![](\"http:\/\/2.bp.blogspot.com\/_61OKSic47xQ\/SYRZbe0evzI\/AAAAAAAALN4\/wpufOBg8KVI\/s320\/Sokrates+3.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
G\u00fc\u00e7l\u00fck, dostlar\u0131m, \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7\u0131nmak de\u011fil, ama haks\u0131zl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00f6l\u00fcmden daha h\u0131zl\u0131 ko\u015far. Sizin istedi\u011finiz gibi konu\u015fup ya\u015famaktansa, kendim gibi konu\u015fup \u00f6lmeyi ye\u011flerim.<\/strong><\/p>\n Beni su\u00e7layanlar\u0131n \u00fczerinizde nas\u0131l bir etki b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 bilemem, Atinal\u0131lar; ama \u00f6ylesine inand\u0131r\u0131c\u0131 konu\u015ftular ki, neredeyse bana kendimi unutturdular; ve gene de s\u00f6ylediklerinin hemen hemen tek bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bile do\u011fru de\u011fil. Ama s\u00f6yledikleri say\u0131s\u0131z yalan aras\u0131nda beni en \u00e7ok biri \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131: <\/p>\n \u2014ve kimse benden bunu beklemesin. Ama, Atinal\u0131lar, sizlerden bir ricada bulunmam gerekiyor: E\u011fer kendimi al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k tarz\u0131mda savunursam, ve e\u011fer pazar yerlerinde ya da ba\u015fka yerlerde kullanma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fum s\u00f6zleri kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131 duyarsan\u0131z, \u015fa\u015f\u0131rmaman\u0131z\u0131 ve bu y\u00fczden s\u00f6z\u00fcm\u00fc kesmemenizi isteyece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015f\u0131m yetmi\u015fin \u00fcst\u00fcnde, ve \u015fimdi ilk kez bir mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in buran\u0131n diline olduk\u00e7a yabanc\u0131y\u0131m. Bu y\u00fczden bana sanki ger\u00e7ekten de bir yabanc\u0131ym\u0131\u015f\u0131m gibi, e\u011fer b\u00fcy\u00fcrken i\u015fitti\u011fi kendi leh\u00e7esinde ve kendi \u00fclkesinin tarz\u0131nda konu\u015fursa ba\u011f\u0131\u015flayacak oldu\u011funuz biri gibi bakman\u0131z\u0131 istiyorum. Sizlerden haks\u0131z bir istekte mi bulunuyorum? L\u00fctfen tarz\u0131ma ald\u0131rmay\u0131n, iyi olabilir ya da olmayabilir; ama yaln\u0131zca s\u00f6zlerimin hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve yaln\u0131zca bunu dikkate al\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131c\u0131n erdemi budur, t\u0131pk\u0131 konu\u015fmac\u0131n\u0131n erdeminin ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemek olmas\u0131 gibi. \u015eimdi ba\u015ftan alarak bana y\u00f6neltilen iftiraya yol a\u00e7an ve ger\u00e7ekte bana kar\u015f\u0131 bu davay\u0131 a\u00e7arken Meletos’un inand\u0131\u011f\u0131 su\u00e7laman\u0131n ne oldu\u011funu soraca\u011f\u0131m. Evet, su\u00e7lamac\u0131lar beni su\u00e7lamak i\u00e7in neler dediler? Onlar\u0131 sanki savc\u0131lar\u0131mm\u0131\u015f gibi g\u00f6relim, ve yeminli bildirimlerini ben okuyay\u0131m: ”Sokrates herkesin i\u015fine burnunu sokan bir su\u00e7ludur, yerin alt\u0131ndaki ve g\u00f6kteki \u015feyleri ara\u015ft\u0131r\u0131r, zay\u0131f uslamlamalar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lar ve yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc edilen \u00f6\u011fretileri ba\u015fkalar\u0131na \u00f6\u011fretir.” Su\u00e7lamalar\u0131n do\u011fas\u0131 b\u00f6yle bir\u015feydir, ve bunlar\u0131 Aristofanes’in komedisinde kendiniz g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz. Bir Sokrates sunar ki, ortalarda dolan\u0131p havada y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yler ve haklar\u0131nda az ya da \u00e7ok hi\u00e7bir\u015fey bilmedi\u011fim konular \u00fczerine bir y\u0131\u011f\u0131n sa\u00e7ma sapan s\u00f6zler eder. E\u011fer [fizikle ilgili] bu konularda bilgili olanlar varsa sanmas\u0131nlar ki bunu s\u00f6ylerken bu t\u00fcr bilgiyi k\u00fc\u00e7\u00fcms\u00fcyorum. E\u011fer Meletos bana kar\u015f\u0131 b\u00f6ylesine ciddi bir su\u00e7lama getirecek olsayd\u0131, bu beni ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00fczerdi! Ama, ey Atinal\u0131lar, i\u015fin asl\u0131 bu [t\u00fcr fiziksel] konularla hi\u00e7bir ilgimin olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Burada bulunanlar\u0131n pek \u00e7o\u011fu bunun do\u011frulu\u011funa tan\u0131kt\u0131r, ve onlara, beni s\u00f6yle\u015filerimde dinlemi\u015f olan pek\u00e7o\u011funuza sesleniyorum. Anlat\u0131n o zaman; \u015fimdi birbirinize aran\u0131zdan birinin beni bu t\u00fcr konular \u00fczerine ister uzun uzad\u0131ya olsun isterse k\u0131saca bir\u015feyler s\u00f6ylerken duyup duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyin. Yan\u0131tlar\u0131n\u0131 duyuyorsunuz. Ve bundan kalabal\u0131\u011f\u0131n hakk\u0131mda s\u00f6yledi\u011fi ba\u015fka \u015feylerin de do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Ama ger\u00e7ekte bunlar\u0131n hi\u00e7 birinin do\u011fru olmamas\u0131 gibi, e\u011fer birinden benim insanlar\u0131 e\u011fitti\u011fimi ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda para ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 duymu\u015fsan\u0131z, bu da do\u011fru de\u011fildir. Gene de, e\u011fer biri ger\u00e7ekten de insanlar\u0131 e\u011fitebilirse bence bu iyi bir\u015feydir. \u0130\u015fte Leontiumlu Gorgias, Keoslu Prodikus, ve Elisli Hippias. Bu insanlar\u0131n her biri herhangi bir kente gidebilir ve gen\u00e7leri onlara kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00f6\u011fretim verebilecek olan kendi yurtta\u015flar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p kendilerine kat\u0131lmaya, bunun i\u00e7in para \u00f6demeye, ve bunun \u00fcst\u00fcne bir de minnettar kalmaya inand\u0131rabilirler.<\/p>\n Asl\u0131nda bu s\u0131ralar burada bir ba\u015fka bilge, Atina’da kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fim Parioslu biri var, ve onu duymam \u015f\u00f6yle oldu. Bir g\u00fcn Sofistlere d\u00fcnyalar denli para \u00f6demi\u015f biriyle, Hipponikus’un o\u011flu Kallias ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m ve iki o\u011flu oldu\u011funu bilerek \u015funlar\u0131 sordum: ”Kallias,” dedim, ”e\u011fer iki o\u011flun iki tay ya da iki buza\u011f\u0131 olmu\u015f olsalard\u0131, onlara bir bak\u0131c\u0131 bulmam\u0131z g\u00fc\u00e7 olmazd\u0131. Onlara bir at yeti\u015ftirici, ya da belki de bir \u00e7ift\u00e7i tutard\u0131k ve onlar\u0131 kendilerine \u00f6zg\u00fc \u00fcst\u00fcn yanlar\u0131nda g\u00fczelce ve eksiksizce yeti\u015ftirirdi. Ama insan olduklar\u0131na g\u00f6re, onlar\u0131 kimin yeti\u015ftirmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun? Kim bir insan\u0131n ve bir yurtta\u015f\u0131n erdemlerini bilir? Bu konuda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131s\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc o\u011fullar\u0131n var. B\u00f6yle biri var m\u0131 yok mu?” ”Var,” dedi. ”Kimdir o,” dedim, ”ve nereden gelir ve \u00f6\u011frettikleri i\u00e7in \u00fccreti nedir?” ” Evenos” dedi, ”Parios’tan, sevgili Sokrates, ve be\u015f mina.” Ve Evenos mutlu biri olmal\u0131, dedim kendi kendime, e\u011fer ger\u00e7ekten de bu bilgelik ondaysa ve b\u00f6yle al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir \u00fccretle \u00f6\u011fretiyorsa. E\u011fer ayn\u0131 \u015fey bende olsayd\u0131, en az\u0131ndan burnu b\u00fcy\u00fck ve kendini be\u011fenmi\u015f biri olurdum; ama i\u015fin ger\u00e7e\u011fi benim bu t\u00fcr bir bilgimin olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r, ey Atinal\u0131lar.<\/p>\n O zaman, Atinal\u0131lar, belki de aran\u0131zdan biri \u00e7\u0131k\u0131p bana \u015funu s\u00f6yleyebilir; ”Evet, Sokrates, ama sana kar\u015f\u0131 getirilen bu su\u00e7lamalar\u0131n kayna\u011f\u0131 nedir? Yapmakta oldu\u011fun tuhaf bir\u015fey olmal\u0131. E\u011fer ba\u015fkalar\u0131 gibi olmu\u015f olsayd\u0131n, hakk\u0131nda t\u00fcm s\u00f6ylentiler ve konu\u015fmalar hi\u00e7bir zaman do\u011fmazd\u0131. O zaman nedir bunlar\u0131n nedeni, s\u00f6yle ki hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f bir yarg\u0131da bulunmayal\u0131m.” Bu bana b\u00fct\u00fcn\u00fcyle hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, ve bana b\u00f6yle yanl\u0131\u015f bir \u00fcn kazand\u0131rm\u0131\u015f olan\u0131n ne oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. L\u00fctfen kulak verin. Ve belki de kimilerinize \u015faka yap\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnsem de hi\u00e7 ku\u015fkunuz olmas\u0131n sizlere b\u00fct\u00fcn ger\u00e7e\u011fi anlataca\u011f\u0131m.<\/p>\n Atinal\u0131lar, bu \u00fcn\u00fc bana kazand\u0131ran yaln\u0131zca bir t\u00fcr bilgelikten ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Ne t\u00fcr bir bilgelik diye sorarsan\u0131z, yan\u0131t\u0131m bunun belki de insan bilgeli\u011fi oldu\u011fudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten de bu d\u00fczeye dek bilge oldu\u011fuma inan\u0131yorum. Buna kar\u015f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim kimselerin insan-\u00fcst\u00fc bir bilgelikleri olabilir; ama bunu nas\u0131l tan\u0131mlayabilece\u011fimi bilmiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc bende b\u00f6yle bir \u015fey yok; ve kim bunu bildi\u011fimi s\u00f6ylerse yalan s\u00f6yl\u00fcyor ve bana kar\u015f\u0131 \u00f6nyarg\u0131 yaratmak i\u00e7in konu\u015fuyor olacakt\u0131r. Ve l\u00fctfen burada s\u00f6z\u00fcm\u00fc kesmeyin Atinal\u0131lar, \u00fcstelik size \u00f6v\u00fcn\u00fcyor gibi g\u00f6r\u00fcnsem bile; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yleyecek olduklar\u0131m benim kendi s\u00f6zlerim de\u011fildir. Size g\u00fcvenilmeye de\u011fer bulaca\u011f\u0131n\u0131z bir tan\u0131\u011f\u0131n s\u00f6zlerini aktaraca\u011f\u0131m. Bilgeli\u011fim i\u00e7in\u2014e\u011fer buna bilgelik diyecekseniz\u2014, ve do\u011fas\u0131 i\u00e7in, sizlere tan\u0131k olarak Delfi Tanr\u0131\u00e7as\u0131n\u01316 g\u00f6sterece\u011fim. Kairefon’u tan\u0131m\u0131\u015f olmal\u0131s\u0131n\u0131z. \u00c7ocuklu\u011fumdan bu yana arkada\u015f\u0131m oldu ve ayr\u0131ca sizin demokratik partinizin de bir dostudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc yak\u0131nlarda sizlerle birlikte s\u00fcrg\u00fcne gitti ve sizlerle birlikte geri d\u00f6nd\u00fc. Nas\u0131l bir insan oldu\u011funu, yapt\u0131\u011f\u0131 her\u015feyde nas\u0131l at\u0131lgan oldu\u011funu hi\u00e7 ku\u015fkusuz bilirsiniz. Evet, bir keresinde Delfi’ye gitti ve y\u00fcrekli bir bi\u00e7imde biliciye\u2014, l\u00fctfen, sizden bunlar\u0131 s\u00f6ylerken s\u00f6z\u00fcm\u00fc kesmemenizi istemi\u015ftim\u2014, benden daha bilge birinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. P\u00fctia Rahibesi daha bilge hi\u00e7 kimsenin olmad\u0131\u011f\u0131 yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi. Kairefon’un kendisi \u00f6ld\u00fc; ama karde\u015fi burada mahkemededir ve s\u00f6ylediklerimin ger\u00e7ekli\u011fini do\u011frulayacakt\u0131r.<\/p>\n Bundan ni\u00e7in s\u00f6z ediyorum? \u00c7\u00fcnk\u00fc sizlere bana kar\u015f\u0131 bu iftiran\u0131n nereden do\u011fdu\u011funu s\u00f6yleyece\u011fim. Yan\u0131t\u0131 duydu\u011fum zaman, kendi kendime \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: ”Tanr\u0131 ne demek istemi\u015f olabilir acaba? Ve nedir bu bilmecenin yorumu? \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck ya da k\u00fc\u00e7\u00fck hi\u00e7bir bilgeli\u011fimin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. \u00d6yleyse insanlar\u0131n en bilgesi oldu\u011fumu s\u00f6ylerken ne demek istemi\u015f olabilir? Hi\u00e7 ku\u015fkusuz yalan s\u00f6yl\u00fcyor olamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir tanr\u0131d\u0131r; bu do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 olurdu.” Uzun bir s\u00fcre ne demek istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durdum ve sonunda soruyu bir denemeden ge\u00e7irecek \u015fu y\u00f6ntemi buldum. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ki e\u011fer kendimden daha bilge birini bulabilirsem, rahibeye elimde onu \u00e7\u00fcr\u00fcten bir kan\u0131tla gidebilir ve ona ”\u0130\u015fte benden daha bilge bir insan, ama sen benim en bilge oldu\u011fumu s\u00f6ylemi\u015ftin” diyebilirdim. Buna g\u00f6re bilgeli\u011fi ile \u00fcnl\u00fc birine gittim ve onu g\u00f6zledim\u2014ad\u0131ndan s\u00f6z etmem gereksiz; yoklamak \u00fczere kendisini se\u00e7ti\u011fim insan, Atinal\u0131lar, devlet adamlar\u0131m\u0131zdan7 biriydi; kendisiyle konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131ktan sonra asl\u0131nda bilge olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemedim, \u00fcstelik hem ba\u015fka bir\u00e7oklar\u0131na hem de \u00f6zellikle kendisine bilge olarak g\u00f6r\u00fcnmesine kar\u015f\u0131n; ve sonra ona bilge oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ama ger\u00e7ekte olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Sonu\u00e7 benden nefret etmesi ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n orada olan ve beni dinleyen bir\u00e7oklar\u0131 taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lmas\u0131 oldu. B\u00f6ylece oradan bu adamdan daha bilge oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnerek ayr\u0131ld\u0131m. Kendime, asl\u0131nda dedim, ikimizden hi\u00e7birinin g\u00fczel ve do\u011fru herhangi bir\u015fey bildi\u011fini sanm\u0131yorum, ama o bilmezken bildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, ben bilmiyorum ve bildi\u011fimi de d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. B\u00f6ylece ondan salt \u015fu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck noktada, bilmedi\u011fimi bildi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmememde biraz \u00fcst\u00fcn gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcm. Ondan sonra bilgelik konusunda \u00fcn\u00fc ondan daha b\u00fcy\u00fck bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 denedim, ve ayn\u0131 \u015feyler tam olarak bir kez daha do\u011fru \u00e7\u0131kt\u0131. Bunun \u00fczerine onun ve yan\u0131s\u0131ra ba\u015fka bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n da d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131m.<\/p>\n Bundan sonra birbiri ard\u0131na ba\u015fkalar\u0131na gittim, ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6rerek bundan \u00fcz\u00fcld\u00fcm ve korktum. Ama gene de tanr\u0131n\u0131n i\u015fine her\u015feyden daha fazla \u00f6nem vermek zorunda oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. B\u00f6ylece kendime Bilicinin ne demek istedi\u011fini anlamak i\u00e7in bir\u015feyler bilmekle \u00fcnl\u00fc herkese gitmeliyim dedim. Ve yemin ederim Atinal\u0131lar, K\u00f6pe\u011fin ad\u0131na ,\u2014 \u00e7\u00fcnk\u00fc sizlere ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemeliyim\u2014g\u00f6revimin sonu\u00e7lar\u0131 \u015funlard\u0131: En \u00fcnl\u00fclerin en yetersiz kafal\u0131lar olduklar\u0131n\u0131 buldum, ve daha az sayg\u0131 g\u00f6ren ba\u015fkalar\u0131 ise ger\u00e7ekte daha bilge ve daha iyi idiler. Size sonunda yaln\u0131zca Bilicinin \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclemez oldu\u011funu tan\u0131tlamakla sonu\u00e7lanan dola\u015fmalar\u0131m\u0131n ve, deyim yerindeyse, ”Herk\u00fclvari” \u00e7abalar\u0131m\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlataca\u011f\u0131m. Politikac\u0131lardan sonra ozanlara gittim\u2014trajik, ditirambik, ve her t\u00fcrden. Ve orada, dedim kendime, kendini hemen ele verecek ve onlardan daha bilgisiz oldu\u011funu g\u00f6receksin. B\u00f6ylece kendi yaz\u0131lar\u0131 aras\u0131nda en inceden inceye i\u015flenmi\u015f pasajlardan kimilerini ald\u0131m ve bir\u015feyler \u00f6\u011frenme umudu i\u00e7inde onlara anlamlar\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu sordum. \u0130nan\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z, neredeyse ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemeye utan\u0131yorum! Ama s\u00f6ylemeliyim. \u015eiirleri \u00fczerine kendi yapt\u0131klar\u0131 konu\u015fmalardan daha iyisini yapamayacak tek bir insan bile yoktur. O zaman ozanlar\u0131n \u015fiirlerini bilgelikle de\u011fil ama do\u011fal olarak ve bir t\u00fcr esinle yazd\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim\u2014t\u0131pk\u0131 pek\u00e7ok g\u00fczel \u015fey s\u00f6yleyen, ama s\u00f6ylediklerinden hi\u00e7bir\u015fey anlamayan falc\u0131lar ya da biliciler gibi. Ozanlar da bana a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 durumda g\u00f6r\u00fcnd\u00fcler; ve a\u00e7\u0131k\u00e7a anlad\u0131m ki, \u015fiirlerinin g\u00fcc\u00fcne dayanarak, hi\u00e7 de \u00f6yle olmamalar\u0131na kar\u015f\u0131n, kendilerinin ba\u015fka \u015feylerde de insanlar\u0131n en bilgeleri olduklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131. B\u00f6ylece beni politikac\u0131lara \u00fcst\u00fcn k\u0131lan ayn\u0131 nedenle onlardan da \u00fcst\u00fcn oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnerek ayr\u0131ld\u0131m.<\/p>\n Sonunda el sanat\u00e7\u0131lar\u0131na gittim, \u00e7\u00fcnk\u00fc diyebilirim ki hi\u00e7bir\u015fey bilmedi\u011fimin bilincindeydim, ve onlar\u0131n pek\u00e7ok g\u00fczel \u015fey bildiklerini bulaca\u011f\u0131mdan emindim. Ve bunda aldanmad\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc benim bilmedi\u011fim pek\u00e7ok \u015feyi biliyorlard\u0131, ve bu yolda hi\u00e7 ku\u015fkusuz benden daha bilgeydiler. Ama, Atinal\u0131lar, iyi zanaat\u00e7\u0131lar\u0131n bile ozanlarla ayn\u0131 yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fcklerini g\u00f6zledim; iyi ustalar olduklar\u0131 i\u00e7in ba\u015fka \u00e7ok \u00f6nemli konular\u0131 da bildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ve bu eksiklik bilgeliklerini g\u00f6lgeliyordu. Ve b\u00f6ylece kendime bilici ad\u0131na \u015funu sordum: Ne bilgileri ne de bilgisizlikleri bende olmaks\u0131z\u0131n oldu\u011fum gibi olmay\u0131 m\u0131 isterdim, yoksa her ikisinde de onlar gibi mi? Ve kendime ve biliciye benim i\u00e7in oldu\u011fum gibi olman\u0131n en iyisi oldu\u011fu yan\u0131t\u0131n\u0131 verdim.<\/p>\n B\u00f6ylece Atinal\u0131lar, bu sorgulamalar beni en k\u00f6t\u00fc ve en tehlikeli t\u00fcrden d\u00fc\u015fmanlar kazanmaya g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, ve o g\u00fcnden bu yana say\u0131s\u0131z iftiraya u\u011frad\u0131m. Bana bilge denir, \u00e7\u00fcnk\u00fc beni dinleyenler her zaman ba\u015fkalar\u0131nda eksik oldu\u011funu buldu\u011fum bilgeli\u011fin bende oldu\u011funu san\u0131rlar. Ama ger\u00e7ek \u015fudur ki, Atinal\u0131lar, yaln\u0131zca Tanr\u0131 bilgedir, ve bu yan\u0131t\u0131yla demek istedi\u011fi insanlar\u0131n bilgeli\u011finin de\u011ferinin ya \u00e7ok az ya da bir hi\u00e7 oldu\u011fudur. Ve \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki ger\u00e7ekte bunu \u00f6zellikle Sokrates i\u00e7in s\u00f6ylemez, ama yaln\u0131zca sanki \u015funu s\u00f6yleyecekmi\u015f gibi benim ad\u0131m\u0131 bir \u00f6rnek olarak kullan\u0131r: ”Aran\u0131zdan en bilgesi, ey insanlar, Sokrates gibi ger\u00e7ekte bilgeli\u011finin hi\u00e7bir de\u011ferinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilendir.” Ve b\u00f6ylece \u015fimdi bug\u00fcn bile Tanr\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine yery\u00fcz\u00fcnde dola\u015fmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr, ve ister yurtta\u015f isterse yabanc\u0131 biri olsun bilge g\u00f6r\u00fcnen herkesin bilgeli\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131p sorgular\u0131m; ve ne zaman \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulsam, Biliciyi do\u011frulamak i\u00e7in ona bilge olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steririm. Ve bu u\u011fra\u015f y\u00fcz\u00fcnden devletin ilgiye de\u011fer sorunlar\u0131n\u0131 izleyecek ya da kendi sorunlar\u0131ma ay\u0131racak zaman bulamam, ve Tanr\u0131ya hizmetimden \u00f6t\u00fcr\u00fc tam bir yoksulluk i\u00e7inde ya\u015far\u0131m.<\/p>\n Ve bunlara ek olarak, en vars\u0131l s\u0131n\u0131flardan yapacak pek bir i\u015fi olmayan gen\u00e7ler kendiliklerinden yan\u0131ma gelirler; insanlar\u0131n sorgulanmas\u0131n\u0131 dinlemek ho\u015flar\u0131na gider; s\u0131k s\u0131k bana \u00f6yk\u00fcnerek ba\u015fkalar\u0131n\u0131 sorgulamaya giri\u015firler; ve sonra \u00e7abucak \u00e7ok az \u015fey bilirken ya da hi\u00e7bir\u015fey bilmezken bir\u015fey bildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnen \u00e7ok say\u0131da insan bulurlar. Bu y\u00fczden sonu\u00e7ta onlar taraf\u0131ndan sorgulananlar kendilerine k\u0131zmak yerine bana k\u0131zarlar ve ”Bu rezil Sokrates,” derler, ”gen\u00e7leri yozla\u015ft\u0131r\u0131yor!” Ve biri onlara ”ne yaparak ya da neyi \u00f6\u011freterek?” diye sordu\u011funda, ne s\u00f6yleyeceklerini bilemediklerinden verecekleri hi\u00e7bir yan\u0131t yoktur; ama bir \u00e7\u0131kmaza d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcnmesinler diye t\u00fcm felsefecilere kar\u015f\u0131 y\u00f6neltilen el alt\u0131ndaki su\u00e7lamalar\u0131 yinelerler\u2014”bulutlar\u0131n \u00fcst\u00fcndeki ve yerin alt\u0131ndaki \u015feyler” ve ”tanr\u0131lara inanmamak” ve ”zay\u0131f uslamlamay\u0131 kuvvetli uslamlamaya \u00e7evirmek” gibi. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemek, biliyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken hi\u00e7bir\u015fey bilmediklerinin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek ho\u015flar\u0131na gitmez. Ve b\u00f6ylece kendi \u00fcnlerine d\u00fc\u015fk\u00fcn, enerjik ve kalabal\u0131k olduklar\u0131 ve hakk\u0131mda bir sava\u015f d\u00fczeni i\u00e7inde inand\u0131r\u0131c\u0131 bir dille konu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in, hem \u00e7ok \u00f6nceden beri hem de \u015fimdi kulaklar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc ve amans\u0131z iftiralar\u0131yla doldurdular. Ve \u00fc\u00e7 su\u00e7lay\u0131c\u0131m\u0131n, Meletos ve Anitus ve Likon’un \u00fczerime at\u0131lmalar\u0131n\u0131n nedeni budur; Meletos benimle ozanlar y\u00fcz\u00fcnden \u00e7eki\u015fti; Anitos el-sanat\u00e7\u0131lar\u0131 ve devlet adamlar\u0131 ad\u0131na, ve Likon s\u00f6ylevciler ad\u0131na. \u00d6yle ki, ba\u015f\u0131nda s\u00f6yledi\u011fim gibi, b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fckten sonra bu iftiray\u0131 k\u0131sa bir zamanda t\u00fcm\u00fcyle silmeyi bekleyemem. Ger\u00e7eklik, ve t\u00fcm ger\u00e7eklik budur, ey Atinal\u0131lar, ve sizlerden k\u00fc\u00e7\u00fck ya da b\u00fcy\u00fck hi\u00e7bir \u015feyi saklamadan, hi\u00e7bir \u015feyi \u00f6rtmeden konu\u015ftum. Ve gene de \u00e7ok iyi biliyorum ki konu\u015fmadaki tam bu a\u00e7\u0131kl\u0131k ve yal\u0131nl\u0131\u011f\u0131m benden nefret etmelerinin nedenidir; ve bu bile ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledi\u011fimin bir kan\u0131t\u0131 de\u011fil de nedir? Bana kar\u015f\u0131 iftira bu y\u00fczden do\u011fmu\u015ftur, nedeni budur, ve ister \u015fimdi ister daha sonra ara\u015ft\u0131r\u0131n b\u00f6yle oldu\u011funu bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Savunmamda su\u00e7lay\u0131c\u0131lar\u0131mdan ilk k\u00fcmeye kar\u015f\u0131 yeterince konu\u015ftum; \u015fimdi ikinci k\u00fcmeye d\u00f6n\u00fcyorum. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda\u2014kendi s\u00f6zleriyle\u2014o iyi insan ve yurtsever Meletos gelir. Bunlara kar\u015f\u0131 da bir savunma yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmam gerek, ve b\u0131rakal\u0131m kendi su\u00e7lamalar\u0131 okunsun: \u015euna benzer bir\u015feydir: Der ki Sokrates su\u00e7ludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc gen\u00e7li\u011fi yozla\u015ft\u0131r\u0131r ve devletin inand\u0131\u011f\u0131 tanr\u0131lara de\u011fil, ama bunlar\u0131n yerine ba\u015fka tinsel varl\u0131klara inan\u0131r. Su\u00e7lama b\u00f6yledir; ve \u015fimdi tek tek her noktas\u0131n\u0131 inceleyelim. Gen\u00e7leri yozla\u015ft\u0131ran bir su\u00e7lu oldu\u011fumu s\u00f6yler; ama ben diyorum ki, ey Atinal\u0131lar, Meletos bir su\u00e7ludur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ciddi \u015feyleri hafife al\u0131r ve ger\u00e7ekte hi\u00e7bir zaman en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ilgisinin bile olmad\u0131\u011f\u0131 sorunlarda s\u00f6zde bir ciddiyet ve g\u00f6stermelik bir kayg\u0131 ile insanlar\u0131 mahkemeye getirmek i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z bir istek duyar. Bunun b\u00f6yle oldu\u011funu size tan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n Buraya gel Meletos, ve yan\u0131tla: Gen\u00e7 ku\u015fa\u011f\u0131n olanakl\u0131 oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde daha iyi olmas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmez misin?<\/p>\n Evet, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm.<\/p>\n \u00d6yleyse yarg\u0131\u00e7lara s\u00f6yle, onlar\u0131 daha iyi yapan kimdir; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 yozla\u015ft\u0131ran\u0131 bulabilmek i\u00e7in b\u00f6ylesine s\u0131k\u0131nt\u0131ya girdi\u011fine ve beni bu mahkemenin \u00f6n\u00fcne getirip su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bunu biliyor olmal\u0131s\u0131n. Konu\u015f o zaman, ve yarg\u0131\u00e7lara onlar\u0131 daha iyi yapan\u0131n kim oldu\u011funu s\u00f6yle. G\u00f6r\u00fcyorsun Meletos, sesin \u00e7\u0131km\u0131yor ve s\u00f6yleyecek hi\u00e7bir\u015feyin yok. Ama bu \u00e7ok utand\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil mi, ve s\u00f6yledi\u011fim gibi senin soruna hi\u00e7bir ilginin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir kan\u0131t\u0131 de\u011fil mi? Konu\u015f dostum, ve onlar\u0131 daha iyi yapan\u0131n kim oldu\u011funu s\u00f6yle.<\/p>\n Yasalar.<\/p>\n Ama dostum, demek istedi\u011fime yan\u0131t bu de\u011fil. Bunlar\u0131, yasalar\u0131 herkesten \u00f6nce bilenin, bu insan\u0131n kim oldu\u011funu soruyorum.<\/p>\n Mahkemede bulunan bu yarg\u0131\u00e7lar, Sokrates.<\/p>\n Ne demek istiyorsun, Meletos, onlar\u0131n gen\u00e7li\u011fi yeti\u015ftirip daha iyi yapabileceklerini mi?<\/p>\n Elbette.<\/p>\n T\u00fcm\u00fc m\u00fc, yoksa ba\u015fkalar\u0131 de\u011fil de yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc m\u00fc?<\/p>\n T\u00fcm\u00fc.<\/p>\n Tanr\u0131\u00e7a Here ad\u0131na, bu iyi bir haber! Demek ki onlar\u0131 geli\u015ftiren \u00e7ok say\u0131da insan var. Ve bizi burada dinleyenler i\u00e7in ne diyeceksin; onlar da gen\u00e7leri e\u011fitip geli\u015ftirirler mi?<\/p>\n Evet.<\/p>\n Ve senat\u00f6rler? Evet, senat\u00f6rler de.<\/p>\n Ama Meletos ku\u015fkusuz meclis \u00fcyeleri onlar\u0131 yozla\u015ft\u0131rmazlar de\u011fil mi\u2014yoksa onlar da m\u0131 geli\u015ftirirler?<\/p>\n Onlar da geli\u015ftirirler.<\/p>\n O zaman \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki her Atinal\u0131, benden ba\u015fka hepsi onlar\u0131 geli\u015ftirir ve y\u00fckseltir, ve onlar\u0131 yaln\u0131zca ben yozla\u015ft\u0131r\u0131r\u0131m. \u0130leri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn bu mu?<\/p>\n Evet, demek istedi\u011fim tam olarak bu.<\/p>\n E\u011fer hakl\u0131ysan \u00e7ok talihsizim. Peki, \u015fimdi sana ba\u015fka bir soru soray\u0131m: Atlar konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn? D\u00fcnyadaki herkes onlara kar\u015f\u0131 do\u011fru davran\u0131rken yaln\u0131zca tek bir insan m\u0131 onlara zarar verir? \u0130\u015fin do\u011frusu tam tersi de\u011fil midir? Tek bir insan onlara iyilik yapabilir, ya da hi\u00e7 olmazsa \u00e7ok az insan bunu yapabilir: At yeti\u015ftiricileri. Ve onlarla ilgilenen ba\u015fkalar\u0131 ise tersine onlara zarar vermezler mi? Atlar i\u00e7in ve ba\u015fka her hayvan i\u00e7in do\u011fru olan bu de\u011fil midir, Meletos? Hi\u00e7 ku\u015fkusuz budur; sen ve Anitus evet deseniz de demeseniz de. Gen\u00e7ler, e\u011fer onlar\u0131 yozla\u015ft\u0131ran yaln\u0131zca bir ki\u015fi olsayd\u0131, ve d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 onlar\u0131 geli\u015ftiriyor olsayd\u0131, asl\u0131nda \u00e7ok mutlu olurlard\u0131. Ama sen, Meletos, gen\u00e7ler \u00fczerine hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015f oldu\u011funu yeterince g\u00f6sterdin: Kayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, bana kar\u015f\u0131 su\u00e7lamalar olarak y\u00f6neltti\u011fin \u015feyler konusunda senin kendinin kayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131n ortada.<\/p>\n \u015eimdi sana bir ba\u015fka sorum daha var, Meletos\u2014Tanr\u0131 ad\u0131na dinle: Hangisi daha iyidir, k\u00f6t\u00fc yurtta\u015flar aras\u0131nda ya\u015famak m\u0131, yoksa iyiler aras\u0131nda m\u0131? Yan\u0131tla, dostum. Soruda hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fck yok. \u0130yiler kom\u015fular\u0131na her zaman iyilik, ve k\u00f6t\u00fcler her zaman k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmazlar m\u0131?<\/p>\n Elbette.<\/p>\n Ve kendisi ile birlikte ya\u015fayan birinden iyilik de\u011fil de k\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rmeyi isteyen biri var m\u0131d\u0131r? Yan\u0131tla, sevgili dostum, yasa yan\u0131tlaman\u0131 buyuruyor. K\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00f6rmeyi isteyen biri var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n Elbette yoktur.<\/p>\n Pekala. Beni burada gen\u00e7leri yozla\u015ft\u0131rmak ve bozmakla su\u00e7larken, onlar\u0131 bilerek mi yoksa bilmeden mi yozla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorsun?<\/p>\n Bilerek oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n Ama tam \u015fimdi iyilerin kom\u015fular\u0131na iyilik, ve k\u00f6t\u00fclerinse k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftin. \u015eimdi, bu senin \u00fcst\u00fcn bilgeli\u011finin ya\u015famda b\u00f6yle erkenden kabul etti\u011fi bir ger\u00e7ek, ve ben, bu ya\u015f\u0131mda, \u00f6ylesine karanl\u0131k ve bilgisizlik i\u00e7indeyim ki, e\u011fer kendisiyle birlikte ya\u015famam gereken bir insan\u0131 yozla\u015ft\u0131r\u0131lacak olursam, ondan pekala zarar g\u00f6rebilece\u011fimi bilmem; ve gene de onu yozla\u015ft\u0131r\u0131r, ve \u00fcstelik, dedi\u011fin gibi, bunu bile bile yapar\u0131m. Sana inanm\u0131yorum, Meletos, ne de san\u0131r\u0131m d\u00fcnyada ba\u015fka herhangi bir insan\u0131 inand\u0131rman olanakl\u0131. Ama ya onlar\u0131 yozla\u015ft\u0131rm\u0131yorum, ya da onlar\u0131 bilmeden yozla\u015ft\u0131r\u0131yorum; ve her iki durumda da yalan s\u00f6yl\u00fcyorsun. E\u011fer bunu ama\u00e7lamadan yap\u0131yorsam, yasa b\u00f6yle kas\u0131ts\u0131z yanl\u0131\u015fl\u0131klar yapanlar\u0131 mahkeme kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karmaz: Tersine, yasaya g\u00f6re beni \u00f6zel olarak kar\u015f\u0131na alman ve uyar\u0131p \u00f6\u011f\u00fct vermen gerekirdi; \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131kt\u0131r ki e\u011fer do\u011fru \u00f6\u011f\u00fctler alm\u0131\u015f olsayd\u0131m, kas\u0131ts\u0131z olarak yapmakta oldu\u011fuma son verirdim. Ama senin bana s\u00f6yleyecek hi\u00e7bir\u015feyin yoktu ve beni bilgilendirmekten ka\u00e7\u0131nd\u0131n. Bunu yapmad\u0131n ve \u015fimdi beni bir \u00f6\u011fretim yeri de\u011fil ama bir cezaland\u0131rma yeri olan bu mahkemeye getirdin.<\/p>\n Dedi\u011fim gibi, Atinal\u0131lar, Meletos’un sorun hakk\u0131nda az ya da \u00e7ok kayg\u0131 duymam\u0131\u015f oldu\u011fu \u015fimdi yeterince a\u00e7\u0131k. Ama gene de, Meletos, gen\u00e7leri nas\u0131l yozla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorsun, bunu bilmek isterim. Savcandan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m gibi, san\u0131r\u0131m onlara devletin inand\u0131\u011f\u0131 tanr\u0131lara de\u011fil, ama onlar\u0131n yerine daha ba\u015fka tinsel varl\u0131klara inanmay\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fimi s\u00f6ylemek istiyorsun. Gen\u00e7leri onlara bunlar\u0131 \u00f6\u011freterek yozla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemiyor musun?.<\/p>\n Evet, kesinlikle bunu diyorum.<\/p>\n O zaman Meletos, kendileri hakk\u0131nda konu\u015ftu\u011fumuz tanr\u0131lar ad\u0131na, bana ve mahkemeye ne demek istedi\u011fini biraz daha a\u00e7\u0131k olarak s\u00f6yle! \u00c7\u00fcnk\u00fc ne dedi\u011fini anlayam\u0131yorum. Ba\u015fka insanlara kimi tanr\u0131lar\u0131 tan\u0131malar\u0131 gerekti\u011fini \u00f6\u011fretti\u011fimi ve dolay\u0131s\u0131yla tanr\u0131lara inand\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve tam bir tanr\u0131s\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 m\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorsun\u2014ki bu anlamda bir su\u00e7lu olmam s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r? Ya da yaln\u0131zca bunlar\u0131n kentin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 tanr\u0131lar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 demek istiyorsun\u2014ki o zaman su\u00e7lama onlar\u0131n ba\u015fka tanr\u0131lar olmalar\u0131yla ilgili olacakt\u0131r. Yoksa do\u011frudan do\u011fruya benim hi\u00e7bir tanr\u0131ya inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve ba\u015fka insanlara bunu \u00f6\u011fretti\u011fimi mi demek istiyorsun?<\/p>\n \u0130kincisini, hi\u00e7bir tanr\u0131ya inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek istiyorum.<\/p>\n Ne ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir bildirim! Ni\u00e7in b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun, Meletos? Ba\u015fka insanlar gibi g\u00fcne\u015fin ya da ay\u0131n bile tanr\u0131 olduklar\u0131na inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 m\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsun?<\/p>\n Sizi temin ederim ki, yarg\u0131\u00e7lar, inanmaz: \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcne\u015fin bir ta\u015f, ay\u0131n toprak oldu\u011funu s\u00f6yler.<\/p>\n Aanxagoras’\u0131 su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun, sevgili Meletos? Ve yarg\u0131\u00e7lar\u0131n Klazomeneal\u0131 Anaxagoras’\u0131n kitaplar\u0131n\u0131n b\u00f6yle \u00f6\u011fretilerle dolu oldu\u011funu bilmeyecek denli bilgisiz olduklar\u0131n\u0131 m\u0131 san\u0131yor, onlar\u0131 bu denli mi k\u00fc\u00e7\u00fcms\u00fcyorsun? Ve b\u00f6ylece gen\u00e7lere onlar\u0131n g\u00fcya Sokrates taraf\u0131ndan \u00f6\u011fretildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorsun, \u00fcstelik orkestrada s\u0131k s\u0131k bunlar \u00fczerine g\u00f6steriler varken (ki giri\u015f olsa olsa bir drahmad\u0131r), ve paralar\u0131n\u0131 \u00f6deyip bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015flerin kendisinin oldu\u011funu s\u00f6yleyen Sokrates’e g\u00fclebileceklerken. Ve b\u00f6ylece, Meletos, ger\u00e7ekten de hi\u00e7bir tanr\u0131ya inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun?<\/p>\n Zeus ad\u0131na yemin ederim ki kesinlikle hi\u00e7 birine inanm\u0131yorsun.<\/p>\n Hi\u00e7 kimse sana inanmayacak, Meletos, ve hi\u00e7 ku\u015fkum yok ki kendin de inanm\u0131yorsun. Meletos’un patavats\u0131z bir kabaday\u0131 oldu\u011funu ve bu savcay\u0131 ars\u0131z bir delikanl\u0131l\u0131k ruhuyla yazm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyorum, Atinal\u0131lar. Beni denemek i\u00e7in bir bilmece yazm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bakal\u0131m bilge Sokrates benim alayc\u0131 \u00e7eli\u015fkimi anlayacak m\u0131, yoksa onu ve geri kalanlar\u0131 aldatabilecek miyim? \u00c7\u00fcnk\u00fc savcas\u0131nda bana a\u00e7\u0131k\u00e7a kendisi ile \u00e7eli\u015fiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor: Sokrates tanr\u0131lara inanmamakla, ve gene de inanmakla su\u00e7ludur. Ama bu hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcr\u00fcst bir insan\u0131n yapaca\u011f\u0131 bir su\u00e7lama de\u011fildir.<\/p>\n Sizlerin, ey Atinal\u0131lar, onun tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015feyi irdelemede bana kat\u0131lman\u0131z\u0131 isterim; ve sen Meletos, \u015fimdi yan\u0131tla bizi. Ve dinleyicilere e\u011fer al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k yolumda konu\u015facak olursam g\u00fcr\u00fclt\u00fc yapmamalar\u0131 konusundaki iste\u011fimi an\u0131msatmal\u0131y\u0131m.<\/p>\n Herhangi bir insan olmu\u015f mudur ki, Meletos, insanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u015feylerin oldu\u011funa inans\u0131n da insanlar\u0131n oldu\u011funa inanmas\u0131n? Yan\u0131tlamas\u0131n\u0131 istiyorum, ey Atinal\u0131lar, her zaman bir kesinti yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 de\u011fil. Hi\u00e7 s\u00fcvarili\u011fe inan\u0131p ta atlara inanmayan, ya da fl\u00fct \u00e7almaya inan\u0131p ta fl\u00fct \u00e7alanlara inanmayan biri olmu\u015f mudur? Hay\u0131r, dostum; kendin yan\u0131tlamay\u0131 reddetti\u011fine g\u00f6re sana ve mahkemeye yan\u0131t\u0131 ben verece\u011fim. Bunlara inanan tek bir insan olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ama l\u00fctfen \u015fimdi \u015fu soruyu yan\u0131tla: Tinsel ve tanr\u0131sal \u015feylerin oldu\u011funa inanan, ama tinlere inanmayan biri olabilir mi?<\/p>\n Olamaz.<\/p>\n Mahkemenin yard\u0131m\u0131yla al\u0131nan bu yan\u0131t i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcrler. Ama o zaman savcanda tinsel varl\u0131klara inand\u0131\u011f\u0131ma ve ba\u015fkalar\u0131na onlara inanmay\u0131 \u00f6\u011fretti\u011fime yemin ediyorsun\u2014ve eski ya da yeni olmalar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u00f6nemi yok; ne olursa olsun tinsel varl\u0131klara inan\u0131yorum, ve yeminli bildiriminde bunu s\u00f6yl\u00fcyor ve do\u011fruluyorsun; ve gene de, e\u011fer tinsel varl\u0131klara inan\u0131yorsam, tinlere ya da yar\u0131-tanr\u0131lara inanman\u0131n \u00f6n\u00fcne nas\u0131l ge\u00e7ebilirim; onlara inanmam gerekmez mi? Hi\u00e7 ku\u015fkusuz evet, ve dolay\u0131s\u0131yla suskunlu\u011funun onay demek oldu\u011funu kabul edebilirim. Ama tinler ya da yar\u0131-tanr\u0131lar nedir? Tanr\u0131lar ya da Tanr\u0131lar\u0131n o\u011fullar\u0131 de\u011fil mi?<\/p>\n Hi\u00e7 ku\u015fkusuz.<\/p>\n Ama bu senin s\u00f6yledi\u011fin benim g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir bilmece dedi\u011fim \u015feyin ta kendisidir: Yar\u0131-tanr\u0131lar ya da tinler Tanr\u0131lard\u0131r; ve ilkin Tanr\u0131lara inanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsun; sonra yine Tanr\u0131lara inand\u0131\u011f\u0131m\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc yar\u0131-tanr\u0131lara inan\u0131yorum. \u00d6te yandan e\u011fer yar\u0131-tanr\u0131lar tanr\u0131lar\u0131n s\u00f6ylendi\u011fi gibi perilerden ya da ba\u015fka analardan yasal olmayan o\u011fullar\u0131 iseler, e\u011fer tanr\u0131lar\u0131n o\u011fullar\u0131 iseler, o zaman tanr\u0131lar\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131n oldu\u011funa ama tanr\u0131lar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131na hangi insano\u011flu inanacakt\u0131r? Benzer olarak, kat\u0131rlar\u0131n varolu\u015funu ileri s\u00fcrebilir, ve atlar\u0131n ve e\u015feklerin varolu\u015funu yads\u0131yabilirsin. B\u00f6yle sa\u00e7mal\u0131klar, Meletos, ancak senin taraf\u0131ndan beni yarg\u0131latmak i\u00e7in uydurulabilirdi. Bunu savcanda belirttin, \u00e7\u00fcnk\u00fc beni su\u00e7lamak i\u00e7in i\u015fe yarar hi\u00e7bir\u015feyin yoktu. Ama bir par\u00e7a bile olsa anlama yetisi olan hi\u00e7 kimseyi tanr\u0131sal ve insan\u00fcst\u00fc \u015feylere inanabilen ayn\u0131 insan\u0131n gene de tanr\u0131lar\u0131n, yar\u0131-tanr\u0131lar\u0131n ve kahramanlar\u0131n oldu\u011funa inanmad\u0131\u011f\u0131na kand\u0131ramayacaks\u0131n.<\/p>\n Bana Meletos’un su\u00e7lamas\u0131na g\u00f6re bir su\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 yeterince g\u00f6sterdim gibi geliyor, Atinal\u0131lar, ve daha \u00f6te bir savunma gereksiz olacakt\u0131r; ama \u00f6nceden s\u00f6ylediklerimin ger\u00e7ek oldu\u011funu ve yaratt\u0131\u011f\u0131m d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n ne denli \u00e7ok olduklar\u0131n\u0131 olduk\u00e7a iyi biliyorum. E\u011fer yokedilirsem beni yokeden bu olacakt\u0131r. Meletos de\u011fil, ne de Anitus, ama insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn haseti ve \u00e7eki\u015ftirmesi; bir olgu ki pek\u00e7ok iyi insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden oldu, ve b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla daha pek\u00e7oklar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olacakt\u0131r; onlar\u0131n sonuncusu olmam gibi bir tehlike s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n Biri \u00e7\u0131k\u0131p dese ki, Seni zamans\u0131z bir sona g\u00f6t\u00fcrebilecek bir ya\u015fam yolunu izlemekten utanm\u0131yor musun, Sokrates? Ona hakl\u0131 olarak \u015fu g\u00fczel yan\u0131t\u0131 verirdim: Bunda yan\u0131l\u0131yorsun dostum: \u0130\u00e7inde bir d\u00fcr\u00fcstl\u00fck k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131 olan bir insan\u0131n \u00f6lme ya da ya\u015fama \u015fans\u0131n\u0131 hesaplamakla u\u011fra\u015fmamas\u0131 gerekir: Hesaplamas\u0131 gereken biricik \u015fey bir \u015feyi yaparken do\u011fru mu yoksa e\u011fri mi, iyi bir insan olarak m\u0131 yoksa k\u00f6t\u00fc bir insan olarak m\u0131 davrand\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Sana kal\u0131rsa onursuzluk kar\u015f\u0131s\u0131nda tehlikeyi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek Truva’da d\u00fc\u015fen kahramanlar, ve hepsinden \u00f6nce Thetis’in o\u011flu, [A\u015filles] birer zavall\u0131 olacakt\u0131r; o ki Hektor’u \u00f6ld\u00fcrme iste\u011fiyle yan\u0131p tutu\u015furken tanr\u0131\u00e7a annesi ona e\u011fer dostu Patroklus’un \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin \u00f6c\u00fcn\u00fc al\u0131r ve Hektor’u \u00f6ld\u00fcr\u00fcrse, ”Hektor’dan sonra Yazg\u0131 seni bekliyor” s\u00f6zlerinde kendisinin \u00f6lece\u011fini bildirdi\u011fi zaman, bu uyar\u0131y\u0131 dinledikten sonra tehlike ve \u00f6l\u00fcm\u00fc b\u00fct\u00fcn\u00fcyle k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi, ve onlardan korkmak yerine onursuzluk i\u00e7inde ya\u015famaktan ve dostunun \u00f6c\u00fcn\u00fc alamamaktan korktu. ”Bundan sonra hemen \u00f6lebilirim,” diye yan\u0131tlad\u0131, ”yeter ki d\u00fc\u015fman\u0131mdan \u00f6c\u00fcm\u00fc alay\u0131m. Burada gemilerin yan\u0131nda g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir yarat\u0131k ve topra\u011fa bir y\u00fck olarak kalmak istemiyorum.” A\u015filles \u00f6l\u00fcm\u00fc ve tehlikeyi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f m\u00fcyd\u00fc? \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015finin yeri neresi olursa olsun, ister kendi se\u00e7ti\u011fi olsun isterse bir komutan\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6sterilen yer olsun, tehlike saati geldi\u011finde orada kalmal\u0131, onursuzluk d\u0131\u015f\u0131nda ne \u00f6l\u00fcm\u00fc ne de ba\u015fka herhangi bir\u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. Ve b\u00fct\u00fcn bunlar, Atinal\u0131lar, hi\u00e7 ku\u015fkusuz do\u011frudur.<\/p>\n Potidaea’da ve Amfipolis ve Delium’da komuta etmek \u00fczere se\u00e7ti\u011finiz generaller bana buyurduklar\u0131nda, yerle\u015ftirildi\u011fim yerde ba\u015fka herkes gibi \u00f6l\u00fcmle y\u00fcz y\u00fcze kalan ben, e\u011fer \u015fimdi, Tanr\u0131n\u0131n bana felsefeci ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme, kendimi ve ba\u015fka insanlar\u0131 ara\u015ft\u0131rma g\u00f6revini yerine getirmemi buyurdu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve inan\u0131rken, \u00f6l\u00fcm korkusundan ya da ba\u015fka herhangi bir korkudan yerimi terkedecek olsayd\u0131m, davran\u0131\u015f\u0131m ger\u00e7ekten de tuhaf olmaz m\u0131yd\u0131, ey Atinal\u0131lar? E\u011fer \u00f6l\u00fcmden korktu\u011fum i\u00e7in Biliciye boyun e\u011fmeseydim bu ger\u00e7ekten de tuhaf olurdu ve tanr\u0131lara inanmaman\u0131n ve bilge de\u011filken bilge oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnmenin hesab\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in hakl\u0131 olarak mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131labilirdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcmden korkmak asl\u0131nda yaln\u0131zca bilgelik taslamakt\u0131r, ger\u00e7ek bilgelik de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc bilmedi\u011fini bildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektir; hi\u00e7 kimse insanlar\u0131n korkular\u0131nda en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak g\u00f6rd\u00fckleri \u015feyin en b\u00fcy\u00fck iyilik olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez. Bu bilgisizlik utan\u00e7 verici bir bilgisizlik, bilmedi\u011fini biliyor gibi g\u00f6r\u00fcnen kibir de\u011fil midir? Ve yaln\u0131zca bu bak\u0131mdan genel olarak insanlardan ayr\u0131 oldu\u011fuma inan\u0131yorum, ve belki de bir\u015feyde onlardan daha bilge oldu\u011fumu ileri s\u00fcreceksem, bu a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00fcnya konusunda yaln\u0131zca \u00e7ok az \u015fey bilirken bildi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fim olgusudur; ama ister Tanr\u0131 ister insan olsun benden daha iyi birine haks\u0131zl\u0131k yapman\u0131n ve boyune\u011fmemenin k\u00f6t\u00fc ve onursuz bir\u015fey oldu\u011funu biliyorum, ve k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu bildi\u011fim k\u00f6t\u00fc \u015feyler kar\u015f\u0131s\u0131nda olanakl\u0131 bir iyiden hi\u00e7bir zaman korkmayacak ya da ka\u00e7\u0131nmayaca\u011f\u0131m. Bu y\u00fczden, e\u011fer \u015fimdi beni b\u0131rak\u0131rsan\u0131z, ve sizlere su\u00e7land\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131r\u0131lmam gerekti\u011fini, yoksa mahkemeye b\u00fct\u00fcn\u00fcyle gereksiz olarak \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyen Anitos’u, e\u011fer \u015fimdi ka\u00e7acak olursam \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n s\u00f6zlerimi dinlemekle b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yozla\u015facaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bu adam\u0131 dinlemeyi reddederseniz, ve e\u011fer bana bu kez, Sokrates, Anitos’a ald\u0131rmay\u0131p seni b\u0131rakaca\u011f\u0131z, ama tek bir ko\u015ful \u00fczerine, bundan b\u00f6yle bu yolda ara\u015ft\u0131rmaya ve felsefe yapmaya son vereceksin, ve e\u011fer bir kez daha bunlar\u0131 yaparken yakalan\u0131rsan \u00f6leceksin derseniz, e\u011fer beni b\u0131rakma ko\u015fulunuz bu olursa, yan\u0131t\u0131m \u015fu olacakt\u0131r: Ey Atinal\u0131lar, sizleri say\u0131yor ve seviyorum, ama sizlere olmaktan \u00e7ok Tanr\u0131ya boyun e\u011fecek ve ya\u015fam\u0131m ve g\u00fcc\u00fcm s\u00fcrd\u00fck\u00e7e hi\u00e7bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve sizleri zorlamaya son vermeyece\u011fim, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m herkese ger\u00e7e\u011fi g\u00f6sterecek ve ona kendime \u00f6zg\u00fc konu\u015fma yolumda \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyece\u011fim: Sen, dostum,\u2014b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ve bilge Atina kentinin bir yurtta\u015f\u0131\u2014en b\u00fcy\u00fck paray\u0131, en b\u00fcy\u00fck onuru, en b\u00fcy\u00fck \u015fan\u0131 kazanmak i\u00e7in s\u0131n\u0131rs\u0131z bir kayg\u0131 g\u00f6stermekten, ve hi\u00e7bir zaman saymad\u0131\u011f\u0131n ve \u00f6zen g\u00f6stermedi\u011fin bilgelik ve ger\u00e7eklik ve ruhunun en b\u00fcy\u00fck geli\u015fimi konusunda b\u00f6ylesine az kayg\u0131lanmaktan utanm\u0131yor musun? Ve e\u011fer tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ki\u015fi ”Evet, ama kayg\u0131 duyuyorum” derse, o zaman hemen gitmesine izin vermeyecek ve onu inceden inceye sorgulamaya ve s\u0131namaya ge\u00e7ecek, ve e\u011fer kendisinde hi\u00e7bir erdemin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama yaln\u0131zca oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fini bulursam, en de\u011ferli olan\u0131 de\u011fersizle\u015ftirdi\u011fi ve baya\u011f\u0131 \u015feylere a\u015f\u0131r\u0131 de\u011fer verdi\u011fi i\u00e7in onu k\u0131nayaca\u011f\u0131m. Ve ya\u015fl\u0131 ya da gen\u00e7, yurtta\u015f ya da yabanc\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m herkese ayn\u0131 s\u00f6zleri yineleyece\u011fim, ama \u00f6zellikle sizlere, yurtta\u015flar\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc sizler bana daha yak\u0131ns\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bana Tanr\u0131n\u0131n buyru\u011fudur; ve inan\u0131yorum ki kentte benim Tanr\u0131ya hizmetimden daha b\u00fcy\u00fck hi\u00e7bir iyilik olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m tek \u015fey ya\u015fl\u0131 ya da gen\u00e7 t\u00fcm\u00fcn\u00fcz\u00fc de ilkin bedenleriniz ya da paralar\u0131n\u0131z i\u00e7in de\u011fil, ama her\u015feyin \u00fcst\u00fcnde ruhunuz i\u00e7in ve onu olanakl\u0131 en iyi ruh yapmak i\u00e7in kayg\u0131 duymaya inand\u0131rmakt\u0131r. Sizlere vars\u0131ll\u0131\u011f\u0131n erdem getirmedi\u011fini, ama erdemin hem bireyi hem de devleti vars\u0131ll\u0131k ve ba\u015fka her t\u00fcrl\u00fc iyili\u011fe ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorum. \u00d6\u011frettiklerim bunlard\u0131r, ve e\u011fer gen\u00e7li\u011fi yozla\u015ft\u0131ran \u00f6\u011freti buysa, zararl\u0131 bir insan\u0131m. Ama e\u011fer biri \u00f6\u011fretimin bu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsa, s\u00f6yledi\u011fi sa\u00e7mad\u0131r. Bu y\u00fczden, Atinal\u0131lar, ister Anitus’u dinleyin ister dinlemeyin, ister beni b\u0131rak\u0131n ister b\u0131rakmay\u0131n, ama ne yaparsan\u0131z yap\u0131n bir\u00e7ok kez \u00f6lmem gerekse bile yolumu hi\u00e7bir zaman de\u011fi\u015ftirmeyecek oldu\u011fumu anlay\u0131n. Ve \u015fimdi, Atinal\u0131lar, savunmam\u0131 \u00e7o\u011funuzun sanabilece\u011fi gibi kendi ad\u0131ma de\u011fil, ama sizin ad\u0131n\u0131za yapaca\u011f\u0131m, \u00f6yle ki sizlere tanr\u0131 arma\u011fan\u0131 olan beni mahkum ederek bir yanl\u0131\u015fl\u0131k yapmayas\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer beni \u00f6ld\u00fcr\u00fcrseniz, ger\u00e7i bunu s\u00f6ylemek tuhaf olsa da, tanr\u0131 taraf\u0131ndan devletin ba\u015f\u0131na sar\u0131lm\u0131\u015f benim gibi bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 daha kolay kolay bulamayacaks\u0131n\u0131z; devlet b\u00fcy\u00fck ve soylu bir at gibidir ki, tam bu b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00f6t\u00fcr\u00fc devimlerinde a\u011f\u0131rd\u0131r ve onu irkitecek atsine\u011fi gibi bir\u015feye gereksinir. Ben Tanr\u0131n\u0131n devletin ba\u015f\u0131na sard\u0131\u011f\u0131 o atsine\u011fiyim, ve g\u00fcn boyunca ve her yerde s\u00fcrekli olarak \u00fczerinize yap\u0131\u015f\u0131r, sizi uyand\u0131r\u0131r, inand\u0131r\u0131r, ve k\u0131nar\u0131m. Benim gibi bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 kolay kolay bulamazs\u0131n\u0131z, ve bu y\u00fczden sizlere beni sak\u0131nman\u0131z\u0131 sal\u0131k veririm. Uykudan birden uyand\u0131r\u0131lan biri gibi can\u0131n\u0131z\u0131n s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyabilir, ve Anitus’un \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi gibi kolayca beni bir vuru\u015fta ezebilece\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz; ama o zaman ya\u015famlar\u0131n\u0131z\u0131n geri kalan\u0131 boyunca uyuyacaks\u0131n\u0131z, ta ki Tanr\u0131 sizlerden kayg\u0131lanarak bir ba\u015fka atsine\u011fi g\u00f6nderinceye dek. Size sizin i\u00e7in Tanr\u0131n\u0131n arma\u011fan\u0131 oldu\u011fumu s\u00f6yledi\u011fim zaman, bu \u00f6devin tan\u0131t\u0131 \u015f\u00f6yledir: E\u011fer ba\u015fka insanlar gibi olmu\u015f olsayd\u0131m, t\u00fcm kayg\u0131lar\u0131m\u0131 g\u00f6zard\u0131 etmemem ya da b\u00fct\u00fcn bu y\u0131llar boyunca sizin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6zetirken kendiminkilerin g\u00f6zard\u0131 edili\u015fini dayan\u00e7la seyretmemem gerekirdi; sizlere tek tek bir baba ya da b\u00fcy\u00fck karde\u015f gibi gelip erdem i\u00e7in \u00f6zen g\u00f6stermenizi \u00f6\u011f\u00fctlememem gerekirdi; b\u00f6yle davran\u0131\u015f insan do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. E\u011fer herhangi bir\u015fey kazanm\u0131\u015f olsayd\u0131m, ya da e\u011fer \u00f6\u011f\u00fctlerim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vermi\u015f olsayd\u0131, bunlar\u0131 yapmamda bir anlam olurdu; ama, kendinizin de g\u00f6rebildi\u011finiz gibi, su\u00e7lay\u0131c\u0131lar\u0131m y\u00fczleri k\u0131zarmadan bana ba\u015fka her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7u y\u00fcklemelerine kar\u015f\u0131n herhangi bir kimseden \u00f6demede bulunmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fimi ya da bunu istedi\u011fimi s\u00f6yleyemezler; bunun i\u00e7in hi\u00e7bir tan\u0131klar\u0131 yoktur. Ve s\u00f6yledi\u011fimin ger\u00e7ekli\u011fi i\u00e7in yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tan\u0131\u011f\u0131m var\u2014yoksullu\u011fum.<\/p>\n Kimileri ni\u00e7in ortalarda dola\u015f\u0131p ki\u015fisel \u00f6\u011f\u00fctler verdi\u011fimi ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kayg\u0131lar\u0131 ile oyaland\u0131\u011f\u0131m\u0131, ama kamu toplant\u0131lar\u0131n\u0131za kat\u0131l\u0131p devlete \u00f6nerilerde bulunmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 merak edebilir. Size nedenini s\u00f6yleyece\u011fim. Bana gelen ve Meletos’un savcas\u0131nda alay konusu yapt\u0131\u011f\u0131 tanr\u0131sal ve tinsel bir sesten \u00e7e\u015fitli zamanlarda ve \u00e7e\u015fitli yerlerde s\u00f6z etti\u011fimi duymu\u015fsunuzdur. Bana ilkin \u00e7ocuklu\u011fumda gelmeye ba\u015flayan bu ses ne zaman gelse beni yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u015feyde durdurur, ama hi\u00e7bir zaman bir\u015fey yapmam\u0131 buyurmaz. Politikayla u\u011fra\u015fmam\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7en \u015fey budur. Ve san\u0131r\u0131m hakl\u0131 olarak. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7 ku\u015fkum yok ki, ey Atinal\u0131lar, e\u011fer ge\u00e7mi\u015fte politik i\u015flerle u\u011fra\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131m, \u00e7oktan yokolmu\u015f olurdum, ve ne sizlere ne de kendime bir yarar\u0131m olurdu. Ve size ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylememden rahats\u0131z olmay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek \u015fudur ki, size ya da ba\u015fka herhangi bir k\u00fcmeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p bir devlette yap\u0131lan yasas\u0131z ve haks\u0131z i\u015flere kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcst olarak \u00e7abalayan hi\u00e7bir insan ya\u015fam\u0131n\u0131 kurtaramayacakt\u0131r; hak i\u00e7in d\u00f6\u011f\u00fc\u015fecek olan, e\u011fer k\u0131sa bir zaman i\u00e7in bile ya\u015fayacaksa, kamusal bir ki\u015fi de\u011fil ama ba\u011f\u0131ms\u0131z bir birey olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Size dediklerimin inand\u0131r\u0131c\u0131 kan\u0131t\u0131n\u0131 verebilirim, yaln\u0131zca s\u00f6zlerde de\u011fil, ama \u00e7ok daha fazla de\u011fer verdi\u011finiz \u015feyde\u2014eylemlerde. Yaln\u0131zca ba\u015f\u0131ma gelen birka\u00e7 \u015feyi anlatmama izin verin, ve hi\u00e7bir zaman \u00f6l\u00fcm korkusundan haks\u0131zl\u0131\u011fa boyun e\u011fmedi\u011fimi, ve boyun e\u011fmektense hemen \u00f6lmeye haz\u0131r oldu\u011fumu g\u00f6receksiniz. Size mahkemelerden belki de \u00e7ok ilgin\u00e7 olmayan ama gene de ger\u00e7ek olan bir \u00f6yk\u00fc anlataca\u011f\u0131m. Yapt\u0131\u011f\u0131m biricik devlet g\u00f6revi, Atinal\u0131lar, senat\u00f6rl\u00fckt\u00fc. Antiokhis soyu, ki benim soyumdur, Arginusae sava\u015f\u0131ndan sonra d\u00fc\u015fenlerin bedenlerini toplamayan generallerin mahkemesinde ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00fcstlenmi\u015fti; ve onlar\u0131, daha sonra hepinizin yasad\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu kabul etti\u011finiz bir yolda toplu olarak yarg\u0131lamay\u0131 \u00f6nermi\u015ftiniz; ama o zaman ba\u015fkanlar aras\u0131nda bu yasad\u0131\u015f\u0131 tutuma kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan yaln\u0131zca ben oldum ve oyumu size kar\u015f\u0131 kulland\u0131m; ve konu\u015fmac\u0131lar beni su\u00e7lay\u0131p hemen orada tutuklamakla tehdit ettikleri ve sizler ba\u011f\u0131rarak bunu yapmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011finiz zaman, hapis ya da \u00f6l\u00fcm korkusuyla haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131za kat\u0131lmaktansa benden yana olan yasa ve t\u00fcre ad\u0131na riski g\u00f6ze almaya karar verdim. Bu demokrasi g\u00fcnlerinde oldu. Ama Otuzlar oligar\u015fisi erke geldi\u011fi zaman, bana ve rotundadaki ba\u015fka d\u00f6rt ki\u015fiye daha haber salarak \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri Salamisli Leon’u Salamis’ten getirmemizi buyurdular. Bu her zaman su\u00e7lar\u0131na olabildi\u011fince \u00e7ok say\u0131da insan\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rabilme amac\u0131yla verdikleri buyruk t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir \u00f6rne\u011fiydi; ve o zaman, e\u011fer anlat\u0131m\u0131 kullanmama izin verilirse, \u00f6l\u00fcme ald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131m\u0131, ve b\u00fcy\u00fck ve biricik kayg\u0131m\u0131n hakl\u0131 olmayan ya da kutsal olmayan hi\u00e7bir\u015fey yapmamak oldu\u011funu s\u00f6zde de\u011fil ama eylemde g\u00f6sterdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ezici erkin g\u00fc\u00e7l\u00fc kolu korkutarak bana haks\u0131z hi\u00e7bir\u015fey yapt\u0131ramazd\u0131; ve rotundadan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00f6teki d\u00f6rd\u00fc Leon’u tutuklamak i\u00e7in Salamis’e giderken ben sessizce eve gittim. E\u011fer Otuzlar\u0131n erki k\u0131sa bir s\u00fcre sonra devrilmemi\u015f olsayd\u0131 bu y\u00fczden ya\u015fam\u0131m\u0131 yitirebilirdim. Ve pek\u00e7ok insan s\u00f6zlerime tan\u0131kl\u0131k edecektir.<\/p>\n \u015eimdi e\u011fer kamu ya\u015fam\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f olsayd\u0131m ve iyi bir insan olarak her zaman do\u011fruyu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f ve her\u015feyden \u00f6nce yapmam gerekti\u011fi gibi hakl\u0131 olan\u0131 savunmu\u015f olsayd\u0131m, ger\u00e7ekten de t\u00fcm bu y\u0131llar boyunca sa\u011f kalabilir miydim sizce? Ger\u00e7ekten de hay\u0131r, Atinal\u0131lar, ne ben ne de bir ba\u015fkas\u0131. Ama ister kamusal isterse ki\u015fisel olsunlar t\u00fcm eylemlerimde her zaman ayn\u0131 kald\u0131m, ve ne iftirac\u0131lar\u0131m\u0131n izleyicilerim olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 kimselere, ne de ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 bir uyu\u015fumculuk tutumuna girmedim. Herhangi bir d\u00fczenli \u00f6\u011frencim de olmu\u015f de\u011fildir. Ama e\u011fer ister gen\u00e7 ister ya\u015fl\u0131 olsun herhangi biri g\u00f6revimi yaparken gelip beni dinleyecek olursa, d\u0131\u015flanmaz. Ne de yaln\u0131zca \u00f6demede bulunanlarla s\u00f6yle\u015fide bulunmam diye bir\u015fey s\u00f6z konusudur; tersine, ister vars\u0131l ister yoksul olsun herkes bana soru sorabilir ya da yan\u0131t verebilir ve s\u00f6zlerimi dinleyebilir; ve sonunda ister k\u00f6t\u00fc ister iyi bir insan olsun, her iki durumda da bunun sorumlulu\u011fu hakl\u0131 olarak bana y\u00fcklenemez; \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir zaman herhangi bir\u015fey \u00f6\u011fretmedim ve \u00f6\u011fretmeyi ileri s\u00fcrmedim. Ve e\u011fer biri benden ki\u015fisel olarak t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n i\u015fitmemi\u015f oldu\u011fu herhangi bir\u015feyi \u00f6\u011frendi\u011fini ya da i\u015fitti\u011fini s\u00f6yleyecek olursa, s\u00f6yledi\u011finin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131ndan ku\u015fkunuz olmas\u0131n.<\/p>\n Ama bana ”Ni\u00e7in kimi insanlar zamanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu seninle birlikte ge\u00e7irmekten ho\u015flan\u0131yorlar?” diye sorulacakt\u0131r. Size daha \u015fimdiden bu konudaki b\u00fct\u00fcn ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledim, Atinal\u0131lar: bilge olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen ama \u00f6yle olmayanlar\u0131 nas\u0131l sorguya \u00e7ekti\u011fimi dinlemeyi severler; bunda e\u011flenceli bir yan vard\u0131r. Dedi\u011fim gibi Tanr\u0131 bana insanlar\u0131 sorguya \u00e7ekme g\u00f6revini verdi; ve bunu yapmam biliciler ve d\u00fc\u015fler taraf\u0131ndan, ve tanr\u0131sal g\u00fcc\u00fcn istencinin herhangi birine an\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her yolda imlendi. Bu, Atinal\u0131lar, hem do\u011frudur hem de kolayca s\u0131nanabilirdir. E\u011fer gen\u00e7leri yozla\u015ft\u0131r\u0131yorsam ya da yozla\u015ft\u0131rmakta idiysem, aralar\u0131ndan \u015fimdi b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve gen\u00e7lik g\u00fcnlerinde onlara k\u00f6t\u00fc \u00f6\u011f\u00fctler vermi\u015f oldu\u011fumu anlam\u0131\u015f olanlar su\u00e7lay\u0131c\u0131lar olarak ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131 ve \u00f6\u00e7lerini almal\u0131d\u0131rlar; ya da e\u011fer kendileri gelmeyi istemiyorlarsa, akrabalar\u0131ndan, arkada\u015flar\u0131ndan, babalar\u0131ndan, karde\u015flerinden ya da ba\u015fka yak\u0131nlar\u0131ndan birileri ailelerinin benden hangi k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemelidir. Bunun zaman\u0131 \u015fimdidir. Onlardan pek\u00e7o\u011funu mahkemede g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130\u015fte benimle ayn\u0131 ya\u015fta ve ayn\u0131 mahalleden olan Kriton; ve ayr\u0131ca o\u011flu Kritobulus’u da g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130\u015fte yine Aeskhines’in babas\u0131 Sphettuslu Lisanias\u2014o da burada; ve ayr\u0131ca Epigenes’in babas\u0131 olan Kephisuslu Antifon; ve tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m pek\u00e7oklar\u0131n\u0131n karde\u015fleri. Theosdotides’in o\u011flu Nikostratus, ve Theodotus’un karde\u015fi (\u015fimdi Theodotus’un kendisi \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re ne olursa olsun onun konu\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emeyecektir); ve orada Demodokus’un o\u011flu ve Theages’in karde\u015fi olan Paralus; ve Ariston’un o\u011flu Adeimantus ve karde\u015fi Platon; ve Apollodorus’un karde\u015fi Aentodorus’u da g\u00f6r\u00fcyorum. Ba\u015fka bir\u00e7oklar\u0131ndan da s\u00f6z edebilirdim, ki bunlardan kimilerini konu\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda Meletos’un tan\u0131k olarak g\u00f6stermesi gerekirdi; ve e\u011fer unutmu\u015fsa gene de g\u00f6sterebilir, ona yerimi b\u0131rakaca\u011f\u0131m. Ve e\u011fer b\u00f6yle bir kan\u0131t\u0131 varsa, hi\u00e7 durmas\u0131n s\u00f6ylesin. Hay\u0131r, Atinal\u0131lar, ger\u00e7ek bunun tam tersidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n t\u00fcm\u00fc de\u2014Meletos’un ve Anitus’un deyimiyle\u2014yozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131dan yana, en de\u011ferli ve en yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131 incitenden yana tan\u0131kl\u0131k etmeye haz\u0131rd\u0131r; yaln\u0131zca yozla\u015ft\u0131r\u0131lan gen\u00e7lik de\u011fil\u2014\u00e7\u00fcnk\u00fc beni desteklemeleri i\u00e7in bir g\u00fcd\u00fc olabilir\u2014, ama yozla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f ya\u015fl\u0131 akrabalar\u0131 da. Ni\u00e7in tan\u0131kl\u0131klar\u0131 ile beni desteklesinler? Bunun nedeni ger\u00e7eklik ve do\u011fruluk u\u011fruna olman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, benim ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yledi\u011fimi ve Meletos’un yalanc\u0131 oldu\u011funu bilmelerinin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir\u015fey olabilir mi?<\/p>\n Evet Atinal\u0131lar, savunmam i\u00e7in s\u00f6yleyebilece\u011fimin t\u00fcm\u00fc bu ve buna benzer \u015feyler. Gene de bir s\u00f6z daha ekleyebilirim. Belki de aran\u0131zdakilerden biri kendisinin benzer bir durumda, ya da \u00fcstelik daha da az dramatik bir durumda, yarg\u0131\u00e7lara nas\u0131l ya\u015fl\u0131 g\u00f6zlerle yalvar\u0131p ricalarda bulundu\u011funu, nas\u0131l duyguland\u0131r\u0131c\u0131 bir tav\u0131rla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra daha bir\u00e7ok akrabas\u0131n\u0131 ve dostunu mahkemeye g\u00f6sterdi\u011fini an\u0131msad\u0131\u011f\u0131nda, benim b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla ya\u015fam\u0131m tehlikedeyken b\u00f6yle \u015feylerden hi\u00e7 birini yapmayaca\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bana g\u00fccenebilir. Z\u0131tl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ren biri belki de bana kar\u015f\u0131 d\u00f6nebilir ve bu noktada benden ho\u015flanmayarak \u00f6fke ile bana kar\u015f\u0131 oy verebilir. \u015eimdi, e\u011fer aran\u0131zda b\u00f6yle bir insan varsa,\u2014l\u00fctfen dikkat edin, var demiyorum\u2014, ona hakl\u0131 olarak \u015fu yan\u0131t\u0131 veriyorum: Dostum, ben bir insan\u0131m, ve ba\u015fka insanlar gibi etten ve kemikten bir yarat\u0131\u011f\u0131m, Homer’in dedi\u011fi gibi, ”tahtadan ya da ta\u015ftan” de\u011fil ama insan ana babadan do\u011fdum ve sonu\u00e7 olarak akrabalar\u0131m var; ve evet Atinal\u0131lar, bir ailem, \u00fc\u00e7 o\u011flum var, biri hemen hemen yeti\u015fkin, ve \u00f6teki ikisi hen\u00fcz gen\u00e7; ve gene de sizlerden bir ba\u011f\u0131\u015flama dilenmek i\u00e7in onlardan hi\u00e7 birini buraya getirmeyece\u011fim. Ve ni\u00e7in mi getirmeyece\u011fim? Herhangi bir dikba\u015fl\u0131l\u0131ktan ya da sizlere sayg\u0131s\u0131zl\u0131ktan de\u011fil. \u00d6l\u00fcmden korkup korkmad\u0131\u011f\u0131m\u0131n bu konuyla hi\u00e7 ilgisi yok. Ama, kamu oyuna duydu\u011fum sayg\u0131 y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6yle bir davran\u0131\u015f bana benim kendim i\u00e7in, sizler i\u00e7in ve b\u00fct\u00fcn devlet i\u00e7in utand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Benim ya\u015f\u0131ma ula\u015fan ve hak etmi\u015f olsun ya da olmas\u0131n bir bilgenin \u00fcn\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan biri i\u00e7in bu y\u00f6ntemleri kullanmak do\u011fru olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne olursa olsun d\u00fcnya Sokrates’in herhangi bir yolda ba\u015fka insanlar\u0131n \u00e7o\u011fundan \u00fcst\u00fcn oldu\u011funa karar vermi\u015ftir. Ve e\u011fer aran\u0131zda bilgelik ve y\u00fcreklilikte ve herhangi bir ba\u015fka erdemde daha \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu s\u00f6ylenenler b\u00f6yle yaparak kendilerini baya\u011f\u0131la\u015ft\u0131racak olurlarsa, davran\u0131\u015flar\u0131 nas\u0131l utand\u0131r\u0131c\u0131 olur! Mahkum edildiklerinde \u00e7ok tuhaf davran\u0131\u015flar g\u00f6steren bir\u00e7ok \u00fcnl\u00fc insan g\u00f6rd\u00fcm; e\u011fer \u00f6lecek olurlarsa ba\u015flar\u0131na korkun\u00e7 bir\u015fey gelece\u011fini, ve e\u011fer ya\u015famalar\u0131na bir izin verecek olursan\u0131z \u00f6l\u00fcms\u00fcz olacaklar\u0131n\u0131 san\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcler; ve bana kal\u0131rsa b\u00f6yle \u015feyler kentimizin onurunu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, ve yolu buraya d\u00fc\u015fecek bir yabanc\u0131ya Atina’n\u0131n en se\u00e7kin erkeklerinin, onlara Atinal\u0131lar\u0131n kendileri taraf\u0131ndan onur ve yetki verilmesine kar\u015f\u0131n, kad\u0131nlardan daha iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Ve diyorum ki aram\u0131zda bir sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olanlar taraf\u0131ndan bu t\u00fcr \u015feylerin yap\u0131lmamas\u0131 gerekir; ve e\u011fer yaparlarsa, onlara izin vermemeniz gerekir; tersine, ac\u0131kl\u0131 bir sahne yaratan ve kenti g\u00fcl\u00fcn\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcren insan\u0131 mahkum etmeye sessizce davranan birinden daha haz\u0131r oldu\u011funuzu g\u00f6stermelisiniz. Ama sayg\u0131nl\u0131k sorununu bir yana atarsak, bir yarg\u0131c\u0131 bilgilendirmek ve inand\u0131rmak yerine ondan bir iyilik istemede, ve b\u00f6ylece bir ba\u011f\u0131\u015flanma elde etmede san\u0131r\u0131m yanl\u0131\u015f bir\u015fey vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun \u00f6devi bir t\u00fcre arma\u011fan\u0131 sunmak de\u011fil, ama yarg\u0131da bulunmakt\u0131r; ve kendi keyfine g\u00f6re de\u011fil ama yasalara g\u00f6re yarg\u0131da bulunaca\u011f\u0131na yemin etmi\u015ftir; ve ne biz sizi bu yemini bozma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcreklendirmeli, ne de siz kendinize bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa kap\u0131lma iznini vermelisiniz, bu sizin de bizim de inanc\u0131m\u0131za ayk\u0131r\u0131d\u0131r. O zaman benden onursuz ve yanl\u0131\u015f ve inanc\u0131ma ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015feyleri yapmam\u0131 istemeyin, \u00f6zellikle \u015fimdi, Meletos’un savcas\u0131 \u00fczerine dinsizlikle su\u00e7lanmakta oldu\u011fum s\u0131rada. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Atinal\u0131lar, e\u011fer sizi dileklerin g\u00fcc\u00fcyle inand\u0131r\u0131rsam ve yeminlerinizi \u00e7i\u011fnemeye zorlarsam, o zaman size hi\u00e7bir tanr\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretiyor, ve kendi savunmamda ger\u00e7ekte kendimi onlara inanmamakla su\u00e7luyor olaca\u011f\u0131m. Ama durum b\u00f6yle de\u011fildir ve bunu yapman\u0131n \u00e7ok uza\u011f\u0131nday\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc tanr\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor, ve su\u00e7lay\u0131c\u0131lar\u0131mdan herhangi birinin onlara inand\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha y\u00fcksek bir anlamda inan\u0131yorum. Ve davam\u0131 sizin i\u00e7in ve benim i\u00e7in en iyi yolda belirlemeniz \u00fczere sizlere ve Tanr\u0131ya b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n [Mahkeme oylama yapar ve Sokrates’i su\u00e7lu bulur. Oylar\u0131n\u0131zla beni mahkum ettiniz, Atinal\u0131lar; ve e\u011fer buna bir i\u00e7erleme g\u00f6stermiyorsam bunun nedenleri var. En ba\u015fta bunu bekliyordum, ve beni as\u0131l \u015fa\u015f\u0131rtan yaln\u0131zca oylar\u0131n b\u00f6yle yak\u0131n olmas\u0131 oldu; \u00e7\u00fcnk\u00fc bana kar\u015f\u0131 olan \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum; ama \u015fimdi, e\u011fer otuz oy daha \u00f6te yana ge\u00e7mi\u015f olsayd\u0131, aklanm\u0131\u015f olacakt\u0131m. \u00dcstelik \u015fimdi bile Meletos’un su\u00e7lamas\u0131ndan kurtulmu\u015f oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Dahas\u0131, Anitus ve Likon’un yard\u0131m\u0131 olmasayd\u0131, yasan\u0131n gerektirdi\u011fi gibi oylar\u0131n be\u015fte birini alamayacak oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r, ki bu durumda kendisi bin drahmal\u0131k cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n \u015eimdi ceza olarak \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6neriyorsunuz. Kendi pay\u0131ma ben ne \u00f6nermeliyim, Atinal\u0131lar? A\u00e7\u0131kt\u0131r ki hakk\u0131m olan\u0131. Ve hakk\u0131m nedir? B\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131m boyunca bo\u015f durmaya hi\u00e7bir anlam vermemi\u015f oldu\u011fum i\u00e7in, ama insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri, para kazanmay\u0131, ev ge\u00e7indirmeyi ve askeri g\u00f6revleri, kamu toplant\u0131lar\u0131nda konu\u015fmay\u0131, memurluklar\u0131, komplolar\u0131, partileri g\u00f6zard\u0131 etti\u011fim i\u00e7in katlanmam ya da \u00f6demem gereken as\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k nedir? Ger\u00e7ekte bir politikac\u0131 olarak ya\u015famak i\u00e7in gere\u011finden \u00f6te d\u00fcr\u00fcst oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnerek, size ya da kendime hi\u00e7bir yarar\u0131m\u0131n olamayaca\u011f\u0131 yerlere gitmedim; ama her birinize ki\u015fisel olarak en b\u00fcy\u00fck iyilikte bulunabilece\u011fim her yere gittim, ve aran\u0131zda herkesi kendisine bakmas\u0131 gerekti\u011fine, ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce erdem ve bilgeli\u011fi aramas\u0131 gerekti\u011fine, devletin \u00e7\u0131karlar\u0131yla kayg\u0131lanmadan \u00f6nce devletin kendisi ile kayg\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fine inand\u0131rmaya, t\u00fcm eylemlerinde uymas\u0131 gereken d\u00fczenin bu oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu yolda davrand\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in neyi hak ediyorum? Hi\u00e7 ku\u015fkusuz iyi bir \u015fey, ey Atinal\u0131lar, e\u011fer ger\u00e7ekte ne olmas\u0131 gerekti\u011finin hesab\u0131n\u0131 yapacak olursam; ve bu \u00f6d\u00fcl ona uygun d\u00fc\u015fecek bir\u015fey de olmal\u0131d\u0131r. Size iyilik eden ve bo\u015f zaman\u0131 sizleri bilgilendirebilmek i\u00e7in isteyen yoksul birine uygun bir \u00f6d\u00fcl ne olacakt\u0131r? Belediye binas\u0131nda konuklanmas\u0131ndan daha uygun bir \u00f6d\u00fcl olamaz, sevgili Atinal\u0131lar\u2014bir \u00f6d\u00fcl ki, onu Olimpia’da at ya da araba yar\u0131\u015f\u0131n\u0131 kazanan yurtta\u015ftan \u00e7ok daha fazla hak etmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o size mutlulu\u011fun yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc verir, ama ben ise kendisini; \u00e7\u00fcnk\u00fc yoksulluk i\u00e7inde olan o de\u011fil ama benim. Ve e\u011fer cezay\u0131 hakl\u0131 olarak hesaplayacak olursam, kar\u015f\u0131l\u0131k budur: Belediye binas\u0131nda konuklanmal\u0131y\u0131m.<\/p>\n Belki de \u015fimdi s\u00f6ylediklerimle size meydan okudu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz, t\u0131pk\u0131 daha \u00f6nce g\u00f6zya\u015flar\u0131 ve dualar konusunda s\u00f6ylediklerimde oldu\u011fu gibi. Ama bu do\u011fru de\u011fil. Daha\u00e7ok hi\u00e7bir zaman bile bile birine k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmam\u0131\u015f oldu\u011fuma inand\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in b\u00f6yle konu\u015fuyorum, \u00fcstelik zaman \u00e7ok k\u0131sa oldu\u011fu i\u00e7in sizi inand\u0131ramam\u0131\u015f olsam bile. E\u011fer ba\u015fka kentlerde oldu\u011fu gibi Atina’da da bir \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na bir g\u00fcnde karar verilmemesi konusunda bir yasa olsayd\u0131, o zaman inan\u0131yorum ki sizleri inand\u0131rabilirdim. Ama b\u00fcy\u00fck iftiralar\u0131 bir anda \u00e7\u00fcr\u00fctemem; ve, hi\u00e7bir zaman bir ba\u015fkas\u0131na haks\u0131zl\u0131k yapmad\u0131\u011f\u0131ma inand\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, hi\u00e7 ku\u015fkusuz kendime de haks\u0131zl\u0131k yapmayaca\u011f\u0131m. Kendime herhangi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc haketti\u011fimi s\u00f6ylemeyece\u011fim, ya da herhangi bir ceza \u00f6nermeyece\u011fim. Ni\u00e7in \u00f6nereyim? Meletos’un \u00f6nerdi\u011fi \u00f6l\u00fcm cezas\u0131ndan korktu\u011fum i\u00e7in mi? \u00d6l\u00fcm\u00fcn iyi mi k\u00f6t\u00fc m\u00fc oldu\u011funu bilmiyorsam, ni\u00e7in k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu \u00e7ok iyi bildi\u011fim bir cezay\u0131 \u00f6nereyim? Hapis mi diyeyim? G\u00fcnlerimi ni\u00e7in hapiste ge\u00e7ireyim, ve oras\u0131 i\u00e7in herhangi bir zamanda se\u00e7ilen memurlar\u0131n\u2014Onbirlerin\u2014k\u00f6lesi olay\u0131m? Bir para cezas\u0131, ve \u00f6deyinceye dek bir hapis cezas\u0131 m\u0131 olsun? Kar\u015f\u0131\u00e7\u0131k\u0131\u015f ayn\u0131d\u0131r. Hapiste yatmam gerekecek \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6deyecek hi\u00e7 param yok. Ve e\u011fer s\u00fcrg\u00fcn dersem (ve belki de benim i\u00e7in bu cezay\u0131 kabul edeceksiniz), e\u011fer s\u00f6ylemlerime ve s\u00f6zlerime benim yurtta\u015flar\u0131m olan sizler dayanamaz ve onlar\u0131 daha fazla istemeyecek denli a\u011f\u0131r ve u\u011fursuz bulurken, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bana dayanabilece\u011fini bekleyecek denli usd\u0131\u015f\u0131 isem, ger\u00e7ekten de g\u00f6z\u00fcm ya\u015fam sevgisi taraf\u0131ndan k\u00f6reltilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Hay\u0131r, Atinal\u0131lar, ger\u00e7ekten de bu olacak bir\u015fey de\u011fil. Ve benim ya\u015f\u0131mda kentten kente dola\u015farak, s\u00fcrekli olarak s\u00fcrg\u00fcn yerimi de\u011fi\u015ftirerek, ve her zaman kovularak nas\u0131l bir ya\u015fam s\u00fcrerdim? \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn\u00fcyle eminim ki nereye gidersem gideyim, orada da burada oldu\u011fu gibi gen\u00e7 insanlar ba\u015f\u0131ma \u00fc\u015f\u00fc\u015fecekler; ve e\u011fer onlar\u0131 uzakla\u015ft\u0131racak olursam, onlar\u0131n iste\u011fi \u00fczerine b\u00fcy\u00fckleri beni kovacak; ve e\u011fer gelmelerine izin verirsem, onlar u\u011fruna babalar\u0131 ve dostlar\u0131 beni kovacak.<\/p>\n Biri diyecektir: Evet, Sokrates, ama bizden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra dilini tutamaz m\u0131s\u0131n, yabanc\u0131 bir kente gidersin, ve kimsenin i\u015fine kar\u0131\u015fmazs\u0131n? \u015eimdi size bunu nas\u0131l yan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlatmak benim i\u00e7in ger\u00e7ekten de g\u00fc\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc size dersem ki dedi\u011finiz gibi yapmak Tanr\u0131ya boyun e\u011fmemek olacakt\u0131r, ve dolay\u0131s\u0131yla dilimi tutmam olanakl\u0131 de\u011fildir, ciddi oldu\u011fuma inanmayacaks\u0131n\u0131z; ve e\u011fer yine erdem konusunda ve benim kendimi ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131 duydu\u011funuz ba\u015fka \u015feyler konusunda g\u00fcndelik s\u00f6ylem insan i\u00e7in en iyi olan \u015feydir, ve sorgulanmayan ya\u015fam ya\u015famaya de\u011fmezdir dersem, bana inanman\u0131z daha da g\u00fc\u00e7 olacakt\u0131r. Gene de do\u011fru olan\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorum, \u00fcstelik sizi buna inand\u0131rmak benim i\u00e7in g\u00fc\u00e7 olsa da. Bundan ba\u015fka, bir ceza \u00e7ekmeyi hak etti\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye hi\u00e7 al\u0131\u015fmad\u0131m. E\u011fer param olsayd\u0131, \u00f6demek zorunda oldu\u011fumun t\u00fcm\u00fcn\u00fc bir ceza olarak \u00f6demeyi \u00f6nerirdim, \u00e7\u00fcnk\u00fc bundan hi\u00e7bir zarar g\u00f6rmezdim. Ama hi\u00e7 param yok, ve dolay\u0131s\u0131yla sizden cezay\u0131 olanaklar\u0131mla orant\u0131l\u0131 k\u0131lman\u0131z\u0131 istemek zorunday\u0131m. Evet, belki de bir minaya g\u00fcc\u00fcm yeter, ve bu y\u00fczden o cezay\u0131 \u00f6neriyorum; Platon, Krito, Kritobulus ve Appolondorus, buradaki dostlar\u0131m, beni otuz mina demeye zorluyorlar, kefillerim olacaklar. O zaman ceza otuz mina olsun; bu insanlar sizin i\u00e7in kefil olarak yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n [Mahkeme bir oylama daha yapar ve Sokrates’i \u00f6l\u00fcme mahkum eder.]<\/p>\n Kenti karalayanlar\u0131n size verecekleri k\u00f6t\u00fc ad\u0131 i\u015fitmek i\u00e7in \u00e7ok beklemeniz gerekmeyecek, ey Atinal\u0131lar; Sokrates’i, bir bilgeyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u00fcz diyecekler; ve sizi k\u0131namak istediklerinde bana bilge diyecekler, \u00fcstelik bilge olmasam bile. E\u011fer biraz beklemi\u015f olsayd\u0131n\u0131z, iste\u011finizi do\u011fan\u0131n s\u00fcreci kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f olacakt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rebilece\u011finiz gibi ya\u015f\u0131m \u00e7ok ilerledi, ve \u00f6l\u00fcm beni \u00e7ok uzakta beklemiyor. \u015eimdi hepinize de\u011fil, ama yaln\u0131zca beni \u00f6l\u00fcme mahkum edenlere s\u00f6yl\u00fcyorum. Ve onlara diyecek bir ba\u015fka \u015feyim daha var: Belki de ba\u011f\u0131\u015flanmam\u0131 sa\u011flayacak t\u00fcrde s\u00f6zler s\u00f6ylemedi\u011fim i\u00e7in mahkum oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz, demek istiyorum ki, aklanmak i\u00e7in gereken her\u015feyi yapmay\u0131 ve s\u00f6ylemeyi uygun bulmam\u0131\u015f oldu\u011fum i\u00e7in. Hi\u00e7 de de\u011fil; mahkum olmama g\u00f6t\u00fcren eksiklik hi\u00e7 ku\u015fkusuz s\u00f6zc\u00fcklerin eksikli\u011fi de\u011fildi. Bu i\u015fitmeyi en \u00e7ok istedi\u011finiz t\u00fcrden konu\u015fmay\u0131 yapt\u0131racak utanmazl\u0131\u011f\u0131n ya da y\u00fczs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn ya da e\u011filimin olmamas\u0131yd\u0131\u2014a\u011flamak ve inlemek ve yakarmak, ve ba\u015fkalar\u0131ndan i\u015fitmeye al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ama ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm gibi bana yak\u0131\u015fmayacak ba\u015fka pek\u00e7ok \u015feyi yapmak. O s\u0131rada tehlikeye kar\u015f\u0131n \u00f6zg\u00fcr bir insana yara\u015fmayacak hi\u00e7bir\u015fey yapmamam gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm; ve \u015fimdi de savunma bi\u00e7emimden hi\u00e7bir pi\u015fmanl\u0131k duymuyorum; sizin istedi\u011finiz gibi konu\u015fup ya\u015famaktansa, kendim gibi konu\u015fup \u00f6lmeyi ye\u011flerim. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015fta oldu\u011fu gibi yasa kar\u015f\u0131s\u0131nda da benim ya da herhangi bir insan\u0131n \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7man\u0131n her yoluna ba\u015fvurmamas\u0131 gerekir. Sava\u015fta s\u0131k s\u0131k oldu\u011fu gibi, bir insan silahlar\u0131n\u0131 f\u0131rlat\u0131p onu kovalayanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u00f6l\u00fcmden kurtulabilir; ve ba\u015fka tehlikelerde de, e\u011fer bir insan her\u015feyi s\u00f6ylemeye ve yapmaya istekli ise, \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7man\u0131n ba\u015fka yollar\u0131 vard\u0131r. G\u00fc\u00e7l\u00fck, dostlar\u0131m, \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7\u0131nmak de\u011fil, ama haks\u0131zl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00f6l\u00fcmden daha h\u0131zl\u0131 ko\u015far. Ve ya\u015fl\u0131 ve yava\u015f oldu\u011fum i\u00e7in daha yava\u015f ko\u015fucu beni yakalad\u0131; ama su\u00e7lay\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131n uyan\u0131k ve \u00e7evik olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, h\u0131zl\u0131 ko\u015fucu taraf\u0131ndan, haks\u0131zl\u0131k taraf\u0131ndan yakaland\u0131lar. Ve \u015fimdi sizin taraf\u0131n\u0131zdan mahkum edilmi\u015f olarak \u00f6l\u00fcm cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmek \u00fczere ayr\u0131l\u0131yorum,\u2014onlar da ger\u00e7eklik taraf\u0131ndan mahkum edilmi\u015f olarak kendi yollar\u0131na gidiyorlar\u2014k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve yanl\u0131\u015fl\u0131k cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmek \u00fczere; ve \u00f6d\u00fcl\u00fcme sar\u0131lmal\u0131y\u0131m, onlar da kendilerininkine. San\u0131r\u0131m bu t\u00fcr \u015feyler yazg\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilirler\u2014ve san\u0131r\u0131m iyidirler.<\/p>\n Ve \u015fimdi, beni mahkum eden insanlar, sizlere seve seve bir bilici gibi konu\u015faca\u011f\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6lmek \u00fczereyim, ve \u00f6l\u00fcm saatinde insanlara peygamberlik g\u00fcc\u00fc ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r. Ve katillerim olan sizlere \u00f6nceden bildiriyorum ki, benim ayr\u0131lmamdan hemen sonra bana verdi\u011finiz cezadan \u00e7ok daha a\u011f\u0131r\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz sizleri bekliyor olacakt\u0131r. Sizi su\u00e7layandan ka\u00e7abilmek ve ya\u015famlar\u0131n\u0131z\u0131n bir hesab\u0131n\u0131 vermemek i\u00e7in beni \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u00fcz. Ama sonu\u00e7 bekledi\u011finiz gibi de\u011fil, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131kacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fimdikilerden daha \u00e7ok su\u00e7lay\u0131c\u0131n\u0131z olacak; \u015fimdiye dek onlar\u0131 durduruyordum; ve daha gen\u00e7 olduklar\u0131 i\u00e7in \u00fczerinize daha sert gelecekler, ve onlara daha \u00e7ok i\u00e7erleyeceksiniz. E\u011fer insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek birinin k\u00f6t\u00fc ya\u015famlar\u0131n\u0131z\u0131 k\u0131namas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilece\u011finizi san\u0131yorsan\u0131z, yan\u0131l\u0131yorsunuz; bu ka\u00e7\u0131\u015f yolu ne olanakl\u0131 ne de onurludur; en kolay ve en soylu kurtulu\u015f yolu ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaktan de\u011fil ama kendini geli\u015ftirmekten ge\u00e7er. Ayr\u0131lmadan \u00f6nce beni mahkum etmi\u015f olan yarg\u0131\u00e7lara s\u00f6yleyece\u011fim \u00f6ng\u00f6r\u00fc bu.<\/p>\n Beni aklamak i\u00e7in oy veren dostlara gelince, memurlar i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131rken, ve ben \u00f6lmem gereken yere gitmeden \u00f6nce, sizlere burada yer alan bu olay konusunda bir\u015feyler s\u00f6ylemek istiyorum. O zaman biraz daha kal\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaman varken pekala biraz daha konu\u015fabiliriz. Benim dostlar\u0131ms\u0131n\u0131z, ve size ba\u015f\u0131ma gelen bu olay\u0131n anlam\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyi isterdim. Ey yarg\u0131\u00e7lar\u0131m\u2014\u00e7\u00fcnk\u00fc size ger\u00e7ekten yarg\u0131\u00e7lar\u0131m diyebilirim\u2014sizlere harika bir olaydan s\u00f6z etmek istiyorum. \u015eimdiye dek kayna\u011f\u0131 i\u00e7imdeki bilici olan tanr\u0131sal yeti, belki herhangi bir sorunda bir dil s\u00fcr\u00e7mesi ya da herhangi bir yanl\u0131\u015fl\u0131k yapabilirim diye, s\u00fcrekli olarak \u00f6nemsiz \u015feylerde bile bana kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131; ve \u015fimdi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi en son ve en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fck olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek olan ve genellikle \u00f6yle oldu\u011funa inan\u0131lan \u015fey ba\u015f\u0131ma geldi. Ama tanr\u0131sal i\u015faret ne sabah evden ayr\u0131l\u0131rken, ne mahkemenin yolundayken, ne de konu\u015furken s\u00f6yleyecek oldu\u011fum hi\u00e7bir \u015fey i\u00e7in hi\u00e7bir kar\u015f\u0131tl\u0131k belirtisi g\u00f6stermedi; ve s\u0131k s\u0131k bir konu\u015fman\u0131n ortas\u0131nda durdurulmu\u015f olmama kar\u015f\u0131n, \u015fimdi \u00f6n\u00fcmdeki sorun konusunda bilici s\u00f6yledi\u011fim ya da yapt\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7bir\u015feyde bana kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131. Bu suskunlu\u011fun nedeni olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fim nedir? Size s\u00f6yleyeyim. Bu ba\u015f\u0131ma gelenin iyi bir \u015fey oldu\u011funun, ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn k\u00f6t\u00fc bir\u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin yan\u0131lmakta olduklar\u0131n\u0131n bir belirtisidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyi bir \u015fey yapmak \u00fczere olmasayd\u0131m, al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k uyar\u0131 bana kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz.<\/p>\n Bir ba\u015fka yolda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek \u00f6l\u00fcm\u00fcn bir iyilik oldu\u011funu ummak i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir neden oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcm \u015fu iki \u015feyden biri olmal\u0131d\u0131r: ya bir hi\u00e7lik ve hi\u00e7bir \u015fey duymama durumudur, ya da, dedikleri gibi, ruhun bir de\u011fi\u015fimi ve bu d\u00fcnyadan bir ba\u015fkas\u0131na bir g\u00f6\u00e7\u00fcd\u00fcr. \u015eimdi, e\u011fer hi\u00e7bir \u015fey duyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama d\u00fc\u015flerin bile rahats\u0131z etmedi\u011fi birinin uykusu gibi bir uyku oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z, \u00f6l\u00fcm anlat\u0131lamayacak denli b\u00fcy\u00fck bir kazan\u00e7 olacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer bir insan uykusunun d\u00fc\u015fler taraf\u0131ndan bile rahats\u0131z edilmemi\u015f oldu\u011fu geceyi se\u00e7ecek olsayd\u0131, ve bunu ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6teki g\u00fcnleri ve geceleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131p sonra bize ya\u015fam\u0131 boyunca bu geceden daha iyi ve daha ho\u015f ka\u00e7 g\u00fcn ve ka\u00e7 gece ge\u00e7irdi\u011fini s\u00f6yleyecek olsayd\u0131, san\u0131r\u0131m herhangi bir insan\u2014s\u0131radan bir insan de\u011fil ama giderek b\u00fcy\u00fck kral bile\u2014\u00f6tekilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6yle g\u00fcnlerin ya da gecelerin say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulurdu. \u015eimdi e\u011fer \u00f6l\u00fcm b\u00f6yle bir do\u011fadaysa, o zaman \u00f6lmek kazan\u00e7t\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bengilik o zaman yaln\u0131zca tek bir gecedir. Ama e\u011fer \u00f6l\u00fcm bir ba\u015fka yere yolculuk ise, ve orada, dedikleri gibi, \u00f6l\u00fcler kal\u0131yorsa, bundan daha b\u00fcy\u00fck ne olabilir, ey dostlar\u0131m ve yarg\u0131\u00e7lar\u0131m? E\u011fer ger\u00e7ekten de biri a\u015fa\u011f\u0131daki d\u00fcnyaya var\u0131rsa, ve bu d\u00fcnyadaki t\u00fcre \u00f6\u011fretmenlerinden kurtulup orada yarg\u0131da bulunduklar\u0131 s\u00f6ylenen ger\u00e7ek yarg\u0131\u00e7lar\u0131 bulursa\u2014Minos ve Rhadamanthus ve Aeakus ve Triptolemus, ve Tanr\u0131n\u0131n kendi ya\u015famlar\u0131nda d\u00fcr\u00fcst olmu\u015f olan ba\u015fka o\u011fullar\u0131\u2014, o zaman yolculuk onu yapmaya de\u011ferdir. Orfeus ve Musaeu ile, Hesiod ve Homer ile konu\u015fabilmek i\u00e7in insan neler vermezdi? Hay\u0131r, e\u011fer bu do\u011fruysa, bir\u00e7ok kez \u00f6lmeyi kabul ederim. Ben kendim de orada Palamedes ile, Telamon’un o\u011flu Ajax ile, ve haks\u0131z bir yarg\u0131 yoluyla \u00f6lm\u00fc\u015f ba\u015fka bir\u00e7ok eski kahraman ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p konu\u015fmay\u0131 harika bir\u015fey olarak kabul ediyorum; ve san\u0131r\u0131m ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir haz verecektir. Her\u015feyden \u00f6nce, o zaman ger\u00e7ek ve yanl\u0131\u015f bilgi \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmam\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fim; bu d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi sonrakinde de; ve kimin bilge oldu\u011funu, ve kimin bilgelik taslad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulaca\u011f\u0131m. B\u00fcy\u00fck Truva seferinin \u00f6nderini sorgulayabilmek i\u00e7in, ey yarg\u0131\u00e7lar, bir insan neler vermez; ya da Odisseus’u ve Sisifos’u, ya da say\u0131s\u0131z ba\u015fka erkek ve kad\u0131n\u0131! Onlarla s\u00f6yle\u015fide ve onlara sorular sormada nas\u0131l sonsuz bir haz olacakt\u0131r! Bir ba\u015fka d\u00fcnyada, ne olursa olsun, bir insan\u0131 sorular sordu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcrmezler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizlerden daha mutlu olman\u0131n yan\u0131s\u0131ra, e\u011fer s\u00f6ylenen do\u011fruysa, \u00f6l\u00fcms\u00fcz olacaklard\u0131r. Ayr\u0131lma saati geldi, ve kendi yollar\u0131m\u0131za gidiyoruz\u2014ben \u00f6lmeye, siz ya\u015famaya. Hangisinin daha iyi oldu\u011funu yaln\u0131zca Tanr\u0131 bilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u00fc\u00e7l\u00fck, dostlar\u0131m, \u00f6l\u00fcmden ka\u00e7\u0131nmak de\u011fil, ama haks\u0131zl\u0131ktan ka\u00e7\u0131nmakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00f6l\u00fcmden daha h\u0131zl\u0131 ko\u015far. Sizin istedi\u011finiz gibi konu\u015fup ya\u015famaktansa, kendim gibi konu\u015fup \u00f6lmeyi ye\u011flerim. Beni su\u00e7layanlar\u0131n \u00fczerinizde nas\u0131l bir etki b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131 bilemem, Atinal\u0131lar; ama \u00f6ylesine inand\u0131r\u0131c\u0131 konu\u015ftular ki, neredeyse bana kendimi unutturdular; ve gene de s\u00f6ylediklerinin hemen hemen tek bir s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bile do\u011fru de\u011fil. Ama […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4236","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n
Sizlere benim taraf\u0131mdan aldat\u0131lmamak i\u00e7in kendinizi kollaman\u0131z gerekti\u011fi \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok inand\u0131r\u0131c\u0131 bir konu\u015fmac\u0131 oldu\u011fum s\u00f6ylendi. Asl\u0131nda a\u011fz\u0131m\u0131 a\u00e7ar a\u00e7maz b\u00fcy\u00fck bir konu\u015fmac\u0131 olmaktan nas\u0131l uzak oldu\u011fumu g\u00f6sterece\u011fimi bile bile bunu s\u00f6ylemeleri bana \u00e7ok utanmazca g\u00f6r\u00fcnd\u00fc
\u2014hi\u00e7 ku\u015fkusuz usta bir konu\u015fmac\u0131 ile demek istedikleri \u015fey ger\u00e7ekli\u011fi dile getiren biri de\u011filse. Ama demek istedikleri buysa, usta bir konu\u015fmac\u0131 oldu\u011fumu kabul ederim, hi\u00e7 ku\u015fkusuz onlarla ayn\u0131 tarzda olmamak \u00fczere. Evet, dedi\u011fim gibi, s\u00f6yledikleri aras\u0131nda ger\u00e7ek tek bir s\u00f6zc\u00fck bile yok; ama benden yaln\u0131zca ger\u00e7e\u011fi i\u015fiteceksiniz. Gene de, Atinal\u0131lar, onlar\u0131nki gibi g\u00fczel s\u00f6zlerle ve deyimlerle s\u00fcslenmi\u015f bir konu\u015fma bi\u00e7iminde de\u011fil. Hay\u0131r, hi\u00e7 de de\u011fil; benden duyacaklar\u0131n\u0131z dosdo\u011fru o anda akl\u0131ma gelen s\u00f6zler ve uslamlamalar olacakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6ylediklerimin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Asl\u0131nda, benim gibi ya\u015fl\u0131 bir insana sizlerin kar\u015f\u0131s\u0131na s\u00f6zlerini ho\u015f g\u00f6stermeye \u00e7abalayan gen\u00e7 bir s\u00f6ylevci gibi \u00e7\u0131kmak yak\u0131\u015fmaz<\/p>\n
Benim i\u00e7in do\u011fru olan \u015fey ilkin bana y\u00f6neltilen ilk yalanc\u0131 su\u00e7lamalara ve beni ilk su\u00e7layanlara kar\u015f\u0131 savunma yapmakt\u0131r, ve ard\u0131ndan daha sonraki su\u00e7lamalara ve su\u00e7lay\u0131c\u0131lara ge\u00e7ece\u011fim. Bu ayr\u0131m\u0131 yap\u0131yorum \u00e7\u00fcnk\u00fc sizden \u00f6nce bir\u00e7oklar\u0131 taraf\u0131ndan y\u0131llarca yalan yanl\u0131\u015f su\u00e7land\u0131m; ve bunlardan Anitus ve arkada\u015flar\u0131ndan oldu\u011fundan daha \u00e7ok korkar\u0131m, \u00fcstelik onlar\u0131n da kendi yollar\u0131nda olduk\u00e7a tehlikeli olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n. Ama sizleri daha birer \u00e7ocukken yakalay\u0131p kafalar\u0131n\u0131z\u0131 bana kar\u015f\u0131 do\u011fru olmayan su\u00e7lamalarla dolduran \u00f6tekiler \u00e7ok daha tehlikelidir. Bunlar bir Sokrates’ten, yukar\u0131da g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki \u015feyler hakk\u0131nda kafas\u0131n\u0131 yorup a\u015fa\u011f\u0131da yeralt\u0131ndaki \u015feyleri ara\u015ft\u0131ran, zay\u0131f uslamlamay\u0131 kuvvetliye \u00e7eviren bir bilge insandan s\u00f6z ettiler. Beni korkutan su\u00e7lay\u0131c\u0131lar bu masal\u0131 yayanlard\u0131r, Atinal\u0131lar; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 dinleyenler b\u00f6yle \u015feyleri ara\u015ft\u0131ranlar\u0131n tanr\u0131lara tap\u0131nmaya bile inanmad\u0131klar\u0131n\u0131 san\u0131rlar. Dahas\u0131, bunlar say\u0131ca kalabal\u0131kt\u0131r, ve bana kar\u015f\u0131 su\u00e7lamalar\u0131 eskilere gider, ve \u00fcstelik bu su\u00e7lamalar\u0131 onlara en kolay inanabilece\u011finiz \u00e7a\u011fda yapt\u0131lar
\u2014\u00e7ocuklu\u011funuzda, ya da belki de gen\u00e7li\u011finizde; ve yarg\u0131 g\u0131yaben verildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc beni savunacak kimse yoktu. Ve t\u00fcm bunlar\u0131n i\u00e7inde en usd\u0131\u015f\u0131 olan\u0131 su\u00e7lay\u0131c\u0131lar\u0131m\u0131n pek\u00e7o\u011funu tan\u0131mamam ve adlar\u0131n\u0131 bile bilmememdir
\u2014tek bir durum, bir g\u00fcld\u00fcr\u00fc ozan\u0131n\u0131n2 durumu d\u0131\u015f\u0131nda. K\u0131skan\u00e7l\u0131k ve \u00e7ekememezlikten sizi bana kar\u015f\u0131 d\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015f olanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc
\u2014ki bunlardan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca ba\u015fkalar\u0131ndan duyup inand\u0131klar\u0131n\u0131 yinelemi\u015flerdir
\u2014 t\u00fcm bu insanlar u\u011fra\u015f\u0131lmas\u0131 en g\u00fc\u00e7 olanlard\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 buraya getirtemem ve yak\u0131ndan sorgulayamam; bu y\u00fczden kendimi savunmak i\u00e7in bir bak\u0131ma g\u00f6lgelerle sava\u015fmak ve yan\u0131tlayacak kimse yokken sorgulamak zorunday\u0131m. O zaman l\u00fctfen, s\u00f6yledi\u011fim gibi, kar\u015f\u0131tlar\u0131m\u0131n iki s\u0131n\u0131fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc an\u0131msay\u0131n; birinciler su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 \u015fimdi getirmi\u015f olan yeniler, \u00f6tekiler \u00e7ok \u00f6nceden getirmi\u015f olan eskiler. Ve umar\u0131m kendimi ilkin ikincilere kar\u015f\u0131 savunmam\u0131n yerinde oldu\u011funu kabul edeceksiniz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n su\u00e7lamalar\u0131n\u0131 yenilerden \u00e7ok daha \u00f6nce ve \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fiddetle yapt\u0131klar\u0131n\u0131 duydunuz. Evet, \u015fimdi savunmam\u0131 yapmal\u0131y\u0131m, Atinal\u0131lar, ve b\u00f6ylesine uzun bir zamand\u0131r kafalar\u0131n\u0131za yerle\u015ftirilen bu iftiray\u0131 elimdeki bu k\u0131sa s\u00fcrede gidermeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131m. Asl\u0131nda e\u011fer benim i\u00e7in oldu\u011fu gibi sizler i\u00e7in de iyi olacaksa bunu ba\u015farabilmeyi ve savunmamda ba\u015far\u0131l\u0131 olmay\u0131 isterim. Ama san\u0131r\u0131m bu g\u00fc\u00e7 olacak, ve g\u00f6revin do\u011fas\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu \u00e7ok iyi anl\u0131yorum. Ne olursa olsun Tanr\u0131n\u0131n istedi\u011fi olacakt\u0131r, ve \u015fimdi yasaya boyun e\u011fmeli ve savunmam\u0131 yapmal\u0131y\u0131m.<\/p>\n
S\u00f6z\u00fcm\u00fc kesmeyin Atinal\u0131lar, dinleyin; beni sonuna dek dinleyece\u011finiz konusunda anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. S\u00f6yleyece\u011fim bir\u015fey daha var ki, belki de ba\u011f\u0131r\u0131\u015flara yol a\u00e7acak; ama beni dinlemenin sizler i\u00e7in iyi olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum, ve bu y\u00fczden l\u00fctfen g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc kesmenizi istiyorum. Bilmenizi istiyorum ki, e\u011fer ben dedi\u011fim gibi biriysem ve siz beni \u00f6ld\u00fcr\u00fcrseniz, beni incitti\u011finizden \u00e7ok kendinizi inciteceksiniz. Beni hi\u00e7bir\u015fey incitmeyecek\u2014ne Meletos ne de Anitus bunu yapabilir; bunu yapamazlar \u00e7\u00fcnk\u00fc inan\u0131yorum ki Tanr\u0131 yasas\u0131 k\u00f6t\u00fc bir insan\u0131n kendinden daha iyi birini incitmesine izin vermez. Anitus’un belki de onu \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fini, ya da s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderebilece\u011fini, ya da yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131ndan yoksun b\u0131rakabilece\u011fini yads\u0131m\u0131yorum; ve b\u00f6ylelikle o ve ba\u015fkalar\u0131 ona \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131klar\u0131n\u0131 sanabilirler; ama ben ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fte de\u011filim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fimdi yapmakta oldu\u011fu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn, haks\u0131z olarak bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 alma k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011funa inan\u0131yorum.<\/p>\n
Su\u00e7layan oylar\u0131n say\u0131s\u0131 281, aklayanlar\u0131nki 220’dir.
Sokrates bunun \u00fczerine ceza konusunda konu\u015fur.]<\/p>\n
Bu y\u00fczden, ey yarg\u0131\u00e7lar, \u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda umutsuz olmay\u0131n, ve pekinlikle bilin ki, ister bu ya\u015famda olsun isterse \u00f6l\u00fcmden sonra, iyi bir insan\u0131n ba\u015f\u0131na hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck gelemez. O ve onun olan hi\u00e7bir\u015fey Tanr\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00f6zard\u0131 edilmez; ne de benim yakla\u015fan sonum yaln\u0131zca bir \u015fans sonucunda olmu\u015ftur. Ama a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyorum ki benim i\u00e7in en iyisi \u015fimdi \u00f6lmek ve sorunlardan kurtulmak olacak. Bu y\u00fczden bilici hi\u00e7bir belirti vermedi. Bu nedenle de beni mahkum edenlere ya da su\u00e7layanlara k\u0131zg\u0131n de\u011filim; bana hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015f de\u011filler, ger\u00e7i beni mahkum etmedeki ama\u00e7lar\u0131 bana bir iyilik yapmak de\u011fil ama beni yaralamak olmu\u015f olsa da; ve bunun i\u00e7in onlar\u0131 biraz k\u0131nayabilirim. Gene de onlardan bana bir iyilikte bulunmalar\u0131n\u0131 isteyece\u011fim. O\u011fullar\u0131m b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri zaman, ey dostlar\u0131m, e\u011fer vars\u0131ll\u0131k konusunda ya da ba\u015fka herhangi bir\u015fey konusunda erdem i\u00e7in oldu\u011fundan daha fazla kayg\u0131 g\u00f6sterirlerse, ya da e\u011fer ger\u00e7ekte birer hi\u00e7ken bir\u015feymi\u015f gibi davran\u0131rlarsa, sizden onlar\u0131 cezaland\u0131rman\u0131z\u0131, benim sizlere s\u0131k\u0131nt\u0131 verdi\u011fim gibi onlara s\u0131k\u0131nt\u0131 vermenizi isteyece\u011fim; o zaman u\u011fruna kayg\u0131 duymalar\u0131 gereken \u015feyle kayg\u0131 duymad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, ger\u00e7ekte bir hi\u00e7ken bir\u015fey olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in, benim sizleri azarlad\u0131\u011f\u0131m gibi siz de onlar\u0131 azarlay\u0131n. E\u011fer bunu yaparsan\u0131z, hem ben hem de o\u011fullar\u0131m sizden hak\u00e7a davran\u0131\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015f olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n