Dersim katliam\u0131n\u0131n canl\u0131 tan\u0131\u011f\u0131 78 ya\u015f\u0131ndaki Ali \u015eirin, ‘Asker \u00fczerimize yayl\u0131m ate\u015fi a\u00e7\u0131nca da\u011fa ka\u00e7t\u0131k. K\u0131\u015f\u0131 da\u011fdaki ma\u011faralarda ge\u00e7irdik. Nenemi g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde s\u00fcng\u00fclediler’ diyerek, ya\u015fanan s\u00fcrece ayna tuttu.<\/p>\n
Devlet kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 16 bin; halk anlat\u0131mlar\u0131na ve tan\u0131klara g\u00f6re 90 bin ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 1938 Dersim katliam\u0131 T\u00fcrkiye tarihinde kara bir leke olarak duruyor.<\/p>\n
Binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne, binlercesinin de s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fam\u0131na neden olan katliam Dersimliler i\u00e7in kapanmayacak bir yara…<\/p>\n
Aradan ge\u00e7en 72 ge\u00e7en y\u0131la ra\u011fmen katliam\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc ‘d\u00fcn’ gibi hat\u0131rlayan 78 ya\u015f\u0131ndaki Ali \u015eirin, tan\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 ANF’ye anlatt\u0131.<\/p>\n
1932 y\u0131l\u0131nda Dersim’in P\u00fcl\u00fcm\u00fcr il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 Asgiri (Kocatepe) k\u00f6y\u00fcnde d\u00fcnyaya gelen Ali \u015eirin, annesini k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta kaybetti. Babas\u0131 ve kendisinden 2 ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fiyle birlikte ya\u015fama tutunmaya \u00e7al\u0131\u015fan Ali \u015eirin’in hayat\u0131 1938 y\u0131l\u0131nda bir daha d\u00fczelmeyecek \u015fekilde alt-\u00fcst oldu.<\/p>\n
ALAY KOMUTANI ‘K\u00d6Y\u00dc TERK ED\u0130N’ DED\u0130<\/p>\n
Dersim Katliam\u0131’n\u0131 anlat\u0131rken, d\u00f6nem d\u00f6nem bo\u011faz\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmlenen \u015eirin \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: ‘Dersim genelinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck tedirginlik vard\u0131. O g\u00fcn ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir g\u00fcnd\u00fc. Ben k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcm ama bunu sezebiliyordum. Ben babam\u0131n yan\u0131nda duruyordum. Millet kalabal\u0131k \u015fekilde gelip-gidiyordu. Ben babama ‘bunlar nereye gidiyor?’ diye sordum. Babam da bana ‘B\u00fcyar Baba Krater G\u00f6l\u00fc’ne gidiyorlar’ dedi. Ben o zamanlar 6-7 ya\u015flar\u0131nday\u0131m. ‘Niye gidiyorlar?’ diye sordum. Babam bana ‘Alay Komutan\u0131 halk\u0131 oraya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131’ dedi. Gittiler, geldiler. Alay komutan\u0131 k\u00f6yl\u00fclere ‘k\u00f6yde kimse kalmas\u0131n, herkes evini bo\u015falt\u0131p buray\u0131 terk etsin’ demi\u015f. Biz o g\u00fcn k\u00f6y\u00fc terk etmedik ama k\u00f6yden bir\u00e7ok ki\u015fi ayn\u0131 gece k\u00f6y\u00fc terk etti’<\/p>\n
‘KI\u015eI MA\u011eARALARDA GE\u00c7\u0130RD\u0130K’<\/p>\n
K\u00f6yden ayr\u0131lmak istemeyen ailelerin k\u00f6y\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131ndaki da\u011fa s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eirin, ‘K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn alt\u0131ndan ge\u00e7en bir dere vard\u0131. Biz bu dereye indik. Burada saklan\u0131yorduk. Bizim orada oldu\u011fumuzu fark eden askerler \u00fczerimize yayl\u0131m ate\u015fi a\u00e7t\u0131lar. Hepimiz derenin i\u00e7ine girdik. Sonra oradan ka\u00e7\u0131p k\u00f6y\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan da\u011fa gittik. Bu da\u011fda sarp kayalar, ma\u011faralar vard\u0131. Biz hemen k\u00f6y\u00fc terk etmek istemedi\u011fimiz i\u00e7in ma\u011faralarda kalmaya ba\u015flad\u0131k. K\u0131\u015f\u0131 bu ma\u011faralarda ge\u00e7irdik. Ak\u015famlar\u0131 k\u00f6y\u00fcm\u00fcze d\u00f6n\u00fcyorduk oradan tarlalardan, bah\u00e7elerden yiyecek temin ediyorduk. Asker evlerin \u00e7o\u011funu yakm\u0131\u015ft\u0131 ama tarlalarda hala sebzelerimiz vard\u0131. Bir de bizim oralarda \u00e7ok ceviz oluyordu. O cevizleri toplay\u0131p, karn\u0131m\u0131z\u0131 doyuruyorduk. Bir k\u0131\u015f\u0131 o ma\u011faralarda ge\u00e7irdik. Asker k\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in k\u00f6ye \u00e7ok fazla gelemiyordu o y\u00fczden ma\u011faralardan k\u00f6ye inip ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 temin edip tekrar ma\u011faralara ka\u00e7\u0131p saklan\u0131yorduk’ diye konu\u015ftu.<\/p>\n
S\u00dcRG\u00dcNDEN KA\u00c7AMADILAR<\/p>\n
Aylarca bu durumda ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 aktaran \u015eirin anlat\u0131mlar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n
‘1939’un Ekim ay\u0131nda ma\u011faralardan mezraya ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z i\u00e7in yine indik. Askerler etraf\u0131m\u0131z\u0131 sard\u0131 ve bize ‘ka\u00e7may\u0131n, ka\u00e7may\u0131n etraf\u0131n\u0131z sar\u0131ld\u0131’ dedi. Biz hi\u00e7 bir yere ka\u00e7amadan etraf\u0131m\u0131z\u0131 sard\u0131lar ve hepimizi zorla toplayarak askeri ara\u00e7lara bindirdiler. Amcam\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131 asker vurdu, nenem ve ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131 g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde s\u00fcng\u00fclediler. Bunlar\u0131 g\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fcm. Ayr\u0131ca bir kad\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kesmi\u015flerdi ve yolun kenar\u0131na atm\u0131\u015flard\u0131. Ben o kafay\u0131 da g\u00f6rd\u00fcm. Ormanda bir\u00e7ok kesik ba\u015f bulduk ama v\u00fccutlar\u0131n\u0131 bulamad\u0131k. Bazen de v\u00fccutlar\u0131n\u0131 buluyorduk ba\u015flar\u0131n\u0131 bulam\u0131yorduk. G\u00f6rd\u00fcklerimizin d\u0131\u015f\u0131nda her g\u00fcn \u00f6l\u00fcm haberleri geliyordu. Tam olarak \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131 bilmiyorum.’<\/p>\n
‘BABAMIN VE KIZ KARDE\u015e\u0130M\u0130N \u0130Z\u0130N\u0130 KAYBETT\u0130M’<\/p>\n
Asker taraf\u0131ndan ilk \u00f6nce P\u00fcl\u00fcm\u00fcr’e oradan da Erzincan’a g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcklerini belirten \u015eirin, ‘P\u00fcl\u00fcm\u00fcr’den sonra kamyonlarla Erzincan’a g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Burada herkesi b\u00f6l\u00fcp farkl\u0131 \u015fehirlere g\u00f6ndermeye ba\u015flad\u0131lar. Ben o karma\u015fa i\u00e7inde babamdan ve k\u0131z karde\u015fimden koptum. Onlar\u0131 Ovac\u0131k’a g\u00f6ndermi\u015flerdi. Amcam vard\u0131 yan\u0131mda. Amcamla birlikte bizi Samsun’a giden trenlere bindirdiler. O zaman bir \u00e7ok aile koptu. ‘Sen Samsun’a, sen Ankara’ya, sen Bursa’ya’ diyerek bizi ay\u0131rd\u0131lar. Biz amcamla birlikte Samsun’a ula\u015ft\u0131k’ dedi.<\/p>\n
Samsun’a geldiklerinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan \u015eirin, ‘Dil bilmiyoruz, ne s\u00f6ylediklerini anlam\u0131yoruz. Bizi bir han\u0131n i\u00e7ine g\u00f6t\u00fcd\u00fcler. Bizimle birlikte s\u00fcrg\u00fcn olanlarla birlikte o handa kal\u0131yorduk’ \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
‘K\u00dcRTLER ADAM Y\u0130YOR’ S\u00d6YLENT\u0130S\u0130<\/p>\n
Samsun’da bir s\u00fcre sonra yay\u0131lan s\u00f6ylentinin zaten zor olan ya\u015famlar\u0131n\u0131 daha da katlan\u0131lmaz hale getirdi\u011fini belirten \u015eirin \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
‘Samsun’da bir s\u00fcre sonra bir s\u00f6ylenti yay\u0131ld\u0131; ‘K\u00fcrtler geldi adam yiyorlar. Dersim’den birileri geldi insan yiyorlarm\u0131\u015f’ diye… Samsun’da b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6pr\u00fc vard\u0131. Bizden korktuklar\u0131 i\u00e7in ak\u015fam oldu\u011fu zaman kimse o k\u00f6pr\u00fcden ge\u00e7emiyordu. Devlet bizimle ilgili halka yalan-yanl\u0131\u015f bilgiler vermi\u015f ve halk\u0131 korkutmu\u015ftu. Biz bir s\u00fcre bu han\u0131n i\u00e7inde hi\u00e7bir ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layamadan kald\u0131k. Sonra oradakileri da\u011f ba\u015f\u0131nda Belalan isminde bir k\u00f6ye yerle\u015ftirdiler. Biz hem dil bilmedi\u011fimiz hem de orada ya\u015fayan halk\u0131n bize yakla\u015f\u0131m\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ge\u00e7imizi sa\u011flayamaz hale geldik.’<\/p>\n
‘HIRSIZLIK YAPTIK, D\u0130LEND\u0130K…’<\/p>\n
S\u00fcrg\u00fcnde ya\u015faman\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar verdi\u011fini dile getiren \u015eirin, ‘A\u00e7 kal\u0131nca bazen gidip h\u0131rs\u0131zl\u0131k yap\u0131yorduk, dilencilik yap\u0131yorduk. Bir s\u00fcre sonra biraz dil \u00f6\u011frenince orada en \u00e7ok yap\u0131lan i\u015fe talip olduk. \u00d6\u011frendi\u011fimiz iki kelimeyi s\u00f6yleyerek dola\u015f\u0131yorduk; ‘M\u0131s\u0131r toplar’ Samsun’da en \u00e7ok m\u0131s\u0131r ekiliyordu ve bunun hasat zaman\u0131 biz de i\u015f i\u00e7in kap\u0131 kap\u0131 dola\u015f\u0131yorduk. Sonra bizde oran\u0131n ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flamaya ba\u015flad\u0131k. M\u0131s\u0131r toplay\u0131p yiyorduk. A\u00e7l\u0131ktan k\u0131smi olarak kurtulmu\u015ftuk. En az\u0131ndan art\u0131k yiyecek bir \u015feyimiz olmu\u015ftu. Halkla yava\u015f yava\u015f kayna\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Bakt\u0131lar ki, biz de onlar gibiyiz. Kimseyi yemiyoruz. Art\u0131k bizden korkmamaya ba\u015flad\u0131lar. Gen\u00e7ler \u015fehirde esnaflar\u0131n yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131’ diye konu\u015ftu.<\/p>\n
KIZ KARDE\u015e\u0130N\u0130N \u0130Z\u0130N\u0130 BULDU<\/p>\n
Ko\u015fullara al\u0131\u015ft\u0131ktan sonra babas\u0131n\u0131 ve k\u0131z karde\u015fini aramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u015eirin, ‘Ben o s\u00fcre\u00e7te babamla k\u0131z karde\u015fimin ak\u0131betini merak ediyordum. \u00c7\u00fcnk\u00fc duydu\u011fum kadar\u0131yla babam ve k\u0131z karde\u015fim Ovac\u0131k’a g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdi. Sonra \u00f6\u011frendim ki, babam orada k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde \u00f6lm\u00fc\u015f ve k\u0131z karde\u015fime Ovac\u0131k’\u0131n k\u00f6ylerinde aileler sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Yani benim k\u0131z karde\u015fim ba\u015fka bir ailenin evinde evlatl\u0131k gibi kald\u0131. Daha sonra oradan bir \u00e7obanla evlendirildi. Zaten annem s\u00fcrg\u00fcnden \u00f6nce vefat etti\u011fi i\u00e7in \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr ki, bizim ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015famad\u0131’ diye konu\u015ftu.<\/p>\n
S\u00dcRG\u00dcNDEN D\u00d6N\u00dc\u015e<\/p>\n
Devletin 1947 y\u0131l\u0131nda ‘d\u00f6n\u00fc\u015f’ i\u00e7in yasa \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan \u015eirin, ‘Daha sonra 1947 y\u0131l\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in devlet bize izin verdi. Biz gittik ama bizi yine k\u00f6y\u00fcm\u00fcze sokmad\u0131lar. Erzincan’da Tercan’a verdiler. Tercan’da 1 y\u0131l kald\u0131k. D\u00fczen tutturamay\u0131nca biz tekrar Samsun’a d\u00f6nmek zorunda kald\u0131k. Son olarak 1951 y\u0131l\u0131nda k\u00f6y\u00fcm\u00fcze giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f art\u0131k serbest olunca tekrar k\u00f6y\u00fcm\u00fcze d\u00f6nebildik’ dedi.<\/p>\n
K\u00f6y\u00fcne d\u00f6nd\u00fckten sonra k\u0131z karde\u015fini aramaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden \u015eirin \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: ‘Bu s\u0131rada tabi k\u0131z karde\u015fimin nerede oldu\u011fu sorduk. Bilenler karde\u015fimin \u00c7ermik’in bir k\u00f6y\u00fcnde oldu\u011funu s\u00f6ylediler. Oradan evlendirdiklerini s\u00f6ylediler. Amcamla birlikte 3 g\u00fcn yaya olarak yol gittik. K\u0131z karde\u015fimin kald\u0131\u011f\u0131 k\u00f6ye gittik ve bulduk. Y\u0131llar sonra insan\u0131n karde\u015fini bulmas\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7 bir duyguydu. Hem seviniyorduk, hem \u00fcz\u00fcl\u00fcyorduk. Tek tesellimiz karde\u015fimin iyi olmas\u0131yd\u0131.’<\/p>\n
Dersim 38 Katliam\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131nda geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan yaralar a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan \u015eirin s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle bitirdi:<\/p>\n
‘Bize yap\u0131lan s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131m\u0131z\u0131 alt\u00fcst etti. Her \u015feyimizi elimizden ald\u0131lar. Her tarafa savurdular. \u0130nsanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan \u015feyler ya\u015fad\u0131k. O g\u00fcnleri asla unutamayaca\u011f\u0131m’<\/p>\n
UMUT AKPINAR
ANF<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
http:\/\/www.gundem-online.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dersim katliam\u0131n\u0131n canl\u0131 tan\u0131\u011f\u0131 78 ya\u015f\u0131ndaki Ali \u015eirin, ‘Asker \u00fczerimize yayl\u0131m ate\u015fi a\u00e7\u0131nca da\u011fa ka\u00e7t\u0131k. K\u0131\u015f\u0131 da\u011fdaki ma\u011faralarda ge\u00e7irdik. Nenemi g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde s\u00fcng\u00fclediler’ diyerek, ya\u015fanan s\u00fcrece ayna tuttu. Devlet kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 16 bin; halk anlat\u0131mlar\u0131na ve tan\u0131klara g\u00f6re 90 bin ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc 1938 Dersim katliam\u0131 T\u00fcrkiye tarihinde kara bir leke olarak duruyor. Binlerce insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[156],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4248","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel-tarih"},"yoast_head":"\n