\u0130stanbul \u015eehir Tiyatrolar\u0131\u2019nda Euripides\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 Bakhalar tragedyas\u0131 Mihai Maniutiu \u2018nun rejisiyle sahnelenmeye devam ediyor.\u00a0 Oyunun y\u00f6netmeni olan Maniutiu, (Romanya Cluj Ulusal Tiyatrosu\u2019nun Sanat Y\u00f6netmenli\u011fi g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrmekte ) klasik metne farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m getirmi\u015f. Euripides\u2019in Bakhalar\u2019\u0131n\u0131 k\u0131saca hat\u0131rlayal\u0131m.\u00a0 Oyun temel olarak\u00a0\u00a0 Tanr\u0131 Dionysos ile onun tanr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddeden Thebai kral\u0131 Pentheus\u2019un \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine kuruludur. Dionysos Arabistan\u2019dan, Anadolu\u2019ya pek \u00e7ok yeri kad\u0131n m\u00fcritleri Bakhalar\u2019la dola\u015f\u0131p kendi inanc\u0131n\u0131 yaymaktad\u0131r. Son olarak do\u011fdu\u011fu ve annesinin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu kent olan Thebai\u2019ye var\u0131r. Burada Bakhalar rit\u00fcellerini ger\u00e7ekle\u015ftirirken \u00fclkenin Kral\u0131 Pentheus, babas\u0131 ile kahin Teiresias\u2019\u0131n ikna \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n o, bu yeni inanc\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan \u00fclkesine s\u0131zan bat\u0131l, akla ayk\u0131r\u0131 bir i\u015f olarak alg\u0131lar, \u00f6fkelenir. Bunun \u00fczerine Tanr\u0131 Dioniysos kendine itaat etmeyen kral\u0131 onun \u00f6z annesinin ellerinde par\u00e7alat\u0131r. Pentheus tipik bir tragedya kahraman\u0131 olarak kibriyle (hybris)\u00a0 burnunun dikine gitti\u011fi i\u00e7in sonu felaket olur.<\/p>\n
Maniutiu\u2019nun oyuna farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan yakla\u015farak, metinde farkl\u0131la\u015fmaya gitti\u011fini ifade etmi\u015ftik. Bir ka\u00e7 \u00f6rnek vermek gerekirse Dionysos\u2019un orijinal metinde gen\u00e7, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insan olarak, herkesi etkileyen bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmle ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, bu oyunda o hastad\u0131r. Kendi ba\u015f\u0131na ayakta duramaz. \u0130nsan bedeni tanr\u0131n\u0131n yuvas\u0131 olamaz, onu kald\u0131rabilecek g\u00fcc\u00fc yoktur.\u00a0 Yine orijinal metinde k\u00e2hin Teiresias k\u00f6rd\u00fcr ve rol\u00fc, di\u011fer tragedyalardaki durumu gibi, hakikati ana karaktere bildirmekten ibarettir. Oysa bu oyunda ana karakter neredeyse kendisidir. Oyunun en ba\u015f\u0131ndan sonuna hep o vard\u0131r sahnede. Zaman zaman bir sunucu, zaman zaman bir m\u00fczisyen ya da dans\u00e7\u0131d\u0131r. Oyunun t\u00fcm mek\u00e2n\u0131n\u0131 ve zaman\u0131n\u0131 kaplar. Hi\u00e7 yerinde durmaz. Oyunu sanki o kuruyor gibidir. Ki en sonunda tanr\u0131yla bir \u00e7at\u0131\u015fmaya girer.<\/p>\n
Bakhalar bir tel \u00f6rg\u00fcn\u00fcn arkas\u0131nda oynanmakta. Tel \u00f6rg\u00fc, temelde bir ay\u0131rma i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr, insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan vah\u015fet olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f hal ile insan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yani seyircinin aras\u0131na \u00e7ekilen bir ayr\u0131m \u00e7izgisidir adeta. Oyunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda bu tel \u00f6rg\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bez bebekler as\u0131l\u0131d\u0131r. Bir tak\u0131madamlar bu bebekleri yerlerinden d\u00fc\u015fmanca bir \u015fekilde indirirler.\u00a0 Onlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na bu oyunun ana karakterlerinden biri olarak Teiresias \u00e7\u0131kar. Teiresias bir\u00a0 Dioniysos taraftar\u0131 olarak kad\u0131n m\u00fcritler olan Bakhalar\u2019\u0131 y\u00f6netir konumdad\u0131r. Oyun sonunda bu indirilen bebekler, Bakhalar\u2019\u0131n kendi eliyle tekrar yerle\u015ftirilir.<\/p>\n
Bakhalar kar\u015f\u0131tl\u0131klar \u00fczerine temellendirilmi\u015f bir yap\u0131ya sahip. Temel kar\u015f\u0131tl\u0131k Pentheus\u2019un ak\u0131l merkezli (logosentrik) yakla\u015f\u0131m\u0131na- ki o mutlak akl\u0131, yasay\u0131, gelene\u011fi y\u00fcceltir- kar\u015f\u0131n Teiresias ve Dionysos\u2019un do\u011fa,d\u00fcrt\u00fc,yarat\u0131m kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Dionysos ve onun kad\u0131nlar\u0131 (Bakhalar) do\u011fan\u0131n do\u011furgan, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan, ya\u015famla dolulu\u011funun ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131d\u0131r. Buna ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan bir kar\u015f\u0131tl\u0131kta erkek devlet erki ile d\u00fczen d\u0131\u015f\u0131 kad\u0131n aras\u0131nda ya\u015fan\u0131r. S\u0131n\u0131r \u00f6tesi olan kad\u0131n kendi varolu\u015funu ortaya koyarak onu d\u00fczenin i\u00e7inde edilgenle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan erki par\u00e7alar. Bu par\u00e7alama oyunda somut anlamda kral\u0131n bedeninin par\u00e7alanmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar.
Oyunun dekorunda\u00a0 kutulardan olu\u015fturulmu\u015f duvarlar Kral Pentheus\u2019un iktidar\u0131n\u0131 simgeler. Onunla kar\u015f\u0131tla\u015fma i\u00e7inde bulunan Bakhalar zaman zaman, \u00f6fkenin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anlarda bu yap\u0131ya sald\u0131r\u0131p, duvar\u0131 par\u00e7alamak i\u00e7in hamle yaparlar.
Kad\u0131n\u0131n do\u011fan\u0131n bedenle\u015fmesi olarak vurguland\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaratma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn tek sahibi oldu\u011funun g\u00f6sterge d\u00fczeyindeki ifadesi oyunda kullan\u0131lan do\u011fum masalar\u0131d\u0131r. Kad\u0131n kendini ezen, yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fan erki ortadan kald\u0131rma sava\u015f\u0131nda kendi do\u011fumuna do\u011fru ilerler. Y\u0131kt\u0131k\u00e7a kendini yaratmaktad\u0131r kad\u0131n.<\/p>\n
Amac\u0131 klasik bir tragedya yorumu izlemek olan seyirciler i\u00e7in de\u011fil bu oyun. Bir tragedyan\u0131n yarat\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde nas\u0131l yorumlanabilece\u011fini g\u00f6rmek isteyenler i\u00e7in bir \u00f6rnek olu\u015fturuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130stanbul \u015eehir Tiyatrolar\u0131\u2019nda Euripides\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 Bakhalar tragedyas\u0131 Mihai Maniutiu \u2018nun rejisiyle sahnelenmeye devam ediyor.\u00a0 Oyunun y\u00f6netmeni olan Maniutiu, (Romanya Cluj Ulusal Tiyatrosu\u2019nun Sanat Y\u00f6netmenli\u011fi g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrmekte ) klasik metne farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m getirmi\u015f. Euripides\u2019in Bakhalar\u2019\u0131n\u0131 k\u0131saca hat\u0131rlayal\u0131m.\u00a0 Oyun temel olarak\u00a0\u00a0 Tanr\u0131 Dionysos ile onun tanr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddeden Thebai kral\u0131 Pentheus\u2019un \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine kuruludur. Dionysos Arabistan\u2019dan, Anadolu\u2019ya […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4440","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-erkan-kucuk-makale"},"yoast_head":"\n