00e2deta i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir a\u011f gibi \u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Onun bu karma\u015f\u0131k \u00f6zerk yap\u0131sall\u0131\u011f\u0131, bazan ondan sanki isteyen, belirleyen, buyuran, etken bir \u00f6zne olarak s\u00f6z edilmesine bile izin verir. T\u00fcm \u00f6rgenleriyle toplumun bu \u00f6zerkli\u011fi, onun belli bir yap\u0131l\u0131\u015fa, olu\u015fuma, varolu\u015funa sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini bize esinlemi\u015f oldu. B\u00f6ylece biz de bir ‘toplumsal varolu\u015f’ kavram\u0131ndan s\u00f6z etmeyi uygun bulduk.<\/p>\n

Toplumsal varolu\u015fun s\u0131n\u0131rlar\u0131, t\u0131pk\u0131 bir bah\u00e7eyi \u00e7epe\u00e7evre sarm\u0131\u015f \u00e7it gibidir. \u00c7itin \u00fcst\u00fcnden ya da parmakl\u0131k aralar\u0131ndan ge\u00e7ilir, ama o yine \u00e7it olarak kal\u0131r. Ayr\u0131ca kurall\u0131 ge\u00e7i\u015fler i\u00e7in \u00e7itin kap\u0131lar\u0131 vard\u0131r. \u00c7it i\u011fretilemesiyle somutla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumsal varolu\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131, co\u011frafi ve k\u00fclt\u00fcrel diye iki gurupta topl\u0131yabilece\u011fimiz t\u00fcm fiziksel-tinsel nedenlerin belli-belirsiz bir miktar\u0131 taraf\u0131nca \u00e7izilmi\u015f olup, zaman i\u00e7inde gerek co\u011frafi-niceliksel, gerek k\u00fclt\u00fcrel niteliksel de\u011fi\u015fikliklere u\u011frar. Bazan da toplumla birlikte s\u0131n\u0131r\u0131n da oradan kalkt\u0131\u011f\u0131 olur.<\/p>\n

D\u00fcnyadaki t\u00fcm toplum s\u0131n\u0131rlan, toplumun kalmas\u0131 ko\u015fuluyla, her iki bak\u0131mdan bile ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda -insanl\u0131k \u00fctopyas\u0131- toplumsal varolu\u015f s\u0131n\u0131rlar\u0131, yok olmaz. Bu kez s\u0131n\u0131r, tek bir toplum olmu\u015f olan d\u00fcnyan\u0131n \u00e7evresini \u00e7evreler. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131r, daima, yaln\u0131zca i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndakinden ay\u0131r\u0131c\u0131 bir i\u015fleve de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ku\u015fatarak, i\u00e7inde bir arada tutucu bir i\u015fleve de sahiptir. B\u00f6ylece toplumsal varolu\u015f kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, onun s\u0131n\u0131rlan da daim kal\u0131c\u0131 olur.<\/p>\n

Toplumsal varolu\u015fun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biz, onun bize yapt\u0131\u011f\u0131 imalardan sezeriz. \u00d6rne\u011fin o, “y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck”, “sorumluluk”, “\u00f6dev”, “t\u00f6re ve ahl\u00e2k”, “yasall\u0131k” gibi kendisinin var olmas\u0131 i\u00e7in gerekli bu ve benzeri \u015feyleri, bize sunar. (Oysa t\u00fcm bunlar olmaks\u0131z\u0131n, varolu\u015fumuzu s\u00fcrd\u00fcrmemiz kuramsal olarak olanakl\u0131d\u0131r; hayvan topluluklar\u0131nda oldu\u011fu gibi.) Ve biz, hep bu \u015feylerden anne, baba, \u00f6\u011fretmen vb. a\u011f\u0131zlar\u0131 yoluyla gelen sesi duya duya ya\u015far\u0131z, zaman zaman sonuca ula\u015fmayan baz\u0131 kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131m\u0131za ra\u011fmen. \u00d6yle ki, bu sesler art\u0131k bizim kendi varolu\u015fumuzun ger\u00e7ekten yap\u0131c\u0131 \u00f6\u011feleri olurlar. Hatta i\u00e7imizden baz\u0131lar\u0131, neredeyse her konu\u015ftu\u011funda, toplumsal varolu\u015f ad\u0131na konu\u015fuyor gibidir. Toplumsal varolu\u015f, s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki insanlar\u0131n i\u00e7lerine dek i\u015flemi\u015ftir; ama o “i\u015fte!” diye g\u00f6sterilemez. Fakat onun sesi duyulur, yapt\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc somut olarak alg\u0131lan\u0131r, \u00f6zellikle de ona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda. Bu kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f, genellikle iki bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Birini silahl\u0131-eylemli ya da silahs\u0131z-eylemli (burada “silah” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca ger\u00e7ek anlamda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.) anar\u015fist (“Ter\u00f6rist’i bunun d\u0131\u015f\u0131nda tutuyorum.), di\u011ferini marjinal insan temsil eder. Birincisi toplumsal varolu\u015fun kendisini hedef al\u0131r, di\u011feri ise onun yaln\u0131zca sesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, daha do\u011frusu s\u0131rt \u00e7evirir. Bu sonuncusu, esas\u0131nda, toplumun kenar\u0131nda, marj\u0131nda olmakla, orada kendine ayr\u0131lan yere toplum tecav\u00fcz etmedik\u00e7e, toplumla uyum i\u00e7indedir. Marjinal insan tipi belki san\u0131laca\u011f\u0131 gibi yeni bir olgu de\u011fildir. Her toplumda ad\u0131na “marjinal” denmese de kenar insanlar\u0131 olmu\u015ftur. Esas\u0131nda bunlar \u00fczerinde uzun boylu durman\u0131n bir \u00f6nemi de yoktur. Bizi as\u0131l ilgilendiren anar\u015fisttir, daha do\u011frusu silahs\u0131z-eylemli anar\u015fist.<\/p>\n

Yunanca bir s\u00f6zc\u00fck olan anar\u015fi (“anarkhia”), s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla “y\u00f6neticisizlik” demektir. Bir toplum ya\u015fam\u0131 kuram\u0131 olan anar\u015fizm, tek ki\u015fi istencini biricik yetkili olarak tan\u0131r, hi\u00e7bir toplumsal hukuk d\u00fczeninin, devlet d\u00fczenini, y\u00f6netim kurumlar\u0131n\u0131 reddeder. Ama kaba kuvvetin ge\u00e7erlikte oldu\u011fu vah\u015fi hayat tarz\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, b\u00f6yle bir toplum, tek ki\u015fi isten\u00e7lerinin bir uy umuyla ancak olanakl\u0131 olurdu. Bunun \u00fctopik olmas\u0131 bir yana, o olsayd\u0131 bile, orada tek ki\u015fi isten\u00e7lerinin uyumu demek olan bir ortak istencin, ortak akl\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131. Bu da bizim “toplumsal varolu\u015f” dedi\u011fimiz \u015feyden farks\u0131z olurdu. Ve bu ortak isten\u00e7 ya da ak\u0131l, yeniden bireylere h\u00fckmedecekti; b\u00f6ylece birey istenci tek yetkili olmaktan \u00e7\u0131kacakt\u0131. Bu ise anar\u015fizmin, kendi kar\u015f\u0131t\u0131na, y\u00f6netim d\u00fczenine tekrar d\u00f6n\u00fc\u015fmesi demektir. B\u00f6ylelikle anar\u015fizm, kuramsal olarak kendi i\u00e7inde \u00e7eli\u015fkili bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sunar.<\/p>\n

Toplumsal anar\u015fizmin bu \u00e7ele\u015fkili yap\u0131s\u0131, anar\u015fistin ki\u015fili\u011finde “trajik olan” olarak ortaya \u00e7\u0131kar. “Trajik olan”, iki y\u00fcksek de\u011ferin insan tekinde bir \u00e7at\u0131\u015fma, z\u0131tl\u0131k, gerginlik durumunda olmas\u0131 demektir. Silahs\u0131z-eylemli anar\u015fist, eylemini sanat, felsefe ve hatta bilim gibi k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011feleriyle, onlar\u0131 ara\u00e7 yaparak ger\u00e7ekle\u015ftirir. (Bu nedenle ona bundan b\u00f6yle k\u00fclt\u00fcr anar\u015fisti ya da ayln\u0131zca anar\u015fist diyece\u011fiz.)<\/p>\n

Anar\u015fist bir ikilem i\u00e7inde oldu\u011funu bilir. O, toplumsal varolu\u015fa, bunun her t\u00fcr g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne, yine ayn\u0131 toplumsal varolu\u015fun kendisine sundu\u011fu maddesel-tinsel olanaklarla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n kesin bir zaferle sonu\u00e7lanm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131m\u0131ndad\u0131r. Sonunda yitirece\u011fini(?) bile bile, yine de g\u00f6n\u00fclden isteyerek sava\u015f a\u00e7mas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan anar\u015fist, bize Don Ki\u015fot tipiyle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Asl\u0131nda onun i\u00e7in \u00f6nemli olan kesin zafer de\u011fil, bu sava\u015fta cephe kazan\u0131m\u0131d\u0131r. O, kendine \u015funu s\u00f6yliyemez: “Sonunda sava\u015f\u0131 yitirecek olduktan sonra, ele ge\u00e7irdi\u011fim cephelerin ne \u00f6nemi var!” Daha d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kafas\u0131ndan siler ve o b\u00f6ylece yoluna devam eder. O bilir ki, k\u0131l\u0131 k\u0131rk yar\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin, ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fcd\u00fck ve k\u00f6t\u00fcr\u00fcm k\u0131lmas\u0131 i\u00e7in insan d\u00fcnyaya gelmemi\u015ftir. \u00d6te yandan anar\u015fistin sava\u015f\u0131 sonunda yitirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi de bir anlamda do\u011fru de\u011fildir. Ger\u00e7i hedef bak\u0131m\u0131ndan sava\u015f yitirilir, anar\u015fist hi\u00e7bir zaman hedefe varamaz.<\/p>\n

Bunun \u00e7eli\u015fkili olaca\u011f\u0131 yukar\u0131da s\u00f6ylenmi\u015fti. Ama b\u00f6yle bir sava\u015f veren, ad\u0131 \u00f6rne\u011fin Nietzsche ya da Sade olan belli bir ki\u015fi olarak anar\u015fist, sonunda amac\u0131na, y\u0131kmak istedi\u011fi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bir yap\u0131c\u0131 \u00f6\u011fesi olarak ula\u015fm\u0131\u015f olur.<\/p>\n

Anar\u015fist, ba\u015fka yolu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplumsal varolu\u015fa, onun kendisine sundu\u011fu olanaklar\u0131 kullanarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karken, bu olanaklar\u0131n sunulmu\u015f oldu\u011fu bi\u00e7imlerini olabildi\u011fince de\u011fi\u015ftirir; hatta bazan onlar\u0131 tan\u0131nmaz ya da zor tan\u0131n\u0131r hale sokar. B\u00f6ylece anar\u015fist, toplumsal varolu\u015fla bir anla\u015fmaya girmeksizin, o ara\u00e7lar\u0131 adeta ka\u00e7ak kulan\u0131r. Bu ara\u00e7lar\u0131n ba\u015fl\u0131cas\u0131 dildir ya da dile d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilen her \u015fey.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz dil de \u00f6teki k\u00fclt\u00fcr g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri gibi toplumsal varolu\u015fun d\u00fczenledi\u011fi bi\u00e7imli yap\u0131dad\u0131r. \u00d6yle ki bu durum, \u00f6re\u011fin \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda C.Levi-Strauss gibi bilim adamlar\u0131n\u0131 toplumsal sistemleri ileti\u015fim sistemi gibi g\u00f6rmeye dek vard\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal varolu\u015fa kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131ndan anar\u015fistin izledi\u011fi yollar aras\u0131nda bizi burada as\u0131l ilgilendiren dilin bu bi\u00e7imleni\u015fini bozma eylemidir. Anar\u015fist, ne s\u00f6ylerse s\u00f6ylesin, dilin toplumsal varolu\u015f\u00e7a kurulu belirlenimini bozmad\u0131k\u00e7a, dilde kodlanm\u0131\u015f olan ideolojiyi yans\u0131tmak ve yine toplumsal varolu\u015fun sesi olmak durumunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 bilir. Ne var ki bu noktada da o, yine bir ikilem i\u00e7indedir. Anar\u015fist, dilin toplumsal varolu\u015f\u00e7a bi\u00e7imleni\u015fini ne denli bozarsa, onun sundu\u011fu anla\u015fmay\u0131 da o denli bozabilecek ve amaca do\u011fru ancak b\u00f6ylece gidebilecektir. Ama amaca giden bu yolda, bir yerden sonra, dil ileti\u015fim arac\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar, silah geri tepmeye ba\u015flar. Sonunda toplumsal varolu\u015fun ona verdi\u011fi izin kadar ancak o, dili bozabilir. Sava\u015f yine yitirilmi\u015ftir. Fakat yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi \u00f6nemli olan, kesin son de\u011fildi; tersine sava\u015f\u0131n i\u00e7inde, cephede olmakt\u0131. \u00d6yleyse, t\u0131pk\u0131 iki ucu ba\u011fl\u0131 gergin bir ok yay\u0131 gibi olan bu yolda, anar\u015fistin denge ve dengesizli\u011fini kendince belirliyece\u011fi gidi\u015f geli\u015flerle, sanki bir ip cambaz\u0131 gibi -ama de\u011fneksiz ve a\u011fs\u0131z olarak- g\u00fcc\u00fc yetene dek kalmak, anar\u015fistin pay\u0131na d\u00fc\u015fen budur. Bu hi\u00e7 de az \u015fey de\u011fildir. Ne denli do\u011frudur bilinmez ama eski Yunanl\u0131lar\u0131n yay ve ya\u015fam i\u00e7in ayn\u0131 “bios” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kulland\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenir, ya\u015fam\u0131n gerginli\u011fini ima etsin diye. Bu benzetme, do\u011frusu en \u00e7ok anar\u015fist i\u00e7in uygun olurdu.<\/p>\n

Dilin ka\u00e7ak kullan\u0131m\u0131 bi\u00e7imi, anar\u015fistinden anar\u015fistine ayr\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerde ortaya \u00e7\u0131kar. Ku\u015fkusuz her anar\u015fist kendi kullanaca\u011f\u0131 tarz\u0131 yine kendi olu\u015fturur. Bu ona \u00f6nceden s\u00f6ylenmez, hatta bir ‘meslekda\u015f\u0131’ taraf\u0131ndan bile olsa. Ancak daha \u00f6nce verilmi\u015f \u00f6rnekleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alarak, bu bi\u00e7imlerin baz\u0131 \u00f6zelliklerine de\u011finmek istiyoruz.<\/p>\n

Dil kesin olmasa da belli kurall\u0131l\u0131kta kendini g\u00f6sterir. Bu kesin olmay\u0131\u015f, anar\u015fistin i\u015finin olana\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. B\u00f6ylece o. c\u00fcmle d\u00fczenini bozabilir. Ancak bu bozman\u0131n da bir s\u0131n\u0131n vard\u0131r, ilkin o s\u0131n\u0131r, c\u00fcmlenin anlam\u0131n\u0131 t\u00fcmden yok etmeye bir kalad\u0131r. ikincisi, bozuk c\u00fcmlenin verdi\u011fi imge, e\u011fer ayn\u0131(?) d\u00fc\u015f\u00fcnceyi dile getiren d\u00fczg\u00fcn bir c\u00fcmle ile verilemiyorsa, ancak o zaman bozuk c\u00fcmleye izin vard\u0131r. Aksi halde yap\u0131lan \u015fey, bo\u015f ve gereksiz bir \u00e7aba ya da sadece “artistik” bir \u00e7al\u0131m olurdu. C\u00fcmle-alt\u0131 ko\u015fullara gelince: Demi\u015ftik ki. toplumsal varolu\u015f ideolojisini dilde kodlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kodlama, ger\u00e7i c\u00fcmle d\u00fczeyinde c\u00fcmle-alt\u0131 yap\u0131da oldu\u011fundan hi\u00e7 de az de\u011fildir, ama soyuttur, bi\u00e7imseldir; oysa c\u00fcmle-alt\u0131 yap\u0131da, yani deyimlerde, s\u00f6zc\u00fcklerde, her t\u00fcr dilsel i\u015farette somut olarak kendini g\u00f6sterir. San\u0131n\u0131n, anti-feminist birka\u00e7 \u00f6rnek, burada ne demek istedi\u011fimizi a\u00e7\u0131k k\u0131lacakt\u0131r: “Kan k\u0131l\u0131kl\u0131”, “hayat kad\u0131n\u0131”, “erkek s\u00f6z\u00fc”, “adam olmak” ve daha pek \u00e7o\u011fu T\u00fcrk\u00e7e’nin dil varl\u0131\u011f\u0131nda -ku\u015fkusuz, ba\u015fka dillerde de onlar\u0131n kendi yap\u0131lanna uygun olarak- bulunabilecek bu soy deyi\u015flerde erkek ad i\u015faretleri yerine kad\u0131n ad i\u015faretleri konulamaz ve tersi. Bu deyimler, ne ama\u00e7la olursa olsun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda -buna \u015fu anda bu sat\u0131rlar\u0131n yazan da maalesef dahildir-, dilde a\u00e7\u0131k\u00e7a yerle\u015ftirilmi\u015f antifeminist ideolojisinin yans\u0131t\u0131c\u0131s\u0131 olunur. Ama yerle\u015ftirilen \u015fey, her zaman bu denli a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fclmez. Ve dilde yerle\u015fik ideoloji ve ku\u015fkusuz anti-feminizmle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u00c7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in biz, yaln\u0131zca bu \u00f6rne\u011fi verdik. C\u00fcmle d\u00fczlemindeki bozmalar, c\u00fcmlede bi\u00e7imsel, sentaktik de\u011fi\u015ftirmelerle yap\u0131lar. Sentaktik bozulu\u015f, anlamsal, semantik bozulu\u015fu do\u011furur. Bu de\u011fi\u015ftirmeler, zaman zaman dilbilgisi kurallar\u0131n\u0131 yok saymaya dek var\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Almanca’da bu tarz anar\u015finin tipik bir temsilcisi Adorno’dur. Adorno’nun elinde c\u00fcmle, s\u0131k s\u0131k, ola\u011fan d\u00fczeni, bi\u00e7imi, sentaksi bozularak, yeni bir tarzda
bi\u00e7imlenmi\u015ftir. Do\u011frusu bu tav\u0131r, s\u00f6ylenileni iyiden iyiye anla\u015f\u0131lmaz yapar. (Geni\u015f bilgi i\u00e7in “M\u00fcziksel D\u00fcnya \u00dctopyas\u0131nda Adorno ile Bir Yolculuk” adl\u0131 kitab\u0131m\u0131za bak\u0131labilir.)<\/p>\n

C\u00fcmle-alt\u0131 d\u00fczlemdeki dil deformasyonlar\u0131, daha \u00e7ok al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k, hatta hen\u00fcz duyulmad\u0131k mecazlarla olur. \u00d6rne\u011fin, marangozluk u\u011fra\u015f\u0131na ili\u015fkin belli bir terim, az \u00e7ok bir paralellik ya da terslik kurularak, s\u00f6z gelimi psikolojik bir terimmi\u015f gibi kullan\u0131labilir. Bu tarz deformasyonda anla\u015f\u0131lmazl\u0131k tehlikesi pek yoktur. (En az\u0131ndan, okuyucu anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r.) Dil \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r, vurucudur, \u00e7ok renklidir. Bu tarz\u0131n yine Almanca’daki en \u00fcnl\u00fc temsilcisi, san\u0131r\u0131m Nietzsche’dir. (T\u00fcrkiye’de bu t\u00fcr \u00f6rnekler, gerek c\u00fcmle gerek c\u00fcmle-alt\u0131 d\u00fczlemde, daha \u00e7ok \u015fiirde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.)<\/p>\n

Her toplumsal varolu\u015f, kendi kald\u0131rabilece\u011fi kadar anar\u015fisti b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Onun ‘g\u00fcvenlik sistemi’nin kald\u0131ram\u0131yaca\u011f\u0131 anar\u015fisti o d\u0131\u015flar. Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n ve Alman l\u0131\u011f\u0131n amans\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131 Nietzsche’yi H\u0131ristiyan-Alman toplumsal varolu\u015fu. 19. y\u00fczy\u0131lda kendi i\u00e7inde tutabilmi\u015f, bununla da kalmay\u0131p, \u00f6rne\u011fin 1931 tarihli bask\u0131l\u0131 \u00f6nemli bir felsefe s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde (H. Schmidt. Philoposhisches Worterbuch) yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, ona Platon, Descartes, Kant da dahil t\u00fcm filozoflardan daha \u00e7ok yer ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r da 20. y\u00fczy\u0131lda T\u00fcrk toplumsal varolu\u015funa, kendi anar\u015fisti Naz\u0131m Hikmet’i bar\u0131nd\u0131rmak a\u011f\u0131r gelmi\u015ftir. (Ger\u00e7i N. Hikmet, dil tutumu bak\u0131m\u0131ndan, yukar\u0131daki \u00f6rneklerimize benzemez. Ama o. toplumsal varolu\u015fa bir k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011fesi olan dille k\u00f6kten kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve bu yola ba\u015f koydu\u011fu i\u00e7in. yine de “anar\u015fist” say\u0131labilir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz N. Hikmet, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fasayd\u0131, toplumsal varolu\u015fumuz i\u00e7in hi\u00e7 de bir ‘sorun’ olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ondan daha “sald\u0131rgan” anar\u015fistlerin ba\u015f\u0131na bile do\u011frusu pek fazla (?) bir bel\u00e2 gelmiyor. Toplumsal varolu\u015fumuz, bu t\u00fcr sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 \u015fimdi daha bir kendine g\u00fcvenli olmu\u015ftur da ondan. Demek ki g\u00fc\u00e7l\u00fc anar\u015fistler i\u00e7in bile, sa\u011flam ‘g\u00fcvenlik sistemleri’ne gerek vard\u0131r. Yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri kendini g\u00f6steren ve bu son s\u00f6z\u00fcm\u00fczde de ortaya \u00e7\u0131kan ikilem, bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc olarak anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Toplumsal varolu\u015fla k\u00fclt\u00fcr anar\u015fisti aras\u0131ndaki her \u00e7at\u0131\u015fma, birincisinin yengisiyle sonu\u00e7lan\u0131r g\u00f6r\u00fcnse de o, her \u00e7at\u0131\u015fma sonunda bir \u00f6nceki kendisi de\u011fildir; tersine de\u011fi\u015fmi\u015f, yenilenmi\u015f, g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Ve bu da bir \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015fman\u0131 anar\u015fist sayesinde olmu\u015ftur.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda \u00f6nemli sayd\u0131\u011f\u0131m son bir nokta da \u015fu: S\u00f6z konusu \u00e7at\u0131\u015fmada iki yandan yaln\u0131zca biri, yani toplumsal varolu\u015f \u00f6rg\u00fctl\u00fcd\u00fcr. Bir k\u00fclt\u00fcr anar\u015fisti asla \u00f6rg\u00fctl\u00fc olamaz; o daima tek ki\u015fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o, yaln\u0131zca tek ki\u015finin yetkili oldu\u011funu savunur. O, kendi savunusuna kendisi ters d\u00fc\u015femez. Anar\u015fist, ayaklan\u0131\u015f\u0131n\u0131 iki ki\u015fi olarak bile yapmaya kalksa, kendi varolu\u015fuyla \u00e7eli\u015fmi\u015f olur. Onun trajikli\u011fi ve kahramanl\u0131\u011f\u0131 biraz da bu yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

‘Toplumsal Varolu\u015f’. -Bu kavram\u0131, hi\u00e7bir \u00f6n temellendirme yapmaks\u0131z\u0131n kullanmaya izinli olmay\u0131 dilerim. Yaz\u0131n\u0131n sonuna gelindi\u011finde de ba\u015fkaca bir temellendirmenin istenmesine gerek kalm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m. Yine de ondan neyi anlad\u0131\u011f\u0131m \u0131srarla sorulacak olursa, tatmin edici olmamakla birlikte, bir iki s\u00f6z edecek durumda oldu\u011fumu bildirmek isterim: Canl\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle insanlar\u0131n s\u00fcrekli bir arada bulunu\u015funa, bilindi\u011fi gibi ‘toplum’ ad\u0131 verilir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4187","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\nToplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"‘Toplumsal Varolu\u015f’. -Bu kavram\u0131, hi\u00e7bir \u00f6n temellendirme yapmaks\u0131z\u0131n kullanmaya izinli olmay\u0131 dilerim. Yaz\u0131n\u0131n sonuna gelindi\u011finde de ba\u015fkaca bir temellendirmenin istenmesine gerek kalm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m. Yine de ondan neyi anlad\u0131\u011f\u0131m \u0131srarla sorulacak olursa, tatmin edici olmamakla birlikte, bir iki s\u00f6z edecek durumda oldu\u011fumu bildirmek isterim: Canl\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle insanlar\u0131n s\u00fcrekli bir arada bulunu\u015funa, bilindi\u011fi gibi ‘toplum’ ad\u0131 verilir. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-02-10T10:54:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan\",\"datePublished\":\"2010-02-10T10:54:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\"},\"wordCount\":2598,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\",\"name\":\"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-02-10T10:54:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan","og_description":"‘Toplumsal Varolu\u015f’. -Bu kavram\u0131, hi\u00e7bir \u00f6n temellendirme yapmaks\u0131z\u0131n kullanmaya izinli olmay\u0131 dilerim. Yaz\u0131n\u0131n sonuna gelindi\u011finde de ba\u015fkaca bir temellendirmenin istenmesine gerek kalm\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m. Yine de ondan neyi anlad\u0131\u011f\u0131m \u0131srarla sorulacak olursa, tatmin edici olmamakla birlikte, bir iki s\u00f6z edecek durumda oldu\u011fumu bildirmek isterim: Canl\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle insanlar\u0131n s\u00fcrekli bir arada bulunu\u015funa, bilindi\u011fi gibi ‘toplum’ ad\u0131 verilir. […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-02-10T10:54:52+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"13 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan","datePublished":"2010-02-10T10:54:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/"},"wordCount":2598,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/","name":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2010-02-10T10:54:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/10\/toplumsal-varolus-ve-anarsist-omer-naci-soykan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Toplumsal Varolu\u015f ve Anar\u015fist | \u00d6mer Naci Soykan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4187"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4187\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}