{"id":4197,"date":"2010-02-11T11:33:44","date_gmt":"2010-02-11T08:33:44","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/"},"modified":"2010-02-11T11:33:44","modified_gmt":"2010-02-11T08:33:44","slug":"weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/","title":{"rendered":"Weber’in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens"},"content":{"rendered":"

Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bundan \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, do\u011frudan ve en \u00e7ok Wilhelm Almanya’s\u0131n\u0131n siyasi geli\u015fmesinin analizinden etkilenen Weber sosyolojisinin ilgili boyutlar\u0131 \u00fczerindeki vurgulamayla Weber’in siyasi yaz\u0131lan ve genel sosyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n baz\u0131 esasl\u0131 \u00e7izgilerini \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. ‘Alman modeli’nin Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerindeki etkisi k\u00f6kl\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n

Esas olarak Weber’in b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck entellekt\u00fcel ilgileri bu model taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015fti. Ancak Almanya’n\u0131n siyasi geli\u015fmesine ili\u015fkin de\u011ferlendirmesi, y\u00fczy\u0131l\u0131n bitiminden daha sonras\u0131na uzanarak kullanm\u0131\u015f oldu\u011fu soyut d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde sistematik olarak olduk\u00e7a form\u00fcle edilmi\u015f daha keskin konular da getirmi\u015fti. Bu d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131nda belirlemi\u015f oldu\u011fu metodolojik konum, \u00f6zellikle bu ba\u011flant\u0131 i\u00e7inde \u00f6nemli olmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n di\u011fer k\u0131s\u0131mlanyla ilgili olarak \u00f6zellikle \u0130ngilizce konu\u015fulan d\u00fcnyada bir tarafta metodolojik denemeleri di\u011fer tarafta daha ampirik yaz\u0131lan aras\u0131nda bir ayr\u0131lman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaya y\u00f6nelik bir e\u011filim bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Lowith’in belirtti\u011fi gibi, bununla birlikte Weber’in metodolojik ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalanndan ve \u00f6zellikle modern kapitalizmin y\u00fckseli\u015fine ili\u015fkin genel yorumundan ayr\u0131lamaz. Weber’in metodolojik g\u00f6r\u00fc\u015flerinin ana unsurlar\u0131 Protestan Etik \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada kotar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fler genelde Bat\u0131 kapitalizminin geli\u015fme e\u011filimi ve \u00f6zelde de Alman toplumsal ve siyasi yap\u0131s\u0131 analizinin kal\u0131ba d\u00f6k\u00fclmesine izin veren temel entellekt\u00fcel bir ‘girdi’ydi. Weber’in metodolojik denemeleri a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak polemik niteli\u011fi ta\u015f\u0131rlar ve ondokuzuncu y\u00fczy\u0131l Almanya’s\u0131ndaki muhtelif toplumsal ve ekonomik d\u00fc\u015f\u00fcnce okullar\u0131n\u0131n arkaplanlar\u0131na kar\u015f\u0131 de\u011ferlendirilmek zorundad\u0131rlar. Roscher ve Knies hakk\u0131ndaki uzun denemesinde, iki \u00e7e\u015fit temel sorunla ilgilenmektedir.<\/p>\n

Bu yazarlar\u0131n eserlerinde klasik idealist felsefeden uyarlanan ‘mistik’ kavramlar\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131yla tutarl\u0131 ampirik metodlara ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131 ve tabi\u00ee d\u00fcnyan\u0131n “\u00f6ndeyilenebilirli\u011fiyle” kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n varsay\u0131lan ‘irrasyonel \u00f6znelli\u011fi’. Weber, insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n tabi\u00ee d\u00fcnyadaki olaylar kadar ‘\u00f6ndeyilenebilir’ oldu\u011funu iddia etmektedir “Tabiat s\u00fcre\u00e7leri”nin “\u00f6ndeyilenebilirli\u011fi” hava tahmin raporlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kimsenin eylemlerinin “tahmini” kadar kesin de\u011fildir’. B\u00f6ylece ‘\u00f6zg\u00fcr irade’ ‘tahmin edilemezlik\u00a0 anlam\u0131nda ‘irrasyonalite’ kesinlikle insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcl bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 de\u011fildir, aksine, Weber’in vard\u0131\u011f\u0131 sonuca g\u00f6re, b\u00f6ylesi bir irrasyonalite ‘normal’ de\u011fildir \u00c7\u00fcnk\u00fc bu ‘sa\u011fl\u0131ks\u0131z’ olarak tan\u0131mlanan bireylerin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir \u00f6zellli\u011fidir. <\/p>\n

\u015eu halde insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n genellemelere uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekte toplumsal hayat insan davran\u0131\u015f\u0131ndaki d\u00fczenliliklere ba\u011fl\u0131d\u0131r.s\u00f6zgelimi bir birey kendi eylemlerine di\u011ferlerinin muhtemel tepkilerini tahmin edebilir. Ancak e\u015f derecede bu insan eylemlerinin, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle tabi\u00ee d\u00fcnyadaki olaylarla bir d\u00fczeyde y\u00e2ni pozitivizmin vars\u0131yd\u0131\u011f\u0131 gibi ‘nesnel’ fenomenler olarak ele al\u0131nabilece\u011fini g\u00f6stermez. Eylem tabi\u00ee d\u00fcnya taraf\u0131ndan paylan\u0131lmayan ‘\u00f6znel’ bir muhtevaya sahiptir ve eylemlerin akt\u00f6re anlam\u0131m yorumlay\u0131c\u0131 kavrama, insan davran\u0131\u015f\u0131nda ay\u0131rdedilebilir d\u00fczenliliklerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 i\u00e7in esast\u0131r. Bu nedenle Weber, bireyin sosyolojinin ‘atomu’ oldu\u011funda \u0131srar eder. <\/p>\n

Parti ya da millet gibi bir birlikteli\u011fe g\u00f6nderme i\u00e7eren herhangi bir \u00f6nerme niha\u00ee olarak tekil bireylerin eylemlerine m\u00fcracaat eden kavramlarda \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilir olmal\u0131d\u0131r. Weber’in bu bak\u0131mlardan’ ald\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r, o zaman, ‘\u00f6zg\u00fcr iradeyi’ irrasyonel olanla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeyi reddetmektedir. Bu t\u00fcr g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7irilen insan eylemleri se\u00e7me h\u00fcrriyetinin tam kar\u015f\u0131t\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmektedir. Se\u00e7me h\u00fcrriyeti, eylemin, g\u00fcd\u00fclendirilmi\u015f eylemde ara\u00e7lar\u0131n ama\u00e7lara uygunlu\u011funa i\u015faret eden ‘rasyonaliteye’ yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 derecede verilmektedir. Buradan \u00e7\u0131karak Weber ara\u00e7 ama\u00e7 ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde sosyal bilimcilere ‘d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir’ gelen iki t\u00fcr kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z rasyonel eylem tipi ortaya koymaktad\u0131r: Akt\u00f6r\u00fcn rasyonel olarak \u00f6zel bir amaca ula\u015fmak i\u00e7in verili ara\u00e7lar\u0131 se\u00e7i\u015fi taraf\u0131ndan i\u00e7erilen sonu\u00e7lar\u0131n tam bir s\u0131ralamas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ‘ama\u00e7sal rasyonelite’ {Zweckrationalitat) ve bir bireyin bilin\u00e7li bir \u015fekilde, ‘maliyeti hesaba katmaks\u0131z\u0131n’ tavizsiz bir ba\u011flanmayla y\u00f6neltici bir amac\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ‘de\u011fersel rasyonalite’. Bu eylem tiplerinin ikisini Weber irrasyonel eylemle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve temel metodolojik bir ilke ortaya koyar: ‘B\u00fct\u00fcn irrasyonel, ve duygusal bir \u015fekilde belirlenen davran\u0131\u015f \u00f6\u011feleri’, ‘kavramsal olarak kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bir rasyonel eylem tipinden t\u00fcremenin fakt\u00f6rleri olarak’ ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu metodolojik \u015femaya g\u00f6re ‘moral’ olan\u0131n mant\u0131ksal olarak b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ‘rasyonel’ olandan farkl\u0131 bulundu\u011funu vurgulamak \u00f6nemlidir. Rasyonalitenin de\u011ferlendirilmesi; moral hedefleri ya da ‘ama\u00e7lan’ veriler olarak almaktad\u0131r. <\/p>\n

Weber ‘rasyonel’ alan\u0131n birbiriyle rekabet eden etik standartlar\u0131n de\u011ferlendirilmesine uzanabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle reddeder. S\u0131k s\u0131k ‘d\u00fcnyan\u0131n etik irrasyonalitesi’ olarak g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey epistemolojsine bir temel te\u015fkil etmektedir. Olgusal \u00f6nermeler ve de\u011fer yarg\u0131lan mutlak bir mant\u0131ksal aynmla birbirlerinden aynlm\u0131\u015flard\u0131r. Bilimsel rasyonalizmin, bir di\u011feriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131nlan etik bir ideallerin ge\u00e7erlili\u011fini sunulabilece\u011fi bir yol yoktur. Farkl\u0131 etik sistemlerinin bitmeyen \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 hi\u00e7 bir zaman rasyonel bilginin b\u00fcy\u00fcmesiyle \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Bilinmeye ‘de\u011fer’ olan\u0131n kendisi rasyonel olarak belirlenemez; bilinmeye de\u011fer olan \u015fey, ancak neden belirli olaylar\u0131n ‘ilgiye de\u011fer’ oldu\u011funa \u00f6zg\u00fclle\u015ftiren de\u011ferlere dayanmal\u0131d\u0131r. \u0130nsan eylemlerinin nesnel incelenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, fakat sadece deSerge\u00e7erlili\u015ei olan sorunlann se\u00e7ilmesi \u00f6n temelinde. Weber’in metodolojik ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 \u015fu halde ‘rasyonalite’ ve ‘irrasyonalite’ ile ‘\u00f6znellik’ ve ‘nesnellik’ aras\u0131ndaki belirli kutuplann tesisine de\u011finmektedir: B\u00fct\u00fcn ampirik bilgimizin nesnel ge\u00e7erlili\u011fi, ba\u015fka her\u015feyi d\u0131\u015fta b\u0131rakacak \u015fekilde verili ger\u00e7e\u011fi, hususi bir anlamda \u00f6znel olan y\u00e2ni bilgimizin \u00f6ndayanaklann\u0131 temsil etmeleri ve sadece ampirik bilginin bize vermeye muktedir oldu\u011fu do\u011frular\u0131n de\u011ferinin \u00f6nda. yana\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu kategorilere g\u00f6re d\u00fczenleme i\u015flemine yaslanmaktad\u0131r…Ancak bu veriler hi\u00e7 bir zaman de\u011ferlendirici fikirlerin ge\u00e7erlili\u011finin ampirik olarak m\u00fcmk\u00fcn olmayan kan\u0131t\u0131n\u0131n temeli olamaz. <\/p>\n

Niha\u00ee veya sonul de\u011ferlerin metaampirik ge\u00e7erlili\u011finde \u015fu ya da bu bi\u00e7imde sahip oldu\u011fumuz inan\u00e7 (ki i\u00e7inde bizim varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n anlam\u0131 yer almaktad\u0131r), ampirik ger\u00e7ekli\u011fin manidarl\u0131\u011f\u0131nm kazand\u0131\u011f\u0131 somut bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lann\u0131n fas\u0131lasr de\u011fi\u015febilirli\u011fiyle uzla\u015fmaz de\u011fildir. Aksine bu iki g\u00f6r\u00fc\u015f di\u011feriyle uyum i\u00e7indedir. \u0130rrasyonel anlam\u0131yla birlikte hayat ve onun m\u00fcmk\u00fcn anlamlar kayna\u011f\u0131 t\u00fcketilemezdir. \u015eu halde Weber i\u00e7in Hegelci ‘nesnel idealizm’ ya da Marksizm taraf\u0131ndan konuldu\u011fu kadar\u0131yla tarihin ‘rasyonel’ olabilece\u011fi bir anlam yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n toplumsal geli\u015fimi rasyonel olarak belirlenmi\u015f ideallere var\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir ilerlemeyi gerektirmez. Marx’in ‘insan t\u00fcr\u00fc her zaman \u00e7\u00f6zebildik\u00e7e kendisine b\u00f6yle g\u00f6revler y\u00fckler’ \u00f6nermesi Hegel’in me\u015fhur ‘ger\u00e7ek olan rasyonel ve rasyonel olan ger\u00e7ektir’ \u00f6nermesi kadar Weber’in konumuyla \u00e7at\u0131\u015fmaktad\u0131r. O’nun baz\u0131 zamanlar a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi hakikat ve iyilik bir di\u011ferine belirli bir tarihsel ili\u015fkiyle durmamaktad\u0131r. Bu epistemolojik tavr\u0131n Weber’in dolays\u0131z sosyal bilimler metodolojisi alan\u0131n\u0131n \u00f6tesine uzanan sosyolojik ve siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncesinde baz\u0131 sonu\u00e7lan vard\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n ‘etik irrasyonalitesi’, Weber’in ‘d\u00fcnya dinleri’ \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 ve Bat\u0131’da rasyonali (1949) s.11011. Weber’in bu terimleri kulland\u0131\u011f\u0131 muhtelif anlamlarda ‘rasyonel’ ve ‘irrasyonel’ aras\u0131ndaki kutupla\u015fma ‘rasyonel olmayan ‘ ve ‘irrasyonel’ aras\u0131ndaki herhangi bir ayr\u0131m\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 engellemektedir. zasyonun izledi\u011fi \u00f6zg\u00fcl geli\u015fme yolunun analizini belirliyen kavramlarda ba\u015fat bir unsurdur. Weber’in ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131na g\u00f6re, varolan ve birbiriyle rekabet eden etik standartlara hi\u00e7 bir zaman rasyonel bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamaz. \u015eu halde b\u00fct\u00fcn medeniyetler d\u00fcnyan\u0131n ‘irrasyonalitesini, ‘anlaml\u0131 k\u0131lma’ sorunuyla kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

Dini teodesi bu soruna bir ‘\u00e7\u00f6z\u00fcm’ sunmaktad\u0131r ve ‘anlams\u0131zl\u0131\u011f\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lma’ ihtiyac\u0131 din\u00ee inan\u00e7 sistemlerinin rasyonalizasyonuna y\u00f6nelik temel psikolojik itkidir. Rasyonalizasyonun b\u00fcy\u00fcmesi kendilerinde rasyonel olmayan g\u00fc\u00e7lere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Buradan Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki karizma kavram\u0131n\u0131n \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Karizma ‘ b\u00fct\u00fcn kurallara yabanc\u0131’ olmas\u0131 anlam\u0131nda ‘\u00f6zellikle irrasyonel’ bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr.38 Bu niteliktir ki karizmatik hareketleri tarihte b\u00fcy\u00fck devrimci bir g\u00fc\u00e7, yeni rasyonalizasyon bi\u00e7imlerinin en etkili kayna\u011f\u0131 yapmaktad\u0131r. Weber’in ‘rasyonalizasyon’ kavram\u0131, kompleks bir kavramd\u0131r ve Weber bu kavram\u0131, birbiriyle ilgili \u00fc\u00e7 olgu k\u00fcmesini kapsamak \u00fczere kullanmaktad\u0131r:<\/p>\n

1- Muhtelif kereler pozitif taraf\u0131ndan ‘entellekt\u00fcalizasyon’, negatif taraf\u0131ndansa ‘d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn giderilmesi’ (sek\u00fclerle\u015fme) (Entzauberung) olarak.
2- ‘Yeterli ara\u00e7lar\u0131n giderek artan a\u00e7\u0131k bir belirleniminin kullaml\u0131\u015f\u0131yla tan\u0131mlanm\u0131\u015f bir \u015fekilde verili olan pratik bir amaca metodolojik olarak var\u0131lmas\u0131’39 anlam\u0131nda rasyonalitenin b\u00fcy\u00fcmesi olarak.
3- ‘Sistematik ve karma\u015faya meydan vermeyecek \u015fekilde belirli hedeflere y\u00f6nlendirilen bir eti\u011fin’ olu\u015fmas\u0131 anlam\u0131nda rasyonalitenin b\u00fcy\u00fcmesi olarak.<\/p>\n

Hindistan ve \u00c7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi gibi, niha\u00ee inan\u00e7 sistemlerinin rasyonalizasyonu bu \u00fc\u00e7 \u00f6\u011fenin muhtelif bire\u015fimlerini i\u00e7ererek olduk\u00e7a farkl\u0131 bi\u00e7imler alabilir. Bat\u0131 Avrupa’n\u0131n toplumsal ve iktisadi geli\u015fmesinin \u00f6zg\u00fcl formu kesin ve belirli bi\u00e7imlerde, rasyonalizasyon s\u00fcrecinin ba\u015fka yerlerde gitti\u011fi yollardan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 olan bir bire\u015fim i\u00e7ermektedir. Weber, modern kapitalizmin y\u00fckselmesine bile \u00f6ncel olan rasyonalizasyonun Bat\u0131’da, \u00f6zel bir bi\u00e7imde veya ileri bir d\u00fczeyde geli\u015fti\u011fi toplumsal ve iktisadi hayat\u0131n muhtelif esas alanlar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131land\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00f6ncel geli\u015fmelerRoma Hukuku’ndan devral\u0131nan rasyonel hukuk sisteminin olu\u015fmas\u0131 gibi \u00e7a\u011fda\u015f kapitalizmin y\u00fckseli\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmada belirli bir rol oynam\u0131\u015flard\u0131. Kalvinizm ve asketik Protestanl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer dallar\u0131n\u0131n \u00f6nemi, Weber’in Protestan Etik ‘te a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi, modern kapitalizmin do\u011fu\u015funun ‘nedeni’ olu\u015flar\u0131 de\u011fil, ‘\u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f’ bir ‘\u00e7a\u011fr\u0131da’ disiplinli bir parasal kazan\u00e7 aray\u0131\u015f\u0131na irrasyonel bir itki sunmalar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla kapitalizmin doymak bilmeyen geni\u015fleyi\u015fi taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7irilen rasyonalizasyon etkinli\u011finin ayn tiplerinin daha da yay\u0131lmas\u0131n\u0131n yolunu a\u00e7malar\u0131d\u0131r. Asketik Protestanl\u0131k modem kapitalizme entegre olan ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kapitalizmin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 b\u00fcrokrasinin ilerleyi\u015fiyle birle\u015ftiren i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kutsam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kapitalizmin daha ileri d\u00fczeydeki ilerleyi\u015fiyle b\u00fcrokratikle\u015ftirilmi\u015f i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck kurumlar\u0131n karakteristi\u011fi olmu\u015f, ‘mekanik olarak’ i\u015fler hale gelmi\u015f ve k\u00f6ken olarak temellendi\u011fi din\u00eeeti\u011fe ihtiya\u00e7 duymam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece kapitalizmin daha ileri d\u00fczeydeki geli\u015fimi bilimsel ‘ilerlemeye’ duyulan ba\u011flanma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn giderilmesini tamamlamakta; toplumsal ili\u015fkilerin bir \u00e7ok formunu, b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlerdeki rasyonal i\u015fbirli\u011fine dayanan g\u00f6revler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Zweckrational tipe yakla\u015fan davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekte ve ilkesel olarak devlette m\u00fcseccem, modem ‘me\u015fru d\u00fczenin’ ana formunu olu\u015fturan soyut ve hukuki normlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 ilerletmektedir. Kapitalizm taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen rasyonalizyonun bu \u00fc\u00e7 boyutunun her birinin Weber’in modem politik d\u00fczeni analiz ederken asl\u00ee bir anlam atfetti\u011fi sonu\u00e7lan vard\u0131r:
1-Weber, bilimsel \u00f6nermeler ya da ampirik bilginin de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 ge\u00e7erli k\u0131lam\u0131yaca\u011f\u0131 seklinde mant\u0131ki bir ilke tesis etti\u011finden, bilimsel entelllekt\u00fcalizasyonun b\u00fcy\u00fcmesinin ki kapitalizmin karakteristi\u011fidir kpndindpn ve kendisinin hir anlam \u00e7\u0131karam\u0131yaca\u011f\u0131 sonucuna var\u0131labilir. B\u00f6ylece Weber, bilimin ger”\u00e7ek ilerlemesi, \u00f6nceleri bilimsel giri\u015fimi olgunla\u015ft\u0131ran d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ‘uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r sonucuna var\u0131r: Leonarda t\u00fcr\u00fc sanatsal yarat\u0131c\u0131lar ve m\u00fcziksel yenilik\u00e7iler i\u00e7in, bilim do\u011fru sanata giden yol anlam\u0131na gelmekteydi ve bu da onlar i\u00e7in do\u011fru tabiata giden yol anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktayd\u0131…Ya bug\u00fcn? Ger\u00e7ekten tabii bilimlerde bulunan baz\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda astronomi, biyoloji, fizik ve kimyan\u0131n bulgular\u0131n\u0131n bize hayat\u0131n anlam\u0131 konusunda bir \u015feyler \u00f6\u011fretebilece\u011fine kim inan\u0131r?…E\u011fer tabii bilimler bu yolda herhangi bir \u015fey vermiyorlarsa, evrenin ‘anlam\u0131’ diye bir \u015fey oldu\u011fu ve onun ger\u00e7ek k\u00f6klerinde \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc inanc\u0131n\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in uygundurlar. ‘Yan\u0131lsamalar olmaks\u0131z\u0131n’ modern d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7eklikleriyle kar\u015f\u0131la\u015fma zorunlulu\u011fu \u00fczerindeki vurgu, Weber’in siyasi yaz\u0131lar\u0131nda s\u00fcrekli bir temad\u0131r.’ Yery\u00fcz\u00fcnde politika yapmak isteyen kim olursa olsun, her\u015feyin \u00fczerinde, yan\u0131lsamalardan azade olmal\u0131d\u0131r…<\/p>\n

Bu teman\u0131n kendisi yak\u0131ndan Weber’in d\u00fcnyan\u0131n etik ‘irrasyonalitesi’ kavram\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015ftir. Tanr\u0131lar\u0131n, ruhlar\u0131n ya da geleneksel sembollerin tuzaklar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzundan kurtar\u0131lm\u0131\u015f rasyonel bir siyasi etkinlik alan\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, siyasetin \u00f6z\u00fc olan \u00f6n\u00fc al\u0131namaz iktidar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00e7irkin k\u0131lmaktad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fcs\u00fcn\u00fcn giderilmesi s\u00fcrecinin sonucunda, ba\u015fka bir \u015fekilde anlam \u00fcretebilen a\u015fk\u0131n de\u011ferler sadece ‘dolays\u0131z ve \u015fahs\u00ee insan ili\u015fkilerinin karde\u015fli\u011finde’ varolmakta ya da mistik geri \u00e7ekilmenin bi\u00e7imlerine de yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r. ‘Zamanlar\u0131n kaderiyle y\u00fczle\u015femeyen’ bireyler bu t\u00fcr geri \u00e7ekilmelerde ya geleneksel kiliselere ya da daha yeni k\u00fcltlere kat\u0131larak yer alabilirler. Ancak bu t\u00fcr insanlar do\u011frudan siyasete kat\u0131lma kapasitelerine ihanet ederler. Siyaset vasat\u0131yla insan\u00ee \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ‘ insan\u0131n insan taraf\u0131ndan kulln\u0131lmas\u0131na’ son vermek isteyenler, mistik geri \u00e7ekilme lehi mak \u00fczere kamusal hayat\u0131 ortadan kald\u0131rmak isteyenler kaoar ger\u00e7eklikten uzakla\u015fmaktad\u0131rlar. Buradan Weber’in siyasetteki Tad\u0131icai yan\u0131lsamalar\u0131” ho\u015f olmayan hakikatleri kendilerine s\u00f6yleyen her ba\u011f\u0131ms\u0131z insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmekten yana olan’ devrimci sosyalistlerele\u015ftirisi \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu ‘sadece g\u00fcnl\u00fck gazeteye, trene ve elektri\u011fe sahip olma’ anlam\u0131nda olsa bile, ‘modem bir insan olarak ya\u015famay\u0131 dileyen’ kimse kendisini radikal devrimci de\u011fi\u015fim ideallerinin kaybolmas\u0131na teslim etmelidir; ger\u00e7ekte bu kimse b\u00f6ylesi bir hedefin ‘d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirli\u011fi’ fikrini ortadan kald\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Weber’e g\u00f6re aktif siyaset\u00e7i ‘olgusall\u0131k (matteroffactness) anlam\u0131nda bir duyuma, ara\u00e7lar ve ama\u00e7lar aras\u0131ndaki ezel\u00ee gerilimin ve ‘sonu\u00e7lar\u0131n paradoksunun’ bilinciyle bir ‘nedene’ adanmay\u0131 dengeleyen Alltagweisheit ‘a ihtiya\u00e7 duymaktad\u0131r. Ama\u00e7lar\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lmak zorunda olan ara\u00e7lar\u0131n, kendilerinin ba\u015flang\u0131\u00e7ta koyduklar\u0131 ama\u00e7tan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 bir olaylar toplam\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyi ba\u015faramayan devrimciler aras\u0131nda eksik olan bu bilin\u00e7tir. Weber 1918 y\u0131l\u0131nda Rusya’daki Bol\u015fevik h\u00fck\u00fcmetin, a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sol askeri bir diktat\u00f6rl\u00fck,’ generallerden \u00e7ok, bir korporallar diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc’ olmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda44 muhteva olarak sa\u011f bir diktat\u00f6rl\u00fckten farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131m yazm\u0131\u015ft\u0131r. ‘Sonu\u00e7lar\u0131n paradoksu’ problemi Weber’in ‘sorumluluk ahlak\u0131’ ve ‘ kanaat ahlak\u0131’ aras\u0131nda, etik d\u00fczeyde ama\u00e7sal ve de\u011fersel rasyonalite ayr\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelen farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n temelinde ye.r,, almaktad\u0131r. Weber’in kendi mant\u0131k\u00ee bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, siyasette nihai ama\u00e7lar\u0131n bir eti\u011finin tutulmas\u0131 rasyonel bir \u015fekilde g\u00f6sterilmez; ancak birey ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemin gidi\u015fat\u0131m ara\u015ft\u0131r\u0131rken yan\u0131l\u0131r, b\u00f6yle bir birey, siyasi iktidar\u0131n ‘daemonik’ (\u015feytans\u0131) karakterinin bilincinde olmayan ve ‘d\u00fcnyan\u0131n etik irrasyonalitesi alt\u0131nda kalamayan’ birisidir.<\/p>\n

2- Weber’de modern kapitalizmin entellekt\u00fcalizasyon _karakteri ikinci anlamda insan davra\u015f\u0131n\u0131n rasyonalizmivle, \u00f6zellikle bu nitelik kendisini b\u00fcrokratik i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde a\u00e7\u0131\u011fa yj\u0131r= duk\u00e7a, i\u00e7sel olarak s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Siyasi ve sosyolojik yaz\u0131lar\u0131nda, Weber b\u00fcrokratik rasyonalitenin geli\u015fmesini kapitalizmin b\u00fcy\u00fcmesinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir unsuru olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r Modern toplumsal d\u00fczenin Marx’in kapitalist \u00fcretimdeki s\u0131n\u0131f sisteminin karakterine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ‘yabanc\u0131la\u015ft\u0131nc\u0131’ etkileri ger\u00e7ekte b\u00fcrokrasinin bir t\u00fcrevidir. Weber s\u0131k s\u0131k b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlenmenin mahiyetini analiz ederken makine imgesini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u0131pk\u0131 bir makine gibi, b\u00fcrokrasi enerjileri \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f g\u00f6revlerin yerine getirilmesine hasreden en rasyonel sistemdir. B\u00fcrokrasinin \u00fcyesi, ‘kendisine temelinden belirlenmi\u015f bir i\u015fleme yolu veren, s\u00fcrekli hareket halinde bir mekanizmada sadece bir \u00e7ark di\u015fidir.’ Makineyle ortak olan b\u00fcrokrasi, bir \u00e7ok farkl\u0131 efendinin hizmetine ko\u015fulabilir. Dahas\u0131 bir b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fct, \u00fcyelerinin ‘insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderildi\u011fi’ oranda etkili bir \u015fekilde i\u015flev g\u00f6rmektedir. B\u00fcrokrasi ‘resmi i\u015ften sevgi, nefret ve b\u00fct\u00fcn\u00fcyle irrasyonal ve duygusal, y\u00e2ni denetimden ka\u00e7an \u00f6\u011felerin ortadan kald\u0131nlmas\u0131nda ne kadar kusursuz bir \u015fekilde ba\u015far\u0131l\u0131ysa, o kadar m\u00fckemmel geli\u015fmektedir.<\/p>\n

Fakat Weber’e g\u00f6re, b\u00fcrokraside ihtiva edilen g\u00f6revlerin \u00f6zelle\u015ftirilmesine bireylerin t\u00e2bi k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir ihtimal olamaz. B\u00fcrokrasinin i\u015fleyi\u015fi insan\u0131, Geh\u00e2use der H\u00f6rigkeit ‘ta, modern toplumsal ve ekonomik d\u00fczenin y\u00f6netiminin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu \u00f6zelle\u015fmi\u015f i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ‘demir kafesinde’ mahkum etmektedir. Protestan Etik, bu durumun \u00e7arp\u0131c\u0131 bir sunumuyla bitmektedir: \u0130\u00e7erdi\u011fi insan\u0131n Faustiyan evrenselli\u011finden, vazge\u00e7i\u015fle, \u00f6zelle\u015fmi\u015f i\u015fe s\u0131n\u0131r konulmas\u0131 modern d\u00fcnyada de\u011ferlendirilebilir herhangi bir i\u015fin \u015fart\u0131 olmaktad\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn i\u015f ve vazge\u00e7me ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak birbirinin \u015fart\u0131d\u0131r… P\u00fcriten bir \u00e7a\u011fnda \u00e7al\u0131\u015fmak istedi; biz de \u00f6yle yapmaya zorlan\u0131yoruz. Asketizm monastik h\u00fccreleri g\u00fcndelik hayata ta\u015f\u0131y\u0131p, d\u00fcnyevi ahlakiy\u00e2t\u0131 belirlemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, modern ekonomik d\u00fczenin devasa kozmozunu in\u015fa ederken \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015feni yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu d\u00fczen \u015fimdi, bu mekanizmada do\u011fan ve sadece do\u011furdu\u011fu ekonomik kazan\u00e7la ilgilenenlerin de\u011fil, kar\u015f\u0131 koyulmaz bir g\u00fc\u00e7le, b\u00fct\u00fcn bireylerin hayat\u0131n\u0131 belirliyen makine \u00fcretiminin teknik ve ekonomik \u015fartlar\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Weber’e g\u00f6re muhafazak\u00e2rlar ve sosyalistler, modern insan\u0131n ‘demir kafesten ka\u00e7abilmesinin’ m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u015feklindeki yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan inanc\u0131 ortaklasa payla\u015fmaktad\u0131rlar. “Muhafazak\u00e2rlar \u00f6nceki \u00e7a\u011f\u0131n geri d\u00f6nmesini istemektedirler, sosvalistlerse kapitalist \u00fcretimin varnian \u015fartlan\u0131n radikal bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015ftirecek yeni bir toplum bi\u00e7iminin olu\u015fmas\u0131n\u0131. Her iki e\u011filimin zihninde, h\u00fcmanist k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ‘evrensel insan\u0131’ vard\u0131r ve, kapitalist i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ‘par\u00e7alanm\u0131\u015f \u00f6zelle\u015ftiriminin’ ortadan kalkmas\u0131n\u0131 beklemektedirler. ‘Evrensel jnsan’ ideali, idar\u00ee g\u00f6revlerin sadece d\u00fc\u015f\u00fck bir rasyonalizasyon d\u00fczeyinde a\u00e7\u0131\u011fa vnffildu\u011fu, patrimonyalizm sistemindeki e\u011fitime \u00f6zsel bir hed.eL sunmaktad\u0131r. Bu \u015fartlarda resm\u00ee bir konum i\u00e7in nitelik kazan\u0131m\u0131 ‘yeti\u015fmi\u015f ki\u015filik’ kavram\u0131na dayand\u0131nlabilirdi: E\u011fitimsel ka- 46 The Protestan Ethic and the Spirit of Capitalism (New York, 1958) s. 1801. zanimlan \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f becerilerden \u00e7ok \u00f6ncelikle davran\u0131\u015f ve konumunda g\u00f6sterilen her\u015feye ehliyetli bir insan. Bug\u00fcn bununla birlikte genelde toplumsal hayatta e\u011fitimde de uzmanla\u015fma ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r: meslek\u00ee e\u011fitim h\u00fcmanizmin ge\u00e7ecektir.<\/p>\n

Bu m\u00fclahazalar Weber’in me\u015fhur ‘etik yans\u0131zl\u0131k’ tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir. Schmoller gibi ‘eski okul’ profes\u00f6rleri Almanya’n\u0131n kapitalist geli\u015fmenin e\u015fi\u011finde durdu\u011f\u0131rve ‘\u00fcniversitelere, ve dolay\u0131s\u0131yla kendilerine siyasi, . etik, estetik, k\u00fclt\u00fcrel ve di\u011fer tav\u0131rlar\u0131 a\u015f\u0131layan \u015fekillendirici insan\u0131n evrensel rol\u00fcn\u00fc atfetmenin’ al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k oldu\u011fu bir zamana aitttiler. Durdu\u011fu yerden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Weber i\u00e7in bu, tabiat\u0131yla bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131 ihtiva etmesi hasebiyle rasyonel olarak kan\u0131tlanamazd\u0131. Bu kavram, \u00fcniversiteyi ‘sadece \u00f6zel bir \u015fekilde niteliklendirilmi\u015f ki\u015filerin \u00f6zel e\u011fitimi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekten de\u011ferli etkiler yaratabilen’ bir \u00fcniversite kavram\u0131 lehine olmak \u00fczere ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Sonraki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan Weber’e g\u00f6re, ‘ entellekt\u00fcel b\u00fct\u00fcnl\u00fck dershanede g\u00f6zetilen yeg\u00e2ne genel hedef olmal\u0131yd\u0131’. Modem ‘\u00e7a\u011fr\u0131n\u0131n’ karakteristik \u00f6zellikleri olan disiplin ve kendinis\u0131n\u0131rlama b\u00f6ylece di\u011fer modern meslekler kadar profes\u00f6r ve \u00f6\u011frencinin konumuna da uygulanmak zorundad\u0131r. Buna g\u00f6re profes\u00f6r kendisini \u00fcniversitenin i\u00e7erisinde, \u00f6zel olarak \u00f6\u011fretmeye nitelikli k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konununun tutarl\u0131 bir sunumuna adamal\u0131d\u0131r. E\u011fitici ki\u015filiklerin karizmatik \u00f6zellikleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00f6\u011fretimlerini etkilemeden uzakta tutulmal\u0131d\u0131r. ‘Her e\u011fitimsel g\u00f6rev kendisinin ‘i\u00e7sel normlar\u0131na’ sahiptir ve bu g\u00f6revler, bu normlara uygun bir \u015fekilde yerine getirilmeli’ din..Gerektirdi\u011fi \u00f6zel t\u00fcrden kendinis\u0131n\u0131rlamay\u0131 yerine getiremezsek, h\u00e2l\u00e2 etik bir manidarl\u0131k ta\u015f\u0131yan yeg\u00e2ne anlam\u0131, Beruf (meslek) kavram\u0131n\u0131 g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f oluruz.’ Weber’in \u00e7ok s\u0131k olarak a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir s\u0131fat olarak kulland\u0131\u011f\u0131 ‘m\u00fcptedf (dilettante) terimi a\u00e7\u0131k\u00e7a disiplinli bir \u015fekilde ‘\u00e7a\u011fr\u0131ya ula\u015fmay\u0131 ba\u015faramayan ve bunun yerine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 evrensel bir ehliyet iddias\u0131nda bulunan ki\u015fiyi anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Weber \u00fcniversite e\u011fitiminin i\u00e7sel rasyonalizasyon s\u00fcrecinin tamamlanmas\u0131n\u0131, ‘rekabet eden tanr\u0131lar\u0131n sava\u015f\u0131n\u0131n’ me\u015fruiyet i\u00e7erisinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gereken modern toplumsal hayatta en \u00f6nemli alan olarak siyasetin tan\u0131nmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 \u00e7ok daha vurgulama ihtiyac\u0131 nedeniyle tercih etmektedir? De\u011feryarg\u0131lann\u0131n geri \u00e7ekilmesi i\u00e7in \u00fcniversitenin uygun bir platform te\u015fkil etti\u011fi varsay\u0131m\u0131n\u0131n desteklenilmesi Weber’e g\u00f6re muhafazak\u00e2r \u00e7evrelerin \u00fcniversite e\u011fitimi \u00fczerindeki s\u00fcrekli iktidar\u0131n\u0131n bir d\u0131\u015favurumudur. Weber’in kendisi entellekt\u00fcel olmayan m\u00fclahazalar\u0131n bir neticesi olarak \u00f6zellikle Michels ve Simmel gibi arkada\u015flar\u0131n\u0131n (Michels bir sosyal demokrat, Simmel yahudiydi) kariyerlerindeki gerilemeye tan\u0131k olmu\u015ftu. \u00dcniversite s\u0131ralar\u0131n\u0131n de\u011ferkonumlann\u0131n ilerletilmesi i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fine izin veren yakla\u015f\u0131m, b\u00fct\u00fcn bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lan temsil edildi\u011finde inan\u0131labilir olmaktad\u0131r.
Bu olay, ‘\u00fcniversitenin “sad\u0131k” idarecilerin yeti\u015ftirildi\u011fi bir devlet kurumu olmas\u0131 durumunda ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n

3-Weber’in baz\u0131 zamanlar ‘teknik rasyonalite’ olarak kavramla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feyin Bat\u0131’daki b\u00fcy\u00fcmesi, b\u00fcrokratizasyon formundaki toplumsal ili\u015fkilerde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi zorunlu bir \u015fekilde legal’ tipin (y\u00e2ni \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc anlamdaki rasyonalizasyonun) rasyonalize edilmi\u015f formlar\u0131n\u0131n geli\u015fmesiyle yak\u0131ndan alakal\u0131d\u0131r. Weber’in modern kapitalizm analizindeki rasyonel hukukun geli\u015fmesine verdi\u011fi manidarl\u0131\u011f\u0131 abartmak g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bat\u0131 Avrupa’da Roma hukuku miras\u0131n\u0131n \u00f6nemi, do\u011frudan rasyonel kapitalizmi ortaya \u00e7\u0131karan kurumlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi de\u011fil, formel bir \u015fekilde rasyonel hukuki d\u00fc\u015f\u00fcncenin yarat\u0131lmas\u0131 olgusundan gelmektedir. Mutlakiyet\u00e7i ya da hiyerokrotik y\u00f6netimin her t\u00fcr\u00fcnde, hukuki s\u00fcrecin g\u00fc\u00e7lendirilmesi formel ‘ilkeler’ olarak uygulanmayan \u00f6zsel prosed\u00fcr \u00f6l\u00e7\u00fctlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hukuk ya keyfi olarak olaydan olaya ya da gelene\u011fe g\u00f6re y\u00f6netilmektedir. \u015eu halde rasyonel hukukun do\u011fu\u015fu bu t\u00fcrden geleneksel hakimiyet sistemlerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131na i\u015faret etmektedir. Kapitalist \u00fcretim ve rasyonel hukukun aras\u0131ndaki yak\u0131nl\u0131k her ikisine de gidimli olan (intrinsic) ‘tahmin edilebilirlik’ fakt\u00f6r\u00fcnden t\u00fcremektedir. Sadece Bat\u0131’da bu ili\u015fki anlaml\u0131 bir d\u00fczeyde devlet taraf\u0131ndan dolay\u0131mlanmaktad\u0131r. Bat\u0131’da rasyonel hukuk g\u00f6vdesinin yarat\u0131lmas\u0131 ‘ modern devlet ve modern devletin iktidar iddias\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi amacmdaki hukuk\u00e7ular aras\u0131ndaki ittifakla sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r’.<\/p>\n

Ekonomi ve Toplum’ un bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan kat\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ‘hukuki hakimiyet’ tipinin soyut kategorizasyonu do\u011frudan Weber’in rasyonel devletin do\u011fu\u015fu analiziyle ilgilidir. Weber yazmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde, modern devletin sistematik de\u011ferlendirili\u015fini tamamlayacak kadar ya\u015famad\u0131. Bir \u00e7ok noktada banl\u0131 devlet bi\u00e7iminin aymdedici \u00f6zelliklerine g\u00f6nderme yapmakla birlikte, bunlar hi\u00e7 bir yerde geni\u015flemesine ele al\u0131nmam\u0131\u015flard\u0131r. Modern devlette a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u015fekliyle, Weber’in rasyonel hukuki hakimiyet kavram\u0131n\u0131 belirliyen genel \u00f6nermelerin baz\u0131lan, farkl\u0131 48 (1961) s. 252.
Geleneksel \u00c7in’de Weber, bir hukuk\u00e7ular takabas\u0131n\u0131n yoklu\u011funun devlet ricali \u00fcyeli\u011finin e\u011fitimsel yolu olan ortodoks Konf\u00fc\u00e7yanizmin ‘bi\u00e7imlendirilmi\u015f’ h\u00fcmanizmine izin verdi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Benzeri \u015fekilde Hindistan da Bat\u0131’n\u0131nkiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir bir hukuk\u00e7ular s\u0131n\u0131f\u0131na sahip de\u011fildi. bir materyeller alan\u0131ndan yeniden in\u015fa edilmek zorundad\u0131rlar. Bu t\u00fcrden bir \u00f6nerme hukuki hakimiyetin s\u0131n\u0131rlar\u0131yla ilgilenmektedir. Kendisinin a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi, ‘sadece b\u00fcrokratik olan y\u00e2ni anla\u015fmaya dayal\u0131 olarak i\u015fg\u00f6ren ve atanan resmiyet taraf\u0131ndan y\u00f6netilen bir hakimiyetin olmamas\u0131 Weber’in modern devlet analizinde son derece \u00f6nemlidir. Bununla birlikte b\u00fcrokrasi, hukuki hakimiyetin yeg\u00e2ne tipi de\u011fildir: ‘Parlamenter y\u00f6netim ve ‘ortakl\u0131\u011fa dayal\u0131 ve devlet d\u0131\u015f\u0131 otorite* ve y\u00f6netim birimlerinin b\u00fct\u00fcn \u00e7e\u015fitleri bu tipe girmektedirler.<\/p>\n

Weber’e g\u00f6re, bu birimler rasyonel devletin me\u015fru d\u00fczenin g\u00fc\u00e7lendirilmesinde asl\u00ee bir rol oynam\u0131\u015flard\u0131r. ‘Yerle\u015fik’ otoriteler kavram\u0131n\u0131n k\u00f6keni, bu arac\u0131lar\u0131n g\u00fcc\u00fcnde bulunmaktad\u0131r. Modern siyasi d\u00fczenin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 karakteristik sorun, daha \u00f6nceki zamanlarda ortakla\u015fa ve devlet d\u0131\u015f\u0131 i\u015fleyen birimlerin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ve zorunlu olarak bu birimlerin manidarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131yla (\u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek iktidar\u0131n bu t\u00fcr arac\u0131larda yatt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem, geleneksel olarak varolan ve politikadan ‘uzakta’ olmaktan ziyade politika ‘i\u00e7in’ ya\u015fayan ‘itibarl\u0131lar\u0131n’ bask\u0131n oldu\u011fu bir d\u00f6nemdi) birlikte, k\u0131smen geli\u015fmekte olan halihaz\u0131rdaki ‘demokratikle\u015fme’ taleplerin uzla\u015f\u00fcnlmas\u0131d\u0131r. ‘Demokrasinin, kitle dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, kitlelerin yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesi zorunlulu\u011funun \u00e7ocu\u011fu olan’ modern siyasi bi\u00e7imler politikadan ‘uzak’ ya\u015fayan liderlerinin ger\u00e7ek iktidar\u0131 elinde tuttuklan b\u00fcrokratikle\u015fmi\u015f partilerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n

Weber’ln sosyolojik yaz\u0131lar\u0131yla ili\u015fkili k\u0131larsak, toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmenin rasyonelle\u015fmi\u015f sistemleri de\u011fer yaratmazlar, yerine, sadece varolan de\u011ferlerin geli\u015ftirilmesinin ara\u00e7lar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcrler. Weber’in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 gibi ‘bu s\u0131n\u0131rlama, geli\u015fmesinin en y\u00fcksek d\u00fczeyindeki (y\u00e2ni b\u00fcrokratik \u00f6rg\u00fctlerdekki tipte m\u00fcndemi\u00e7tir. \u00c7\u00fcnk\u00fc idari eylem kurallarla uygunluk i\u00e7inde olanla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
Weber’in plebisiter demokrasi tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen de bu m\u00fclahazad\u0131r. Hukuki hakimiyet sistemlerinde liderlik modern siyasi geli\u015fmenin erken a\u015famalar\u0131nda ‘itibarl\u0131lar’ \u00e7evresince sunulabilirken, b\u00fcrokrasinin geli\u015fimiyle bu t\u00fcr gruplar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131, davran\u0131\u015f\u0131n (‘entellekt\u00fcel’ ya da ‘pratik’ ) rasyonalizasyonun ‘ama\u00e7lar\u0131’ de\u011fil, ‘ara\u00e7lar\u0131’ verebilmesi olgusuna keskin bir bak\u0131\u015f getirmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nceleri ortakla\u015fa y\u00f6netim sistemleriyle \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ‘sosyal karizmada’ m\u00fcseccem olan karizmatik \u00f6ge, \u015fimdi bir ki\u015filik olarak modern siyasi lider ve onun izleyicisi kitle aras\u0131ndaki duygusal ba\u011fl\u0131l\u0131kta yeniden in\u015fa edilmek zorundad\u0131r. \u015eu halde Kayzerizmin gizil tehlikelerinin fark\u0131na varmakla birlikte, Weber ki\u00fce yak\u0131nla\u015fmas\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcretilen karizmatik Terc\u00fcme, The Theory of Social and Economic Organisation , s.392. Parantez bana ait.
Bu b\u00fcrokratik g\u00f6revlilerin hi\u00e7 bir zaman ‘insiyatif kullanmad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelmez, ancak b\u00fcrokrat\u0131n ‘sorumlulu\u011funun’ moral mahiyetine g\u00f6nderme yapmaktad\u0131r: ‘…iktidar m\u00fccadelesi alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmakb\u00fcrokrat\u0131n g\u00f6revidir…'(1968, \u0131\u0131 1404). ‘ liderlik \u00f6zelliklerinin zorunlulu\u011funu tan\u0131yan teorik sisteminin kabulleri do\u011frultusunda hareket etmi\u015ftir. <\/p>\n

SONU\u00c7<\/p>\n

Weber’in siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki esas ikilemlerden baz\u0131lanni a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartmak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Weber’in siyasi enerjisini harcad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nlendirici sorun, Bismarck’\u0131n hakimiyetinden kaynaklanan liderlik sorunu’ydu. Almanya, birli\u011fini di\u011fer Avrupal\u0131 milletlerle \u00e7arp\u0131\u015farak elde eden bir ‘g\u00fc\u00e7devleti’diydi. Mill\u00eedevle\u00fcerin siyasi \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131nda, ‘tanr\u0131lar\u0131n’ bitmeyen sava\u015f\u0131 ki \u015fimdi ‘gayri \u015fahs\u00ee g\u00fc\u00e7ler’ bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131\u011fa vurulmaktad\u0131r, tedbiri elinde tutmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. ‘Burada… niha\u00ee Weltanshauung lar (d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri), sonunda insanlar\u0131n aralar\u0131nda tercih yapmak zorunda oldu\u011fu ideolojiler, \u00e7arp\u0131\u015fmaktad\u0131r. Siyasi kariyerinin erken d\u00f6nemlerinde Weber ‘se\u00e7imini’ yapm\u0131\u015ft\u0131:
Alman siyasi miras\u0131nda m\u00fcseccem de\u011ferler, sadece Alman mill\u00eedevletinin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ilerletilmesi ve kabul edilmesiyle savunulabilir ve daha ileriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilirdi. Siyasi alanda bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00f6nceki ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olan Junker ‘aristokrasisi’ \u00e7\u00f6ken bir grup oldu\u011fundan, siyasi liderli\u011fin sorumlulu\u011fu di\u011fer kaynaklardan t\u00fcretilmeliydi. J\u00fcnker’ lerin konumunu zay\u0131flatan s\u00fcre\u00e7 siyasi d\u00fczenin rasyonelle\u015fmesini h\u0131zland\u0131rmaktayd\u0131. Weber’in rasyonelle\u015fme ve toplumsal de\u011fi\u015fme aras\u0131ndaki ili\u015fkiye ait genel sosyolojik form\u00fclasyonu, b\u00fcrokrasinin kuralba\u011f\u0131ml\u0131 karakteri ve karizman\u0131n de\u011feryarat\u0131c\u0131 \u00f6zellikleri aras\u0131nda kutupsal bir kar\u015f\u0131tl\u0131k koymaktad\u0131r.<\/p>\n

B\u00f6ylece siyasi hayat\u0131n b\u00fcrokratizasyonu kendinde, insan olaylar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini bir teknik yeterlilik zirvesine y\u00fckseltirken, ‘\u00f6zg\u00fcn’ liderlikte i\u00e7erilen kapasiteleri yaratamaz. Weber demokratik d\u00fczende modern siyasi lider i\u00e7in zorunlu olan karizmatik \u00f6denin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n hem ihtiyac\u0131n\u0131 hem de imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 bulmaktayd\u0131. Weber’in analizinden demokratik h\u00fck\u00fcmetin, onsekizinci ve ondokuzuncu y\u00fczy\u0131l\u0131n klasik demokratik teorisinde oldu\u011fu gibi herhangi bir tabii hukuk kavram\u0131nda temellendirilemiyece\u011fi \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Demokrasi hir tpknik. bir ama\u00e7 i\u00e7in ara\u00e7t\u0131r.
Weber’in siyasi yaz\u0131lann\u0131n analizinde, bu noktan\u0131n manidarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n vurgulanmas\u0131nda, Mommsen b\u00fct\u00fcn\u00fcyle hakl\u0131d\u0131r. Ancak Weber’in bu sorun \u00fczerindeki \u00f6nermelerinin kaba a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin \u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131dan \u00f6zl\u00fc bir \u015fekilde yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar ilkin, onun farz\u0131 muhal ‘Makyavelcili\u011fine; ikincisi, Weber’in Alman ’emperyalizmini’ kutsamas\u0131na ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Nietzscheci bir ‘aristokratik etik’ lehine olmak \u00fczere liberalizmi reddedi\u015fine aittir. Machiavelli’nin d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle hangi yak\u0131nl\u0131\u011fa sahip olursa olsun, Weber kesin bir \u015fekilde, sonrakinin kavram\u0131nda bulunan iktidara etik ya da estetik nitelikler atfetmek im\u00e2s\u0131ndan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Weber’in yazd\u0131\u011f\u0131 gibi:’ Salt “iktidar siyaset\u00e7isi” g\u00fc\u00e7l\u00fc etkilerde bulunabilir, ama ger\u00e7ekte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hi\u00e7 bir y\u00f6ne gitmez ve manas\u0131zd\u0131r.’<\/p>\n

O’na g\u00f6re bu, tam olarak Bismarck’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcnden beri Almanya taraf\u0131ndan takib edilen \u015fahsiyetsiz politikalar\u0131 karakterize eden Realpolitik bi\u00e7imidir. JVeber’in emperyalizme ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n derecesi \u00f6zelllikle Marcuse ve Luk\u00e2csTaTafmdan vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Luk\u00e2cs’a g\u00f6re, Weber i\u00e7in demokrasi sadece ’emperyalizmin \u00e7ok daha uygun bir \u015fekilde i\u015flemesini kolayla\u015ft\u0131racak teknik bir tedbirdir.
Ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin bir ifadesi olarak, Weber’in siyasi yaz\u0131lann\u0131n yeni bir Makyavelcilikten ba\u015fka bir \u015fev olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcren g\u00f6r\u00fc\u015f kadar yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r ve ayn\u0131 nedenle Weber hi\u00e7 bir yerde Alman yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na normatif bir manidarl\u0131k y\u00fcklemememi\u015ftir. Weber’in””siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, ’emperyalizm ( ve ayn\u0131 bi\u00e7imde ‘g\u00fcc’\u00fcn kendisi) bir ara\u00e7t\u0131r, ama\u00e7 de\u011fil. Weber’in siyasi yaz\u0131lan ve tav\u0131rlar\u0131 (Mommsen’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da dahil olmak kayd\u0131yla) \u00fczenhde varolan literat\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, Weber’in kendisinin ayncal\u0131ks\u0131z kesimin \u00fcmitleri ve \u00f6zlemleri konusunda hissetti\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc ki\u015fisel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmezlikten gelmektedir. E\u011fer Weber demokratik teorinin etik \u00f6nc\u00fcllerini uyarlamay\u0131 reddettiyse, yaz\u0131lan buna ra\u011fmen Avrupa liberalizminin geleneklerinde yer almaktad\u0131r. S\u00fcrekli olarak ‘insan\u0131n ki\u015fisel \u00f6zerkli\u011fini’ ve ‘insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ruhsal ve ahlaki de\u011ferlerini’ savunusunu onaylamaktad\u0131r.<\/p>\n

Ancak Weber’in siyaset sosyolojisinin ba\u011flam\u0131 i\u00e7erisinde a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131n\u0131flann y\u00fckselen beklentileri ve kendisinin m\u00fcracaat etti\u011fi liberal bireycili\u011fin akideleri sadece devletin g\u00fc\u00e7istemlerince ileriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilirdi: ‘Bug\u00fcn t\u00fcm k\u00fclt\u00fcr b\u00fct\u00fcn\u00fcyle millete ba\u011fl\u0131d\u0131r ve ba\u011fl\u0131 kalacakt\u0131r.’56 Dahas\u0131 bir taraftan tarihsel olarak yak\u0131nen ili\u015fkili e\u015fitlik ve bir d\u00fczeye gelme, di\u011fer taraftan bireysel h\u00fcrriyet ve kendili\u011findenlik aras\u0131nda trajik bir kar\u015f\u0131tl\u0131k vard\u0131r. Kitle siyasetinin b\u00fcy\u00fcmesi zorunlu olarak bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve kendili\u011findenlik de\u011ferlerinin \u00e7a\u011fda\u015f toplumsal d\u00fczende ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi d\u00fczeyi s\u0131n\u0131rlar. E\u011fer bu g\u00f6r\u00fc\u015fler Weber’in Wilhelm d\u00f6nemi Almanya’s\u0131n\u0131n siyasi yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde k\u00f6kle\u015fmekteyse de, bunlar ayn\u0131 zamanda mant\u0131ksal ve ampirik olarak metodolojik kavramlar\u0131 ve ‘d\u00fcnya medeniyetleri’ \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ili\u015fkilidir ve k\u0131smen onlar taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Weber milletin ‘g\u00fc\u00e7istemleri’nden ve Herrenvolk (efendi millet)’tan bahsetti\u011finde \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n lisan\u0131yla konu\u015fmaktad\u0131r. \u00d6zellikle sonraki yaz\u0131lar\u0131nda olmak \u00fczere Weber’in bu nosyonlar\u0131 kullan\u0131\u015f\u0131, bu terminolojiyi uyarlad\u0131\u011f\u0131 kaynaklardaki kullan\u0131\u015flar\u0131ndan belirli bak\u0131mlardan olduk\u00e7a farkl\u0131yd\u0131, \u00eelkin, \u015fahs\u00ee siyasi hedeflerinde niha\u00ee de\u011fer olarak devletin kendisi \u00fczerindeki vurguyu reddetmi\u015fti. Antrittsrede’ sinde bu konu \u00fczerinde h\u00e2l\u00e2 bir belirsizlik bulunmakla birlikte, sonraki yaz\u0131lar\u0131nda bu hu\u015fu olduk\u00e7a sarihtir ve ‘mill\u00eedevlet’te Weber’in \u015fahs\u00ee de\u011ferler skalasmda manidar olan denklemin ilk yans\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130kincisi Weber Herrenvolk terimini, Alman k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn di\u011fer milletlerin k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerinde ‘me\u015fru’ bir hakimiyet iddias\u0131nda bulunabilece\u011fi bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 getirecek bir bi\u00e7imde kullanmam\u0131\u015ft\u0131r. Aksine, Weber’e g\u00f6re, b\u00f6yle bir iddia hem olgusal olarak ge\u00e7ersiz ve hem de mant\u0131ksal olarak ayr\u0131 bir sorun olmakla birlikte normatif olarak reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n

Mill\u00ee devletlerin siyasi m\u00fccadelesi g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinin bir alan\u0131d\u0131r; bu devletlerin mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr alanlar\u0131nda i\u00e7erilen de\u011ferler ‘etik olarak’ Alman k\u00fclt\u00fcr\u00fcne \u00fcst\u00fcnd\u00fcr bi\u00e7iminde yorumlanamaz. Weber’in epistemolojik d\u00fcnyan\u0131n ‘etik jrrasyonalitesi’ kavram\u0131 ve bu temel \u00fczerinde in\u015fa etti\u011fi metodolojik ayg\u0131t Alman sosyal d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki muhtelif ve farkl\u0131 e\u011filimleri b\u00fct\u00fcnle\u015ftirir\u00eeeye y\u00f6nelik bir te\u015febb\u00fcs\u00fc ihtiva etmektedir. ‘Sezgicilik’ ve ‘bilimcili\u011fi’ reddederek, ‘rasyonel’ ve ‘irrasyonel’, ‘s\u00fcbjektif ve ‘objektif aras\u0131ndaki belirli \u00e7eli\u015fkilere dokunan bir \u00e7er\u00e7evede i\u015fleyen \u00f6\u011feleri \u00f6d\u00fcn\u00e7 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n 4. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde i\u015faret edildi\u011fi gibi, bu \u00f6\u011feler Weber’in bir ‘salt kategoriler’ k\u00fcmesi olarak geli\u015ftirdi\u011fi ve tarih ve toplum \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ampirik olarak uygulad\u0131\u011f\u0131 sosyolojik kavramlar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir. Bu kavramlar, (Weber’in asl\u00ee iki anlam\u0131n\u0131n her birinde) rasyonaliteye yakla\u015fan b\u00fct\u00fcn be\u015fer\u00ee eylemlerin zorunlu olarak irrasyonalitede (‘niha\u00ee de\u011ferler’) temellendirilmesi gerekti\u011fi nosyonunu ihtiva etmektedir.<\/p>\n

Ancak ak\u0131l ve de\u011fer aras\u0131nda temel bir ikilem vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sosyoloji ve tarih ‘anlam\u0131n’ anla\u015f\u0131lmas\u0131na m\u00fcracaat\u0131 gerektirir; ancak sosyolojik ve tarihsel analiz normatif olarak ‘ge\u00e7erli’, verili bir de\u011ferler k\u00fcmesini ‘kan\u0131tlayamaz’. Weber’in hakimiyet tipolojisinde, bu iki vurgu karizma kavram\u0131nda in\u015fa edilmi\u015ftir. Karizma, kuralba\u011f\u0131ml\u0131 eyleme yabanc\u0131 olma anlam\u0131nda irrasyonel ve dolay\u0131s\u0131yla tarihte de\u011feryarat\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr; kavram Weber’in form\u00fcle etti\u011fi gibi, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Hitler’in Gandi kadar \u00f6zg\u00fcn bir karizmatik lider oldu\u011fu \u015feklindeki karizmatik ba\u011flanmalar\u0131n muht ev as\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klara yer a\u00e7maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ‘de\u011fer’ nosyonu (irrasyonel) kanaatle e\u015fanlaml\u0131 olmaktad\u0131r; kavramsal kategorileri, bu bak\u0131mdan, etik teoride geleneksel olarak anla\u015f\u0131ld\u0131klar\u0131 gibi ‘bencillik’ ve ‘di\u011ferg\u00e2ml\u0131k’la bir ili\u015fki ta\u015f\u0131mazlar. Weber’in Alman siyaseti analizinde, Antrittsrede’ sinde ‘liderlik problemi’ olarak g\u00f6r\u00fclen \u015fey, sonraki yaz\u0131lar\u0131nda b\u00fcrokratik rasyonalite ve karizma aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fen bir husus olarak analiz edilecekti. \u015eu halde Weber ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak karizmatik \u00f6\u011fenin muhtevas\u0131n\u0131n kendisinin, bilin\u00e7li bir \u015fekilde niha\u00ee de\u011fer olarak ald\u0131\u011f\u0131 (Alman k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6zerk geli\u015fimi) \u015feyle ilgisiz oldu\u011fu sonucuna y\u00f6neltilmi\u015fti.<\/p>\n

Bu, modern kapitalist devlette i\u00e7erilen b\u00fcrokratizasyon analiziyle birle\u015ferek, Weber, y\u00f6neltildi\u011fi liberal demokratik de\u011ferlerin en fazlas\u0131ndan ‘ara\u00e7’ olarak kavran\u0131labildi\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7sel n\u0131anidarl\u0131klann\u0131n ink\u00e2r edildi\u011fi bir konuma getirdi. Weber’in siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u015fu halde yaz\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131lan pathos (keder) karakterini veren i\u00e7sel bir gerilim gizlemektedir. Bir taraftan klasik liberalizm ve hatta sosyalizmin belirli akidelerine sempatilerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r; ancak di\u011fer taraftan onun siyasetteki ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 (Antrittsrede’ de konuldu\u011fu gibi) ve akademik yaz\u0131lar\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi entellekt\u00fcel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, g\u00f6r\u00fc\u015flerini, kendisinin ortaya koydu\u011fu gibi,’ “hakin iradesi” , halk\u0131n ger\u00e7ek iradesi gibi kavramlar\u0131n …kurgu\u00a0 olarak kald\u0131\u011f\u0131 bir konuma y\u00f6nlendirmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6lmeden \u00e7ok k\u0131sa bir zaman \u00f6nce Marx ve Nietzsche’nin modern k\u00fclt\u00fcrdeki iki hakim etkiyi temsil etti\u011fine i\u015faret etmi\u015ftir. Weber’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn bu iki sarih olarak telif edilemez d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131m\u0131n\u0131n\u0131n en temel vukuflar\u0131n\u0131 birle\u015ftirmek y\u00f6n\u00fcnde devasa bir te\u015febb\u00fcs\u00fc olu\u015fturdu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Siyasi g\u00f6r\u00fc\u015fleri bu yo\u011fun ancak gev\u015fek entelllekt\u00fcel sentez taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirildi\u011fi gibi, bu sentezin bi\u00e7imlenmesine de yard\u0131m etmi\u015ftir, bu sentezin i\u00e7erdi\u011fi ikilemleri de payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Weber’in siyaset sosyolojisinin tatmin edici bir kriti\u011fi hem siyasi hem de entellekt\u00fcel. olmal\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, ayr\u0131nt\u0131da, sorunlara ili\u015fkin olarak fikirlerinin belirli bir tarihsel ba\u011flama ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve teorik form\u00fclasyonlann\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemelidir. \u015eimdiye kadar b\u00f6yle bir kritik siyasi yaz\u0131lan \u00fczerin 57 Zikredildi\u011fi yer Mommsen (1959) pp.3923.<\/p>\n

Bu t\u00fcrden \u00f6nermeler Weber’in ‘ “insan Haklar\u0131”n\u0131n ba\u015far\u0131lan olmaks\u0131z\u0131n en muhafazak\u00e2r olan\u0131 da dahil olmak \u00fczere hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fine inanmak b\u00fcy\u00fck bir kendini kand\u0131rmak’t\u0131r kanaat\u0131yla yanyana getirilerek okunmak zorundad\u0131r. (1968, m 1403) deki tart\u0131\u015fmadan ne\u015f’et etmemi\u015ftir. Bir tarafta Weber’in Marksist ele\u015ftirmenleri sosyolojik yaz\u0131lar\u0131n\u0131, siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ifadesi olarak ele almaya y\u00f6nelmi\u015flerdir. Sa\u00e7ma bir \u015fekilde Weber’in sosyolojisi geni\u015f olarak Wilhelm d\u00f6nemi Almanyas\u0131ndaki ‘burjuva k\u00fclt\u00fcr\u00fc’n\u00fcn tikel bir a\u00e7\u0131\u011fa vurumuna indirgenmi\u015ftir. Di\u011fer yanda, Weber’in ‘ortodoks’ tefsircileri, sosyal bilimlere akademik katk\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle siyasi ba\u011flanmalar\u0131ndan ayr\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savunmu\u015flard\u0131r. Ancak bu tav\u0131rlar, hi\u00e7 olmazsa baz\u0131 zamanlarda sergilendikleri nihai bi\u00e7imlerinde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde Weber’in eserlerinin yeterli bir de\u011ferlendirilmesine engel te\u015fkil etmi\u015flerdir. B\u00f6ylesi bir de\u011ferlendirme modem sosyoloji i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 hann say\u0131l\u0131r derecede \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir g\u00f6revdir. Bu tav\u0131rlardan her biri malumu il\u00e2n etmekten ba\u015fka bir \u015fey olmayan hususlar\u0131 dile getirmektedir. Eseri, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel toplumsal ve siyasi ba\u011flama a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olan herhangi bir b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn de genelle\u015ftirilmi\u015f uygulamalara izin veren kavramlara cisim verdi\u011fi de do\u011fru olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bundan \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, do\u011frudan ve en \u00e7ok Wilhelm Almanya’s\u0131n\u0131n siyasi geli\u015fmesinin analizinden etkilenen Weber sosyolojisinin ilgili boyutlar\u0131 \u00fczerindeki vurgulamayla Weber’in siyasi yaz\u0131lan ve genel sosyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n baz\u0131 esasl\u0131 \u00e7izgilerini \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. ‘Alman modeli’nin Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerindeki etkisi k\u00f6kl\u00fcyd\u00fc. Esas olarak Weber’in b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck entellekt\u00fcel ilgileri bu model taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015fti. Ancak Almanya’n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4197","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\nWeber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Weber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bundan \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, do\u011frudan ve en \u00e7ok Wilhelm Almanya’s\u0131n\u0131n siyasi geli\u015fmesinin analizinden etkilenen Weber sosyolojisinin ilgili boyutlar\u0131 \u00fczerindeki vurgulamayla Weber’in siyasi yaz\u0131lan ve genel sosyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n baz\u0131 esasl\u0131 \u00e7izgilerini \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. ‘Alman modeli’nin Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerindeki etkisi k\u00f6kl\u00fcyd\u00fc. Esas olarak Weber’in b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck entellekt\u00fcel ilgileri bu model taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015fti. Ancak Almanya’n\u0131n […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-02-11T08:33:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"33 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Weber’in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens\",\"datePublished\":\"2010-02-11T08:33:44+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\"},\"wordCount\":6680,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg\",\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\",\"name\":\"Weber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg\",\"datePublished\":\"2010-02-11T08:33:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Weber’in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Weber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Weber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens","og_description":"Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bundan \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fc, do\u011frudan ve en \u00e7ok Wilhelm Almanya’s\u0131n\u0131n siyasi geli\u015fmesinin analizinden etkilenen Weber sosyolojisinin ilgili boyutlar\u0131 \u00fczerindeki vurgulamayla Weber’in siyasi yaz\u0131lan ve genel sosyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n baz\u0131 esasl\u0131 \u00e7izgilerini \u00f6zde\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. ‘Alman modeli’nin Weber’in d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerindeki etkisi k\u00f6kl\u00fcyd\u00fc. Esas olarak Weber’in b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck entellekt\u00fcel ilgileri bu model taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015fti. Ancak Almanya’n\u0131n […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-02-11T08:33:44+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"33 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Weber’in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens","datePublished":"2010-02-11T08:33:44+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/"},"wordCount":6680,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg","articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/","name":"Weber'in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg","datePublished":"2010-02-11T08:33:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#primaryimage","url":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg","contentUrl":"http:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/archive\/1\/16\/20050520214403!Max_Weber_1894.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/11\/weberin-siyasi-dusuncesinin-sosyolojik-cercevesi-anthony-giddens\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Weber’in Siyasi D\u00fc\u015f\u00fcncesinin Sosyolojik \u00c7er\u00e7evesi | Anthony Giddens"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4197","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4197\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}