Ak\u0131lc\u0131 bir okuyu\u015fla Kur\u2019an\u2019daki \u00e7eli\u015fkili h\u00fck\u00fcmlerin varl\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olanlar\u0131n kendi kendilerine soracaklar\u0131 bir soru vard\u0131r: \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n \u00e7eli\u015fkili bir dille ya da tutars\u0131z bir mant\u0131kla konu\u015fabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00e7eli\u015fkilerle dolu bir kitab\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri olarak kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olur mu? E\u011fer \u00e7eli\u015fkili h\u00fck\u00fcmleri kapsayan bir kitab\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri olarak kabul edecek olursak, bu takdirde Tanr\u0131 fikrini zedelemi\u015f olmaz m\u0131y\u0131z?\u201d Bu t\u00fcr bir soruyu yan\u0131tlamak amac\u0131yla Kur\u2019an \u00fczerinde inceleme yapacak olanlar pek muhtemelen \u015fu sonuca y\u00f6neleceklerdir ki, Kur\u2019an\u2019daki \u00e7eli\u015fmelerin nedenlerini Tanr\u0131\u2019da de\u011fil, kitab\u0131 haz\u0131rlayanlarda, daha do\u011frusu Muhammed\u2019in davran\u0131\u015flar\u0131nda, mant\u0131\u011f\u0131nda ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131nda aramak gerekir. Bu yap\u0131lacak olursa g\u00f6r\u00fclecektir ki, bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler onun g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimlerini, kendi i\u00e7inde bulundu\u011fu ko\u015fullara uydurmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndan;bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler g\u00fc\u00e7s\u00fcz durumdan g\u00fc\u00e7l\u00fc duruma ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131ndan; bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler unutkanl\u0131\u011f\u0131ndan; bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n sorumlulu\u011fundan kurtulma \u00e7abas\u0131ndan; bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler bilgi k\u0131tl\u0131\u011f\u0131ndan; bir k\u0131s\u0131m \u00e7eli\u015fmeler de yabanc\u0131 kaynaklardan yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131nt\u0131lar\u0131 b\u00f6l\u00fck p\u00f6r\u00e7\u00fck \u015fekilde ya da de\u011fi\u015ftirerek aktarm\u0131\u015f olmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Fakat, denilebilir ki, \u00e7eli\u015fmelerin varl\u0131\u011f\u0131 genel olarak, Muhammed\u2019in \u201cg\u00fc\u00e7s\u00fcz\u201d durumdan \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d duruma ge\u00e7mesiyle ve g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimlerini bu durumlara g\u00f6re ayarlamas\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n
I) Mekke D\u00f6neminin Nispeten Yumu\u015fak ve Ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc Nitelikte G\u00f6r\u00fcnen Ayetlerinin, Medine D\u00f6neminin Sert, Kat\u0131, Sava\u015f\u00e7\u0131 Ayetleriyle \u00c7eli\u015fkili Olmas\u0131n\u0131n Nedenleri<\/p>\n
K\u0131rk ya\u015f\u0131ndayken, kendisini \u201cpeygamber\u201d olarak ilan eden Muhammed, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn geri kalan 23 ya da 25 y\u0131l\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 yar\u0131s\u0131n\u0131 Mekke\u2019de, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 da Medine\u2019de ge\u00e7irmi\u015ftir. Mekke\u2019de bulundu\u011fu s\u00fcre boyunca Kur\u2019an\u2019a koydu\u011fu ayetler \u201cMekki\u201d, Medine\u2019ye g\u00f6\u00e7ten (hicretten) sonra koydu\u011fu ayetlere de \u201cMedeni\u201d deyimiyle tan\u0131mlan\u0131r. Mekki ayetler ile medeni ayetler, yumu\u015fakl\u0131k ve sertlik ya da ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcl\u00fck ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fck veya bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k ve sald\u0131rganl\u0131k gibi konular bak\u0131m\u0131ndan birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 ve genellikle \u00e7eli\u015fkili nitelikte \u015feylerdir. Genellikle bu farkl\u0131l\u0131klar ve bu \u00e7eli\u015fkiler, Muhammed\u2019in Mekke d\u00f6neminde hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fczken, Medine\u2019ye ge\u00e7tikten sonra, giderek g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olmas\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Daha ba\u015fka bir deyimle, hen\u00fcz kendisini g\u00fc\u00e7l\u00fc bulmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde \u201cho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc\u201dym\u00fc\u015f gibi davran\u0131rken, g\u00fc\u00e7lendi\u011fi an sald\u0131rgan ve sava\u015f\u00e7\u0131 kesilmi\u015f olmas\u0131ndand\u0131r. Mekke d\u00f6nemindeyken pek az taraftar toplayabildi\u011fi, yani hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fcz durumda oldu\u011fu i\u00e7in, Kur\u2019an\u2019a., ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, yumu\u015fak, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131, \u00f6\u011f\u00fct verici (tebli\u011f edici) gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc ayetler koymu\u015ftur ki, bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 di\u011fer konularda g\u00f6rd\u00fck.
Bunlar aras\u0131nda, \u201c(Ey Muhammed!) Sen \u00f6\u011f\u00fct ver, esasen sen sadece bir \u00f6\u011f\u00fct\u00e7\u00fcs\u00fcn\u201d (Ga\u015fiye Suresi, ayet 2122) ya da \u201c(Ey Muhammed!) Yine de y\u00fcz \u00e7evirirlerse, art\u0131k sana d\u00fc\u015fen ancak a\u00e7\u0131k bir tebli\u011fdir\u201d (Nahl Suresi, ayet 82) ya da \u201c(Ey Muhammed!) Ayetlerimiz hakk\u0131nda ileri geri konu\u015fmaya dalanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, onlar ba\u015fka bir s\u00f6ze ge\u00e7inceye kadar onlardan uzak dur…\u201d (Enam Suresi, ayet 68) ya da \u201cBen de sizin tapt\u0131klar\u0131n\u0131za asla tapacak de\u011filim. Evet siz de benim tapt\u0131\u011f\u0131ma tap\u0131yor de\u011filsiniz. Sizin dininiz size, benim dinim banad\u0131r\u201d (Kafirim Suresi, ayet 6) \u015feklinde olanlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Fakat, daha sonraki Medine d\u00f6neminde Kur\u2019an\u2019a. yerle\u015ftirdi\u011fi ayetler (yani medeni olan ayetler), sertlik ve \u015fiddet ifadesi olarak, bu yukar\u0131daki \u201cmekki\u201d ayetlerle \u00e7eli\u015fki halindedir. Mekki ayetlerin \u201ctebli\u011f et\u201d ya da \u201c\u00f6\u011f\u00fct ver\u201d veya \u201cdinde zorlama olmaz\u201d \u015feklindeki yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131 yerine, medeni ayetlere \u201c\u015fiddet\u201d, \u201ckat\u0131l\u0131k\u201d, \u201csava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k\u201d ve \u201csald\u0131rganl\u0131k\u201d gibi nitelikler egemendir ki, bunlar aras\u0131nda, \u201cM\u00fc\u015frikleri buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn\u00fcz!\u201d (Tevbe Suresi, ayet 5) ya da \u201cKafirlerle ve m\u00fcnaf\u0131klarla sava\u015f (cihatta bulun. Ve onlara kat\u0131 davran!.. \u201c (Tevbe Suresi, ayet 74) \u015feklinde olanlar\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Medine\u2019ye ge\u00e7tikten az sonra, \u00e7ete sald\u0131r\u0131lan sayesinde ele ge\u00e7irdi\u011fi ganimetler ve ganimetlerden yararlanmak isteyen taraftarlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 nedeniyle giderek g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir; art\u0131k sadece \u201ctebli\u011f edici\u201d ya da \u201c\u00f6\u011f\u00fct verici\u201d de\u011fil, \u201cemredici\u201dd\u0131r; diledi\u011fi \u015feyleri k\u0131l\u0131\u00e7 yoluyla elde edebilicidir. Bu nedenle art\u0131k yumu\u015fak davranmak, ho\u015fg\u00f6r\u00fc sa\u00e7ar olmak ihtiyac\u0131nda de\u011fildir; bu nedenle Kur\u2019an\u2019a, sert, y\u0131ld\u0131r\u0131c\u0131, lanetleyici, \u00f6l\u00fcm sa\u00e7\u0131c\u0131, sava\u015f\u00e7\u0131 nitelikte deh\u015fet sa\u00e7an h\u00fck\u00fcmler koymu\u015ftur.1<\/p>\n
G\u00fc\u00e7s\u00fcz durumdayken, Kur\u2019an\u2019a, \u201cBiz Resulleri, sadece m\u00fcjdeciler ve uyar\u0131c\u0131lar olarak g\u00f6ndeririz…\u201d (Kehf Suresi, ayet 56) ya da \u201cEy Muhammed, sen \u00f6\u011f\u00fct ver, esasen sen sadece bir \u00f6\u011f\u00fct\u00e7\u00fcs\u00fcn. Sen onlara zor kullanacak de\u011filsin\u201d (Ga\u015fiye Suresi, ayet 2224) ya da \u201cDinde zorlama olmaz\u201d (Bakara Suresi, ayet 256) \u015feklinde ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcym\u00fc\u015f kan\u0131s\u0131n\u0131 yarat\u0131c\u0131 ayetler koyarken,2 g\u00fc\u00e7lendi\u011fi an sert ve deh\u015fet sa\u00e7ar nitelikte ayetler yerle\u015ftirmi\u015ftir ki, bunlar\u0131n aras\u0131nda \u201cAllah yolunda k\u0131tal\u201d \u00f6ng\u00f6ren (Nisa Suresi, ayet 84) ya da m\u00fc\u015frikleri M\u00fcsl\u00fcman yap\u0131ncaya kadar sava\u015f\u0131 emreden, \u00f6rne\u011fin, \u201c… (kafirlerin) boyunlar\u0131n\u0131 vurun, parmaklar\u0131n\u0131 do\u011fray\u0131n\u201d (Enfal Suresi, ayet 12) ya da \u201cOnlar\u0131 buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn… Fitne kalmay\u0131p yaln\u0131z Allah\u2019\u0131n dini ortada kalana kadar onlarla savas\u0131n\u201d (Bakara Suresi) \u015feklinde olan ya da Yahudilere, H\u0131ristiyanlara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ve \u0130slami kabul etmelerine ya da \u201ccizye\u201d (kafa paras\u0131) vermelerine kadar sava\u015f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini \u00f6ng\u00f6ren h\u00fck\u00fcmler vard\u0131r ki, bunlar aras\u0131nda, \u201c(kitab ehli\u2019ne, yani Yahudilere, H\u0131ristiyanlara ve \u0130slami din edinmeyenlere kars\u0131) … boyunlar\u0131n\u0131 b\u00fck\u00fcp kendi elleriyle cizye verene kadar sava\u015f\u0131n\u201d (Tevbe Suresi, ayet 29) ya da \u201cEy Peygamber! Kafirlerle ve m\u00fcnaf\u0131klarla sava\u015f. Ve onlara kat\u0131 sert davran! Varacaklar\u0131 yer ce\u00adhennemdir…\u201d (Tevbe Suresi, ayet 73; Tahrim Suresi, ayet 9) \u015feklinde olanlar\u0131 var.<\/p>\n
1 Her ne kadar Medine d\u00f6nemine ait ayetlerin kimi \u00e7evirisinde \u201cuyana\u201d deyimleri ge\u00e7mekle beraber, ayetlerin Arap\u00e7a asl\u0131nda kullan\u0131lan \u201cimar\u201d ve \u201cnezir\u201d s\u00f6zc\u00fckleri, genellikle \u201ckorkutma\u201d anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu konuda bkz. Turan Dursun, Kur\u2019an Ansiklopedisi, Kaynak Yay\u0131nlan, c.7, s.185.<\/p>\n
2 Ali \u0130mran Suresi, ayet 20; Maide Suresi, ayet 92, 99; Rad Suresi, ayet 40; Nahl Suresi, ayet 35, 82; Nur Suresi, ayet 54; Ankebut Suresi, ayet 18; Yasin Suresi, ayet 17. Bu konuda Turan Dursun\u2019un \u201cKur\u2019an\u2019daki \u00c7eli\u015fkiler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in bkz. 2000\u2019e Do\u011fru dergisi, 17 Aral\u0131k 1989, s.49.<\/p>\n
\u00d6te yandan yine hen\u00fcz yeteri kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bulunmad\u0131\u011f\u0131 zamanlar, \u00f6zellikle Mekke d\u00f6neminde, d\u00fc\u015fman kazanmamak amac\u0131yla tedbirli davranmay\u0131 tercih etmi\u015f, \u00f6rne\u011fin Tanr\u0131\u2019y\u0131 inkar edenlere ya da puta tapanlara sata\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131, onlar\u0131n tapt\u0131klar\u0131 \u015feylere s\u00f6v\u00fclmemesini istemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, aksi takdirde onlar\u0131n da kendisine ve taraftarlar\u0131na sald\u0131racak\u00adlar\u0131n\u0131 ve s\u00f6vmeye ba\u015flayacaklar\u0131n\u0131 bilirdi. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, Kurana,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:
\u201cAllah\u2019tan ba\u015fka yalvard\u0131klar\u0131na s\u00f6vmeyin ki, onlar da … Allah\u2019a s\u00f6vmesinler\u201d (Enam Suresi, ayet 108)<\/p>\n
der yada<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c…onlar, sava\u015fmad\u0131k\u00e7a, \u2018siz de onlarla sava\u015fmay\u0131n…\u201d (Bakara Suresi, ayet 191)<\/p>\n
\u015feklinde yumu\u015fak ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 nitelikte g\u00f6r\u00fcnen ayetler koymu\u015ftur. Fakat, Medine\u2019ye ge\u00e7ip de g\u00fc\u00e7lendikten sonra, art\u0131k \u00e7ekingen ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 siyaset izlemeye gerek kalmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cEy Peygamber! Kafirlerle ve m\u00fcnaf\u0131klarla sava\u015f (cihatta bulun!). Ve onlara kat\u0131 davran (sertlik g\u00f6ster)! Varacaklar\u0131 yer cehennemdir…\u201d (Tevbe Suresi, ayet 74; ayr\u0131ca bkz. Tahrim Suresi, ayet 9)<\/p>\n
\u015feklinde ya da biraz \u00f6nce de\u011findi\u011fimiz gibi, y\u0131ld\u0131r\u0131c\u0131 ve deh\u015fet sa\u00e7\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmler koymu\u015ftur.<\/p>\n
3 Turan Dursun. Kur\u2019an Ansiklopedisi, Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, c.4. s.97 vd.<\/p>\n
\u0130) \u0130rade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne Yer Verir Gibi G\u00f6r\u00fcnen Ayetlerle, B\u00f6yle Bir \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Tan\u0131mayan Ayetler Aras\u0131ndaki \u00c7eli\u015fkileri Var Eden Nedenler<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019\u0131n mekki ve medeni olan ayetlerini dikkatle inceleyecek olursak, g\u00f6r\u00fcr\u00fcz ki, birincilerde \u201cirade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201dne yer verir gibi g\u00f6r\u00fcnenler yan\u0131nda, yer vermez olanlar bulundu\u011fu halde, ikincilerde bu t\u00fcr bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yok sayar nitelikte olanlar a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r. Birbirleriyle \u00e7eli\u015fki yaratan bu h\u00fck\u00fcmler, Muhammed\u2019in hem bir yandan g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimlerinin hem de Medine\u2019ye ge\u00e7mekle g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olmas\u0131n\u0131n sonucu olmak \u00fczere ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim, birazdan g\u00f6rece\u011fimiz gibi, Ebu Bekir\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmesini \u201c\u00f6zg\u00fcr irade\u201d davran\u0131\u015f\u0131 gibi g\u00f6stermek \u00fczere, Kurana, \u201cHerkese islediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir\u201d \u015feklinde h\u00fck\u00fcm koyarken, amcas\u0131 Ebu Talib\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmemesi \u00fczerine, \u201cTanr\u0131 diledi\u011finin kalbini a\u00e7ar, M\u00fcsl\u00fcman yapar; diledi\u011fininkini kapar, sapt\u0131r\u0131r\u201d \u015feklinde ayet koyarak \u201cinan\u00e7\u201d sahibi olman\u0131n, \u201c\u00f6zg\u00fcr irade\u201dyle ilgisiz bir davran\u0131\u015f (yani Tanr\u0131\u2019n\u0131n keyfine kalm\u0131\u015f bir is) oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, aksi takdirde amcas\u0131n\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapamam\u0131\u015f olmaktan do\u011fma ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fcstlenmek zorunda kalm\u0131\u015f olacakt\u0131; b\u00f6yle bir durumda, \u00e7evresindekilerin \u201cBu nas\u0131l peygamberdir ki. kendi amcas\u0131n\u0131 bile M\u00fcsl\u00fcman yapamaz?\u201d \u015feklinde konu\u015fmalar\u0131na neden yaratacak, mahcup durumda kalacakt\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n \u201c\u00f6zg\u00fcr irade\u201d i\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle, bu sorumlulu\u011fu s\u0131rt\u0131ndan atm\u0131\u015f olmay\u0131, \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bir i\u015f saym\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcman yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p da yapamad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer ki\u015filer hakk\u0131nda da Kur\u2019an\u2019a yukar\u0131dakine benzer ayetler koymaktan geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u0130slam olmak istemeyen alNadir \u0130bn alHaris hakk\u0131nda, \u201cAllah diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r, diledi\u011fini de do\u011fru yola eri\u015ftirir\u201d (\u0130brahim Suresi, ayet 4) \u015feklinde ayet yerle\u015ftirmi\u015ftir. Yine bunun gibi \u00dcmeyye b. Ebi\u2019sSalt (ya da Nu\u2019man b. S ay fi erRahib) hakk\u0131nda Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u015f\u00f6yle konu\u015ftu\u011funu bildirmi\u015ftir:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cEy Muhammed!.. Dileseydik onu ayet\/erimizle \u00fcst\u00fcn k\u0131lard\u0131k… Durumu, \u00fcst\u00fcne vursan da, kendi haline b\u0131raksan da, dilini sark\u0131t\u0131p soluyan k\u00f6pe\u011fin durumu gibidir\u201d (Araf Suresi, ayet 176).<\/p>\n
Mekke d\u00f6neminde daha hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fcz bulundu\u011fu i\u00e7in, zaman zaman ki\u015fileri kendi serbest iradelerine g\u00f6re davranabilir ve bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu y\u00fcklenebilirmi\u015f gibi durumlarda b\u0131rakmay\u0131, g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimlerinden saym\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer \u201cTanr\u0131 ve peygamber\u201d buyruklar\u0131na uygun hareket edecek olurlarsa, cennetlere kavu\u015facaklar\u0131n\u0131, etmeyecek olurlarsa cehennemi boylayacaklar\u0131n\u0131 anlatmay\u0131, o an i\u00e7in i\u015fine gelir bulmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde taraftarlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 pek azd\u0131; \u015fiddet usulleriyle ve k\u0131l\u0131\u00e7 yoluyla insanlara h\u00fckm\u00fcn\u00fc ge\u00e7irebilecek yeterlili\u011fe hen\u00fcz eri\u015fmemi\u015fti. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, ki\u015fileri, irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndaki davran\u0131\u015flara s\u00fcr\u00fcklemesi kolay olamazd\u0131. Nitekim, Mekke d\u00f6neminde (ya da Medine\u2019ye yeni ge\u00e7ti\u011fi zamanlarda) Kur\u2019an\u2019a koydu\u011fu h\u00fck\u00fcmler aras\u0131nda, \u201cHerkese islediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 19) ya da \u201cDileyen Rabbine giden yolu tutar…\u201d (\u0130nsan Suresi, ayet 29) ya da \u201cAyetlerimizi yalanlayanlar, karanl\u0131klarda kalm\u0131\u015f sa\u011f\u0131r ve dilsizlerdir…\u201d (Enam Suresi, ayet 39) \u015feklinde, irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yer verirmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen buyruklar vard\u0131r.<\/p>\n
Ayn\u0131 nitelikte olmak \u00fczere \u201cKur\u2019an olmayarak\u201d yerle\u015ftirmeyi ihmal etmedi\u011fi h\u00fck\u00fcmler de (hadisler) vard\u0131r ki, bunlardan en \u00e7ok bilineni \u00d6mer b. Hattab\u2019\u0131n rivayetine dayal\u0131 \u015fu hadistir:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAmellerin k\u0131ymeti) ancak niyetlere g\u00f6redir. Herkesin niyet etti\u011fi ne ise, eline ge\u00e7ecek olan ancak odur. Art\u0131k nail olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya veya nikah edece\u011fi bir kad\u0131ndan dolay\u0131 hicret etmi\u015f kimse varsa, hicreti (Allah\u2019\u0131n ve Resul\u00fcn\u00fcn r\u0131zas\u0131na de\u011fil) sebebi hicreti olan \u015feye m\u00fcntehidir. \u201c4<\/p>\n
Muhammed, bu t\u00fcr buyruklar\u0131 yerle\u015ftirerek, Mekke\u2019den Medine\u2019ye hicret (g\u00f6\u00e7) etmek isteyenlerin, bu i\u015fi, Tanr\u0131\u2019n\u0131n ya da \u201cResul\u00fc\u201dn\u00fcn emriyle de\u011fil, kendi \u201cimde\u201deriyle yapm\u0131\u015f olacaklar\u0131n\u0131 anlatmak istemi\u015ftir. D\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr ki, \u201ccennet\u201d nimetlerine konmak i\u00e7in, ki\u015filer kendiliklerinden Medine\u2019ye hicret edeceklerdir. Bu ve buna benzer h\u00fck\u00fcmlerle \u015fu kan\u0131y\u0131 yaratmak istemi\u015ftir ki, ki\u015fi, kendi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, kendi kararlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funu y\u00fcklenmi\u015ftir: yani iyi bir i\u015f yapm\u0131\u015fsa, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r, k\u00f6t\u00fc i\u015f yapm\u0131\u015fsa cezas\u0131na katlan\u0131r; kendi iste\u011fiyle ve iradesiyle M\u00fcsl\u00fcman olacaklarsa cennetlere gidecektir, olmazlarsa cehennem azab\u0131n\u0131 g\u00f6ze alm\u0131\u015f demektir. Yukar\u0131daki h\u00fck\u00fcmler (ve benzerleri) bu do\u011frultuda anlam ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bununla beraber tekrar belirtelim ki, Mekke d\u00f6neminde de, ki\u015fi iradesini hi\u00e7e sayan ve ki\u015fiye \u00f6zg\u00fcrl\u00fck b\u0131rakmayan, \u00f6rne\u011fin M\u00fcsl\u00fcman olup olmaman\u0131n ya da Kur\u2019an\u2019\u0131 anlay\u0131p anlamaman\u0131n, ki\u015fi ira\u00addesine de\u011fil, do\u011frudan do\u011fruya Tanr\u0131 iradesine ba\u011fl\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu g\u00f6steren h\u00fck\u00fcmler koymam\u0131\u015f de\u011fildir. Bunlar aras\u0131nda,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKur\u2019an\u2019\u0131 anlarlar diye (onlar\u0131n) kalplerine \u00f6rt\u00fcler, kulaklar\u0131na da a\u011f\u0131rl\u0131k koyduk\u201d (Enam Suresi, ayet 25);<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKur\u2019an okundu\u011fu zaman, seninle, ahrete inanmayanlar\u0131n aras\u0131na gizlice bir perde gereriz. Biz… Anlamamalar\u0131 i\u00e7in g\u00f6n\u00fcllerine perdeler gerer, kulaklar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k veririz ve sen Kur\u2019an\u2019da Rabbini bir olarak and\u0131n m\u0131, y\u00fcz \u00e7evirirler, uzakla\u015f\u0131rlar senden\u201d (\u0130sra Suresi, ayet 4546); \u201c<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
Allah kimi do\u011fru yola koymak isterse onun kalbini \u0130slamiyete a\u00e7ar, kimi de sapt\u0131rmak isterse… kalbinifar ve s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 k\u0131lar\u201d (Enam Suresi, ayet 125)<\/p>\n
\u015feklinde olan ayetler vard\u0131r. Yani M\u00fcsl\u00fcman olup olmamak ki\u015filerin iradesine ba\u011fl\u0131 de\u011fil, Tanr\u0131\u2019n\u0131n iradesine ba\u011fl\u0131 bir \u015feydir; Tanr\u0131, diledi\u011fi kimseyi M\u00fcsl\u00fcman yapar, dilemedi\u011fini yapmaz; diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r diledi\u011fini sapt\u0131rmaz; diledi\u011fine Kur\u2019an\u2019\u0131 okuyup anlama olana\u011f\u0131n\u0131 verir, dilemedi\u011finin de g\u00f6nl\u00fc\u00adne perde serip kulaklar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k koyar ve b\u00f6ylece onun Kur\u2019an\u2019\u0131 okumas\u0131na ya da anlamas\u0131na engel olur. S\u00f6ylemeye gerek yoktur ki, \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d iradeyi yok sayan bu h\u00fck\u00fcmlerle, \u201c\u00f6zg\u00fcr irade\u201dye yer verir g\u00f6r\u00fcnen yukar\u0131daki h\u00fck\u00fcmler \u00e7eli\u015fki halindedirler.<\/p>\n
4 Sahihi…, Hadis No. l, c.I, s.I.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, birinci Mekke d\u00f6nemindeyken yapabildi\u011fi tek \u015fey, cennet vaatleriyle, cehennem korkutmalar\u0131yla ya da lanetlemelerle i\u015f g\u00f6rmekti. \u0130slami kabul edecek olanlar\u0131n cennete al\u0131n\u0131p, oradaki g\u00fczel k\u0131zlara, ye\u015fil \u0131rmaklara, meyve ve \u015farap bolluklar\u0131na kavu\u015facaklar\u0131n\u0131 anlatmak \u00fczere, Kur\u2019an a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c\u015e\u00fcphe yok ki \u00e7ekinenlere bir kurtulu\u015f… ve murada eri\u015f var; bah\u00e7eler, \u00fcz\u00fcmler ve memeleri yeni sertle\u015fmi\u015f ya\u015f\u0131t k\u0131zlar ve dopdolu kadeh…\u201d (Nebe\u2019 Suresi, ayet 2938; Araf Suresi, ayet 42 vd…)<\/p>\n
\u015feklinde ayetler koyarken, kabul etmeyenlerin b\u00fct\u00fcn bunlardan mahrum kal\u0131p cehennem ate\u015finde yak\u0131lacaklar\u0131na dair h\u00fck\u00fcmler eklerdi. Bu sayede, Mekke\u2019nin genellikle en fakir, en cahil ve en basit insanlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131, kendi yak\u0131n akrabalar\u0131ndan da bir iki ki\u015fiyi (\u00f6rne\u011fin, amcas\u0131n\u0131n o\u011flu Ali ile k\u00f6lesi Zeyd\u2019i) kendisine inand\u0131rabilmi\u015fti.<\/p>\n
Peygamberli\u011fini ilan edi\u015finden iki y\u0131l sonra Ebu Bekir\u2019i ve biraz daha sonraki y\u0131llarda da onun o\u011flu Abdurrahman\u2019\u0131 M\u00fcsl\u00fcman edebilmi\u015fti. Bu ki\u015filerin, \u0130slami \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d irade yoluyla se\u00e7tiklerini s\u00f6yleyip ba\u015fkalar\u0131na \u00f6rnek k\u0131labilmek i\u00e7in Tanr\u0131\u2019dan, \u201cHerkese islediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verilir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 19) \u015feklinde ayetler indi\u011fini bildirmi\u015ftir. Ve sanm\u0131\u015ft\u0131r ki, cehennem ate\u015finden korunmak ve cennet nimetlerine konmak hevesiyle, ki\u015filer, t\u0131pk\u0131 Ebu Bekir ve o\u011flu Abdurrahman gibi, kendiliklerinden \u0130slam olacaklard\u0131r. Ancak, evdeki hesap \u00e7ar\u015f\u0131ya uymam\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi olmam\u0131\u015ft\u0131r. En yak\u0131n akrabalar\u0131 aras\u0131ndan olup da, Mekke\u2019nin ileri gelenlerinden say\u0131lanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00f6rne\u011fin Ebu Talib ki amcas\u0131d\u0131r ve kendisine babal\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131r ya da Ebu Leheb ve Ebu Cehl gibi kimseler M\u00fcsl\u00fcman olmam\u0131\u015flard\u0131r; ona inanmam\u0131\u015flar, onu peygamber saymam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Amcas\u0131 Ebu Talib bile, ona en b\u00fcy\u00fck yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermi\u015f, onu her t\u00fcrl\u00fc tehlikeye kar\u015f\u0131 korumu\u015f oldu\u011fu halde m\u00fcsl\u00fcman olmam\u0131\u015f, putperest olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapamam\u0131\u015f olmak, Muhammed bak\u0131m\u0131ndan prestij y\u0131k\u0131c\u0131 bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kt\u0131. Ve i\u015fte bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Mekkeliler aras\u0131nda kendi aleyhine s\u00f6ylentiler yaratabilece\u011fini ve bu s\u00f6ylentilerin kendi otoritesi bak\u0131m\u0131ndan tehlikeli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek, Kur\u2019an\u2019a, M\u00fcsl\u00fcman olup olmaman\u0131n Tanr\u0131\u2019n\u0131n dile\u011fine, iradesine ve iznine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa dair ayetler koymu\u015ftur. Yani anlatmak istemi\u015ftir ki, Tanr\u0131, ki\u015finin bir \u015feyi istemesini (ya da istememesini) diledi\u011fi zaman, ki\u015fi o \u015feyi ister ya da istemez.5 Daha ba\u015fka bir deyimle M\u00fcsl\u00fcman olup olmamak \u00f6zg\u00fcr irade i\u015fi de\u011fildir; ki\u015fi, kendi dile\u011fiyle, kendi iradesiyle M\u00fcsl\u00fcman olamaz; me\u011fer ki, Tanr\u0131 ona M\u00fcsl\u00fcman olma dile\u011fini vermi\u015f olsun. Nitekim, Kur\u2019an\u2019da \u201cAllah dileseydi puta tapmazlard\u0131 (m\u00fc\u015frik olmazlard\u0131…) (Enam Suresi, ayet 107) diye yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda olarak Tanr\u0131, ki\u015fileri \u015f\u00f6yle konu\u015fturtuyor:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cHidayetiyle hamdolsun! Allah bizi do\u011fru yola iletmeseydi kendili\u011fimizden do\u011fru yolu bulacak de\u011fildik…\u201d (Araf Suresi, ayet 43).<\/p>\n
\u201cNeden Tanr\u0131 b\u00fct\u00fcn kullar\u0131n\u0131 hidayete eri\u015ftirip M\u00fcsl\u00fcman yapmaz?\u201d diye sorulacak olunursa, Muhammed, bunun cevab\u0131n\u0131 Kur\u2019an\u2019a koydu\u011fu ayetlerle \u015f\u00f6yle veriyor: \u00c7\u00fcnk\u00fc, Tanr\u0131 cehennemi insanlarla dolduraca\u011f\u0131na dair kendi kendine s\u00f6z vermi\u015ftir (Secde Suresi, ayet 13) ve i\u015fte bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmak i\u00e7in insanlardan bir\u00e7o\u011funu kafir k\u0131l\u0131p cehenneme atar. Ce\u00adhennemin dolup dolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in ikide bir cehenneme, \u201cDoldun mu?\u201d diye sorar. Cehennem de ona, \u201c(Hay\u0131r) Daha var m\u0131?\u201d der (Kaf Suresi, ayet 30). Bu nedenle Tanr\u0131 insanlardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kafir k\u0131lmaya devam. eder. Anla\u015f\u0131lan o ki, Ebu Talib bunlardan biridir; yani Tanr\u0131 ona, M\u00fcsl\u00fcman olma istek ve dile\u011fini vermemi\u015f, onun \u201ckafir\u201d olarak can\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Muhammed, bununla beraber, amcas\u0131ndan g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc iyilikler nedeniyle, onun sadece topuklar\u0131na kadar cehennem ate\u015finde kavrulaca\u011f\u0131n\u0131, beyninin kaynayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.Daha sonraki bir tarih itibariyle (yani Medine\u2019ye ge\u00e7tikten sonra) kafir olarak \u00f6lenler i\u00e7in (akraba dahi olsalar) \u201cma\u011ffirette\u201d bulunman\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131na dair ayetler koyacakt\u0131r (Tevbe Suresi, ayet 113).<\/p>\n
5 Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, age, c.7, s.5626 vd.<\/p>\n
6 Sahihi…, Hadis no. 665, c.4, s.533: ayr\u0131ca bkz. Sahihi…, c.10. s.54 vd.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, Muhammed, Ebu Bekir\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmesi vesilesiyle Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cHerkese i\u015flediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 19)<\/p>\n
ya da<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cDileyen Rabbine giden yolu tutar\u201d (\u0130nsan Suresi, ayet 29)<\/p>\n
diyerek M\u00fcsl\u00fcman olup olmamay\u0131 sanki ki\u015finin istek ve iradesine ba\u011fl\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6sterirken, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmeyen Ebu Talib\u2019in tutumu kar\u015f\u0131s\u0131nda,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kimi do\u011fru yola iletmek isterse onun kalbini \u0130slama a\u00e7ar; kimi de sapt\u0131rmak isterse… kalbini iyice daralt\u0131r…\u201d (Enam Suresi, ayet 125; Kasas Suresi, ayet 56 vd…)<\/p>\n
\u015feklinde ayet koymu\u015f, b\u00f6ylece \u00e7eli\u015fkili iki h\u00fckm\u00fcn Kur\u2019an\u2019da yer almas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
Fakat, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7eli\u015fkilere neden olurken, bir de Tanr\u0131\u2019y\u0131, hem bir yandan ki\u015fileri \u201ckafir\u201d yapan hem de di\u011fer yandan \u201ccezaland\u0131ran\u201d, yani haks\u0131zl\u0131k, adaletsizlik yaratan olarak g\u00f6stermi\u015f olmaktad\u0131r ki, bu da ayetlerin t\u00fcmcelerinin tertipsiz bir \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015f olmas\u0131ndand\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yukar\u0131daki ayetlerden her biri, ayr\u0131ca kendi i\u00e7lerinde, birbiriyle \u00e7eli\u015fmelidir. \u00d6rne\u011fin, Enam Suresi\u2019nin 125. ayetini tekrar okuyal\u0131m:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kimi do\u011fru yola iletmek isterse onun kalbini \u0130slama a\u00e7ar; kimi de sapt\u0131rmak isterse… kalbini iyice daralt\u0131r. Allah inanmayanlar\u0131n \u00fcst\u00fcne i\u015fte b\u00f6yle murdarl\u0131k verir\u201d (Enam Suresi, ayet 125).<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, burada, ilk iki t\u00fcmceyle son t\u00fcmce birbirleriyle \u00e7eli\u015fmekte; \u00e7\u00fcnk\u00fc, Tanr\u0131, diledi\u011fi gibi ki\u015filerin kalbini daralt\u0131p kafir yapmakta, yapt\u0131ktan sonra da onu cezaland\u0131rmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015feyi Nahl Suresi\u2019nin 93. ayetinde g\u00f6rmekteyiz:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah dileseydi, hepinizi bir tek \u00fcmmet k\u0131lard\u0131; fakat o, diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r, diledi\u011fini de do\u011fru yola iletir. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan mutlaka sorumlu tutulacaks\u0131n\u0131z\u201d (NahI Suresi, ayet 93).<\/p>\n
Burada anlat\u0131lan, Tanr\u0131 diledi\u011fini do\u011fru yola sokuyor, diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131yor, sonra da onlar\u0131,, b\u00f6yledirler diye sorumlu tutuyor. Z\u00fcmer Suresi\u2019ndeki \u015fu ayet bir ba\u015fka \u00f6rnektir:<\/p>\n
Bunu yaparken Ebu Talib\u2019i \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n hidayetine lay\u0131k girmedi\u011fi\u201d ki\u015filer aras\u0131na kalmaktan ve cehennemlik saymaktan geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131daki ayete \u015funu koymu\u015ftur: \u201cAl\/al\u0131 diledi\u011fi ki\u015fiyi hidayette k\u0131lar. Ve o, hidayete lay\u0131k (ilanlar\u0131 \u00e7ok iyi bilir\u201d (Kasas Suresi, ayet 56)\u2019. Bu konuda bkz?. Sahihi…. Hadis No. 15481549. c.IO. s.5253.<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kimin g\u00f6nl\u00fcn\u00fc \u0130slama a\u00e7m\u0131\u015fsa, o, Rabbinden bir nur \u00fczerine olmaz m\u0131? Allah\u2019\u0131 anmak konusunda kalpleri kat\u0131la\u015fm\u0131\u015f olanlara yaz\u0131klar olsun! \u0130\u015fte bunlar apa\u00e7\u0131k bir sap\u0131kl\u0131k i\u00e7erisindedirler… Allah kimi de sapt\u0131r\u0131rsa art\u0131k ona yol g\u00f6steren olmaz\u201d (Z\u00fcmer Suresi, ayet 2223).<\/p>\n
Tanr\u0131, b\u00fct\u00fcn bu ayetlerde, birbirleriyle \u00e7eli\u015fen t\u00fcmcelerle buyruklarda bulunmaktad\u0131r: zira, bir yandan \u201cBen diledi\u011fimi sapt\u0131r\u0131r\u0131m, do\u011fru yoldan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r\u0131m\u201d \u015feklinde konu\u015fuyor, sonra da bu \u015fekilde sapt\u0131rm\u0131\u015f olduklar\u0131na \u201cYapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan sorumlusunuz\u201d diyor! Bir yandan \u201cAllah\u2019\u0131 anmak konusunda kalpleri kat\u0131la\u015fm\u0131\u015f olanlara yaz\u0131klar olsun…\u201d diyor, di\u011fer yandan kalpleri kat\u0131la\u015ft\u0131ran\u0131n yine kendisi oldu\u011funu bildiriyor!<\/p>\n
Yine bunun gibi Muhammed, Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cSana ne k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse kendindendir\u201d (Nisa Suresi, ayet 79)<\/p>\n
ya da<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c\u0130nananlar… i\u015fte cennetler onlarad\u0131r\u201d (Araf Suresi, ayet 42)<\/p>\n
\u015feklinde ayetler koyarak, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul edenlerin cennete, etmeyenlerin cehenneme gideceklerini bildirerek taraftar kazanaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015f, fakat ba\u015far\u0131s\u0131z kal\u0131p da \u00e7evresindekiler,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c(Muhammed peygamber de\u011fil) b\u00fcy\u00fclenmi\u015f bir adamd\u0131r\u201d (Enam Suresi, ayet 7)<\/p>\n
\u015feklinde konu\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca, sorumlulu\u011fu Tanr\u0131\u2019ya y\u00fcklemek \u00fczere,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah dileseydi onlar\u0131 do\u011fru yolda toplard\u0131\u201d (Enam Suresi, ayet 35)<\/p>\n
ya da<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kimi dilerse onu sapt\u0131r\u0131r ve kimi dilerse de onu do\u011fru yola koyar\u201d (Enam Suresi, ayet 39)<\/p>\n
\u015feklinde ve biraz yukar\u0131da belirtti\u011fimiz h\u00fck\u00fcmlerle \u00e7eli\u015fki yaratan ayetler koymu\u015ftur.<\/p>\n
Yine bunun gibi, putlara tapman\u0131n ve Tanr\u0131\u2019ya e\u015f ko\u015fman\u0131n \u201ccehennemlik\u201d bir \u015fey oldu\u011funa dair, Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah\u2019a ortak ko\u015fan kimse derin bir sap\u0131kl\u0131\u011fa sapm\u0131\u015f olur\u201d (Nisa Suresi, ayet 116)<\/p>\n
ya da<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cPuta tapanlardan y\u00fcz \u00e7evir\u201d (Enam Suresi, ayet 106)<\/p>\n
\u015feklinde ayetler8 koymas\u0131na ra\u011fmen, hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011fu d\u00f6nemde ki\u015fileri puta tapma gelene\u011finden uzakla\u015ft\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rtmek \u00fczere, bu kez, puta tapman\u0131n Tanr\u0131 dile\u011fine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bildirmi\u015f ve Kur\u2019an\u2019a \u015fu t\u00fcr ayetler koymu\u015ftur:<\/p>\n
Furkan Suresi, ayet 3; Tevbe Suresi, ayet 28. 114; Kasas Suresi, ayet 6274; Nisa Suresi, ayet 50. 51. 116 vd…<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah dileseydi puta tapmazlard\u0131\u201d (Enam Suresi, ayet 107).<\/p>\n
Yine ayn\u0131 \u015fekilde, Kur\u2019an\u2019a. inan\u0131p inanmaman\u0131n ki\u015filere kalm\u0131\u015f biti\u015f oldu\u011funa dair Kur\u2019an\u2019a ayetler koyarken, bu i\u015fin Tanr\u0131\u2019ya ait oldu\u011funu bildiren ayetlere yer vermi\u015ftir. Bunun nedeni \u015fudur: ilk zamanlar Mekkeli Araplara Kur\u2019an\u2019\u0131 sundu\u011funda, bunun Tanr\u0131 s\u00f6zleri oldu\u011funu ve bu s\u00f6zlere inanan ki\u015filerin cennetlik olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f ve \u201cDileyen Rabbine giden yolu tutar\u201d (\u0130nsan Suresi, ayet 29) \u015feklinde ayetler koymu\u015ftur. Ancak, bu s\u00f6ylediklerine pek az kimse inanm\u0131\u015ft\u0131; bunlar genellikle Mekke\u2019nin fakirleri ve d\u00fc\u015fk\u00fcnleriydi; s\u0131rf cennete gitme hayaline kap\u0131larak \u0130slama girmi\u015flerdi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k inanmayanlar pek \u00e7oktu; \u00f6zellikle Kurey\u015f\u2019in ileri gelenleri, Muhammed\u2019i, belli bir kitapla g\u00f6nderilmi\u015f bir peygamber olarak ciddiye almam\u0131\u015flar,9 Kur\u2019an\u2019\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri olarak tan\u0131\u00admam\u0131\u015flard\u0131r; \u015f\u00f6yle demi\u015flerdir:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cBu (Kur\u2019an) \u00f6ncekilerin masallar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u201d (Enam Suresi, ayet 25).<\/p>\n
B\u00f6ylece eski geleneklerine uyarak kendi ilahlar\u0131na tapmaya devam etmi\u015flerdir. Muhammed\u2019in Tanr\u0131\u2019dan geldi\u011fini s\u00f6yledi\u011fi Kur\u2019an\u2019\u0131 dinlemek bile istememi\u015flerdir. Ve i\u015fte onlar\u0131n bu \u015fekildeki davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 Muhammed, Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAyetlerimizi yalanlayanlar karanl\u0131kta kalm\u0131\u015f sa\u011f\u0131r ve dilsizlerdir\u201d (Enam Suresi, ayet 39)<\/p>\n
ya da \u201c…zalimlerdir\u201d (Enam Suresi, ayet 21) \u015feklinde ayetler koymu\u015f, cehennem tehditleri savurmu\u015f, yine ba\u015far\u0131 sa\u011flayamay\u0131nca, \u201cE\u011fer onlar Kur\u2019an\u2019a inanm\u0131yorlarsa, bunun nedeni Tanr\u0131\u2019d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc, Tanr\u0131 onlar\u0131n kalplerini kapam\u0131\u015f, kulaklar\u0131n\u0131 t\u0131kam\u0131\u015ft\u0131r\u201d \u015feklinde \u015fu t\u00fcr ayetler koymu\u015ftur:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKur\u2019an\u2019\u0131 anlarlar diye (onlar\u0131n) kalplerine \u00f6rt\u00fcler, kulaklar\u0131na da a\u011f\u0131rl\u0131k koyduk\u201d (Enam Suresi, ayet 25).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKur\u2019an okundu\u011fu zaman seninle ahrete inanmayanlar\u0131n aras\u0131na gizlice bir perde gereriz. Biz… anlamamalar\u0131 i\u00e7in g\u00f6n\u00fcllerine perdeler gerer, kulaklar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k veririz ve sen Kur\u2019an\u2019da Rabbini bir olarak and\u0131n m\u0131, y\u00fcz \u00e7evirirler, uzakla\u015f\u0131rlar senden\u201d (\u0130sra Suresi ayet 4546).<\/p>\n
Aralar\u0131nda konu\u015furlarken \u201cb\u00fcy\u00fclenmi\u015f bir adam\u201d oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek \u201cMuhammed\u2019e bir melek indirilmeli de\u011fil iniydi?\u201d (Enam Suresi, ayet 7); \u201cRabbinden Muhammed\u2019e bir belge indirilseydi ya\u201d(Enam Suresi, ayet 37) dediklerini s\u00f6yl\u00fcyor Muhammed.<\/p>\n
Dikkat edilece\u011fi gibi bu ayetlerde, tehdit, korkutma var, fakat vuru\u015fmal\u0131 sald\u0131r\u0131 i\u015fareti yok; \u00e7\u00fcnk\u00fc, dedi\u011fimiz gibi Muhammed, o tarihlerde hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fcz durumdad\u0131r; \u015fiddet ve k\u0131l\u0131\u00e7 yoluyla insanlar\u0131 \u0130slama sokmas\u0131na olanak yoktur. B\u00f6ylece bir yandan \u201cDileyen Rabbine giden yolu tutar\u201d (\u0130nsan Suresi, ayet 29) ya da \u201cSana ne k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelirse kendilidendir\u201d (Nisa Suresi, ayet 79) diyerek ya da buna benzer ayetleri getirerek,10 ki\u015fileri, kendi eylemlerinden dolay\u0131 sorumlu k\u0131lmak isterken, yani Kur\u2019an\u2019\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri sayman\u0131n ve okuyup anlaman\u0131n, ki\u015fi iradesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylerken, di\u011fer yandan, bu s\u00f6ylediklerinin tam tersine, ki\u015fi iradesini hi\u00e7e sayar nitelikte olmak \u00fczere,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKur\u2019an\u2019\u0131 anlamas\u0131nlar diye onlar\u0131n kalplerini perdeledik, kulaklar\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k koyduk\u201d (Enam Suresi, ayet 25)<\/p>\n
\u015feklinde ayetler koymaktan geri kalmam\u0131\u015f, b\u00f6ylece \u00e7eli\u015fkili h\u00fck\u00fcmlerin Kur\u2019an\u2019da yer almas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130rade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusundaki \u00e7eli\u015fkiler do\u011frultusunda verilebilecek bir ba\u015fka \u00f6rnek, biraz yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz gibi, Ebu Bekir ile o\u011flu Abdurrahman\u2019\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131 olaylar\u0131yla ilgilidir. Hat\u0131rlatal\u0131m ki, Ebu Bekir, Muhammed\u2019in \u0130slamiyeti yaymaya ba\u015flamas\u0131ndan iki y\u0131l sonra M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftur. Olduktan sonra, o\u011flu Abdurrahman\u2019\u0131 da M\u00fcsl\u00fcman yapmak istemi\u015ftir; yapabilmek i\u00e7in ona, e\u011fer \u0130slama girecek olursa, \u00f6ld\u00fckten sonra dirilip cennetlere kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir. Ancak, Abdurrahman, babas\u0131n\u0131n ve anas\u0131n\u0131n \u0131srarlar\u0131na ra\u011fmen \u0130slami kabul etmemi\u015f, direnmi\u015ftir. Hem de kendisini M\u00fcsl\u00fcman yapmak istiyorlar diye onlara kafa tutmu\u015f, g\u00fcya \u201c\u00d6f, art\u0131k yeter!\u201d \u015feklinde konu\u015fmu\u015ftur. Hatta Kur\u2019an\u2019\u0131n, masal kitab\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek onlarla alay bile etmi\u015ftir. Onun bu direni\u015fini g\u00f6ren Muhammed, Tanr\u0131\u2019n\u0131n gazab\u0131n\u0131n, onun (ve onun gibilerin) \u00fczerinde oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrerek, Kur\u2019an\u2019a \u015fu ayeti koymu\u015ftur:<\/p>\n
Ayr\u0131ca Rad Suresi\u2019nde, \u201cAllah:., g\u00f6nl\u00fcyle kendisine y\u00f6nelenleri… do\u011fru yola sevk eder\u201d (Rad Suresi, ayet 27) diye yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u201cAnnesine, babas\u0131na \u2018\u00d6f ikinizden; benden \u00f6nce nice nesiller gelip ge\u00e7mi\u015fken beni tekrar diriltilmemlemi tehdit ediyorsunuz?\u2019 diyen kimseye, anne ve babas\u0131… \u2018Sana yaz\u0131klar olsun! inan, do\u011frusu Allah\u2019\u0131n s\u00f6z\u00fc ger\u00e7ektir\u2019 dedikleri halde, \u2018Bu Kur\u2019an \u00f6tekilerin masallar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir\u2019 diye cevap veren kimse gibiler, i\u015fte onlar … Allah\u2019\u0131n azap vaadinin aleyhlerinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fe kimselerdir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 1718).<\/p>\n
Fakat, az ge\u00e7meden Abdurrahman tutumunu de\u011fi\u015ftirip babas\u0131n\u0131n yolundan gitmi\u015f, \u0130slam olmu\u015ftur: muhtemelen, cennetteki g\u00fczel hurilere kavu\u015fman\u0131n pek k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131d\u0131r!<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c…\u0130\u015flediklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc herkesin bir derecesi vard\u0131r; herkese i\u015flediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 19).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cBa\u015f\u0131n\u0131za gelen herhangi bir musibet, ellerinizle i\u015flediklerinizden \u00f6t\u00fcr\u00fcd\u00fcr…\u201d (\u015eura Suresi, ayet 30).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c\u0130\u015fte orada herkes, d\u00fcnyada yapm\u0131\u015f oldu\u011funu bulur\u201d (Yunus Suresi, ayet 2130, 52).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201ci\u015flediklerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc herkesin bir derecesi vard\u0131r. Herkese? i\u015flediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir. Kendilerine haks\u0131zl\u0131k yap\u0131lmaz,\u2019 inkar edenler, ate\u015fe sunulduklar\u0131 g\u00fcn, onlara, \u2018…D\u00fcnyadaki hayat\u0131n\u0131zda sizin i\u00e7in g\u00fczel olan her \u015feyi harcad\u0131n\u0131z… yoldan \u00e7\u0131kman\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u00e7alt\u0131c\u0131 bir azap g\u00f6receksiniz\u2026\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 1920).<\/p>\n
Dikkat edilecek olursa, bu ayetler, irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yer veriyormu\u015f kan\u0131s\u0131n\u0131 yaratacak anlamdad\u0131r. Ancak, ki\u015finin, kendi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sorumlusu olarak, cennete ya da cehenneme gidece\u011fine dair g\u00f6r\u00fcnen bu h\u00fck\u00fcmlere bak\u0131p da, Muhammed\u2019in irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmak yanl\u0131\u015f olur. Tekrar edelim ki, bu h\u00fck\u00fcmleri, o, genellikle hen\u00fcz g\u00fc\u00e7l\u00fc bulunmad\u0131\u011f\u0131 birinci Mekke d\u00f6neminde koymu\u015f, cennet ve cehennem usulleriyle ki\u015fileri M\u00fcsl\u00fcman yapman\u0131n yollar\u0131n\u0131 aram\u0131\u015ft\u0131r Daha ba\u015fka bir deyimle, onlar\u0131, bu ilk ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde, sorumluluk duygusu i\u00e7inde tutmu\u015ftur ki, cehennem azab\u0131ndan korksunlar ya da cennet hayalleriyle yo\u011frulsunlar da \u0130slam olsunlar diye.<\/p>\n
Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, Muhammed, \u0130slami kendi dile\u011fi ve iradesiyle kabul eden Ebu Bekir (ve benzerleri) vesilesiyle do\u011fru yola girmenin \u00f6zg\u00fcr irade i\u015fi oldu\u011funu ve bu \u015fekilde dav\u00adrananlar\u0131n cennetlere kavu\u015facaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, \u0130slama girmekten ka\u00e7\u0131nan Ebu Talib (ve benzerleri) vesilesiyle do\u011fru yolu se\u00e7menin \u00f6zg\u00fcr iradeye de\u011fil, Tanr\u0131\u2019n\u0131n dile\u011fine ba\u011fl\u0131 bir i\u015f oldu\u011funu bildirmi\u015ftir..<\/p>\n
Yine bunun gibi, Mekke d\u00f6neminde hen\u00fcz g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011fu i\u00e7in, ki\u015fileri, kendi iradelerine g\u00f6re hareket \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisinde b\u0131rak\u0131c\u0131 nitelikte ayetler koyarken, Medine\u2019ye ge\u00e7ip de g\u00fc\u00e7lenince, irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc k\u00f6k\u00fcnden yok edici ayetlere a\u011f\u0131rl\u0131k vermi\u015ftir. \u00d6zellikle, \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u201d olman\u0131n, ki\u015fi iradesine de\u011fil, esas itibariyle Tanr\u0131 iradesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve Tanr\u0131 iradesinin \u201ccihat\u201d (k\u0131l\u0131\u00e7) yoluyla i\u015f g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc temas\u0131n\u0131 i\u015flemeyi, kendi g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimlerinden saym\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu bak\u0131mdan ki, Medine d\u00f6neminde, \u00e7ete sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve sava\u015flar sayesinde g\u00fc\u00e7lenmeye ve bol miktarda ganimetler elde etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu ba\u015far\u0131lardan yararlanmak ve ganimetlerden pay almak amac\u0131yla, Araplardan pek \u00e7o\u011fu .M\u00fcsl\u00fcman olmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olanlar, \u201cBiz M\u00fcsl\u00fcman olduk\u201d diyerek Muhammed\u2019i minnet alt\u0131na sokma yolunu tutmu\u015flard\u0131; ikide bir onun ba\u015f\u0131na bunu kakarlard\u0131. Ve i\u015fte onlar\u0131n bu \u015fekilde konu\u015farak kendisini minnet alt\u0131nda b\u0131rakmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00fczere, Mu\u00adhammed, onlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapan\u0131n Tanr\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f ve Kur\u2019an\u2019a \u015fu t\u00fcr ayetler koymu\u015ftur:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c(Ey Muhammed!) Onlar \u0130slama girdikleri i\u00e7in seni minnet alt\u0131na sokuyorlar. De ki, \u2018M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 benim ba\u015f\u0131ma kakmay\u0131n… Bilesiniz ki, sizi imana erdirdi\u011fi i\u00e7in as\u0131l Allah size l\u00fctufta bulunmu\u015ftur\u201d (Hucurat Suresi, ayet 17).11<\/p>\n
Ve i\u015fte hep buna benzer nedenler y\u00fcz\u00fcndendir ki, Muhammed, birbiriyle \u00e7eli\u015fkili ayetlerin Kur\u2019an\u2019da yer almas\u0131na neden olmu\u015ftur. Daha ba\u015fka bir deyimle, irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yer verir g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken ya da b\u00f6yle bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yok bilirken, hep kendi g\u00fcnl\u00fck siyasetinin gereksinimleri do\u011frultusunda i\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Bu konuda bkz. Elmal\u0131l\u0131 Hamdi Yaz\u0131r, age. c.6, s.4467. 276<\/p>\n
I) Mekke\u2019den Medine\u2019ye Hicret Olaylar\u0131 Vesilesiyle Konan Ayetler Aras\u0131ndaki \u00c7eli\u015fkilerin Nedenleri<\/p>\n
Muhammed, Mekke\u2019den Medine\u2019ye hicret olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda da, yukar\u0131daki taktik gere\u011fince, Kur\u2019an\u2019a \u00e7eli\u015fmeli ayetler yerle\u015ftirmekten geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
Mekke\u2019de bulundu\u011fu on y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcre boyunca fazla taraftar toplayamay\u0131nca ve kendisine destek olanlar\u0131n (\u00f6rne\u011fin kar\u0131s\u0131 Hatice ile amcas\u0131 Ebu Talib\u2019in) \u00f6l\u00fcmleri sonucu koruyucusuz kal\u0131nca, Medine\u2019ye hicret etmeye karar vermi\u015ftir. Ancak, taraftarlar\u0131n\u0131 hicret etmeye zorlayabilecek g\u00fc\u00e7te de\u011fildi. Yap\u0131lacak \u015fey ikna usullerini denemekti. \u0130kna edebilmenin etkili yollar\u0131ndan biri, \u201cniyet\u201d unsurunu \u201camel\u201d unsuruna ba\u011flamakt\u0131, yani ki\u015fiyi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler y\u00fcz\u00fcnden sorumlu tutmakt\u0131. Kendisiyle birlikte Medine\u2019ye hicret edecek olurlarsa \u201ciyi\u201d bir i\u015f yapm\u0131\u015f olacaklar\u0131n\u0131, nimetlere ve ahretlere kavu\u015facaklar\u0131n\u0131, aksi takdirde bunlardan yoksun kalacaklar\u0131n\u0131 anlatmak \u00fczere \u015f\u00f6yle konu\u015fmu\u015ftur:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cHerkesin niyet etti\u011fi ne ise eline ge\u00e7ecek olan ancak odur. Art\u0131k nail olaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnya veya nikah edece\u011fi bir kad\u0131ndan dolay\u0131 hicret etmi\u015f kimse varsa, hicreti (Allah\u2019\u0131n ve Resul\u00fcn\u00fcn r\u0131zas\u0131na de\u011fil) sebebi hicret olan \u015feye m\u00fcntehidir. \u201c<\/p>\n
B\u00f6ylece anlatmak istemi\u015ftir ki, ki\u015filer hangi niyetle hicret etmi\u015flerse, niyetlerine g\u00f6re sonu\u00e7 al\u0131rlar, yani kendi verecekleri kararlara Tanr\u0131 (ve el\u00e7isi) kar\u0131\u015fmaz.<\/p>\n
Ku\u015fkusuz ki, o an i\u00e7in bu \u015fekilde konu\u015fmak i\u015fine gelmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, hicret edip etmemeyi Tanr\u0131 karar\u0131na ve iznine b\u0131rakm\u0131\u015f olsa, gerek hicret etmek isteyenler ve gerek istemeyenler, bunu kendilerine g\u00f6re bahane nedeni say\u0131labilirler diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani e\u011fer \u201cTanr\u0131 diledi\u011fini hicret ettirir, diledi\u011fini ettirmez\u201d demi\u015f olsa ya da \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n r\u0131zas\u0131 olmadan hi\u00e7 kimse hicret etmek i\u00e7in karar alamaz\u201d \u015feklinde konu\u015fmu\u015f olsa, hicret etmeyip de Mekke\u2019de kalmak isteyenler, \u201cMademki hicret, Tanr\u0131\u2019n\u0131n dilek ve r\u0131zas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r, o halde bizim burada kalmam\u0131z Tanr\u0131 dile\u011fine g\u00f6re olu\u015fmu\u015f demektir. Karar\u0131 biz vermedik ki sorumlu olal\u0131m\u201d diyebileceklerdi. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki, Muhammed, \u201cHerkesin niyet etti\u011fi ne ise eline ge\u00e7ecek olan ancak odur… hicret etmi\u015f kimse varsa hicreti (Tanr\u0131 \u2018n\u0131n ve el\u00e7isinin r\u0131zas\u0131na de\u011fil) hicret nedeni olan niyete y\u00f6neliktir\u201d \u015feklinde konu\u015fmay\u0131 ve b\u00f6ylece ki\u015fileri sorumluluk duygusu i\u00e7erisinde b\u0131rakmay\u0131, o an i\u00e7in kendi siyasetine uygun bulmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu sat\u0131rlar\u0131 \u015fu \u015fekilde anlamak gerek: \u201cHerkesin niyet etti\u011fi ne ise eline ge\u00e7ecek olun ancak odur… hicret elini f kimse varsa hicreti (Tanr\u0131\u2019n\u0131n ve elcisinin r\u0131zas\u0131na de\u011fil) hicret nedeni olan niyete y\u00f6neliktir.\u201d<\/p>\n
Fakat, Medine\u2019ye hicret ettikten sonra durum de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Zira Muhammed\u2019in \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na uyup Medine\u2019ye hicret eden M\u00fcsl\u00fcmanlar oldu\u011fu gibi, hicret etmeyip Mekke\u2019de kalanlar da vard\u0131; bunlar \u00e7o\u011funluktu. B\u00f6yle olunca, Medine\u2019ye hicret edenler ki bunlara \u201cMuhacirler\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir, hicret etmeyip de, Mekke\u2019de kalanlar\u0131 \u00f6rnek verip, Muhammed\u2019e, \u201cNas\u0131l olur da onlar\u0131 Medine\u2019ye getiremezsin?\u201d diyebilirler ve kendisine ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k y\u00fckleyebilirlerdi. Ve i\u015fte b\u00f6yle diyemesinler diye, Kur\u2019an\u2019a,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c(Ey Muhammed!) Tanr\u0131 kimi do\u011fru yola eri\u015ftirmi\u015fse, do\u011fru yolda olan odur ancak. Kimi de sapt\u0131rm\u0131\u015fsa, sen ona, Tanr\u0131\u2019n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda dost bulmazs\u0131n…\u201d \u015feklinde ayetler koymu\u015ftur (\u00f6rne\u011fin \u0130sra Suresi, ayet 97).<\/p>\n
Yani demek istemi\u015ftir ki, \u201chicret etmeyip Mekke\u2019de kalanlar do\u011fru yoldan sapanlard\u0131r; Tanr\u0131 onlar\u0131 sapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki Medine\u2019ye hicret edemediler\u201d!<\/p>\n
B\u00f6ylece, i\u00e7inde bulundu\u011fu durumlara g\u00f6re, bir yandan \u201cdo\u011fru yola\u201d y\u00f6nelmenin (\u00f6rne\u011fin, hicret etmenin) ki\u015fi iradesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu (ve bu \u015fekilde davrananlar\u0131n cennetlik olacaklar\u0131n\u0131) belirtirken, di\u011fer yandan, do\u011fru yola y\u00f6nelmenin \u201c\u00f6zg\u00fcr irade i\u015fi\u201d de\u011fil, Tanr\u0131 dile\u011fine ba\u011fl\u0131 bir \u015fey oldu\u011funu (\u00f6rne\u011fin, hicret etmeyenlerin Tanr\u0131 izni olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Medine\u2019ye hicret edemediklerini) \u00f6ng\u00f6ren ayetler de \u00e7eli\u015fkilere neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
I) Medine\u2019ye Hicretten Sonra, Oradaki Yahudilerle Olan \u0130li\u015fkiler Y\u00fcz\u00fcnden Ortaya \u00c7\u0131kan \u00c7eli\u015fkili Ayetler<\/p>\n
Daha \u00f6nce de de\u011findi\u011fimiz gibi, Muhammed, Medine\u2019ye hicretten sonra, oradaki Yahudileri M\u00fcsl\u00fcman yapmak istemi\u015f, fakat b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131na ra\u011fmen yapamam\u0131\u015ft\u0131r. 13 Ve i\u015fte izledi\u011fi bu siyasetle ilgili olarak Kur\u2019an\u2019a birtak\u0131m h\u00fck\u00fcmler koymu\u015ftur ki, hepsi de birbiriyle \u00e7eli\u015fkilidir. Bir kere Yahudileri M\u00fcsl\u00fcman yapamay\u0131nca kendi taraftarlar\u0131, \u201cHani ya sen, Tanr\u0131\u2018n\u0131n peygamberi olarak her \u015feyi bilen ve her \u015feyi yapabilen bir kimsesin, \u2018nas\u0131l olur da Yahudileri M\u00fcsl\u00fcman yapamazs\u0131n ? \u201c seklinde s\u00f6ylendiklerinde, kusurun kendisinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak ve prestijini kurtarmak i\u00e7in,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cTanr\u0131 diledi\u011finin kalbini a\u00e7ar M\u00fcsl\u00fcman yapar, diledi\u011fini sapt\u0131r\u0131r kafir yapar\u201d (Enam Suresi, ayet 107, 125: Nahl Suresi, ayet 93; Z\u00fcmer
Suresi, ayet 2223 vd…)<\/p>\n
ya da<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kimi hidayete erdirirse do\u011fru yolu bulan odur…\u201d (Araf Suresi, ayet 178) \u015feklindeki ayetlere ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
Bununla beraber i\u015fine geldi\u011fi zaman, \u201cHerkese i\u015flediklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denir\u201d (Ahkaf Suresi, ayet 19) \u015feklindeki ayetlerden yararlanmay\u0131 da ihmal etmemi\u015ftir. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu iyice anlayabilmek i\u00e7in, onun, daha \u00f6nce, Mekke d\u00f6neminde Kurey\u015fli m\u00fc\u015friklere (puta tapanlara) uy\u00adgulad\u0131\u011f\u0131 siyaseti an\u0131msamakta yarar vard\u0131r. Zira, m\u00fc\u015frikleri (puta tapanlar\u0131) M\u00fcsl\u00fcman yapamay\u0131nca, Kur\u2019an\u2019, \u201cAllah dileseydi puta tapmazlard\u0131\u201d (Enam Suresi, ayet 107) \u015feklinde ayetler koydu\u011funu ve b\u00f6ylece, \u201cE\u011fer putperestler beni peygamber olarak kabul etmiyor ve puta tap\u0131naktan vazge\u00e7miyorlarsa, bu benim kabahatim de\u011fil; \u00e7\u00fcnk\u00fc, Tanr\u0131 dileseydi onlar puta tapmazlard\u0131\u201d \u015feklindeki bir mant\u0131\u011fa s\u0131\u011f\u0131narak prestijini kurtarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck.<\/p>\n
Mekke\u2019deyken, \u201cAllah dileseydi puta tap\u0131nazlard\u0131\u201d (Enam Suresi, ayet 107) \u015feklinde konu\u015furken, Medine\u2019ye ge\u00e7tikten ve iyice g\u00fc\u00e7lendikten sonra bu s\u00f6ylediklerinin tam tersine olarak, Kur\u2019an\u2019a, \u201cM\u00fc\u015frikleri nerede g\u00f6r\u00fcrseniz \u00f6ld\u00fcr\u00fcn\u201d (Tevbe Suresi, ayet 5) \u015feklinde \u00e7eli\u015fmeli ayetler koymaktan geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Mekke\u2019deyken \u201cAllah dileseydi puta tapmazlard\u0131\u201d \u015feklinde ayetler koymas\u0131, ku\u015fkusuz ki\u2019, g\u00fc\u00e7s\u00fcz olmas\u0131ndand\u0131, Medine\u2019ye ge\u00e7tikten sonra, \u201cM\u00fc\u015frikleri nerede g\u00f6r\u00fcrseniz \u00f6ld\u00fcr\u00fcn!\u201d \u015feklinde ayetler koymas\u0131 ise, art\u0131k g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olarak \u201cm\u00fc\u015frik\u201dleri k\u0131l\u0131\u00e7 yoluyla M\u00fcsl\u00fcman yapabilece\u011fini bilmesindendir. B\u00f6ylece Tanr\u0131\u2019y\u0131, hem insanlar\u0131 \u201cm\u00fc\u015frik\u201d (puta tapan) ya da \u201csap\u0131k\u201d yapan hem de \u201cm\u00fc\u015frik\u201d ve \u201csap\u0131k\u201d yapt\u0131ktan sonra \u00f6ld\u00fcrten durumlarda b\u0131rakarak \u00e7eli\u015fmeler zincirine yenilerini eklemi\u015ftir. Ve i\u015fte bu ayn\u0131 takti\u011fi, Yahudileri ve H\u0131ristiyanlar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman yapmak \u00fczere ba\u015fvurdu\u011fu siyasete de ara\u00e7 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
13 Bkz.. \u0130lhan Arsel, Islama G\u00f6re Di\u011fer Dinler. Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, birinci bas\u0131n\u0131, istanbul. Mart 1999: \u0130lhan Arsel, Kur\u2019an\u2019daki Kitapl\u0131lar, birinci bas\u0131n\u0131, istanbul. Nisan 1999.<\/p>\n
Kur\u2019an\u2019da, \u0130slamdan ba\u015fka dinlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder g\u00f6r\u00fcnen, \u00f6rne\u011fin, Yahudilerin, H\u0131ristiyanlar\u0131n, Sabitlerin ve hatta putperestlerin \u201cdin\u201dlerinden (inan\u00e7lar\u0131ndan) s\u00f6z eden ayetler bulundu\u011fu gibi, \u0130slamdan ba\u015fka din olmad\u0131\u011f\u0131na dair ayetler de vard\u0131r ki, \u00e7eli\u015fmeli olarak s\u0131ralanm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Kaf\u0131run Suresi\u2019nde \u201cm\u00fc\u015frik\u201dlerle ilgili olarak, \u201cSizin dininiz size, benim dinim bana\u201d (Kafirun Suresi, ayet 6) diye yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Bakara Suresi\u2019nde de Yahudiler, H\u0131ristiyanlar ve Sabiilerle ilgili olarak,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c…(onlardan Allah\u2019a ve ahret g\u00fcn\u00fcne inan\u0131p yararl\u0131 i\u015f yapanlar) Rablerinin kal\u0131ndad\u0131r. Onlar i\u00e7in art\u0131k korku yoktur\u201d (Bakara Suresi, ayet 62)<\/p>\n
diye yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Yine Bakara Suresi\u2019nde,<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKendi dinlerine uymad\u0131k\u00e7a Yahudiler ve H\u0131ristiyanlar senden ho\u015fnut olmayacaklard\u0131r\u201d (Bakara Suresi, ayet 20)<\/p>\n
diye ayet vard\u0131r. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, bu ayetlerde, \u0130slamdan ba\u015fka din ve inan\u00e7lara (\u00f6rne\u011fin, Yahudili\u011fe ya da H\u0131ristiyanl\u0131\u011fa) y\u00f6nelmenin ki\u015fiye ba\u011fl\u0131 bir i\u015f oldu\u011fu anlam\u0131 yatmakta.<\/p>\n
Fakat, buna kar\u015f\u0131l\u0131k, Kur\u2019an\u2019da, \u0130slamdan ba\u015fka din olmad\u0131\u011f\u0131na, ba\u015fka bir dine y\u00f6nelenlerin \u201csap\u0131k\u201d say\u0131l\u0131p cezaland\u0131r\u0131lacaklar\u0131na, onlara kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve \u0130slami kabul etmelerine kadar sava\u015f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fine dair ayetler de vard\u0131r ki, s\u0131k s\u0131k tekrarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cAllah kat\u0131nda din \u015f\u00fcphesiz \u0130slamiyettir\u201d (Ali \u0130mran Suresi, ayet 19).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKim \u0130slamiyetten ba\u015fka bir dine y\u00f6nelirse onunki kabul edilmeyecektir. O ahrette de kaybedenlerdendir\u201d (Ali \u0130mran Suresi, ayet 85).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201c.. .M\u00fc\u015frikleri buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn…\u201d (Tevbe Suresi, ayet 5).<\/p>\n
Al\u0131nt\u0131:<\/p>\n
\u201cKendilerine kitap verilenlerden (Yahudiler ve H\u0131ristiyanlar) Allah\u2019a ve ahret g\u00fcn\u00fcne inanmayan, Allah ile Resul\u00fcn\u00fcn haram k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 haram saymayan ve hak dini (\u0130slam dinini) kendine din edinmeyen kimselerle, k\u00fc\u00e7\u00fclerek elleriyle cizye verinceye kadar sava\u015f\u0131n\u201d (Tevbe Suresi, ayet 29)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ak\u0131lc\u0131 bir okuyu\u015fla Kur\u2019an\u2019daki \u00e7eli\u015fkili h\u00fck\u00fcmlerin varl\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olanlar\u0131n kendi kendilerine soracaklar\u0131 bir soru vard\u0131r: \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n \u00e7eli\u015fkili bir dille ya da tutars\u0131z bir mant\u0131kla konu\u015fabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u00e7eli\u015fkilerle dolu bir kitab\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri olarak kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olur mu? E\u011fer \u00e7eli\u015fkili h\u00fck\u00fcmleri kapsayan bir kitab\u0131 Tanr\u0131 s\u00f6zleri olarak kabul edecek olursak, bu takdirde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-4206","post","type-post","status-publish","format-standard","category-din"],"yoast_head":"\n