![](\"http:\/\/img.blogcu.com\/uploads\/etkinsanat_ekim_devrimi.jpg\")
“T\u00fcm kurtulu\u015flar, insan\u0131 insan d\u00fcnyas\u0131na, insan ili\u015fkilerine, insan\u0131n \u00f6z\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.” K. Marx<\/p>\n“T\u00fcm kurtulu\u015flar, insan\u0131 insan d\u00fcnyas\u0131na, insan ili\u015fkilerine, insan\u0131n \u00f6z\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.” K. Marx<\/p>\n
Ekim 1917, sosyalist devrimin, en geni\u015f anlam\u0131yla k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve d\u00fcnya h\u00fcmanizminin geli\u015fiminde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi kan\u0131tlad\u0131. Lenin’in, Clara Zetkin’le yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler Ekim devriminde yer alan herkes i\u00e7in ge\u00e7erliydi: “K\u0131z\u0131l Ekim, geni\u015f \u00e7apta bir k\u00fclt\u00fcr devriminin yolunu a\u00e7t\u0131. \u00c7e\u015fitli milliyetlerden ve farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeylerinden milyonlarca insan\u0131n yeni bir ya\u015fama do\u011fru at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirin. Sovyet H\u00fck\u00fcmetine de b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev d\u00fc\u015fmektedir. Birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde, y\u00fczy\u0131llar boyu yap\u0131lan k\u00fclt\u00fcrel yanl\u0131\u015flar d\u00fczeltilecek, kitlelerin k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyindeki y\u00fckselme, Sovyet sanat\u0131, bilim ve teknolojisinin geli\u015fimini sa\u011flayacak, t\u00fckenmek bilmez g\u00fc\u00e7leri e\u011fitmek i\u00e7in gerekli sa\u011flam temeli yaratacakt\u0131r. Proletarya iktidar\u0131 alal\u0131, k\u00fclt\u00fcr devrimi i\u00e7in en \u00f6nemli ko\u015fullar, yani kitlelerin uyan\u0131\u015f\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr \u00f6zlemleri ger\u00e7ekle\u015fti. Yeni bir toplumsal d\u00fczen yaratan ve bu d\u00fczen taraf\u0131ndan yarat\u0131lan yeni bir halk\u0131n b\u00fcy\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne tan\u0131k oluyoruz.”<\/p>\n
“\u0130lkel m\u00fclkiyet temeline dayanan bir toplumda, sanat\u00e7\u0131 pazar i\u00e7in mal \u00fcreten biridir, al\u0131c\u0131ya ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Devrimimiz, sanat\u00e7\u0131lar\u0131 bu son derece s\u0131k\u0131c\u0131 ko\u015fullardan kurtard\u0131. Sovyet h\u00fck\u00fcmeti sanat\u00e7\u0131lar\u0131n koruyucusudur. T\u00fcm sanat\u00e7\u0131lar, kendini sanat\u00e7\u0131 olarak nitelendiren herkes, kendi ideallerine g\u00f6re, her\u015feyden ve herkesten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak eserlerini \u00f6zg\u00fcrce yaratma hakk\u0131na sahiptir.”<\/p>\n
“Ama, elbette ki,” diye ekliyordu Lenin, hemen ard\u0131ndan,”biz kom\u00fcnistler, ne y\u00f6nde olursa olsun bir kaosun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na eli kolu ba\u011fl\u0131, seyirci kalamay\u0131z. Bu s\u00fcreci de bir plana g\u00f6re y\u00f6nlendirmeli ve sonu\u00e7lar\u0131na bi\u00e7im vermeliyiz.”<\/p>\n
Ekim devriminin getirdi\u011fi \u00e7ok zor ko\u015fullar\u0131n, sanat etkinliklerini g\u00fc\u00e7le\u015ftirdi\u011fi, azaltt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ama, ger\u00e7ek bunun tam tersiydi. T\u00fcm \u00fclkeyi boydan boya saran i\u00e7sava\u015f\u0131n t\u00fcm sertli\u011fine, a\u00e7l\u0131k ve k\u0131tl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131n, 1920’de Rusya’y\u0131 ziyarete gelen H. G. Wells’in kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 durum ve bu konudaki yorumu ilgin\u00e7tir: “Rusya’y\u0131 ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 sallayan \u015fiddet f\u0131rt\u0131nas\u0131na kar\u015f\u0131n, tiyatro ve operalarda sanat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n aral\u0131ks\u0131z s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131. Petersburg’da, her gece k\u0131rktan fazla tiyatro temsili veriliyor; Moskova’da da \u00f6yle.” Sava\u015f kom\u00fcnizmi y\u0131llar\u0131, a\u00e7l\u0131k ve ambargo y\u0131llar\u0131, ayn\u0131 zamanda sanat alan\u0131nda c\u00fcretkar d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ortaya kondu\u011fu ve b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar\u0131n harcand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131.<\/p>\n
Ekim devriminin sert ko\u015fullar\u0131 ve i\u00e7sava\u015f, yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek “y\u00fczlerini” ortaya \u00e7\u0131kard\u0131, aralar\u0131ndaki farklar\u0131 iyice belirginle\u015firdi. Bir\u00e7oklar\u0131 halka ve devrim davas\u0131na ba\u011fl\u0131 kald\u0131, ama bu onlar\u0131n hemen bu \u00e7a\u011f\u0131n karma\u015f\u0131k sorun ve \u00e7eli\u015fkilerine y\u00f6neldi\u011fi, toplumsal ve siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin, \u00fclkenin ihtiya\u00e7 ve \u00e7\u0131karlar\u0131na tam anlam\u0131yla uydu\u011fu anlam\u0131na gelmiyordu. Hatta Ekim Devriminden \u00f6nce sosyalist ge\u00e7inen baz\u0131 sanat\u00e7\u0131lar bile, devrimden sonra bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r tak\u0131nabiliyordu. Bir\u00e7ok sanat\u00e7\u0131, devrimi anlayamam\u0131\u015f, \u00fclkenin i\u00e7inde bulundu\u011fu g\u00fc\u00e7 ko\u015fullar onlar\u0131 \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015f, selameti Rusya’y\u0131 terk etmekte bulmu\u015flard\u0131. Devrimi hemen benimseyenler, t\u00fcm \u00e7abalar\u0131yla devrime kat\u0131lanlar da oldu. \u00dclkede kalmay\u0131 ye\u011fleyen baz\u0131 yazar ve sanat\u00e7\u0131lar da “politikan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmay\u0131” se\u00e7mi\u015fti, bu da \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc derhal zaferini per\u00e7inleyecek, derhal herkesi ikna edebilecek, herkesi kendi yan\u0131na \u00e7ekebilecek devrim yoktur. Lenin, edebiyat\u00e7\u0131 ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n bu tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayd\u0131nlar\u0131 sosyalizm d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6t\u00fcrecek zorunlu bir a\u015fama olarak kabul ediyor, “… bol\u015fevizme d\u00fc\u015fmanl\u0131ktan tarafs\u0131zl\u0131\u011fa, sonra da devrimi desteklemeye ge\u00e7eceklerdir.” diyordu.<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda, bir grup duyarl\u0131 yazar ve sanat\u00e7\u0131, devrimi bir oldubitti gibi kabul etmekle kalmak istemeyip eski d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye, devrimin insanlar\u0131n karakterini ve genellikle insan ili\u015fkilerini nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu ku\u015fkusuz, g\u00fc\u00e7 ve karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7ti. G\u00fc\u00e7l\u00fckler, daha \u00e7ok yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserlerinin konular\u0131n\u0131 ve ideolojik y\u00f6nelimlerini de\u011fi\u015ftirmeleri zorunlulu\u011fundan kaynaklan\u0131yordu; bu ise d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin t\u00fcm\u00fcyle d\u00f6n\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na geliyordu. B\u00f6yle ba\u015fkala\u015f\u0131mlar, her zaman g\u00fc\u00e7t\u00fcr ve ac\u0131 verir. Ayr\u0131ca, yazar ve sanat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda art\u0131k olu\u015fmu\u015f bulunan y\u00f6ntem, ifade bi\u00e7imi ve yarat\u0131c\u0131 tarzlar\u0131n \u00f6nemini de hesaba katmak gerekiyordu. Devrim \u00f6ncesi ger\u00e7ekli\u011fi tan\u0131mlamaya uygun tarzlar\u0131n, devrimi ve devrimin insanlar\u0131n\u0131 do\u011fru ve sanatsal bir bi\u00e7imde betimlemeye yetmeyece\u011fi kabul edilmeliydi. \u00d6yleyse, yaln\u0131zca edebiyat ve sanat\u0131n yaln\u0131zca ama\u00e7 ve \u00e7al\u0131\u015fma tarzlar\u0131 de\u011fi\u015fmekle kalmay\u0131p, sanat\u00e7\u0131n\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 ifade ara\u00e7lar\u0131n\u0131n da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc s\u00f6z konusuydu ve bu da toplumsal, politik ve ideolojik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131, estetik alan\u0131ndaki m\u00fccadeleye s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 k\u0131l\u0131yordu. Bu nedenle, sanat\u00e7\u0131lar hemen devrimci kampa ge\u00e7meye zorlanamazd\u0131. Lenin, tarafs\u0131z kalmay\u0131 ye\u011fleyen ayd\u0131nlar i\u00e7in \u015f\u00f6yle diyordu: “Tarafs\u0131z olmak ve bizimle iyi kom\u015fuluk ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcrmek istiyorlarsa onlara \u015fu cevab\u0131 veririz: Bize de gerekli olan bu zaten.”<\/p>\n
Lenin’in 1922’de yay\u0131nlanan “Militan Materyalizmin \u00d6nemi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi, ideolojik m\u00fccadele alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131. Lenin, t\u00fcm bir tarihi d\u00f6nem i\u00e7in partinin ideoloji alan\u0131ndaki g\u00f6revlerini tan\u0131ml\u0131yor, uzun s\u00fcreli bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n program\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131, bilimsel d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ilkelerini savunma ve geli\u015ftirmek, Sovyet toplum ya\u015fam\u0131n\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131na bu ilkeleri egemen k\u0131lmakt\u0131.<\/p>\n
Makalenin ana konusu, ideolojinin s\u0131n\u0131f ve parti karakteri ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve bunun sonucunda kom\u00fcnistlerin g\u00f6revinin, burjuva ideolojisine, gerici felsefeye, idealizm ve mistisizmin b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 sistematik bir sald\u0131r\u0131 y\u00fcr\u00fctmek oldu\u011fuydu. Bu m\u00fccadele, diye alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyordu Lenin, kom\u00fcnistlerin parti \u00fcyesi olmasalar bile t\u00fcm tutarl\u0131 materyalistlerle i\u015fbirli\u011fini gerektirir. Lenin, Marksist felsefe ile do\u011fa bilimleri aras\u0131nda ve Marksist filozoflarla bilim adamlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131 ba\u011flar kurulmas\u0131na \u00e7ok \u00f6nem veriyor, “\u00e7\u00fcnk\u00fc” diyordu, “kom\u00fcnist olmayanlarla, en \u00e7e\u015fitli etkinlik alanlar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi olmaks\u0131z\u0131n kom\u00fcnist toplumun kurulmas\u0131nda hi\u00e7bir ba\u015far\u0131 s\u00f6z konusu olamaz.”<\/p>\n
Ekim devrimi, Sovyetler Birli\u011fi’nde, Marksist-Leninist felsefe ilkelerine dayanan yeni bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131 getirdi. Marx-Lenin-Stalin doktrini, insan toplumunda sanat\u0131n rol\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla tan\u0131mlar. Kurumlar\u0131n \u00fcst\u00fcnde y\u00fckselen “ideolojik \u00fcstyap\u0131”lardan biri olan sanat, ger\u00e7e\u011fin bilgisine ula\u015fmakta \u00f6zel bir ara\u00e7 rol\u00fc oynar. S\u0131n\u0131f sava\u015flar\u0131ndan do\u011fan toplumsal evrimin mant\u0131\u011f\u0131 gere\u011fi, ideolojik \u00fcstyap\u0131lar, ya varolan toplumsal d\u00fczende devrimci bir de\u011fi\u015fim e\u011filimi g\u00f6sterir yahut da varolan toplumsal d\u00fczenin s\u00fcrmesine ve sa\u011flamla\u015fmas\u0131na hizmet eder. “Sanat i\u00e7in sanat” yoktur. \u0130nsanl\u0131k tarihinin t\u00fcm a\u015famalar\u0131nda, sanat toplumsal i\u015flevleri yerine getirmi\u015ftir ve bunun sonucunda, siyasetten, maddi \u00e7\u0131karlardan, toplumsal s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131ndan uzak bir\u015fey olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n
Sovyet sanat\u0131n\u0131n geli\u015fim s\u00fcreci, sosyalist ideoloji temeli \u00fczerinde, \u00fclkenin t\u00fcm yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin sa\u011flam bir yap\u0131 olu\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecidir. Sovyet sanat\u00e7\u0131lar, yaln\u0131zca konu bak\u0131m\u0131ndan yeni olmakla kalmay\u0131p yeni g\u00f6r\u00fc\u015fler de i\u00e7eren, yeni insan\u0131n ve Sovyetler Birli\u011fi’ndeki insan ili\u015fkilerinin t\u00fcm i\u00e7sel anlam\u0131n\u0131 yans\u0131tan eserler yaratm\u0131\u015flard\u0131r. Bu yeni sanat anlay\u0131\u015f\u0131, yeni ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imlere b\u00fcr\u00fcnmek zorundayd\u0131; bu, sovyet sanat\u0131n\u0131n ve ele\u015ftirisinin slogan\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Proleter bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, sovyet sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n kitlesel temelinin olu\u015fmas\u0131, sosyalist yap\u0131lanman\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 geli\u015fimiyle birlikte derinle\u015fen, uzun ve karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7tir. Sovyet sanat\u0131n\u0131n ger\u00e7ek tarihi geli\u015fimi, ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llar\u0131n sanat\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bi\u00e7imde \u00f6z\u00fcmleme ilkesinin benimsenmesini getirdi. Sovyet sanat\u0131nda, yeni temalar \u00fczerinde derin ve \u0131srarl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunda, ya\u015fanan olaylara dayanarak, ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llar\u0131n sanat\u0131n\u0131n ele\u015ftirel \u00f6z\u00fcmlenmesi ve ger\u00e7ek ustal\u0131\u011f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131yla, sovyet sanat\u0131, geli\u015fiminin t\u00fcm\u00fcn\u00fc belirleyen yarat\u0131c\u0131 bir y\u00f6ntemi, sosyalist ger\u00e7ek\u00e7ilik y\u00f6ntemini uygulamaya ba\u015flad\u0131. Bu sanat, Stalin’in deyi\u015fiyle, bi\u00e7im bak\u0131m\u0131ndan ulusal ve i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan sosyalistti. Edebiyat ve sanattaki ger\u00e7ek\u00e7ilikse, eski Rus gelene\u011fine dayan\u0131yordu. Bu gelene\u011fin \u00f6z\u00fcn\u00fc, M. Gorki’nin s\u00f6zleri \u00e7ok net bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klar: “Rus edebiyat\u0131 demokratik duygu a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengindi, toplumsal ya\u015fam\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in duyulan istek, mesajlar\u0131ndaki insanc\u0131ll\u0131k, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tutkusu ve halk\u0131n ya\u015fam\u0131na g\u00f6sterilen derin ilgi bu edebiyat\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131l\u0131yordu.”<\/p>\n
Yarat\u0131c\u0131 y\u00f6ntemler ve teknik deneyimler \u00e7ok \u00e7e\u015fitli olmakla birlikte, Sovyet sanat\u0131 \u00fclkenin yeni y\u00fcz\u00fcn\u00fc, yeni ya\u015fam\u0131n aktif kurucular\u0131 olan milyonlar\u0131n yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve \u00f6zlemlerini ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fimini sanatsal imajlarla dile getirmek gibi ortak bir niteli\u011fe sahipti. Lenin, sosyalist sanat\u0131n ilkelerini tart\u0131\u015f\u0131rken \u015fu s\u00f6zleri s\u00f6ylemi\u015fti: “Sanat, halka aittir. Geni\u015f emek\u00e7i kitlelerin ta derinliklerine k\u00f6k salmal\u0131d\u0131r. Sanat, kitleler i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r olmal\u0131, halk kitleleri sanat\u0131 sevmelidir. Sanat, kitlelerin duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve iradesini birle\u015ftirmeli, kitleleri e\u011fitmeli ve y\u00fcceltmelidir.”<\/p>\n
Sovyet sanat\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerinin, i\u00e7inde geli\u015fti\u011fi \u00f6zel atmosferin, sanat\u00e7\u0131lar i\u00e7in yeni ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve yeni \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek mant\u0131kl\u0131 olur. Sanat\u00e7\u0131lar art\u0131k zengin patronlar\u0131n\u0131n kaprislerinin k\u00f6lesi de\u011fildi, dar sanat \u00e7evrelerinin zevklerine hizmet etmek zorunda da de\u011fillerdi.<\/p>\n
Sovyet sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, \u00fclkenin ya\u015fam\u0131yla, halk kitlelerinin \u00e7\u0131kar ve \u00f6zlemleriyle organik birli\u011finden tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ek olarak s\u00f6z edebiliriz.<\/p>\n
Sovyet iktidar\u0131n\u0131n \u015fafa\u011f\u0131nda, Lenin “deneyim ayd\u0131nlar\u0131n, yazar ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz ve geri d\u00f6n\u00fclmez bi\u00e7imde, bizim saflar\u0131m\u0131za ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6sterecektir” demi\u015f ve bu \u00f6ng\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc kesinlikle do\u011fru \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Buna paralel olarak, daha g\u00fc\u00e7 ve karma\u015f\u0131k bir g\u00f6rev de yerine getirilmi\u015f, i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc kitleleri aras\u0131ndan yeni ayd\u0131n kadrolar\u0131, yazar ve sanat\u00e7\u0131lar yeti\u015ftirilmi\u015ftir; bunlar olmaks\u0131z\u0131n geri tar\u0131m \u00fclkesi Rusya’n\u0131n, ileri bir sanayi \u00fclkesine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi olanaks\u0131zd\u0131. Burjuva entelligensiyan\u0131n yeniden e\u011fitilmesi, ayr\u0131ca i\u015f\u00e7i ve k\u00f6yl\u00fc saflar\u0131ndan gelen yeni bir yazar ve sanat\u00e7\u0131lar, ayd\u0131nlar katman\u0131n\u0131n olu\u015fumu ve sosyalist yap\u0131lanmada g\u00f6revlendirilmesi, insan toplumu tarihinde evrensel \u00f6neme sahip, b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131, b\u00fcy\u00fck bir olayd\u0131r.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
“T\u00fcm kurtulu\u015flar, insan\u0131 insan d\u00fcnyas\u0131na, insan ili\u015fkilerine, insan\u0131n \u00f6z\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.” K. Marx Ekim 1917, sosyalist devrimin, en geni\u015f anlam\u0131yla k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve d\u00fcnya h\u00fcmanizminin geli\u015fiminde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olarak ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemi kan\u0131tlad\u0131. Lenin’in, Clara Zetkin’le yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler Ekim devriminde yer alan herkes i\u00e7in ge\u00e7erliydi: “K\u0131z\u0131l Ekim, geni\u015f \u00e7apta bir k\u00fclt\u00fcr devriminin yolunu a\u00e7t\u0131. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4347","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-felsefe-genel"},"yoast_head":"\n