![](\"http:\/\/img.blogcu.com\/uploads\/beyazgelecek_abdi_ipekci.jpg\")
19.04.1971<\/p>\n19.04.1971<\/p>\n
[Milliyet gazetesi Genel Yay\u0131n M\u00fcd\u00fcr\u00fc\u00a0 Abdi \u0130pek\u00e7i\u2019nin \u201cHer Hafta Bir Sohbet\u201d k\u00f6\u015fesinde yer alan konu\u015fma]<\/p>\n
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Ya\u015far, bug\u00fcne kadar edebiyatta ne yapmak istedin, bundan sonra ne yapmak istiyorsun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ta \u00e7ocuklu\u011fumdan bu yana, kendimi bildim bileli, okur-yazar de\u011filken bile \u015fiir s\u00f6ylerdim. Sonra folklor \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapt\u0131m. R\u00f6portajlar yazd\u0131m. Hikayeler, romanlar yazd\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fma tarz\u0131m g\u00f6steriyor ki, halktan yana, halkla birlikte i\u015fini g\u00f6ren bir sanat\u00e7\u0131y\u0131m. Benim ki\u015fili\u011fimi ve sanat\u0131m\u0131 halktan ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Yirmi yedi ya\u015f\u0131ma kadar halk i\u00e7inde, halkla birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Yani bir kol emek\u00e7isiydim. 1951\u2019de \u0130stanbula geldi\u011fimde, elimde bir kitapl\u0131k hikaye vard\u0131. \u00d6rne\u011fin, benim d\u00fcnyaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ilk eserim \u0130nce Memed de\u011fildir, \u201cBebek\u201d hikayesidir. \u00d6nce Frans\u0131zcaya \u00e7evrildi, sonra \u0130ngilizceye, \u0130talyancaya, Rus\u00e7aya, Romenceye, bir\u00e7ok dillere. Son yirmi y\u0131l\u0131n d\u00fcnyada \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir\u00e7ok hikaye antolojisinde \u201cBebek\u201d hikayesini de buluruz. 17-18 ya\u015flar\u0131mda bende sol d\u00fc\u015f\u00fcnce belirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Sanat\u0131m onunla tay gitti, yani paralel. Ben iki \u015feye inan\u0131r\u0131m. \u0130ki \u015feyin sonsuz g\u00fcc\u00fcne, sonsuz yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, sonsuz de\u011fi\u015fimine; halk ve do\u011fa. Sanat\u0131m\u0131 halk\u0131mla birlikte, onun b\u00fcy\u00fck yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile birlik olarak, onun i\u00e7in yapar\u0131m. Politikam da sanat\u0131mdan ayr\u0131lmaz. Halka kim zulmediyorsa, etmi\u015fse, halk\u0131 kim eziyor, ezmi\u015fse, onu kim s\u00f6m\u00fcrm\u00fc\u015f, s\u00f6m\u00fcr\u00fcyorsa, feodalite mi, burjuvazi mi… Halk\u0131n mutlulu\u011funun \u00f6n\u00fcne kim ge\u00e7iyorsa ben sanat\u0131mla ve b\u00fct\u00fcn hayat\u0131mla onun kar\u015f\u0131s\u0131nday\u0131m. Benim sanat\u0131m, i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m s\u0131n\u0131f\u0131n yani proletaryan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n emrindedir. Ben etle kemik nas\u0131l biribirinden ayr\u0131lmazsa, sanat\u0131m\u0131n halktan ayr\u0131lmamas\u0131n\u0131 isterim. Bu \u00e7a\u011fda halktan kopmu\u015f bir sanata inanm\u0131yorum.<\/p>\n
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Evet, edebi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na daima halka d\u00f6n\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fcnce hakim oldu ve bunu da bir yerde politik d\u00fc\u015f\u00fcnce ile birle\u015ftirerek y\u00fcr\u00fctt\u00fcn. Bir ara aktif politikaya da girdin. Sonra da galiba \u00e7\u0131kt\u0131n. Neden girdin, neden \u00e7\u0131kt\u0131n?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 1960 Anayasas\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi kuruldu. Bu partiyi kuranlar i\u015f\u00e7ilerdi, sendika liderleriydi. A\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 kurulan bir partiydi. Bu parti kuruluncaya kadarki b\u00fct\u00fcn \u00e7abalar\u0131m, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m g\u00f6steriyor ki, ben bu partiye girmeliydim. Kendimi mecbur sayd\u0131m. Mehmet Ali Aybar\u0131n ba\u015fkan oldu\u011fu bu partiye 1962 y\u0131l\u0131nda girdim. Elimden geldi\u011fince de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Benim hi\u00e7bir politik ihtiras\u0131m olmad\u0131, olmayacak. Bunda kararl\u0131y\u0131m. Amma emek\u00e7ilerin yan\u0131nda, \u00f6l\u00fcnceye kadar onlar\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in, onlar\u0131n y\u00f6netime gelmeleri i\u00e7in sonuna kadar \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Benim b\u00fct\u00fcn derdim emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bizatihi, y\u00fczde y\u00fcz y\u00f6netime gelmesidir. Sosyalizm, yaln\u0131z ve yaln\u0131z budur, i\u015f\u00e7ilerin ad\u0131na herhangi bir tabakan\u0131n, b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcn y\u00f6netime el koymas\u0131n\u0131 kabul etmiyorum. Emek\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcrenlere ne kadar kar\u015f\u0131ysam, emek\u00e7iler ad\u0131na iktidara gelmek isteyenlere de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o kadar kar\u015f\u0131y\u0131m.
Benim i\u015fim, emek\u00e7i ile beraber olmakt\u0131r. Emek\u00e7iler ad\u0131na iktidara el koymu\u015flar, sosyalizmi her zaman yozla\u015ft\u0131rabilirler, demokrasiyi yozla\u015ft\u0131rabilirler. Bilin\u00e7lenmi\u015f emek\u00e7i, demokrasinin ve sosyalizmin yozla\u015fmas\u0131na hi\u00e7bir zaman izin vermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun \u00e7\u0131kar\u0131 demokraside ve sosyalizmin uygulanmas\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkiyede 1950\u2019de halk\u0131n oyu ile ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 demokrasiye ben bi\u00e7imsel de olsa sayg\u0131l\u0131y\u0131m.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Yani halkla beraber olmas\u0131n\u0131 m\u0131 istiyorsun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Halk, 1950 y\u0131l\u0131nda ne yapt\u0131? Kendisini 100 y\u0131ld\u0131r ezen b\u00fcrokrasiyi olanak bulunca oylar\u0131yla y\u00f6netimden uzakla\u015ft\u0131rd\u0131. Bana \u00f6yle geliyor ki, bu gizliden gizliye i\u015fleyen, bi\u00e7imlenen, olu\u015fan, emek\u00e7inin bir \u00e7\u0131kar bilincidir. Bi\u00e7imsel demokrasi, biz de g\u00f6z\u00fcm\u00fczle g\u00f6rd\u00fck ve ya\u015fad\u0131k ki, b\u00fcrokrasinin 700 y\u0131ll\u0131k zulm\u00fcne son verdi. \u015e\u00f6yle geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fcrokrasinin jandarmalar\u0131n\u0131n birer i\u015fkence zebanileri oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bana \u00f6yle geliyor ki, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n b\u00fcrokrasiden \u00e7ekti\u011fini d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir halk\u0131 hi\u00e7bir y\u00f6netimden \u00e7ekmemi\u015ftir. Yemen \u00e7\u00f6lleri, Sar\u0131kam\u0131\u015flar, 9 y\u0131ll\u0131k askerlikler, zeametler, timarlar, a\u015farlar ve dayaklar ve hapishaneler, Kuyucu Murat Pa\u015falar, Celali k\u0131r\u0131mlar\u0131… Anadolu halk\u0131 tarihin en b\u00fcy\u00fck zulm\u00fc alt\u0131nda inlemi\u015ftir ve f\u0131rsat bulur bulmaz b\u00fcrokrasiyi devirmi\u015ftir. Sonu\u00e7 yanl\u0131\u015f oldu. Halk b\u00fcrokrasi ile Demokrat Partiyi se\u00e7mek durumunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Halk, hakl\u0131 olarak DP\u2019yi se\u00e7ti ve sonu\u00e7 yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kt\u0131. Bu, halk\u0131n bilincinin yanl\u0131\u015f yola y\u00f6nelmesi de\u011fildir, y\u00f6neltilmesidir.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Senin istedi\u011fin sosyalist d\u00fczeni halk getirebilecek mi? Buna inan\u0131yor musun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Benim istedi\u011fim sosyalist d\u00fczeni yaln\u0131z ve yaln\u0131z halk getirebilir. Benim istedi\u011fim sosyalist d\u00fczeni halktan ba\u015fka hi\u00e7 kimsenin getirece\u011fine inanm\u0131yorum. Emek\u00e7i ad\u0131na, emek\u00e7iden ba\u015fka hangi tabaka ve b\u00f6l\u00fck y\u00f6netime el koyarsa, halk ad\u0131na de\u011fil, emek\u00e7i ad\u0131na de\u011fil, kendi ad\u0131na, kendi \u00e7\u0131kar\u0131na y\u00f6netime el koymu\u015f olur. Sosyalizmi halk getiremezse kimse getiremez. Sosyalizm, bilin\u00e7lenmi\u015f emek\u00e7inin kendi eliyle kuraca\u011f\u0131 d\u00fczendir. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc olmaz.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Yani yukar\u0131dan empoze edilecek bir sosyalist d\u00fczeni istemiyorsun, \u00f6yle mi?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 B\u00f6yle bir sosyalist d\u00fczen olmaz ki…
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Ne olur?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ne bileyim ben. Bir \u015fey olur, bir d\u00fczen olur amma, emek\u00e7iler y\u00fczde y\u00fcz y\u00f6netimde de\u011fillerse o sosyalizm olmaz. 30 y\u0131ldan bu yana, sosyalist\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, sosyalizm ve emek\u00e7i meseleleri \u00fczerinde epeyce d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, epeyce de okudum, emek\u00e7iye s\u0131n\u0131f bilinci nas\u0131l g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, yani politik bilin\u00e7 nas\u0131l g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr? Elbette ayd\u0131nlar. Ayd\u0131nlar\u0131n okumak, \u00f6\u011frenmek, sosyalist bilince varmak olanaklar\u0131 emek\u00e7iden daha \u00e7oktur. Yaln\u0131z, bu bilin\u00e7 g\u00f6t\u00fcrme, emek\u00e7i ad\u0131na y\u00f6netime el koymak i\u00e7in olmamal\u0131d\u0131r. Emek\u00e7iler i\u00e7inden bir b\u00fcrokrat tabaka yaratmak i\u00e7in olmamal\u0131d\u0131r. Bu bilin\u00e7 g\u00f6t\u00fcrme i\u015fi, emek\u00e7ileri y\u00fczde y\u00fcz y\u00f6netime getirmek i\u00e7in, gelmeleri i\u00e7in olmal\u0131d\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Bunun T\u00fcrkiyede olamayaca\u011f\u0131n\u0131, hi\u00e7 de\u011filse kolay ve \u00e7abuk olamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler var. Bunlara ba\u015fka alternatifler ar\u0131yorlar, sosyalistler olarak. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 m\u0131s\u0131n, beraber misin?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ben, yukar\u0131da da boyuna tekrar etti\u011fim gibi, emek\u00e7inin y\u00fczde y\u00fcz el koymad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netimin ad\u0131na sosyalizm demem.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 T\u00fcrkiyede bug\u00fcn sol, bir\u00e7ok par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor. Bu hususta ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Art\u0131k epeyce ya\u015fl\u0131y\u0131m. Ho\u015fg\u00f6r\u00fcrl\u00fckle d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendim. Bir b\u00f6l\u00fck sosyalist benim \u00f6nerdi\u011fim yoldan gitmese de, sosyalizme varmak i\u00e7in, bana kar\u015f\u0131 olsa da, ben onu kabul ederim. D\u00fc\u015f\u00fcncemi bir \u00f6rnekle daha iyi anlatabilirim belki. Bug\u00fcnlerde bir Deniz Gezmi\u015f olay\u0131 var. Ben bu Deniz Gezmi\u015f olay\u0131 ile birlik de\u011filim. Ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerde, ayr\u0131 yollarday\u0131z. Yaln\u0131z, Deniz Gezmi\u015fin kar\u015f\u0131s\u0131na durup dururken, d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, olay\u0131 derinli\u011fine ara\u015ft\u0131rmadan \u00e7\u0131kmam. Deniz Gezmi\u015flerin hareketinin emek\u00e7inin bilin\u00e7lenmesine \u201cne kadar faydas\u0131 var, ne kadar zarar\u0131 var?\u201d bunun \u00fczerinde \u00f6nemle dururum. B\u00fcy\u00fck emek\u00e7i kitlesinin bilin\u00e7lenmesinde Deniz Gezmi\u015f hareketi faydal\u0131 oluyorsa, bu yol benim yoluma kar\u015f\u0131 da olsa onu tutar\u0131m. Tutmasam bile, onlara yard\u0131m etmesem bile, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile kar\u015f\u0131lar\u0131m. Ben k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcmlerin, tabakalar\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6rg\u00fctlerin bug\u00fcn beynelmilel, s\u0131k\u0131, korkun\u00e7 bir \u00f6rg\u00fct haline gelmi\u015f burjuvazinin kar\u015f\u0131s\u0131nda etkili olabileceklerine inanam\u0131yorum. Organize burjuva \u00f6rg\u00fctlerinin, peki\u015fmi\u015f s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00f6rg\u00fctlerinin modern kapitalizmin kar\u015f\u0131s\u0131na yaln\u0131z be yaln\u0131z bilin\u00e7lenmi\u015f, \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f i\u015f\u00e7i kitlelerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle \u00e7\u0131kabilece\u011fine, etkili olabilece\u011fine, y\u00f6netimi ele ge\u00e7irebilece\u011fine inan\u0131r\u0131m.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Yani b\u00fcrokrat ayd\u0131nlar\u0131n sosyalizmi yapmak amac\u0131yla iktidara gelmesini kabul etmiyorsun. B\u00fct\u00fcn konu\u015fmalar\u0131ndan bu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131labilir mi?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 \u00c7\u0131kar\u0131lmal\u0131. \u201cT\u0131rna\u011f\u0131n var ise ba\u015f\u0131n\u0131 ka\u015f\u0131\u201d, \u201ckurda neden boynun kal\u0131n demi\u015fler, kendi i\u015fimi kendim g\u00f6r\u00fcr\u00fcm demi\u015f.\u201d Halk\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6yle s\u00f6zleri \u00e7ok. Herhangi bir sebeple y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmi\u015f ayd\u0131n ve b\u00fcrokrat tabakalar\u0131, emek\u00e7iler ad\u0131na, \u00e7\u0131kar\u0131na bir \u015feyler yapmazlar demiyorum. Belki bir \u015feyler yaparlar ama, o sosyalizm olmaz, emek\u00e7ilerin y\u00f6netimi olmaz. B\u00fcrokrasi y\u00f6netimi alm\u0131\u015fsa, ayd\u0131nlar, teknokratlar y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmi\u015flerse, ekonomi onlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facak demektir. Emek\u00e7ilerin \u00e7\u0131karlar\u0131ndan daha \u00e7ok. Biz biliyoruz ki, g\u00f6rd\u00fck ki, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda y\u00f6netimi ele alm\u0131\u015f, devlete el koymu\u015f proletarya s\u0131n\u0131f\u0131, y\u00f6netimi elinde tutamam\u0131\u015f, b\u00fcrokrasiye kapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sebepleri vard\u0131r. Bilin\u00e7 eksikli\u011fi, \u00f6rg\u00fct yetersizli\u011fi… Daha bir s\u00fcr\u00fc sebepleri olabilir. Ac\u0131 olan, korkun\u00e7 olan emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi y\u00f6netimini ba\u015fka bir tabakaya kapt\u0131rmas\u0131d\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda devrim yapm\u0131\u015f emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, y\u00f6netimi ba\u015fka bir tabakaya kapt\u0131r\u0131rken onlar\u0131n emek\u00e7ilere devretmelerini beklemek safdillik olmaz m\u0131? Belki olur. Belki derya tutu\u015fa…
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Bir iki \u00f6rnek verebilir misin?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Tabii, Leninin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Sovyetler Birli\u011fi emek\u00e7ileri, y\u00f6netimin t\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011filse de b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Staline, Stalinin b\u00fcrokratlar\u0131na, kendi i\u00e7lerinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f b\u00fcrokratlara, birtak\u0131m ayd\u0131nlara kapt\u0131rd\u0131. Bug\u00fcnlerde Sovyetler Birli\u011finde, y\u00f6netimdeki Stalin b\u00fcrokratlar\u0131yla emek\u00e7iler aras\u0131nda k\u0131yas\u0131ya bir sava\u015f var. Benim \u00fczerinde durdu\u011fum, b\u00fct\u00fcn hayat\u0131mda kar\u015f\u0131 koydu\u011fum ve korktu\u011fum bir \u015fey var. O da ter\u00f6rizmdir. Halk\u0131n \u00fczerindeki bask\u0131d\u0131r. Ben diktatoryadan deh\u015fet korkar\u0131m.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Sol diktatoryadan da korkar m\u0131s\u0131n?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Sosyalizmde diktatorya olmamal\u0131. Ger\u00e7ek bir sosyalizmde diktatorya olamaz, ter\u00f6rizm ger\u00e7ekle\u015femez. Halka bask\u0131 diye bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u00d6rnekler vermek istiyorum. Burjuvalar\u0131n demokrasisiyle, proleterlerin demokrasisini ayn\u0131 kefeye koyacak de\u011filim. \u0130ki demokrasinin \u00e7ok az biribirlerine benzerlikleri vard\u0131r. Gene de benzerlikleri vard\u0131r. Burjuva demokrasisini ele alal\u0131m: Bizdeki S\u00fcleyman Bey demokrasisini herhalde demokrasi sayamay\u0131z. Bu demokrasinin ger\u00e7ek bir burjuva demokrasisiyle uzaktan yak\u0131ndan bir ili\u015fkisi yoktur. Benim dedi\u011fim, \u0130ngiliz demokrasisidir. \u00dcst\u00fcnde duraca\u011f\u0131m, \u0130ngiliz demokrasisinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorunudur. \u0130ngiliz demokrasisinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck var m\u0131, yok mu? B\u00fct\u00fcn sorun bu. Bir yan\u0131yla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ngiliz halk\u0131 kapitalistlerce ko\u015fulland\u0131r\u0131l\u0131yor. Kapitalistlerin elindeki on milyonluk gazete tiraj\u0131, milyonlarca seyircisi olan televizyonlar, milyonlarca dinleyicisi olan radyolar… Halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fcst\u00fcnden bir karanl\u0131k gece gibi ge\u00e7iyorlar. \u0130nan\u0131lmaz bir bask\u0131 alt\u0131na al\u0131yorlar d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, duygular\u0131. Bu modern ara\u00e7larla halklar\u0131 tutsak k\u0131l\u0131yorlar. 1963 y\u0131l\u0131nda \u0130ngilteredeyken BBC benden konu\u015fmalar istemi\u015fti. Radyoya on konu\u015fma haz\u0131rlad\u0131m. Konu\u015fmalar\u0131m\u0131 teybe ald\u0131lar, \u00fccretini verdiler, hem de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00fccret, fakat yay\u0131nlamad\u0131lar. O konu\u015fmalardan birinde \u0130ngiltere i\u00e7in \u201c\u00e7elikperde\u201d demi\u015ftim. Halk cumhuriyetlerine \u201cdemirperde\u201d diyorlard\u0131, Amerikaya \u201calt\u0131nperde\u201d, ben de \u0130ngiltereye \u201c\u00e7elikperde\u201dyi yak\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Epeyce bir s\u00fcre kald\u0131\u011f\u0131m \u0130ngilterede, \u0130ngiltere i\u00e7in bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye varm\u0131\u015ft\u0131m. \u0130\u015fte bu \u201c\u00e7elikperde\u201dde kapitalizmin b\u00fct\u00fcn bask\u0131s\u0131na ra\u011fmen bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck var. \u0130ngilterede hi\u00e7 kimse d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden dolay\u0131 k\u0131nanm\u0131yor, hapsedilmiyor, bask\u0131lara u\u011fram\u0131yor. Bunun sebebi \u00fcst\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ni\u00e7in bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ngilterede uzun y\u0131llardan bu yana y\u00f6netimde burjuvazi bulunuyor. Burjuvazinin ekonomik bir temeli vard\u0131r. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip oldu\u011fundan ve elindeki bu g\u00fcce \u00e7ok g\u00fcvendi\u011finden \u0130ngiliz burjuvazisinin y\u00f6netimde kalabilmek i\u00e7in ba\u015fka \u00e7arelere ba\u015fvurmas\u0131na gerek yoktur. Gene biliyoruz ki, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda ba\u015fka \u00e7areye ba\u015fvuran s\u0131n\u0131flar, g\u00fcc\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yitirmi\u015f s\u0131n\u0131flard\u0131r. Almanyada proletarya kar\u015f\u0131s\u0131nda bunalm\u0131\u015f burjuvazi, Nazizm \u00e7aresine ba\u015fvurdu. Hitler b\u00fcrokratlar\u0131 Almanyada korkun\u00e7 bir bask\u0131 d\u00fczeni yaratt\u0131lar. \u0130talyada Mussolini de \u00f6yle… Proletarya iktidara y\u00fczde y\u00fcz el koydu\u011fu zaman da bir demokrasi ger\u00e7ekle\u015fecektir. \u015eimdiye kadar d\u00fcnyam\u0131z\u0131n g\u00f6rmedi\u011fi, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeni kurulacakt\u0131r. Ekonomik e\u015fitlik sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman, arkas\u0131ndan mutlaka ve mutlaka politik e\u015fitli\u011fi de getirecektir. B\u00fct\u00fcn bask\u0131lar ekonomik e\u015fitsizli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7indir. Bask\u0131lar\u0131n temelinde e\u015fitsizlikler yatar. \u015eimdi b\u00fcrokrasi \u00fcst\u00fcnde durmak istiyorum. B\u00fcrokrasinin bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sa\u011flayabilmesi i\u00e7in ne burjuvazi, ne de proletarya gibi sa\u011flam bir temeli vard\u0131r. O, y\u00f6netimde kalabilmek i\u00e7in korkun\u00e7 bir bask\u0131 d\u00fczeni kurmak zorundad\u0131r. Bu havadaki s\u0131n\u0131f\u0131n tek dayana\u011f\u0131 bir bask\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc kurmas\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in b\u00fcrokratlar, nerede kim ad\u0131na iktidara gelmi\u015flerse, ayakta kalabilmek i\u00e7in, korkun\u00e7 bir bask\u0131 rejimi kurmu\u015flard\u0131r. Unuttum. \u015eunu da ekleyeyim: Proletarya y\u00f6netime y\u00fczde y\u00fcz el koydu\u011fu zaman d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden dolay\u0131 hi\u00e7 kimseyi mahkum etmek gere\u011fini duymayacakt\u0131r. \u00d6rg\u00fctl\u00fc proletaryan\u0131n g\u00fcc\u00fc bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeni, hem de d\u00fcnyam\u0131z\u0131n \u015fimdiye kadar g\u00f6rmedi\u011fi bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fczeni kurmaya yetecektir. Bilin\u00e7lenmi\u015f, \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f proletaryan\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcncesinden, eyleminden dolay\u0131 kimseyi mahkum etmeye, insanlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini k\u0131s\u0131tlamaya bir ihtiyac\u0131 olmayacakt\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Ama Sovyet Rusyada bunun aksi yok mu bug\u00fcn? Ayd\u0131nlar\u0131n, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n h\u00fcrriyetsizlikten \u015fikayetleri…
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Dedim ya, d\u00fcnyada en ger\u00e7ek demokrasi proletaryan\u0131n y\u00f6netime y\u00fczde y\u00fcz el koydu\u011fu zaman olacakt\u0131r. Sovyetler Birli\u011finde, e\u011fer birtak\u0131m insanlar hapsediliyorsa, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden dolay\u0131 k\u0131nan\u0131yorlarsa, proletarya orada y\u00fczde y\u00fcz iktidarda de\u011fil demektir. Benim inanc\u0131m, var\u0131lacak yere, en \u00e7abuk, gene Sovyet emek\u00e7ilerinin sava\u015f\u0131 sonucu var\u0131lacakt\u0131r. Sovyet emek\u00e7isi, ne pahas\u0131na olursa olsun b\u00fcrokrasinin son kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 da temizleyecektir. Devrim bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve s\u00fcreklidir. Sovyetler Birli\u011finde emek\u00e7i her an kendini yeniliyor. Sovyet emek\u00e7isi 1917\u2019den bu yana t\u00fcrl\u00fc unsurlarla, durmadan, yorulmadan sava\u015f\u0131yor. Sovyet emek\u00e7isinin, ba\u015ftan bu yana, demokratik \u00e7abas\u0131, sava\u015f\u0131 kesintisiz s\u00fcr\u00fcp gidiyor.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Ba\u015flang\u0131\u00e7ta dedin ki, en \u00e7ok korktu\u011fum \u015fey ter\u00f6rizm ve diktatoryad\u0131r. T\u00fcrkiyedeki bu ku\u015fkular\u0131n ne durumda?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 T\u00fcrkiyede b\u00fcrokrasi, sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncenin g\u00fcc\u00fcnden faydalanarak yeniden y\u00f6netime el koymak istiyor. Bu g\u00fcc\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir ter\u00f6r ve dikta yaratmas\u0131 i\u00e7in bir sebep yok gibime geliyor. Kadim b\u00fcrokratik g\u00fc\u00e7, s\u0131rt\u0131n\u0131 bask\u0131ya ve diktaya dayayaca\u011f\u0131na, emek\u00e7ilerle birle\u015fir, onunla birlikte y\u00f6netime el koyarsa belki bask\u0131 ve dikta gere\u011fini duymaz. Ya da hafif bir bask\u0131 ile y\u00f6netimi y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Ben \u00e7ok korkuyorum ki, Halk Partisinin zul\u00fcm devrine bir daha d\u00f6n\u00fc\u015f olmas\u0131n.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 O halde ne yapmak laz\u0131m?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Anayasay\u0131 sonuna kadar uygulamak gerek. H\u00fck\u00fcmetlerin, hangi h\u00fck\u00fcmet olursa olsun, Anayasay\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na almamas\u0131 gerekir. AP y\u00f6netimi ele ald\u0131\u011f\u0131ndan bu yana Anayasay\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na ald\u0131. Gizli ya da a\u00e7\u0131k, Anayasay\u0131 uygulamamak i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131. Bilhassa ilericilere, sosyalistlere kar\u015f\u0131 inan\u0131lmayacak bir bask\u0131 d\u00fczeni uygulad\u0131. 27 May\u0131stan sonra g\u00f6rd\u00fck ki, T\u00fcrkiyede \u00f6rg\u00fct olarak b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler ilericilerdir, ayd\u0131nlard\u0131r. \u0130lerici Anayasaya d\u00fc\u015fman AP, komprador burjuvazi, toprak a\u011falar\u0131 bir daha 27 May\u0131s tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in ilerici g\u00fc\u00e7lerin kar\u015f\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 bir \u00f6rg\u00fct, bir g\u00fc\u00e7 dikmek gere\u011fini duydular. Bunun i\u00e7in camileri kulland\u0131lar. B\u00fct\u00fcn\u00fcyle gericili\u011fi kulland\u0131lar. Bu gizli g\u00fc\u00e7ler, AP\u2019nin yard\u0131m\u0131yla Konya olaylar\u0131n\u0131, Kanl\u0131 Pazarlar\u0131, K\u0131r\u0131khanlar\u0131 yaratt\u0131lar. Bence her \u015feyden \u00f6nce AP y\u00f6netiminin ba\u015f\u0131n\u0131, kurdu\u011fu bu \u00f6rg\u00fctler yemi\u015ftir.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Peki, solun sava\u015f\u0131nda \u015fiddet metotlar\u0131na ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 uygun buluyor musun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 \u015eiddet zor yoldur. Her ne kadar kolay ve d\u00fcz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa da, \u015fiddet her zaman dolamba\u00e7l\u0131, g\u00fc\u00e7 bir yoldur. \u0130nsan mecbur kalmad\u0131k\u00e7a \u015fiddete ba\u015fvurmaz. \u015eiddet \u00e7aresizliktir. Hemen hemen kurulu\u015fundan bu yana \u0130\u015f\u00e7i Partisi i\u00e7indeyim, \u015fu on y\u0131ld\u0131r T\u00fcrkiyede \u0130\u015f\u00e7i Partililerin, sosyalistlerin ba\u015f\u0131na gelenler pi\u015fmi\u015f tavu\u011fun ba\u015f\u0131na gelmedi. \u0130\u015f\u00e7i Partililer inan\u0131lmaz bir bask\u0131ya, zul\u00fcm alt\u0131nda ya\u015famaya mecbur tutuldular. \u0130\u015f\u00e7i Partilileri d\u00f6vd\u00fcler, \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler, i\u015flerinden ettiler. B\u00f6ylesine bir bask\u0131ya, zulme maruz b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f insanlar elbette buna kar\u015f\u0131 koyacaklard\u0131, koymal\u0131yd\u0131lar. Benim kan\u0131m \u015fu ki, \u015fiddeti do\u011furan \u015fiddettir. Biz \u00e7ok gayret ettik. Daha yeni filizlenen sol, \u015fiddete ba\u015fvurmas\u0131n istedik. Demokratik yollardan emek\u00e7ilere biz bilin\u00e7 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken, \u015fiddetle kar\u015f\u0131la\u015fmayal\u0131m istedik. Anayasa, bizim emek\u00e7ilere gitmemize, onlara s\u0131n\u0131f bilinci g\u00f6t\u00fcrmemize, \u00f6rg\u00fctlenmemize izin veriyordu. Anayasan\u0131n tam\u0131 tam\u0131na uygulanmas\u0131n\u0131 istedik. Y\u00f6neticilerin \u015fiddete ba\u015fvurmamalar\u0131 istemekten dilimizde t\u00fcy bitti. Biz \u015fiddetin \u015fiddet do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorduk. Ben bug\u00fcnk\u00fc solun yersel baz\u0131 \u015fiddet hareketlerini bir savunma say\u0131yorum, hem de en me\u015fru bir savunma.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Yani me\u015fru yoldan m\u00fccadele etmek imkanlar\u0131 a\u00e7\u0131k tutulsayd\u0131, \u015fiddet metotlar\u0131…
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Zannetmiyorum, olmayacakt\u0131… Ben buna inanm\u0131yorum ve partinin i\u00e7inde oldu\u011fum i\u00e7in inanm\u0131yorum.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 \u015eimdi Aybar yeni bir parti kurma haz\u0131rl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ben Aybara g\u00fcveniyorum. Aybar ger\u00e7ek bir sosyalist. Aybar bizim politikac\u0131lar\u0131m\u0131z aras\u0131nda kendi ki\u015fili\u011fine ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerine sayg\u0131 duymu\u015f bir yi\u011fit adam. Bizim \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnmek, bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin kutsall\u0131\u011f\u0131na kendini adamak, gerekirse kendi \u00fcst\u00fcne, kendi hatalar\u0131 \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcmek g\u00fc\u00e7 bir i\u015f. Aybar kendi hatalar\u0131m\u0131z \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir insan. Bir sosyalistin i\u015fi, d\u00fcnyay\u0131 temelinden de\u011fi\u015ftirmektir. De\u011fi\u015ftirip de ne olacak? D\u00fcnyay\u0131 ne i\u00e7in de\u011fi\u015ftirece\u011fiz? \u0130nsanlar\u0131 daha \u00e7ok mutlu k\u0131lmak i\u00e7in. Aybarla bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sonuna kadar payla\u015f\u0131yorum. Hi\u00e7bir taviz vermeden… O d\u00fc\u015f\u00fcnce de \u015fu: \u0130nsan sosyalizm i\u00e7in de\u011fildir. Sosyalizm insan i\u00e7indir. E\u011fer sosyalizm, insanlar\u0131 e\u015fit k\u0131lm\u0131yorsa, mutlu yapmayacaksa, ki bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, ba\u015fka yollar aramam\u0131z gerekir. Yahut da sosyalizmin uygulanmas\u0131nda bir yanl\u0131\u015fl\u0131k var, kendi \u00fcst\u00fcm\u00fcze y\u00fcr\u00fcyerek bu yanl\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fczeltmeliyiz, g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131za bakmayarak. Sava\u015flar\u0131m\u0131zda tek amac\u0131m\u0131z, insan soyunun mutlulu\u011fu olmal\u0131d\u0131r. Sosyalizm bir mutluluk arac\u0131 olmayacaksa ne yapay\u0131m ben o sosyalizmi. Sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce bilimsel bir ger\u00e7ektir. \u0130nsanlar\u0131 mutlu yapmamas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yoktur.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Sosyalist anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z nedir?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Sosyalizm ya\u015fayan bir \u015feydir, \u00f6l\u00fc de\u011fil. Her an hayatla tay gitmesi gereken bir d\u00fczendir. Her an yenilenen do\u011fada, insan toplumlar\u0131 da her an yenilenir, de\u011fi\u015fir. Evren sonsuz \u00e7eli\u015fkilerden ibarettir. En b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fki, s\u00f6m\u00fcrenlerle s\u00f6m\u00fcr\u00fclen s\u0131n\u0131f aras\u0131ndad\u0131r. \u00c7eli\u015fkiler her zaman niteliklerini de\u011fi\u015ftirecektir. Ana \u00e7eli\u015fkiler g\u00fc\u00e7lerini uzun s\u00fcrelerde koruyabilirler. Ama onlar\u0131n da nitelikleri de\u011fi\u015fir. Bunun i\u00e7in bug\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fik d\u00fcnyam\u0131zda bir model sosyalizmin, bir tek modelin olabilece\u011fine inanm\u0131yorum. Bir tek model sosyalizmi kabul etmek, Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnceye, diyalekti\u011fe ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin en yetkili bir adam\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131m Lenin, devrimi yapt\u0131ktan sonra, ya da devrime haz\u0131rlan\u0131rken kendi modelini yaratmaya u\u011fra\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fck sosyalistlerin kurduklar\u0131 sosyalizm kendi yurt ger\u00e7eklerinden, ko\u015fullar\u0131ndan do\u011fmu\u015ftur. Sosyalizm modelini, \u00e7a\u011f\u0131n sosyal, ekonomik, co\u011frafik, k\u00fclt\u00fcrel ko\u015fullar\u0131 yarat\u0131r. T\u00fcrkiyenin sosyalizmi, T\u00fcrkiyenin tarihi, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, sosyal, co\u011frafik ko\u015fullar\u0131ndan do\u011facakt\u0131r. Sosyalizm durgun, \u00f6l\u00fc, \u00f6lecek bir d\u00fczen olsayd\u0131 her an ya\u015fayan, her an yarat\u0131lan, her an yaratan bir d\u00fczen olmasayd\u0131, ehh, belki de onun i\u00e7in bir tek model icat etmek olana\u011f\u0131n\u0131 bulabilirdik. E\u011fer d\u00fcnyam\u0131z bir elden \u00e7\u0131km\u0131\u015f\u00e7as\u0131na ini\u015fsiz, \u00e7\u0131k\u0131\u015fs\u0131z, d\u00fczenli, her yan\u0131 biribirine benzer bir d\u00fcnya olsayd\u0131, sosyalizmin belki bir tek modeli olabilirdi. Bu kadar karma\u015f\u0131k, bu kadar \u00e7eli\u015fkilerle dolu bir d\u00fcnyada bir model sosyalizm olabilece\u011fine inanmak, diyalektikten haberi olmamak demektir. Burjuva d\u00fczenlerinin a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bir modelleri vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc burjuva d\u00fczenleri, do\u011faya kar\u015f\u0131, diyalekti\u011fe kar\u015f\u0131 kurulmu\u015f \u00f6l\u00fcc\u00fc kurulu\u015flard\u0131r. Ya\u015fayan sosyalizmi de bir model kabul edemeyiz. Onun i\u00e7in her memleket kendi sosyalizmini \u00f6b\u00fcr kurulu\u015flar\u0131n deneylerinden de faydalanarak kendisi kuracakt\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Sosyalizmde bir model kabul etmedi\u011fine g\u00f6re, T\u00fcrkiye sosyalizmi i\u00e7in \u015fimdiden bir bi\u00e7im d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musun, ya da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor mu?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Uzun s\u00fcreli bir i\u015ftir. Bir memleketin sosyalizmini b\u00fct\u00fcn\u00fcyle o memleketin ko\u015fullar\u0131, o memleketin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri, o memleketin emek\u00e7ileri kurarlar. Kendine \u00f6zg\u00fc sosyalizmin yarat\u0131lmas\u0131 uzun s\u00fcreli bir \u00e7aban\u0131n sonucunda olacakt\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Y\u00f6netimi ele ge\u00e7irdikten sonra m\u0131 T\u00fcrkiye sosyalizmi kurulacakt\u0131r diyorsun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Hay\u0131r. \u015eimdiden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor tabii. \u015eimdiden olu\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor T\u00fcrkiye sosyalizmi.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 \u015eu halde bunun i\u00e7in \u00f6nemli olan birikim midir?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Evet, birikim. Nas\u0131l emek\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bilin\u00e7lenmesi bir birikim sonunda olursa, \u00f6zg\u00fc sosyalizmler de birikimler sonucunda, b\u00fcy\u00fck \u00e7abalarla olu\u015facakt\u0131r. Emek\u00e7iyi bilin\u00e7lendirme birikimi nas\u0131l sosyalizme ge\u00e7mek i\u00e7in kesin bir ara\u00e7sa, kendine \u00f6zg\u00fc sosyalizmi yaratmak da ona ba\u011fl\u0131 bir birikim sonucu olacakt\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Senin edebiyatta yapmak istedi\u011fin de bu birikime hizmettir denebilir mi?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Odur. \u00d6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Emek\u00e7ileri bilin\u00e7lendirmek i\u00e7in uzun y\u0131llardan bu yana emek\u00e7iler aras\u0131nda bulunuyorum. Politika yapan bir adam\u0131m. Sanat\u0131m da buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun da bilin\u00e7lendirmeye yarar\u0131 olmas\u0131n\u0131, hem de \u00e7ok yarar\u0131 olmas\u0131n\u0131 isterim. Sosyalizm benim i\u00e7in insanlar\u0131 b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131lardan ar\u0131t\u0131p b\u00fct\u00fcn yozla\u015fmalardan kurtar\u0131p kendi \u00f6z\u00fcne kavu\u015fturmakt\u0131r. \u0130nsan\u0131n bir tek mi \u00f6z\u00fc var? \u0130nsan\u0131n \u00f6z\u00fc nedir? Belal\u0131 bir soru. Bana \u00f6yle geliyor ki, insan\u0131n \u00f6z\u00fc, onun yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ortaya ger\u00e7ek, sa\u011flam bir insan tarifi koyabiliriz bu yoldan giderek: \u0130nsan, yarat\u0131c\u0131 bir mahluktur. Gene yukar\u0131da s\u00f6ylemi\u015ftim. Evrende iki sonsuz do\u011furgan yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7 vard\u0131r. Biri insan, \u00f6b\u00fcr\u00fc do\u011fa. \u0130nsan, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi g\u00fcn, do\u011fa yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bitirdi\u011fi g\u00fcn her \u015fey bitecektir. Do\u011fa da insan da yok olacaklard\u0131r. Biz, sosyalistler olarak insanlar\u0131 yitirmi\u015f olduklar\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131na kavu\u015fturmak amac\u0131nday\u0131z. Yery\u00fcz\u00fcnde en b\u00fcy\u00fck \u00e7abam\u0131z budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6m\u00fcrgenlerin ilk ve ba\u015fl\u0131ca i\u015fleri insanlar\u0131 ki\u015filiklerinden s\u0131y\u0131rmak olmu\u015ftur.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Son olarak bir soru soray\u0131m Ya\u015far. Genel olarak tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lan bir sorun var. Sosyalist bir iktidar\u0131n kurulmas\u0131 \u015fiddet yoluyla m\u0131 olmal\u0131d\u0131r, oy yoluyla m\u0131 olmal\u0131d\u0131r? Bu tabii \u00e7ok \u015fematik bir…
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Birikim yoluyla olmal\u0131d\u0131r. \u015eimdi \u015fudur; bizim T\u00fcrkiyedeki birtak\u0131m sosyalistlerin de hatalar\u0131 bu. Kimisi diyor ki, ben oyla gelirim. Elbette en g\u00fczel \u015fey, en makbul \u015fey, proletaryan\u0131n halk\u0131n oyu ile iktidara gelmesidir. Bundan daha ideal bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Yaln\u0131z ben ille de oyla gelirim diye kaideler koymak yanl\u0131\u015ft\u0131r, sosyalizme kar\u015f\u0131d\u0131r. Ben ille \u015fiddet yoluyla gelirim demek de sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131t olmak demektir. Kaide konamaz. \u0130lle ben gerilla yoluyla gelirim, da\u011fdan inerim, Ankaray\u0131 i\u015fgal ederim, yanl\u0131\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Marksizme kar\u015f\u0131d\u0131r. O zaman nedir? O zaman birikim sa\u011flayaca\u011f\u0131m ben. \u0130\u015f\u00e7i, emek\u00e7i bilin\u00e7lenecek ve \u00f6rg\u00fctlenecek. \u00d6rg\u00fctlendi\u011fi zaman oyla gelir, oyla gelemezse \u00f6yle bir ko\u015ful do\u011far ki, \u00f6yle gelir. Belki de helikopterle gelir!
\u015eimdi arkada\u015f, edebiyata gelince; biraz evvel dedim ki, bizim i\u015fimiz kendi \u00f6z\u00fcne kavu\u015fturmak insano\u011flunu. Ha, edebiyat\u0131n bunda b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck faydas\u0131 vard\u0131r. Mesela ben T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131ndan \u00e7o\u011funun iyi niyetine ra\u011fmen sosyalizme yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131na inanm\u0131yorum. 200 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrk ayd\u0131n\u0131 Bat\u0131n\u0131n maymunlu\u011funu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Taklit etmi\u015ftir Bat\u0131y\u0131… Maymun, yarat\u0131c\u0131 de\u011fildir. \u0130nsana benzer ama, yarat\u0131c\u0131 de\u011fildir. T\u00fcrk burjuva ayd\u0131nlar\u0131 da 200 y\u0131ld\u0131r Bat\u0131n\u0131n maymunlu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 200 y\u0131l insana bir yard\u0131m\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Sen maymun olmak istemiyorsun?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Evet! Maymunlara kar\u015f\u0131 d\u00f6v\u00fc\u015fen adam maymun olur mu can\u0131m? 200 y\u0131ld\u0131r insan soyuna hi\u00e7bir \u015fey katmam\u0131\u015f, \u00e7ok az \u015fey katm\u0131\u015f yahut da, ne bileyim ben, kar\u0131ncan\u0131n sidi\u011fini denize yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bir \u015fey yapm\u0131\u015f. Buna da fayda denmez. \u015eimdi 200 sene sonra kendi \u00f6z\u00fcm\u00fcze d\u00f6nelim, kendi sosyalizmimizi, ger\u00e7ek sosyalizmi kural\u0131m derken, bunlar kar\u015f\u0131m\u0131za ge\u00e7erler bizim. Bu sefer bunlar kendilerine model ararlar.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Bunlar dedi\u011fin kim?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ayd\u0131nlar. Birtak\u0131m ayd\u0131nlar model ararlar. Ya Sovyetler Birli\u011fi modelini ararlar, ya \u00c7in modelini ararlar. Halbuki Leninin b\u00fct\u00fcn \u00e7abas\u0131, kendi modelini yaratma \u00e7abas\u0131 olmu\u015ftur.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Allende\u2019yi b\u00f6yle kabul eder misin?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Allende benim i\u00e7in ideal. Ve d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn sosyalistlerin y\u00fcre\u011fine su serpti. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir iddia vard\u0131 ki, Marksizme kar\u015f\u0131 bir iddiad\u0131r bu, \u201cMarksistler iktidara oyla gelemezler,\u201d derler. \u015eimdi bu tecr\u00fcbede Allende, sonunda yenilse bile, \u201coyla gelemez\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yanl\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir i\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fcre\u011fime su serpti. \u201cOyla gelemez.\u201d Ne demek oyla gelemez? Gelir. G\u00f6bek ata ata gelir i\u015fte. Oyla da gelir, \u015fiddetle de gelir, bilmedi\u011fimiz t\u00fcrl\u00fc yollardan gelebilir. Yeter ki, bir birikim olsun, yeter ki, bilin\u00e7 birikimi olsun, yeter ki, \u00f6rg\u00fct birikimi olsun. Yeter ki, kendi modelini yaratma birikimi ve \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olsun. \u015eimdi benim edebiyatta yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey, edebiyat\u00e7\u0131 olarak, bununla tay giden bir hikayedir. Ben sanat\u00e7\u0131 olarak elimden geldi\u011fince kendi kendime, kendi de\u011ferlerimize kar\u015f\u0131 yabanc\u0131la\u015fmamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bilin\u00e7li olarak kendi ger\u00e7eklerimize, kendi insani de\u011ferlerimize, kendi kendine sad\u0131k kalmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Sanat\u0131m\u0131 memleketimin ko\u015fullar\u0131ndan, ki\u015fili\u011finden, renginden ay\u0131rmamaya gayret ettim. Her insan\u0131n bir yo\u011furt yiyi\u015fi var. Her milletin de… Sosyalist insan yeni bir insand\u0131r. Sosyalist sanat\u00e7\u0131 yeni bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r. Bu kendimize d\u00f6n\u00fc\u015fte, roman sanat\u0131nda birtak\u0131m kaynaklara ba\u015fvurmak zorunlulu\u011funu duydum. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck ustalar\u0131ndan yararlanmak, onlara \u00e7\u0131rakl\u0131k etmek ola\u011fand\u0131r. Stendhal\u2019den, Balzac\u2019tan, Tolstoydan, Dostoyevskiden, Faulkner\u2019dan faydalanmak ola\u011fand\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerine ba\u015fvurmak zorunday\u0131z. D\u00fcnyada tek ba\u015f\u0131m\u0131za ya\u015fam\u0131yoruz. Amma temel, kendimiz olaca\u011f\u0131z. Kendi k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerimiz ile yeti\u015ftikten, b\u00fcy\u00fcd\u00fckten, kayna\u015ft\u0131ktan sonra elbette d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u015fvuraca\u011f\u0131z, d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerinden faydalanaca\u011f\u0131z. Yaln\u0131z, kendi k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerine s\u0131rt \u00e7evirmi\u015f bir kimse hi\u00e7bir zaman d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerinden faydalanamaz. Bir T\u00fcrk romanc\u0131s\u0131, bir halk hikayecisi K\u00f6ro\u011flunu nas\u0131l anlat\u0131r bilmiyorsa, bir masalc\u0131n\u0131n ustal\u0131\u011f\u0131na varmam\u0131\u015fsa, Dede Korkutu okumam\u0131\u015fsa, Yunusu ezberlememi\u015fse, Karacao\u011flan\u0131, Pir Sultan\u0131 y\u00fcre\u011finin derinli\u011finde duyamam\u0131\u015fsa, onun bir Homerosu anlayabilece\u011fini sanm\u0131yorum. Bir Kafka\u2019ya, Bir \u00c7ehova, bir James Joyce\u2019a varabilece\u011fine inanam\u0131yorum.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Gene politikaya d\u00f6nelim mi?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 D\u00f6nelim.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Sosyalist y\u00f6netimin kurulmas\u0131 \u015fiddet yoluyla m\u0131, yoksa oy yoluyla m\u0131 olmal\u0131d\u0131r?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Bence b\u00f6yle bir sual sorulmamal\u0131 bile. \u0130lle de oy yoluyla gelirim diye bir kaide koymak sosyalizme ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130lle de \u015fiddet yoluyla gelirim, o da ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Mesele, birikim meselesidir. Emek\u00e7iyi bilin\u00e7lemek, \u00f6rg\u00fctlemek, onda y\u00f6netime el koyacak birikimi ger\u00e7ekle\u015ftirmek. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn mesele bu. Gelece\u011fin ko\u015fullar\u0131 bilinmez ki, y\u00f6netime nas\u0131l gelece\u011fi bilinsin. Tahminler yap\u0131labilir ve bu tahminler her zaman do\u011fru \u00e7\u0131kmayabilir de.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 \u0130ktidara gelmek i\u00e7in senin hi\u00e7bir tahminin yok mu?
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ben T\u00fcrkiyede i\u015f\u00e7i kadar k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn de g\u00fcc\u00fcne g\u00fcveniyorum. Devrimci yetene\u011fine inan\u0131yorum. Ekonomik denge bozuldu\u011funda, k\u00f6yl\u00fc bug\u00fcnk\u00fc durumundan a\u015fa\u011f\u0131 bir yere indi\u011finde T\u00fcrkiyede devrim ger\u00e7ekle\u015febilir. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn bug\u00fcn bulundu\u011fu durumdan a\u015fa\u011f\u0131lara inmesi g\u00fcn meselesidir, bug\u00fcnk\u00fc gidi\u015f, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc \u015fimdiki ekonomik d\u00fczeyinde tutamaz.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 S\u00f6z s\u00f6z\u00fc a\u00e7t\u0131, unuttuk. T\u0130P\u2019ten neden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemedin.
YA\u015eAR KEMAL \u2014 Basit bir ger\u00e7ek. T\u0130P niteli\u011fini yitirdi. B\u00fcrokratlar\u0131n eline ge\u00e7ti. Emek\u00e7ilerden koptu. Bir ayd\u0131nlar kul\u00fcb\u00fc oldu. Emek\u00e7ilerden yana bir insan olarak T\u0130P\u2019te daha uzun bir s\u00fcre kalamazd\u0131m. Yolcu yolunda gerek. Ben kendi yoluma, onlar kendi yoluna.
\u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
19.04.1971 [Milliyet gazetesi Genel Yay\u0131n M\u00fcd\u00fcr\u00fc\u00a0 Abdi \u0130pek\u00e7i\u2019nin \u201cHer Hafta Bir Sohbet\u201d k\u00f6\u015fesinde yer alan konu\u015fma] \u0130PEK\u00c7\u0130 \u2014 Ya\u015far, bug\u00fcne kadar edebiyatta ne yapmak istedin, bundan sonra ne yapmak istiyorsun?YA\u015eAR KEMAL \u2014 Ta \u00e7ocuklu\u011fumdan bu yana, kendimi bildim bileli, okur-yazar de\u011filken bile \u015fiir s\u00f6ylerdim. Sonra folklor \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapt\u0131m. R\u00f6portajlar yazd\u0131m. Hikayeler, romanlar yazd\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fma tarz\u0131m […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4433","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kuram"},"yoast_head":"\n