T\u00fcrkiye\u2019de farkl\u0131 tarzlarda nitelendirilmekle birlikte bir felsefe etkinli\u011fi vard\u0131r. Varolan felsefe etkinli\u011fi dayand\u0131\u011f\u0131 zeminler, ilgilendi\u011fi sorunlar, elde etti\u011fi birikimler ve y\u00f6neldi\u011fi hedefler bak\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k bir as\u0131rd\u0131r da d\u00fczenli olmamakla birlikte k\u0131sa aral\u0131klarla sorgulanmaktad\u0131r. Bir felsefe gelene\u011fi olu\u015fturmak veya mevcut d\u00fc\u015f\u00fcnce gelenekleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak yeniden yap\u0131land\u0131rma gayretleri ile felsefe etkinli\u011fimiz kendini d\u00fcnya felsefeleri ile mukayese etmeye ve d\u00fcnya felsefesi i\u00e7indeki yerini g\u00f6rmeye de \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u2018Bizde Felsefe\u2019, veya \u2018T\u00fcrkiye\u2019de Felsefe\u2019 \u015feklinde yap\u0131l\u0131rken son zamanlarda T\u00fcrk Felsefesi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lmakta olu\u015fu -deyimin muhtevas\u0131 i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenler farkl\u0131 olmakla birlikte- felsefe etkinli\u011fimizin kendine g\u00fcveninin olu\u015ftu\u011fu \u015feklinde anla\u015f\u0131labilir. Bu deyimle kastedilenlerin ortak y\u00f6n\u00fc \u2013her ne kadar baz\u0131lar\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi felsefe i\u00e7in yeterli g\u00f6rmese de- T\u00fcrk\u00e7e\u2019de y\u00fcr\u00fct\u00fclen felsefe etkinli\u011fidir.<\/p>\n
Di\u011fer konular s\u00f6z konusu oldu\u011funda zaman zaman kendini gizleyen yanl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma tarz, konu ve t\u00fcrlerini felsefe olarak kabul etmeyen anlay\u0131\u015flar oldu\u011fu da g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Hatta felsefecili\u011fi ve felsefe \u00f6\u011fretimini ancak belli t\u00fcrden ki\u015filerin vermesi gerekti\u011fi \u015feklindeki bir yakla\u015f\u0131mla bir s\u0131n\u0131f te\u015fekk\u00fcl\u00fc veya uzmanl\u0131k taassubu fikrini uyand\u0131ran yakla\u015f\u0131mlar sezilmektedir.<\/p>\n
Felsefe e\u011fitiminin orta ve y\u00fcksek okullarda yer almas\u0131ndan bu yana s\u00fcren bir ayr\u0131l\u0131kla felsefeyi \u0130slam felsefesi\/\u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi ekseninde anlayanlarla Bat\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcncesi\/Ayd\u0131nlanma ak\u0131m\u0131 veya Bat\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcncesi\/Yeni-Pozitivizm\/Analitik felsefe \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin bir m\u00fccadele i\u00e7inde olduklar\u0131 ve hatta Z.Direk\u2019in ifadesi ile \u2018kutupla\u015fma\u2019 i\u00e7inde olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Felsefe etkinli\u011fini belli bir ak\u0131ma, belli bir alana, belli bir medeniyet \u00e7evresine ve belli bir tarihsel d\u00f6neme hasretmenin me\u015fruiyetini sorgulamaks\u0131z\u0131n savunulan bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin de\u011ferlendirmesi bu yaz\u0131n\u0131n konusu d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk felsefesi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile yap\u0131lan bir soru\u015fturmada felsefe ad\u0131na belli bir karar\u0131n zemin al\u0131nmas\u0131 normal kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Felsefenin ne t\u00fcr bir etkinlik oldu\u011fu, neleri nas\u0131l ele ald\u0131\u011f\u0131, di\u011fer alanlardan, gerek konu ve gerekse i\u015fleyi\u015f olarak fark\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu a\u00e7\u0131k veya dolayl\u0131 bir bi\u00e7imde bu t\u00fcr soru\u015fturmalarda bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Felsefe ad\u0131na belirlenen \u00f6zellikler de ister istemez mevcut i\u015fleyi\u015f ve birikimi buna g\u00f6re yarg\u0131layan bir hal almakta ve bir k\u0131s\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 felsefe d\u0131\u015f\u0131 kabul etmektedir. Ancak bu durumun ilk sak\u0131ncas\u0131 T\u00fcrk felsefesi deyimi ile bir gelenek olu\u015fturmay\u0131 veya bir gelene\u011fe eklemlenmeyi hedeflerken, bu tip bir yakla\u015f\u0131m\u0131n ilk sak\u0131ncas\u0131 bindi\u011fi dal\u0131 kesmek anlam\u0131na gelmektedir. Felsefe \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dar bir \u00f6zellikler alan\u0131na hapsedilmesi belli bir ekol\u00fc geli\u015ftirebilirse de gelenek olu\u015fturma i\u00e7in laz\u0131m olan fikri \u00e7o\u011fulcu\u011fu imkans\u0131zla\u015ft\u0131racakt\u0131r. Kald\u0131 ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde felsef\u00ee olan ile olmayan\u0131 akademik kriterlerle bile belirlemenin sak\u0131ncalar\u0131na dahi i\u015faret edilmektedir. Oysa felsefeyi \u201cEvrensel felsefe diye bir \u015fey yoktur; ama felsefe sorunlar\u0131 evrensel olabilir. Bu sorunlar, mutlaka belli bir dil-k\u00fclt\u00fcrde ele al\u0131n\u0131r ise o dil-k\u00fclt\u00fcr\u00fcn az ya da \u00e7ok damgas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Bu damga, kimi zaman do\u011frudan do\u011fruya sorunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile belirler. Bu y\u00fczden her felsefe sorununun bile evrensel oldu\u011fu s\u00f6ylenemez\u201d veya \u201cBiricik bir felsefe (felsefe tarz\u0131: felsefe yolu) yok felsefeler, vard\u0131r. Her felsefenin kendisiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 herhangi bir do\u011fal dil de bile biricik bir felsefe yok, felsefeler vard\u0131r.\u201d y a d a\u201c \u00c7ok say\u0131da felsefelerin, felsefe tiplerinin birlikte yer ald\u0131klar\u0131 alan olarak felsefe b) Belli bir felsefe anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n, felsefe tipinin ad\u0131 olarak felsefe\u201d \u015feklinde anlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu t\u00fcr bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 felsefe hayat\u0131m\u0131z\u0131 sorgularken daha ba\u015flang\u0131\u00e7ta felsefe nedir sorusuna tak\u0131lmadan ilerlemeyi sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
Herhangi bir nesnenin oldu\u011fu gibi herhangi bir etkinli\u011fin de tam tan\u0131m\u0131n\u0131, eskilerin deyimi ile \u2018efrad\u0131n\u0131 cami(ferlerini kapsan) a\u011fyar\u0131n\u0131 mani (di\u011ferlerini d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakan)\u2019 bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayn\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fck tan\u0131m yerine tasviri esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da ge\u00e7erlidir. Fakat yine de binlerce y\u0131ld\u0131r farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr \u00e7evrelerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olup somut \u00fcr\u00fcnleri ile bug\u00fcne ula\u015fm\u0131\u015f bir felsefe etkinli\u011fi vard\u0131r. Felsef\u00ee olan\u0131 belirlemek i\u00e7in d\u00f6ng\u00fcsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne ra\u011fmen i\u015fe yarayan a\u00e7\u0131klama \u2018Felsefe, filozoflar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyin ad\u0131d\u0131r ve filozoflar felsefe yapanlard\u0131r\u2019 olmaktad\u0131r. Bu sebeple felsefe yaparken ihtiya\u00e7 duyulan en \u00f6nemli \u015fey belli bir felsefeye\/filozofa de\u011fil her felsefeye\/filozofa a\u00e7\u0131k olmay\u0131 ihmal etmemektir.<\/p>\n
T\u00fcrk felsefe hayat\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fc s\u00f6z konusu oldu\u011funda i\u00e7inde bulundu\u011fu bir tak\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131lardan s\u00f6z edilebilir. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u2013farkl\u0131 anla\u015f\u0131lmakla birlikte terimler ve dil gelmektedir. Di\u011fer sorunlar da bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 veya ayn\u0131 gerek\u00e7enin zamanla ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar olarak anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de yakla\u015f\u0131k iki y\u00fcz y\u0131ld\u0131r s\u00fcren bat\u0131l\u0131la\u015fma \u00e7abalar\u0131, kendi k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fimizle ili\u015fkinin kopmas\u0131na veya bazen kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. Felsefe hayat\u0131m\u0131zdaki her sorun (yukar\u0131da ifade edilen terim ve dil sorunu da) bu konun bir par\u00e7as\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi yenilginin yaratt\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar\u0131 gidermek maksad\u0131yla y\u00f6nelmi\u015f oldu\u011fumuz bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u00fcspet bilim ve teknolojisine talip olurken ayn\u0131 zamanda de\u011ferler d\u00fcnyas\u0131na da uzak durulamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00f6neli\u015fin i\u00e7inde yer alan taraflar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 felsefe ve bilim etkinli\u011fini T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin o g\u00fcnk\u00fc terim d\u00fcnyas\u0131 ile s\u00fcrd\u00fcrmesini ve gelene\u011fin i\u00e7inde yer alan Arap\u00e7a\u2019n\u0131n imkanlar\u0131n\u0131 kullanmak gerekti\u011fini savunurken, buna yak\u0131n bir di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f mevcudu korumak ama yeniyi T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin kendi i\u00e7inden bulmay\u0131 tercih etmi\u015ftir. Kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f ise Cumhuriyet y\u0131llar\u0131nda politik g\u00fcc\u00fc de arkas\u0131na alarak dili ba\u015ftan sona \u2018\u00f6z\u2019 veya \u2018ar\u0131\u2019la\u015ft\u0131rmay\u0131 tercih etmi\u015f ve Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kaynakl\u0131 terimleri bug\u00fcn kullan\u0131lmayan \u0130slaml\u0131k \u00f6ncesi T\u00fcrk\u00e7e\u2019den veya mevcut T\u00fcrk\u00e7e kelimelerden t\u00fcretmek yoluyla elden ge\u00e7irmi\u015ftir. Hatta bilim felsefe terimlerinin d\u00fcnya ile ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak d\u00fc\u015f\u00fcncesi ile Latince ve Grek\u00e7e\u2019nin esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini savunanlar da olmu\u015ftur. Bug\u00fcn daha \u00e7ok ikincisinin galip geldi\u011fini s\u00f6ylemek gerekir. Bu durum T\u00fcrk felsefesinde b\u00fcy\u00fck bir anlama sorunu yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bazen \u2018bizde felsefe olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in terimlerimiz yetersiz\u2019 bazen de \u2018terimlerimiz yetersiz oldu\u011fu i\u00e7in felsefe yapam\u0131yoruz\u2019 gibi garip bir \u00e7aresizlik veya duygu karma\u015fas\u0131 hali yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bug\u00fcn \u00e7eviri eserlerde felsef\u00ee kavray\u0131\u015f farklar\u0131n\u0131 vurgulamak i\u00e7in \u00e7evirmenlerin bazen kendilerince uydurduklar\u0131 terimlere dahi s\u0131kl\u0131kla rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Oysa \u201cfelsef\u00ee kavramlar\u0131 adland\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan adlar\u0131n felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce taraf\u0131ndan hakl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir ve bu zor bir i\u015ftir. Eski adlar\u0131 bir tarafa f\u0131rlat\u0131p atmak kolayd\u0131r. Ama onlar\u0131n yerine keyfi olarak ba\u015fka bir ad ge\u00e7irme c\u00fcreti, d\u00fc\u015f\u00fcncenin travmas\u0131 ve felce u\u011framas\u0131 tehlikesini g\u00f6ze alm\u0131\u015f demektir. Dilin hayat\u0131n\u0131 tepeden inme bir darbe ile de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak, d\u00fc\u015f\u00fcncenin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na kat\u0131 ve anla\u015f\u0131lmaz s\u0131n\u0131rlar koymakt\u0131r. Saf ya da ar\u0131 bir dile duyulan \u00f6zlem metafizik bir sanr\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bula\u015fma ve farkl\u0131la\u015fma dilin yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olanaklar\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
T\u00fcrk felsefesi adland\u0131rmas\u0131ndaki T\u00fcrk kelimesi ile T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk\u00e7e merkezli bir de\u011ferlendirme kastedilmektedir.Burada T\u00fcrk\u00e7e ile de XIX. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak \u0130stanbul ve Anadolu esasl\u0131 bir temel ve geli\u015fim g\u00f6steren T\u00fcrk\u00e7e dil d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fi d\u0131\u015far\u0131da tutularak XX.y\u00fczy\u0131ldaki bat\u0131 kolu \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Bu kay\u0131tlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tarihin uzak zamanlar\u0131na gitmeksizin T\u00fcrk ve T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin d\u00fcnyas\u0131 olduk\u00e7a geni\u015ftir. \u0130.Kara\u2019n\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi XIX. y\u00fczy\u0131lda \u201cdilin merkezi \u0130stanbul ve Anadolu olmakla beraber T\u00fcrk\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnlerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 co\u011frafya ve mekanlar bug\u00fcnk\u00fc muhayyilemizi zorlayacak geni\u015fliktedir: Kazan, Buhara, Ta\u015fkent, Bah\u00e7esaray, Orenburg, Bak\u00fc, Kahire, \u0130skenderiye, \u015eam, Ba\u011fdat, Paris, Londra, Cenevre, Moskova,Sofya, Selanik \u2026\u201d \u00dcstelik bu dil XI.y\u00fczy\u0131lda etimolojik ve semantik bilgiler ta\u015f\u0131yan s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de ortaya koymu\u015f bir dildir. T\u00fcrk felsefesi deyi\u015findeki T\u00fcrk kelimesinin vurgusunu herhangi bir ideolojinin emrine vermeksizin yirminci y\u00fczy\u0131l T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7e\u2019sini ve bu dilde yeti\u015fenlerin, bu dildeki felsef\u00ee \u00fcr\u00fcnlerini kapsayacak \u015fekilde anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bug\u00fcn T\u00fcrk felsefesi kavram\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcrel dilsel merkezli anlamakla beraber felsef\u00ee \u00fcr\u00fcnler ve felsefeciler olarak geni\u015fletmek ve tarih ve co\u011frafyaya yayma imkan\u0131m\u0131z \u015fimdilerde daha kolayd\u0131r. Siyasi ve teknolojik geli\u015fmeler bunu sa\u011flayacak elveri\u015fliliktedir. T\u00fcrk felsefesi etkinli\u011fini T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin do\u011fu kolundaki dil ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnleri ile zenginle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak T\u00fcrkiye\u2019deki felsefe etkinli\u011fi y\u00f6n\u00fcn\u00fc tamamen bat\u0131ya \u00e7evirmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrk felsefe hayat\u0131n\u0131n bir di\u011fer problemi XI.- XII. y\u00fczy\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan bir yakla\u015f\u0131m\u0131n felsefeye k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde verdi\u011fi (din\u00ee) de\u011ferdir. Bilindi\u011fi gibi \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u201cphilo-sophia\/ philosophos\u201du bazen felasife\/feylosof \u015feklinde bazen de hikmet\/hak\u00eem \u015feklinde anlayarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r.Sophia ile hikmet anlam olarak birbirinin yerine kullan\u0131labilir g\u00f6z\u00fck\u00fcrken kendini daha m\u00fctevazi bir seviyede d\u00fc\u015f\u00fcnen \u2018philosophia\u2019 ile Kur\u2019an\u2019\u0131n \u2018hikmeti\u2019nin birbirinin yerine kullan\u0131lmas\u0131 dinle felsefeyi e\u015fit konumu getirmi\u015ftir. Bunu destekleyen felsefe\/filozof ve din\/peygamber mukayeseleri (\u00f6zellikle Farabi, \u0130bn Sina ve Gazali sonras\u0131nda \u0130bn R\u00fc\u015fd) ile felsefe din m\u00fccadelesi halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Gazali ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmi\u015f \u00fcnl\u00fc felsefe kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, zamanla kal\u0131c\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve \u2018felasife\u2019 veya \u2018feylosof\u2019 k\u00fcf\u00fcr ya da en az\u0131ndan hafifme\u015frep, kalender anlam\u0131na gelir olmu\u015ftur. O, sloganla\u015fm\u0131\u015f \u015fekliyle k\u00fcf\u00fcrle i\u015ftigal etmedir, z\u0131nd\u0131kl\u0131kt\u0131r ve dinin aleyhine \u00e7al\u0131\u015fan bir etkinliktir. \u00d6zellikle kelam ve tasavvuf \u00e7evrelerinde hakim olan bu yakla\u015f\u0131m toplumun ortak zihniyeti gibidir. Burada Tanzimat\u2019a gelinceye kadar felsefe ile ilgilenilmedi\u011fi ve felsefenin Gazali sonras\u0131nda ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 gibi indirgemeci bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmak elbette s\u00f6z konusu de\u011fildir. Dile getirilmek istenen sadece felsefe ile u\u011fra\u015fman\u0131n toplum nezdindeki olumsuz itibar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Gazali\u2019nin ele\u015ftirileri ile mahkum edilen belli bir tarz felsefedir ki o bile yeterince ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, belli bir seviye de olsa hem m\u00fcstakil olarak, hem de problemler ve baz\u0131 fikirler bak\u0131m\u0131ndan kelam ve tasavvuf alan\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Yunan Tarz\u0131 Felsefe veya Me\u015f\u015failik veya Aristoculuk olarak adland\u0131r\u0131lan bu ak\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tasavvuf i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen felsefenin hen\u00fcz i\u015flendi\u011fi sorguland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez .<\/p>\n
T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce tarihinin en zengin literat\u00fcr veya alanlar\u0131ndan biri olan tasavvuf ne yaz\u0131k ki felsefecilerimizin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik sebeplerle g\u00f6rmezden geldi\u011fi, \u2018din\u00ee alan\u2019, \u2018din\u00ee felsefe\u2019 veya tam tersi olarak \u2018felsefeden korunmas\u0131 gereken \u00f6zel ve m\u00fcstakil bir alan\u2019 olarak durmaktad\u0131r. Tasavvufun \u00e7ok say\u0131da ekol\u00fc ve edebi alanlara yay\u0131lm\u0131\u015f ve sindirilmi\u015f olmakl\u0131\u011f\u0131 ve mant\u0131kl\u0131l\u0131k (?) kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde olmay\u0131\u015f\u0131 bir engel gibi anla\u015f\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Bu alan\u0131n problem soru\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, \u00f6zellikle yak\u0131n tarihlerin felsefe yapma \u00f6rnekleri ile (yorumsamac\u0131l\u0131k,fenomenoloji, varolu\u015fculuk gibi) ele al\u0131nmas\u0131 d\u00fcnya felsefesine kat\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck bir bakir birikimdir.<\/p>\n
Felsefenin dine kar\u015f\u0131 veya zararl\u0131 bir etkinlik oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131 ortadan kalkmamakla birlikte bug\u00fcn etkili de\u011fildir. Ancak dinle felsefe aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi orta\u00e7a\u011fdaki gibi veya yak\u0131n zamanlar\u0131n felsef\u00ee anlay\u0131\u015flar\u0131ndan yeni pozitivizmi gibi anlaman\u0131n da bir tak\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131lar yarataca\u011f\u0131 ortadad\u0131r.Her \u015feyden \u00f6nce b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f dini ilgilendirmeyen konularda felsefe soru\u015fturmalar\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6rmeyerek d\u0131\u015flayacak veya her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi dinle ili\u015fkilendirdi\u011fi i\u00e7in farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme tarzlar\u0131n\u0131 felsefe olarak g\u00f6rmeyip reddedecektir.<\/p>\n
Di\u011fer bir sorun da Bat\u0131da geli\u015fen baz\u0131 felsefe ak\u0131mlar\u0131 ile bilim \u00e7evrelerinin felsefeye yapt\u0131klar\u0131 ele\u015ftiriler neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan bir anlay\u0131\u015ftan kaynaklanmaktad\u0131r. Bu da \u2018bilim insanl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye yeter, metafizik sa\u00e7mal\u0131klara gerek yok\u2019 \u015feklinde vulgarize edilebilecek g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Felsefenin kendi ge\u00e7mi\u015findeki baz\u0131 olumsuz \u00f6zelliklerinden kurtulamad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda bilakis onun canland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f ilgin\u00e7 bir durumdur. Yeterli kesafette bilim etkinli\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel ortamda bilime bu tarz bir paye vermek naiv bir tutum olmaktan fazla bir anlam ifade etmese gerektir. Bilimsel bilgi \u00fcretimini, bilimsellik niteli\u011fini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmadan felsefeyi \u2018bilimsel felsefe\u2019 \u015feklinde anlamak hem bilimsiz hem de \u015fartlar gere\u011fi tarihsel anlamda felsefe birikimi eksik olarak felsefe yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak demektir. B\u00f6ylece felsefe yerine bilimin yeterli g\u00f6r\u00fclmesi, en hafifinden felsefenin bilimin yard\u0131mc\u0131 disiplini gibi alg\u0131lanmas\u0131 felsefecileri ve felsefe \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6nemsizle\u015ftirmi\u015ftir. T\u0131pk\u0131 dil konusunda oldu\u011fu gibi burada da politik g\u00fc\u00e7 kendisini hissettirmi\u015f gibidir.<\/p>\n
T\u00fcrk felsefesinin \u00f6n\u00fcnde duran sorunlardan biri genel olarak felsefenin de sorunu olan felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kleri meselesidir. \u00d6zellikle on dokuzuncu ve yirminci y\u00fczy\u0131llar boyunca hararetle savunulan ana tez felsefenin bir Yunan medeniyeti eseri oldu\u011fu \u015feklindendir. 18. y\u00fczy\u0131l kaynakl\u0131 bu anlay\u0131\u015f\u0131 Z. Direk R.Bernasconi\u2019ye dayanarak \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor: \u201c Eski Yunanl\u0131lar\u0131n felsefeyi M\u0131s\u0131rl\u0131lardan \u00f6\u011frendikleri g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, Warburton\u2019un 1738 tarihinde dedi\u011fi gibi, \u2018Antik \u00c7a\u011f\u2019la ilgili
bilinen en sa\u011flam olguydu.\u2019 Oysa Hegel, bu tarihin \u00fcst\u00fcnden hen\u00fcz bir y\u00fczy\u0131l dahi ge\u00e7meden yeni ortodoks pozisyonu, felsefenin Eski Yunan\u2019da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eder. Onsekizinci y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde ge\u00e7erli uzla\u015fma, Yunanl\u0131lar\u0131n ba\u015fka halklardan hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011frenmi\u015f olamayacaklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Felsefenin Eski Yunan\u2019da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 fikri, 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda yerle\u015fti. Yunan felsefesinin \u00f6zerkli\u011fini ilk savunan Dietrich Tiedemann\u2019\u0131n Geist der spekulativen Philosophie von Thales bis Socrates 1791 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nland\u0131 ve bu eserin ard\u0131ndan, Wilhelm Tenneman\u2019\u0131n onbir ciltlik Geschichte der Philosophie adl\u0131 felsefe tarihi piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131. Tenneman, Tiedemann\u2019\u0131n projesini t\u00fcm Bat\u0131 tarihine yaymaktayd\u0131. Felsefe tarihinin yeniden yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu an, Avrupal\u0131lar\u0131n di\u011fer k\u00fclt\u00fcrleri in\u015fa etti\u011fi and\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerin in\u015fa edilmesini takip eden son iki y\u00fczy\u0131ld\u0131r felsefe aile i\u00e7i bir mesele olarak anlat\u0131l\u0131r. Oysa Bat\u0131 felsefesinin yeniden kurulmas\u0131n\u0131 ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015fmalar tetiklemi\u015ftir.\u201d<\/p>\n
Buna g\u00f6re felsefe Yunandan bug\u00fcnk\u00fc Bat\u0131ya intikal ederek gelmi\u015f bir bat\u0131 medeniyeti \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Felsefenin tarihsel geli\u015fiminde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 birka\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc ile arac\u0131l\u0131k etmi\u015f ve fakat ona bir katk\u0131s\u0131 olmayan emanet\u00e7iler konumunda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmaktan \u00e7ok yapay oldu\u011fu son zamanlardaki bir k\u0131s\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalarla ortaya konmu\u015f ve bunlar T\u00fcrk okuyucusuna da sunulmu\u015ftur. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n sak\u0131ncalar\u0131ndan biri ne yap\u0131l\u0131rsa yap\u0131ls\u0131n felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin d\u0131\u015f\u0131nda kalmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yunanda felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ortaya \u00e7\u0131karan sebepler tarih\u00ee olarak biricik sebeplerdir ve bir ba\u015fka medeniyetler taraf\u0131ndan ya\u015fanamazlar. Di\u011fer k\u00fclt\u00fcr \u00e7evreleri i\u00e7inde ortaya konmu\u015f \u00fcr\u00fcnlerin felsefe olarak g\u00f6r\u00fclmemesi, daima geride kalmay\u0131 da beraberinde getirmekte ve felsefe etkinli\u011fine kat\u0131lmak i\u00e7in bu bat\u0131l\u0131 birikime ba\u011fl\u0131 kalma zorunlulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcr \u00e7evrelerinin d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnleri din\u00ee, mistik \u00f6zelliktedir ve onlar felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bilim-teknoloji, siyaset vb. sonu\u00e7lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karamad\u0131klar\u0131ndan insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmemi\u015f a\u015famas\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131rlar. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n felsefe etkinli\u011fine kat\u0131lmak isteyen birinin kendi k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 da a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n
*Yukar\u0131daki soruna ba\u011fl\u0131 ve onunla k\u0131smen i\u00e7 i\u00e7e bir di\u011fer sorun T\u00fcrk felsefesi deyimi ile daha ziyade yak\u0131n zamanlarda bat\u0131l\u0131 felsefe birikimi ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f felsefecilerimizin felsefe eyleme ve \u00fcr\u00fcnleri kastedilmektedir. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n temelinde T\u00fcrklerin b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 gibi onikinci y\u00fczy\u0131lla birlikte felsefeden uzakla\u015ft\u0131klar\u0131 yarg\u0131s\u0131 yatmaktad\u0131r. Onikinci y\u00fczy\u0131lla birlikte felsefenin
A.Arslan\u2019\u0131n deyimi ile Yunan Tarz\u0131 felsefenin olumsuz de\u011ferlendirmelerle g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi s\u00f6z konusudur. Bu genel olarak felsefe ad\u0131na te\u015fmil edilmi\u015f bir olumsuzluk olarak s\u00fcre gelmi\u015ftir. Ancak felsefe eylemini belli bir felsefe tarz\u0131na kilitlemeksizin ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fimizde olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Buna din\u00ee felsefe, mistik felsefe, teosofi gibi adlar verilebilir.<\/p>\n
Hatta ha\u015fiye ve \u015ferhlerle devam etmi\u015f bir orta\u00e7a\u011f tarz\u0131 felsefe de denebilir. Fakat felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc ile bu k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131ndan ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 mesnetsiz bir iddiad\u0131r. H.Poyraz\u2019\u0131n de\u011ferlendirmesi ile \u201c\u0130lkin, bir \u015feyin mevcut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmek i\u00e7in, onun mevcut oldu\u011fu durumlar\u0131n g\u00f6zlemlenmesi gerekir. Aksi halde olmayan bir \u015feyin varolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile bile getirmeyiz: Olmayan bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle, dilde mevcut olmayan bir \u015feyin, ne varl\u0131\u011f\u0131ndan ne de yoklu\u011fundan s\u00f6z edilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla felsefenin bir k\u00fclt\u00fcr i\u00e7erisindeki varl\u0131\u011f\u0131 ya da yoklu\u011fu h\u00fckm\u00fc, ancak bir felsefe yapma tarz\u0131na g\u00f6re verilebilir. Bu felsefe yapma tarz\u0131, belli bir felsefe tasar\u0131m\u0131n\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, h\u00fckm\u00fcm\u00fcz bu tasar\u0131mla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalacakt\u0131r. Osmanl\u0131\u2019da felsefenin olmad\u0131\u011f\u0131 tezi de, Bat\u0131l\u0131 anlamda bir felsefe tasar\u0131m\u0131 ile mukayese edilerek verilmektedir.<\/p>\n
Bu iki y\u00f6nden sak\u0131ncal\u0131d\u0131r. (1) \u00c7\u00fcnk\u00fc felsefe yapman\u0131n tek bir Bat\u0131l\u0131 tarz\u0131 yoktur. (2) felsefeyi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn billurla\u015fm\u0131\u015f bir bi\u00e7imi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin farkl\u0131 felsefe yapma tarzlar\u0131 olabilir.<\/p>\n
Bu iki y\u00f6nden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Osmanl\u0131\u2019da tehaf\u00fctler zinciri olarak devam eden \u0130slam Felsefesi gelene\u011fini yok sayamayaca\u011f\u0131m\u0131z gibi, kelam ve tasavvufu da, bizim felsefe gelene\u011fimiz i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Ayr\u0131ca Osmanl\u0131\u2019daki siyasete ve ahlaka dair eserlerin bu \u00e7er\u00e7eveden de\u011ferlendirilmesi, kanaatimize g\u00f6re daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olacakt\u0131r. Bu nedenle \u2018Osmanl\u0131\u2019da felsefe yoktur\u2019 c\u00fcmlesini yaln\u0131zca belli bir felsefe yapma tarz\u0131n\u0131 kastederek s\u00f6yleyebiliriz. Bu durumda s\u00f6ylenen, ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcrde varolan felsefenin Osmanl\u0131\u2019da olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
*T\u00fcrk felsefesi deyimi ile bat\u0131 felsefesine ba\u011flanman\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam felsefesi adland\u0131rmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131ndan \u00e7\u0131kman\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 durumun bilincinde olmak gerekir. \u0130slam felsefesi deyimi orta\u00e7a\u011flara ba\u011fl\u0131 zaman s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyecekse yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131na kadar T\u00fcrk felsefesi kavram\u0131 i\u00e7indedir. Burada kastedilen Osmanl\u0131 devletinin siyasi belirleyicili\u011fi dolay\u0131s\u0131yla \u0130stanbul\u2019un
k\u00fclt\u00fcr merkez olmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer taraftan yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar gelen bu birikimin i\u00e7ine ilk ve orta\u00e7a\u011f itibar\u0131yla bat\u0131 ve do\u011fal olarak b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 varken T\u00fcrk felsefesini yirminci y\u00fczy\u0131lla -\u00f6zellikle Cumhuriyetle- ba\u015flatmak ve bunu modern felsefe ile istikamet kazanm\u0131\u015f bat\u0131 felsefesinin bir kolu ile b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak d\u00fc\u015f\u00fcnce evrenini daraltmak anlam\u0131na gelecektir.<\/p>\n
Oysa T\u00fcrk felsefesi adland\u0131rmas\u0131nda ilk\u00e7a\u011fdan ba\u015flayarak bug\u00fcnk\u00fc bat\u0131 felsefesi ile \u0130slam felsefesinin birikimini bir arada oldu\u011funu unutmamak gerekir. B\u00f6ylece T\u00fcrk felsefesi ile felsefe tarihi birikimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan neredeyse b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n felsefe birikimini zemin olarak kullanan bir felsefe etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek manas\u0131na gelecektir. Ancak T\u00fcrkiye\u2019nin uluslar aras\u0131 \u015fartlar dolay\u0131s\u0131yla geli\u015fen sebeplerle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n merkezli\u011finden \u00e7ekilmesi akademik \u00e7al\u0131\u015fmalara da
yans\u0131m\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00d6yle ki bat\u0131l\u0131 akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda T\u00fcrkiye\u2019deki d\u00fc\u015f\u00fcnce etkinlikleri \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7inde de\u011ferlendirilmez olmu\u015ftur.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki \u0130slam \u00fclkelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130slam felsefesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da benzer bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u015faret edilmesi gereken en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi \u0130slam felsefesinin klasik \u00e7a\u011flar\u0131na dair de\u011ferlendirmelerinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.M.M.\u015eerif\u2019in y\u00f6netiminde haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi Tarihi adl\u0131 eserde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnce etkinliklerine
ba\u015flamadan \u00f6nce \u0130slam \u00f6ncesi Hint, \u00c7in \u0130ran, Arap, S\u00fcryani ve Yunan d\u00fc\u015f\u00fcncelerine yer verilirken \u0130slam \u00f6ncesi T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesi yer almamaktad\u0131r. \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesini Arap ve Arap\u00e7a merkezli bir olu\u015fum olarak kabul eden bu ve benzeri yakla\u015f\u0131mlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na benzer bir \u0131rk\u00e7\u0131 veya k\u00fclt\u00fcrel \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131kla \u00e7\u0131kman\u0131n bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceyi Yunanla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmekten farkl\u0131 bir yan\u0131 olmasa gerektir. T\u00fcrk felsefesinde felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kleri bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u015fekillendi\u011fi t\u00fcm ortamlar\u0131n olabildi\u011fince izlenmesi gereklidir. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slam \u00f6ncesi
k\u00fclt\u00fcrel unsurlar\u0131n felsef\u00ee a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nmam\u0131\u015f ve al\u0131nm\u0131yor olu\u015flar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir eksikliktir. Bu d\u00f6nemlerin baz\u0131 \u00f6nemli din\u00ee ve fikr\u00ee unsurlar\u0131n\u0131n avamile\u015fmi\u015f gelene\u011fin veya bir k\u0131s\u0131m siyasi-ideolojik \u00e7evrelerin elinde de\u011fersizle\u015ftirilmi\u015f olmalar\u0131, onlar\u0131 bu \u015fekilde kullananlar\u0131n su\u00e7u olmasa gerektir. \u0130slam \u00f6ncesi d\u00f6neme y\u00f6nelik felsef\u00ee ilgilerin ba\u015fta T\u00fcrk\u00e7e \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, ba\u015fta
T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin felsef\u00ee kabiliyetini ortaya koyacak ve akabinde felsef\u00ee kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131zda T\u00fcrk Felsefe adland\u0131rmas\u0131n\u0131 daha \u00f6zg\u00fcn hale getirecektir.<\/p>\n
T\u00fcrk felsefesinin bir di\u011fer sorunu felsefe e\u011fitimi ile ilgilidir. Orta dereceli okullarda okutulan felsefe e\u011fitimi i\u00e7erik olarak bir tarafa \u00fcniversite giri\u015f s\u0131nav\u0131 i\u00e7in de\u011feri a\u00e7\u0131s\u0131ndan tam bir itibars\u0131zl\u0131k \u00f6rne\u011fi sunmaktad\u0131r. S\u01318nav sisteminin gere\u011fi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekle beraber felsefe sorusu olarak \u00f6\u011frenciye sunulan sorular\u0131n felsefe derslerini takip etmeyi gerektirmeyecek bi\u00e7imde olu\u015fu ilgin\u00e7tir.<\/p>\n
\u00dcstelik \u00f6zellikle felsefe dersinin liselerin son s\u0131n\u0131f\u0131nda olmas\u0131 ve bu d\u00f6nemde \u00f6\u011frencilerin s\u0131nav haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde olu\u015flar\u0131 s\u0131nava haz\u0131rl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemsenen dersler i\u00e7ine felsefe dersinin girmeyi\u015fi de ayr\u0131 bir prestij kayb\u0131 yaratmaktad\u0131r. Lise e\u011fitimi s\u0131ras\u0131ndaki felsefe dersi i\u00e7eri\u011fi ayr\u0131 bir de\u011ferlendirme konusu olacak kadar \u00f6nemli ve \u00e7ok unsurludur. Burada \u00fcniversite e\u011fitimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunu incelemek tercih edilecektir.<\/p>\n
Felsefe b\u00f6l\u00fcmlerimizin her ne kadar programlar\u0131 birbirine yak\u0131n olmakla birlikte b\u00f6l\u00fcmlerin felsefe i\u00e7inde belli bir ak\u0131ma veya d\u00f6neme ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu felsefeye \u00f6zg\u00fc olarak normal kar\u015f\u0131lanabilir. Fakat bu durum felsefe \u00f6\u011frenimi i\u00e7in gelen \u00f6\u011frencilerin t\u00fcr bir felsefe anlay\u0131\u015f\u0131na muhatap olduklar\u0131n\u0131 bilmeksizin b\u00f6l\u00fcmlere giri\u015flerinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini gerektirmektedir. Oysa felsefe etkinli\u011fi di\u011fer disiplinlerden farkl\u0131 olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn pedagojik ve akademik formatlar\u0131n\u0131 a\u015fan bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Her ne kadar Kantvari bir yakla\u015f\u0131mla \u2018felsefe yapmak \u00f6\u011fretilir\u2019 yarg\u0131s\u0131 felsefe e\u011fitimi i\u00e7in ortalama \u00f6\u011fretim bilgilerinin belirlenebilece\u011fini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rsa da bunun aksini mevcut felsefeye giri\u015f kitaplar\u0131na bir g\u00f6z atmakla anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00f6yle olunca \u00f6\u011frencilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 felsefe birikimi ve felsefe tarz\u0131n\u0131 tek felsefe birikimi ve tarz\u0131 olarak kazanmalar\u0131n\u0131n \u00e7arelerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekmektedir. s\u00f6z konusudur. Bu sebeple felsefe b\u00f6l\u00fcmlerinde hem farkl\u0131 felsefe yapman\u0131n temsilcilerine hem de b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131nda d\u00f6nemlik misafir \u00f6\u011fretim eleman\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n i\u015flerlik kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 di\u011fer dallara g\u00f6re \u00e7ok daha elzemdir.<\/p>\n
Di\u011fer bir konu da felsefe derslerinin ba\u015fta sosyal bilimler olmak \u00fczere felsefe d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmlere s\u0131n\u0131rl\u0131 derecede a\u00e7\u0131k olu\u015fudur. \u00dclkemizdeki bilim ve akademik kavray\u0131\u015f y\u00fczeysel bir pozitivizm sergiledi\u011finden felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnceye en \u00e7ok ihtiya\u00e7 duyacak b\u00f6l\u00fcmlerde dahi yeterli felsefe dersi oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bir zihni tutum olmak bak\u0131m\u0131ndan analitik d\u00fc\u015f\u00fcnmenin kazand\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 yer y\u00fcksek \u00f6\u011frenim olmas\u0131 gerekirken bug\u00fcn \u00fcniversitelerimiz alelade manas\u0131yla meslek edindirme okullar\u0131 haline gelmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019de farkl\u0131 tarzlarda nitelendirilmekle birlikte bir felsefe etkinli\u011fi vard\u0131r. Varolan felsefe etkinli\u011fi dayand\u0131\u011f\u0131 zeminler, ilgilendi\u011fi sorunlar, elde etti\u011fi birikimler ve y\u00f6neldi\u011fi hedefler bak\u0131m\u0131ndan yakla\u015f\u0131k bir as\u0131rd\u0131r da d\u00fczenli olmamakla birlikte k\u0131sa aral\u0131klarla sorgulanmaktad\u0131r. Bir felsefe gelene\u011fi olu\u015fturmak veya mevcut d\u00fc\u015f\u00fcnce gelenekleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak yeniden yap\u0131land\u0131rma gayretleri ile felsefe etkinli\u011fimiz kendini d\u00fcnya felsefeleri ile mukayese […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[157],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4263","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-sizden-gelenler"},"yoast_head":"\n