{"id":4203,"date":"2010-02-12T09:49:19","date_gmt":"2010-02-12T06:49:19","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/"},"modified":"2010-02-12T09:49:19","modified_gmt":"2010-02-12T06:49:19","slug":"insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/","title":{"rendered":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N"},"content":{"rendered":"

Ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 enikonu bilmiyen bir kimsenin sosyalizm \u00fcst\u00fcne bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceler ileri s\u00fcrmesi uygun d\u00fc\u015fer mi? Bir \u00e7ok bak\u0131mlardan d\u00fc\u015fer bence. \u00d6nce, sorunu bilimsel bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan alal\u0131m ele. Astronomiyle – s\u00f6z gelimi – ekonomi bilimi aras\u0131nda \u00f6z bak\u0131m\u0131ndan bilimsel y\u00f6ntem ayr\u0131l\u0131klar\u0131, yokmu\u015f gibi gelebilir insana. Denebilir ki, her iki alanda da bilginler belli bir gurup olay\u0131 y\u00f6neten ve, genel olarak, kabule de\u011fer bir tak\u0131m yasalar bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar;. ama\u00e7lar\u0131 olaylar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri elden geldi\u011fince anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirmektir. Oysa ger\u00e7ekte, bu bilimler aras\u0131nda y\u00f6ntem ayr\u0131l\u0131klar\u0131 vard\u0131r.G\u00f6zlenen ekonomik olaylar\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmesi g\u00fc\u00e7 say\u0131s\u0131z etkenlere ba\u011fl\u0131 olmas\u0131, ekonomi alan\u0131nda genel yasalar bulmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.Ayr\u0131ca, s\u00f6zde uygar insanl\u0131k tarihinin t\u00e2 ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bug\u00fcne kadar birikmi\u015f olan deneyler (bilindi\u011fi gibi) hi\u00e7 de ekonomik olmayan bir tak\u0131m nedenlerle, geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde, etkilenmi\u015f ve s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6me\u011fin, tarihte b\u00fcy\u00fck devletlerin \u00e7o\u011fu varl\u0131klar\u0131n\u0131 fetihlere bor\u00e7ludurlar. Fatih uluslar, gerek yasalarla, gerek ekonomik yollardan, ele ge\u00e7irdikleri memleketin ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 durumuna gelmi\u015flerdir. Topra\u011f\u0131 tekellerine ge\u00e7irmi\u015fler ve kendi aralar\u0131ndan se\u00e7ilme bir rahipler s\u0131n\u0131f\u0131 kurmu\u015flard\u0131r. E\u011fitimi denetleyen rahipler toplumdaki s\u0131n\u0131f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrekli bir kurum haline getirmi\u015f ve bir de\u011ferler d\u00fczeni yaratm\u0131\u015flard\u0131r. Halk da, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bilin\u00e7siz olarak toplumsal davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu d\u00fczene uydurmu\u015ftur.<\/p>\n

Ama tarihsel gelenek daha d\u00fcn ba\u015flam\u0131\u015f say\u0131l\u0131r; hi\u00e7 bir yerde, Thorstein Velben’in deyimiyle, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminde \u00abya\u011fmac\u0131l\u0131k d\u00f6nemi\u00bbni a\u015fm\u0131\u015f de\u011filiz hen\u00fcz. G\u00f6zle g\u00f6rebilece\u011fimiz ekonomik olu\u015fmalar bu a\u015faman\u0131n mal\u0131d\u0131rlar ve bunlardan \u00e7\u0131karabilece\u011fimiz yasalar\u0131 ba\u015fka a\u015famalara uygulayanlay\u0131z. Sosyalizmin ger\u00e7ek amac\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n \u00abya\u011fma ve \u00e7apul\u00bb d\u00f6nemini geride b\u0131rakmak ve daha ilerilere gitmek oldu\u011funa g\u00f6re, ekonomi bilimi, bug\u00fcnk\u00fc durumunda, gelece\u011fin sosyalist toplumuna pek az \u0131\u015f\u0131k tutabilecektir.<\/p>\n

Sonra, sosyalizm t\u00f6rel ve toplumsal bir amaca y\u00f6nelmi\u015ftir. Ama, bilim ne ama\u00e7lar yaratabilir, ne de bunlan insanlara benimsetebilir; olsa olsa, baz\u0131 ama\u00e7lara g\u00f6t\u00fcren bir tak\u0131m ara\u00e7lar sa\u011flayabilir ancak.Ama\u00e7lar,y\u00fcksek bir ahl\u00e2k \u00fclk\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131yan insanlar\u0131n kafas\u0131nda do\u011far. Bu ama\u00e7lar \u00f6l\u00fc do\u011fmad\u0131klar\u0131, canl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131 zaman, say\u0131s\u0131z insanlarca benimsenerek ilerilere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Toplumun a\u011f\u0131r geli\u015fmesini i\u015fte bu yar\u0131 bilin\u00e7li insanlar sa\u011flar.<\/p>\n

Bu nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc, insanla ilgili sorunlarda, bilim ve bilimsel y\u00f6ntemi k\u00fc\u00e7\u00fcmsemekten ka\u00e7\u0131nmal\u0131y\u0131z, toplum d\u00fczenine de\u011finen sorunlar \u00fcst\u00fcnde yaln\u0131z uzmanlar\u0131n s\u00f6z sahibi oldu\u011funu da kabul etmemeliyiz.<\/p>\n

Say\u0131s\u0131z kimseler: \u00abinsan toplumu buhran, ge\u00e7iriyor, dengesi adamak\u0131ll\u0131 bozulmu\u015f\u00bb diyeli \u00e7ok olmuyor. B\u00f6yle durumlar\u0131n \u00f6zelli\u011fi \u015fudur: \u0130nsanlar ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck topluluklara kar\u015f\u0131 ilgisiz kal\u0131rlar, ya da d\u00fc\u015fmanca tutumlar al\u0131rlar. D\u00fc\u015f\u00fcncemi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in, ba\u015f\u0131mdan ge\u00e7en bir olay\u0131 anlatmak isterim burada. \u00c7ok olmuyor, ak\u0131ll\u0131 ve \u0130yi yarad\u0131l\u0131\u015fl\u0131 bir kimseye yeni bir sava\u015f\u0131n tehlikesinden s\u00f6z ediyordum. Bu i\u015fin \u015fakas\u0131 yoktu bence, yeni bir sava\u015f b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ciddi bir tehlikeydi. Yaln\u0131z uluslar\u00fcst\u00fc bir \u00f6rg\u00fct bu tehlikeyi \u00f6nleyebilirdi. Bu s\u00f6zlerim \u00fczerine, misafirim, istifini bozmadan, so\u011fukkanla: \u00ab\u0130nsan soyunun yokolmas\u0131na ni\u00e7in b\u00f6yle var g\u00fcc\u00fcn\u00fczle kar\u015f\u0131 koyuyorsunuz?\u00bb dedi. Bundan y\u00fcz y\u0131l \u00f6ncesinde olsayd\u0131, hi\u00e7 kimse b\u00f6ylesine d\u00fc\u015f\u00fcncesiz bir s\u00f6z etmezdi. Bu s\u00f6z, kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda bir denge kurmak i\u00e7in bo\u015funa \u00e7abalam\u0131\u015f, sonra az \u00e7ok umut kesmi\u015f bir insan\u0131n s\u00f6z\u00fcyd\u00fc. Bug\u00fcn bir \u00e7ok insan\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi o \u00fcz\u00fcc\u00fc yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n dile geli\u015fiydi bu.<\/p>\n

B\u00f6yle sorunlar ortaya atmak kolayd\u0131r ama, bunlara az bu\u00e7uk kesinlikle de olsa, kar\u015f\u0131l\u0131k vermek zordur. Duygular\u0131m\u0131zla e\u011filimlerimizin, \u00e7o\u011fu zaman, birbirini tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131k se\u00e7ik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kolay ve basit form\u00fcllerle dile getirilemiyecegini \u00e7ok iyi biliyorsam da, g\u00fcc\u00fcm yetti\u011fi kadar kar\u015f\u0131l\u0131k verme\u011fe \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m yine de.<\/p>\n

\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na bir varl\u0131k olarak, kendini ve kendine yak\u0131n olanlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya, onlar\u0131n isteklerine kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye, do\u011fu\u015ftan sahiboldu\u011fu yetilerini geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Toplumsal bir varl\u0131k olarak da, benzerlerine kendini be\u011fendirip sevdirmeye, onlar\u0131n be\u011fenilerini payla\u015fmaya, \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini gidermeye ve ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman birbirine ayk\u0131r\u0131 olan bu de\u011fi\u015fik e\u011filimlerin varl\u0131\u011f\u0131, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na, bir insan\u0131n \u00f6zelli\u011fini a\u00e7’klar ve bunlar\u0131n belli bir bi\u00e7imde biraya geli\u015fi de insan\u0131n kendi i\u00e7 dengesini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kurabilece\u011fini ve toplumun iyili\u011fine ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yararl\u0131 olabilece\u011fini belirler.<\/p>\n

Asl\u0131nda, bu iki e\u011filimle ilgili g\u00f6resel g\u00fcc\u00fcn soya\u00e7ekimle belirlenmi\u015f olmas\u0131 hi\u00e7 de imk\u00e2ns\u0131z de\u011fildir. Ama, en sonunda ortaya \u00e7\u0131kan ki\u015fili\u011fi, ki\u015finin geli\u015fme s\u0131ras\u0131nda rastgele i\u00e7inde bulundu\u011fu ortam, b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc toplumun gelenekleri, bir tak\u0131m davran\u0131\u015flara verdi\u011fi de\u011fer de geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde meydana getirir. Soyut \u00abtoplum\u00bb kavram\u0131, insan teki i\u00e7in gerek kendi \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131yla, gerek ge\u00e7mi\u015f ku\u015faklar\u0131n, dolayl\u0131 dolays\u0131z ili\u015fkilerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc anlam\u0131na gelir. \u0130nsan teki, kendili\u011finden d\u00fc\u015f\u00fcnebilir, duyabilir, sava\u015fabilir ve \u00e7al\u0131\u015fabilir ama fiziksel ve duygusal hayat\u0131nda \u015f\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya topluma ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00d6yle ki,toplum \u00e7er\u00e7evesi d\u0131\u015f\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnebilir ne de anlayabiliriz onu. insana yiyecek i\u00e7ece\u011fini, giyece\u011fini, oturaca\u011f\u0131 yeri, \u00e7al\u0131\u015fma ara\u00e7lar\u0131n\u0131, konu\u015ftu\u011fu dili, d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imlerini ve, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, \u00f6z\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u00abtoplum\u00bbdur. \u0130nsan\u0131n hayat\u0131, \u015fu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00abtoplum\u00bb s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda sakl\u0131 olan ge\u00e7mi\u015fteki ve bug\u00fcnk\u00fc milyonlarca insan\u0131n \u00e7abas\u0131 ve yetene\u011fiyle ya\u015fan\u0131r duruma gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Demek, insan\u0131n topluma ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011fal ve yokedilemez bir \u015feydir, t\u0131pk\u0131 kar\u0131ncalarla ar\u0131larda oldu\u011fu gibi. Bununla birlikte, kar\u0131ncalarla ar\u0131lar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yolu en ufak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na var\u0131ncaya kadar soydan gelme bir tak\u0131m i\u00e7g\u00fcd\u00fclerle belirlenmi\u015ftir. Oysa, insanlar aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler \u00e7ok de\u011fi\u015fken olduktan kadar, de\u011fi\u015fmelere de elveri\u015flidirler.<\/p>\n

Gerek bellek, gerek yeni yeni bire\u015fimler yapma g\u00fcc\u00fc, gerekse s\u00f6zle anla\u015fabilme yetene\u011fi, insano\u011fullar\u0131 aras\u0131nda, biyolojik zorunluklara ba\u011flanmayan bir tak\u0131m geli\u015fmelere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcrl\u00fc geli\u015fmeler, geleneklerde, kurumlarda, \u00f6rg\u00fctlerde, edebiyatta, bilimlerde, m\u00fchendisin yapt\u0131klar\u0131nda ve sanat eserlerinde g\u00f6sterir kendini. Bu da, bir insan\u0131n bir bak\u0131ma kendi davran\u0131\u015f\u0131yla hayat\u0131n\u0131 nas\u0131l etkileyebilece\u011fini ve bu yolda, bilin\u00e7li d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iste\u011fin nas\u0131l bir rol oynayabilece\u011fini g\u00f6sterir. \u0130nsan\u0131n, do\u011fu\u015ftan soya\u00e7ekim yoluyla belirlenmi\u015f biyolojik bir yap\u0131s\u0131 Vard\u0131r.<\/p>\n

Bu yap\u0131ya,insan t\u00fcr\u00fcn\u00fc niteleyen do\u011fal itilerle birlikte de\u011fi\u015fmez g\u00f6z\u00fcyle bakmal\u0131y\u0131z. Ayr\u0131ca, insan hayat\u0131 boyunca, haberle\u015fme ve daha ba\u015fka bir \u00e7ok etki yollar\u0131yla toplumdan k\u00fclt\u00fcrel bir yap\u0131 elde eder. \u0130\u015fte bu k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 zamanla de\u011fi\u015febilir ve insan tekiyle toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkileri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirler. Bug\u00fcn\u00fcn insanbilimi, s\u00f6zde ilkel k\u00fclt\u00fcrler \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla bize \u015funu g\u00f6stermi\u015ftir: \u0130nsano\u011flunun toplumsal davran\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fmeler olabilmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu davran\u0131\u015flar ba\u015fl\u0131ca k\u00fclt\u00fcr \u00f6rneklerine ve toplumda a\u011f\u0131r basan \u00f6rg\u00fctlenme tiplerine ba\u011fl\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u0130\u015fte, insan\u0131n ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar buna dayamal\u0131d\u0131rlar umutlar\u0131n\u0131: \u0130nsano\u011flu, biyolojik yap\u0131s\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, birbirini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yoketmeye, ya da kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 insafs\u0131z bir kaderin oyunca\u011f\u0131 olmaya mahk\u00fbm edilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n

\u0130nsan hayat\u0131n\u0131 elden geldi\u011fince iyile\u015ftirmek i\u00e7in, toplumun yap\u0131s\u0131n\u0131 ve insan\u0131n k\u00fclt\u00fcrel tutumunu ne yolda de\u011fi\u015ftirmek gerekti\u011fini kendi kendimize soracak olursak, de\u011fi\u015ftiremiyece\u011fimiz bir tak\u0131m ko\u015fullar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 durmadan hesaba katmak zorunday\u0131z. Yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fim gibi, insan\u0131n biyolojik \u00f6z\u00fcn\u00fc, her istenen pratik ama\u00e7lar i\u00e7in, de\u011fi\u015fmeye u\u011fratamay\u0131z. Ayr\u0131ca, \u015fu son bir ka\u00e7 y\u00fczy\u0131l\u0131n teknik ve demografik geli\u015fmeleri de bir tak\u0131m ko\u015fullar yaratm\u0131\u015ft\u0131r ki, hunlar da de\u011fi\u015fmeden s\u00fcr\u00fcp gitmek zorundad\u0131rlar. Bir dereceye kadar yo\u011fun ve ge\u00e7imleri i\u00e7in gerekli mallar\u0131 olan topluluklarda, a\u015f\u0131r\u0131ya varan bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ve fazlas\u0131yla merkezle\u015fmi\u015f bir \u00fcretim d\u00fczeni gereklidir, hem de pek gerekli. Ki\u015filerin ya da az\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklar\u0131n kendi kendilerine yetti\u011fi o insana uzaktan bir masal gibi gelen \u00e7a\u011flar, bir daha geri d\u00f6n-memecesine g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmi\u015ftir art\u0131k. Bug\u00fcn insanl\u0131k d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde bir \u00fcretim ve t\u00fcketim toplulu\u011fu olmu\u015ftur dersek, a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7m\u0131\u015f olmay\u0131z.\u015eimdi \u00f6yle bir noktaya geldim ki, bence zaman\u0131m\u0131z buhran\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc yapan \u015feye dokunmak istiyorum k\u0131saca. Bu, insandaki ile toplum aras\u0131ndaki ili\u015fki sorunudur.<\/p>\n

\u0130nsandaki topluma olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n her zamandan daha \u00e7ok bilincine varm\u0131\u015ft\u0131r, ama bu ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olumlu bir yarar, organik bir ba\u011f, koruyucu bir g\u00fc\u00e7 olarak de\u011fil, daha \u00e7ok, do\u011fal haklar\u0131na, hatt\u00e2 varl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 bir tehlike gibi g\u00f6r\u00fcyor. Ayr\u0131ca, toplumsal durumu bak\u0131m\u0131ndan, ki\u015finin \u00f6z yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 bencil e\u011filimler g\u00fc\u00e7lenirken, \u00f6z\u00fc bak\u0131m\u0131nda daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan toplumsal e\u011filimleri gitgide bozulmaktad\u0131r. Toplumdaki durumlar\u0131 ne olursa olsun, b\u00fct\u00fcn insano\u011fullar\u0131 bu bozulma olay\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekmektedir. Bencilliklerinin \u00f6lesi olduklar\u0131ndan habersiz, kendilerini g\u00fcvensizlik i\u00e7inde yapa yaln\u0131z duymakta, saf, temiz ve yal\u0131n bir hayat sevincinden yoksun bulmaktad\u0131rlar, insan, kendini topluma adayarak, k\u0131sa ve tehlikelerle dolu hayatta bir anlam bulabilir ancak.<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc durumuyla kapitalist toplumdaki anar\u015fi, b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin ger\u00e7ek kayna\u011f\u0131d\u0131r bence. Kar\u015f\u0131m\u0131zda koskoca bir \u00fcreticiler toplulu\u011fu g\u00f6rmekteyiz: Bu toplulu\u011fun \u00fcyeleri, kollektif \u00e7abalar\u0131n\u0131n meyvalar\u0131ndan birbirini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak durmadan yoksun b\u0131rakmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar, zor kullanarak de\u011fil, ne de olsa, yasalar gere\u011fince konmu\u015f kurallara uyarak. Bu bak\u0131mdan \u015funu iyice anlamam\u0131z gerekir: \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131, yani t\u00fcketim maddelerini elde etmek i\u00e7in gerekli olan b\u00fct\u00fcn \u00fcretme g\u00fcc\u00fc, ve fazla olarak da sermaye birikimleri, yasalara uygun yoldan bir tak\u0131m insanlar\u0131n \u00f6zel mal\u0131 olabilir, nitekim b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde olmaktad\u0131r da.<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131da s\u00f6yliyeceklerim daha kolay anla\u015f\u0131ls\u0131n diye, ellerinde hi\u00e7 bir \u00fcretim arac\u0131 olmayanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne birden – kelimenin g\u00fcnl\u00fck anlam\u0131na temamen uymasa da – \u00abemek\u00e7i\u00bb diyece\u011fim. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 elinde tutan bir kimse, emek\u00e7inin i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n alabilecek bir durumdad\u0131r. Emek\u00e7i, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak, yeni yeni mallar \u00fcretir ve bunlar kapitalistin mal\u0131 olur. Bu olu\u015f mada en \u00f6nemli nokta, emek\u00e7inin \u00fcretti\u011fi \u015feyle ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccret aras\u0131ndaki orand\u0131r. Burada her ikisini de ger\u00e7ek de\u011feri ile \u00f6l\u00e7mek gerekir. \u0130\u015f s\u00f6zle\u015fmesi \u00abserbest\u00bb oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, emek\u00e7inin ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcretti\u011fi mallar\u0131n ger\u00e7ek de\u011feri belirlemez. Onu belirleyen ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n en a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7izgisi, bir de, kapitalistin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu emek\u00e7i say\u0131s\u0131 ile i\u015f arayan emek\u00e7i say\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki orand\u0131r. \u015eunu da anlamak gerekir ki, teoride bile, emek\u00e7inin \u00fccretini, \u00fcretti\u011fi mallar\u0131n de\u011feri belirlemez.<\/p>\n

\u00d6zel sermaye, gerek kapitalistler aras\u0131ndaki yar\u0131\u015fma y\u00fcz\u00fcnden, gerekse (teknik geli\u015fme ve gitgide geni\u015fleyen i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla) k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretim birliklerinin zarar\u0131na daha b\u00fcy\u00fcklerinin do\u011fmas\u0131 ile, daha az elde toplanmaktad\u0131r. Bu geli\u015fmelerden ortaya bir kapitalistler oligar\u015fisi \u00e7\u0131kmaktad\u0131r ki, bunun<\/p>\n

korkun\u00e7 g\u00fcc\u00fcn\u00fc hi\u00e7 bir \u015fey dizginliyemiyor, hatt\u00e2 politik d\u00fczeni demokrasi olan bir toplum bile. Bu b\u00f6yledir, \u00e7\u00fcnk\u00fc, yasama kurulunun \u00fcyelerini politik partiler se\u00e7mektedir. Hsr istedikleri pratik ama\u00e7lar u\u011fruna se\u00e7men toplulu\u011funu yasama kurulundan ay\u0131ran kapitalistler bu partileri etek dolusu paralarla beslemekte, ya da ba\u015fka yollardan etkileri alt\u0131nda tutmaktad\u0131rlar.Bu y\u00fczden de halk\u0131n temsilcileri dar gelirlilerin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 yeterince g\u00f6zetememektedirler. Ayr\u0131ca, bug\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar alt\u0131nda kapitalistler,do\u011frudan do\u011fruya ya da dolayl\u0131 olarak, ba\u015fl\u0131ca haberle\u015fme kaynaklar\u0131n\u0131 (bas\u0131n, radyo, e\u011fitim) denetlemektedirler. Bu bak\u0131mdan yurtta\u015f i\u00e7in nesnel sonu\u00e7lara varmak ve politik haklar\u0131n\u0131 ak\u0131ll\u0131ca kullanmak son derece g\u00fc\u00e7, \u00e7o\u011fu hallerde de b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Sermayenin \u00f6zel sahipli\u011fine dayanan bir ekonominin a\u011f\u0131r basan y\u00f6n\u00fc iki \u00f6nemli ilke ile dile getirilebilir: \u00d6nce, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 (sermaye) \u00f6zel ki\u015filerin elindedir ve bu ara\u00e7lar\u0131 ellerinde tutanlar onlar\u0131 canlar\u0131n\u0131n istedi\u011fi yolda ve yerde kullan\u0131rlar. Sonra, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi serbesttir. Bu anlamda \u00absu kat\u0131lmam\u0131\u015f\u00bb bir kapitalist toplum yoktur elbette, \u00f6zellikle \u015funu unutmamak gerekir ki, emek\u00e7iler uzun ve \u00e7etin politik sava\u015flar sonunda, baz\u0131 emek\u00e7i guruplar\u0131 i\u00e7in daha iyi bir \u00abserbest i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi\u00bb bi\u00e7imi elde etmi\u015flerdir.<\/p>\n

Ne var ki, b\u00fct\u00fcn\u00fc ile al\u0131nacak olursa, bug\u00fcnk\u00fc ekonominin \u00absaf\u00bb kapitalizmden pek farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

\u00dcretim fayday\u0131 de\u011fil, kazanc\u0131 g\u00f6zeterek yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc ve iste\u011fi olanlar\u0131n her zaman i\u015f bulacaklar\u0131n\u0131 \u00f6nceden kestirmek kimsenin elinde de\u011fildir. Bug\u00fcn bile bir \u00abi\u015fsizler ordusu\u00bb ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Emek\u00e7i s\u00fcrekli olarak i\u015fini yitirme korkusu i\u00e7indedir, i\u015fsizler ve az \u00fccret alan emek\u00e7iler b\u00fcy\u00fck t\u00fcketici olmad\u0131klar\u0131ndan, t\u00fcketim maddelerinin \u00fcretimi s\u0131n\u0131rlanmakta ve bu y\u00fczden b\u00fcy\u00fck sak\u0131ncalar do\u011fmaktad\u0131r. Teknik ilerleme herkesin \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltaca\u011f\u0131na, i\u015fsiz say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kazan\u00e7 d\u00fcrt\u00fcs\u00fc ile kapitalistler aras\u0131ndaki yar\u0131\u015fma sermaye birikimi ve kullan\u0131m\u0131ndaki karars\u0131zl\u0131ktan sorumludur. Gittik\u00e7e tehlikeli, olan ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fclerin kayna\u011f\u0131 i\u015fte bu karars\u0131zl\u0131kt\u0131r. S\u0131n\u0131r nedir bilmeyen bu yar\u0131\u015fma, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde emek kayb\u0131na yol a\u00e7makta ve yukar\u0131da de\u011findi\u011fim gibi, insanlar\u0131n toplumsal bilincini budamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n b\u00f6ylesine budan\u0131p y\u0131prat\u0131lmas\u0131, bence, kapitalizmin getirdi\u011fi k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. B\u00fct\u00fcn e\u011fitim sistemimiz bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor. A\u015f\u0131r\u0131 bir yar\u0131\u015fma tutumu a\u015f\u0131lanan \u00f6\u011frenci:, ilerideki mesle\u011fine haz\u0131rl\u0131k olarak, kazanma ba\u015far\u0131s\u0131na tap\u0131nacak bi\u00e7imde yeti\u015ftirilmektedir.<\/p>\n

Bu b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ortadan kald\u0131rman\u0131n bir tek yolu var bence: O da, toplumsal ama\u00e7lara y\u00f6nelmi\u015f bir e\u011fitim sistemini i\u00e7ine alan bir ekonomi d\u00fczeni kurmakt\u0131r. B\u00f6yle bir ekonomi d\u00fczeninde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 toplumun mal\u0131 olacak ve pl\u00e2nl\u0131 bir bi\u00e7imde kullan\u0131lacakt\u0131r. \u00dcretimi toplumun ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ayarlayan pl\u00e2nl\u0131 bir ekonomi, yap\u0131lmas\u0131 gerekli i\u015fleri b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fabilenler aras\u0131nda da\u011f\u0131tacak ve her erke\u011fe, kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fa ge\u00e7im g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayacakt\u0131r. Ki\u015finin e\u011fitimi, do\u011fu\u015ftan getirdi\u011fi yetilerin geli\u015fmesini kolayla\u015ft\u0131rmal\u0131 ve onda, bug\u00fcnk\u00fc toplumda oldu\u011fu gibi g\u00fcc ve ba\u015far\u0131n\u0131n y\u00fcceltilmesi yerine, benzerlerine kar\u015f\u0131 bir sorumluluk duygusu yaratmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bununla birlikte, \u015funu da unutmamak gerekir ki, pl\u00e2nl\u0131 bir ekonomi sosyalizm demek de\u011fildir. B\u00f6yle bir ekonomi,ki\u015finin ba\u015ftan ba\u015fa k\u00f6lele\u015ftirilmesiyle birlikte y\u00fcr\u00fcyebilir. Sosyalizmin ger\u00e7ekle\u015fmesi son derece g\u00fc\u00e7 bir tak\u0131m toplumsal ve politik sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc gerektirir: Politik ve ekonomik g\u00fcc\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 merkezle\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, b\u00fcrokrasinin kendini be\u011fenmi\u015f, ast\u0131\u011f\u0131 ast\u0131k kesti\u011fi kestik bir g\u00fc\u00e7 olmas\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00f6nliyebiliriz? Ki\u015finin haklar\u0131n\u0131 nas\u0131l koruyabilir ve b\u00fcrokrasi’nin g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 demokratik bir dengeyi nas\u0131l sa\u011flayabiliriz?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 enikonu bilmiyen bir kimsenin sosyalizm \u00fcst\u00fcne bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceler ileri s\u00fcrmesi uygun d\u00fc\u015fer mi? Bir \u00e7ok bak\u0131mlardan d\u00fc\u015fer bence. \u00d6nce, sorunu bilimsel bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan alal\u0131m ele. Astronomiyle – s\u00f6z gelimi – ekonomi bilimi aras\u0131nda \u00f6z bak\u0131m\u0131ndan bilimsel y\u00f6ntem ayr\u0131l\u0131klar\u0131, yokmu\u015f gibi gelebilir insana. Denebilir ki, her iki alanda da bilginler belli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4203","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 enikonu bilmiyen bir kimsenin sosyalizm \u00fcst\u00fcne bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceler ileri s\u00fcrmesi uygun d\u00fc\u015fer mi? Bir \u00e7ok bak\u0131mlardan d\u00fc\u015fer bence. \u00d6nce, sorunu bilimsel bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan alal\u0131m ele. Astronomiyle – s\u00f6z gelimi – ekonomi bilimi aras\u0131nda \u00f6z bak\u0131m\u0131ndan bilimsel y\u00f6ntem ayr\u0131l\u0131klar\u0131, yokmu\u015f gibi gelebilir insana. Denebilir ki, her iki alanda da bilginler belli […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-02-12T06:49:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N\",\"datePublished\":\"2010-02-12T06:49:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\"},\"wordCount\":2958,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1\",\"articleSection\":[\"Felsefe (Genel)\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\",\"name\":\"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1\",\"datePublished\":\"2010-02-12T06:49:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1\",\"contentUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N","og_description":"Ekonomik ve toplumsal sorunlar\u0131 enikonu bilmiyen bir kimsenin sosyalizm \u00fcst\u00fcne bir tak\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcnceler ileri s\u00fcrmesi uygun d\u00fc\u015fer mi? Bir \u00e7ok bak\u0131mlardan d\u00fc\u015fer bence. \u00d6nce, sorunu bilimsel bilgi a\u00e7\u0131s\u0131ndan alal\u0131m ele. Astronomiyle – s\u00f6z gelimi – ekonomi bilimi aras\u0131nda \u00f6z bak\u0131m\u0131ndan bilimsel y\u00f6ntem ayr\u0131l\u0131klar\u0131, yokmu\u015f gibi gelebilir insana. Denebilir ki, her iki alanda da bilginler belli […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-02-12T06:49:19+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N","datePublished":"2010-02-12T06:49:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/"},"wordCount":2958,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1","articleSection":["Felsefe (Genel)"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/","name":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1","datePublished":"2010-02-12T06:49:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#primaryimage","url":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1","contentUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:kBlfTqR_8nGYWM:http:\/\/www.mailce.com\/resimler\/Albert_Einstein_Head.jpg&t=1"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/02\/12\/insan-ayni-zamanda-hem-tek-basina-hem-de-toplumsal-bir-varliktir-nicin-sosyalizm-a-einstein\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130nsan, ayn\u0131 zamanda hem tek ba\u015f\u0131na, hem de toplumsal bir varl\u0131kt\u0131r | Ni\u00e7in Sosyalizm ? | A. E\u0130NSTE\u0130N"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4203"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4203\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}