{"id":4508,"date":"2010-04-21T12:58:15","date_gmt":"2010-04-21T09:58:15","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/"},"modified":"2010-04-21T12:58:15","modified_gmt":"2010-04-21T09:58:15","slug":"terry-eagleton-ile-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/","title":{"rendered":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

Said ve Zizek\u2019le birlikte T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok izlenen Bat\u0131l\u0131 radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiniz. Ele\u015ftiri ve \u0130deoloji\u2019den Kuramdan Sonra\u2019ya belliba\u015fl\u0131 eserlerinizin hemen hepsi T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi, son d\u00f6nemlerde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z eserlerinin \u00e7o\u011funun \u00e7evrilmekte oldu\u011funu da biliyorum. Burada (hem de sadece akademilerde de\u011fil bir\u00e7ok kesimde) T\u00fcrk\u00e7eden veya \u0130ngilizceden kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n neredeyse hepsini okuyan ve birbirleriyle girdikleri hararetli tart\u0131\u015fmalarda son eserinizden bir tespit kullanmay\u0131 seven ciddi say\u0131da sad\u0131k gen\u00e7 takip\u00e7iniz var dersek abartm\u0131\u015f olmay\u0131z. Bunu neye ba\u011flars\u0131n\u0131z? Eserlerinizin di\u011fer dillerde nas\u0131l al\u0131mland\u0131\u011f\u0131 konusunda bir fikriniz var m\u0131?<\/strong>
<\/em>
– \u00d6ncelikle kitaplar\u0131m\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de geni\u015f bir etkisi olmas\u0131ndan \u00e7ok memnunum, \u00f6zellikle de gen\u00e7 n\u00fcfus \u00fczerinde, bu \u00e7ok \u00f6nemli. Elbette her zaman geni\u015f kitleler taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lacak bi\u00e7imde yazmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Toplumdan geri bildirim almaktan memnunum, genelde bunu becerdi\u011fim s\u00f6ylenebilir. Belirli bir ba\u011flamda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir eserin ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan nas\u0131l anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlamak zordur. Sanat eserleri i\u00e7in de \u00f6yledir ya, belirli bir tarihsel \u00e7er\u00e7evede \u00fcretilir ama sonra farkl\u0131 durumlarda t\u00fcketilirler. Yine de genelde seyahat etme ve insanlar\u0131n eserlerimi nas\u0131l kulland\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rme \u015fans\u0131m oldu. Mesela d\u00fcnk\u00fc konferansta T\u00fcrkiye\u2019nin belirli problemleri, kimlik, k\u00fclt\u00fcr problemleri g\u00fcndeme geldi. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131n geni\u015f bir ba\u011flamda kullan\u0131l\u0131yor oldu\u011funu g\u00f6rmek ilgin\u00e7 oluyor elbette. \u00c7eviriye gelince, eserlerim elbette pek \u00e7ok dile \u00e7evrildi. Ama daha bug\u00fcn birine s\u00f6yl\u00fcyordum; sadece Frans\u0131zlar \u00e7eviri ihtiyac\u0131 duymuyorlar. Frans\u0131zlar feci k\u00fclt\u00fcrel \u015fovenistler. Ba\u015fka bir yerden iyi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce gelebilece\u011fine inanm\u0131yorlar (G\u00fcl\u00fcyor).<\/p>\n

Hepimizin bildi\u011fi gibi, tam ABD ve Avrupa\u2019daki baz\u0131 neo-liberal ve muhafazak\u00e2r ideologlar \u201cideolojinin, hatta tarihin\u201d sonunun geldi\u011fini ilan ederken, baz\u0131 Marksist arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n da daha vakti gelmeden tarihin \u00e7\u00f6p sepetine at\u0131verdi\u011fi dini ve milliyet\u00e7i ideolojiler yeniden canland\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda hakimiyet kurdu. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla dinde ya\u015fanan bu canlanma y\u00fcz\u00fcnden, enternasyonel solun Badiou, Zizek, Critchley gibi bir dizi \u00f6nemli simas\u0131 son d\u00f6nemlerde yazd\u0131klar\u0131 eserlerde din fenomenini ve trajedi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, y\u00fccelik ve hatta hayat\u0131n anlam\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck sorular\u0131 derinlemesine ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Siz de Kuramdan Sonra, Sweet Violence, Holy Terror ve daha yeni yay\u0131nlanan The Meaning of Life adl\u0131 kitaplar\u0131n\u0131zda Sol\u2019un dini yeniden de\u011ferlendirme \u00e7abas\u0131na \u00f6nemli katk\u0131larda bulundunuz. Yine yenilerde \u00fcnl\u00fc kitap dergisi LRB\u2019de Richard Dawkins\u2019in God Delusion kitab\u0131nda dine y\u00f6neltti\u011fi pozitivist ve \u201cbilgisizce\u201d sald\u0131r\u0131y\u0131 yerden yere vuran bir ele\u015ftiri yay\u0131nlad\u0131n\u0131z. Dinin bir\u00e7ok insan i\u00e7in ne kadar bu denli \u00f6nemli oldu\u011funu anlayabilmek i\u00e7in pozitivist \u00f6nyarg\u0131lardan kurtulmak gerekti\u011fi konusunda sizinle tamamen ayn\u0131 fikirdeyim. Anlayabildi\u011fim kadar\u0131yla bu kitaplar\u0131n\u0131zda ac\u0131, \u00f6l\u00fcm, sempati, felaket, sorumluluk ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi ahlaki ve varolu\u015fsal meselelerde s\u00f6yleyecek anlaml\u0131 bir s\u00f6z\u00fcn\u00fcz yoksa, dine y\u00f6neltece\u011finiz ele\u015ftirinin cahilce ve i\u00e7i bo\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 savunuyorsunuz. Yan\u0131l\u0131yor muyum? Bir de dostane bir ele\u015ftiride bulunmak isterim izninizle: Dini anlamak ve Sol\u2019a sa\u011flam bir etik temel in\u015fa etmek konusunda \u00f6nemli bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsem de, aras\u0131ra Yahudi-H\u0131ristiyan gelene\u011finin fazla i\u00e7inden konu\u015fuyormu\u015fsunuz ve di\u011fer dini gelenekleri pek dikkate alm\u0131yormu\u015fsunuz gibi geliyor bana. Dahas\u0131 dini bu t\u00fcr ucuz ele\u015ftirilere kar\u015f\u0131 hakl\u0131 olarak savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken dine kar\u015f\u0131 kendi ele\u015ftirinizi yapmay\u0131, kendi \u201cku\u015fkucu yorumbilginizi\u201d devreye sokmay\u0131\u00a0 unutuyorsunuz sanki bazen.
<\/strong>
– Din konusuna gelmeden \u00f6nce, izin verirseniz h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ideolojinin sonuyla ilgili birka\u00e7 \u015fey s\u00f6yleyeyim. Do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyorsunuz, bu paradoks, yani ideolojinin sonunun geldi\u011fi beyan\u0131 tam da ideolojilerin yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde yap\u0131ld\u0131. Bu tesad\u00fcfi de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihin bitti\u011fi ve ideolojinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc beyan\u0131, Post-Sovyet blokunun art\u0131k zafer kazand\u0131\u011f\u0131na inanan Bat\u0131\u2019n\u0131n k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Bu da ideolojik bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f yaratt\u0131. Tarihin sonunun geldi\u011fi ya da ideolojinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131 paradoksal bir bi\u00e7imde tam tersi tepki geli\u015ftirerek ideolojiyi besliyor.<\/p>\n

Din konusuna gelince, Bat\u0131 Avrupa solunun teolojiyi bu kadar g\u00f6rmezden gelmesine, din kar\u015f\u0131s\u0131nda bu kadar kay\u0131ts\u0131z kalmas\u0131na hep \u015fa\u015fm\u0131\u015f\u0131md\u0131r. \u0130\u015fin g\u00fcl\u00fcn\u00e7 yan\u0131, k\u00fclt\u00fcrel sol bir de en \u00e7ok ilgilendi\u011fi \u015feyin pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr oldu\u011funu iddia ediyor! Din kadar etkili, derin, kal\u0131c\u0131, zengin ve pop\u00fcler olan k\u00fclt\u00fcr alan\u0131 m\u0131 var?\u00a0 Din ideolojik olarak baz\u0131 g\u00f6revler yerine getirir ki k\u00fclt\u00fcr bunlar\u0131 yapamaz. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kriz i\u00e7inde olmas\u0131n\u0131n nedenlerinden biri de bence budur. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn din kavram\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mesi bekleniyordu. Ama hi\u00e7bir zaman bunda yeteri kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131. Evet, do\u011fru, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ateist bir ge\u00e7mi\u015ften gelen sol dinle ilgilenmedi, dini k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi, bu y\u00fczden de b\u00f6ylesine ciddi bir s\u00f6ylemle ba\u011f kurmay\u0131 ba\u015faramad\u0131. Kendinden utanmal\u0131.<\/p>\n

Biliyorsunuzdur belki, Katolik olarak yeti\u015ftirildim ben. Belirli bir teolojik gelene\u011fe ve fikirlere eri\u015febilmemi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan de\u011ferlere ba\u011fl\u0131y\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla hakl\u0131s\u0131n\u0131z, dini bak\u0131\u015f\u0131m\u0131 biraz geni\u015fletmem laz\u0131m. Ama ne kadar az bilsem de \u0130slam hakk\u0131nda daha \u00e7ok okuyorum ve \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u00d6zellikle de \u015fu s\u0131ralarda. Ter\u00f6re kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n tek iyi yan\u0131 da bu olsa gerek; Avrupa\u2019daki pek \u00e7ok sol d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ilk defa \u0130slam okumaya ba\u015flad\u0131 (G\u00fcl\u00fcyor). Okuduk\u00e7a Yahudilik, Hristiyanl\u0131k ve \u0130slam aras\u0131nda daha \u00e7ok yak\u0131nl\u0131k buluyorum. Ayn\u0131 \u015feylerden bahsediliyormu\u015f, ortada derin bir fikir birli\u011fi varm\u0131\u015f gibi geliyor bana. Di\u011fer yandan, din Amerika\u2019daki \u00e7irkin k\u00f6ktenci bi\u00e7imleriyle de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6yle ki bug\u00fcnlerde, 21. yy\u2019dan, \u00f6zellikle de laik Bat\u0131\u2019dan beklenmeyecek denli politik bir soruya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun y\u00fcz y\u0131l arkam\u0131zda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015ft\u0131k. Fakat, din \u00f6yle bir fenomen ki \u00f6lm\u00fc\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama asla pes etmez.<\/p>\n

\u0130rlanda k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerine hi\u00e7biri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmemi\u015f olan d\u00f6rt kitap yazd\u0131n\u0131z (\u0130tiraf edeyim, ben de hi\u00e7birini okumad\u0131m). Sizin i\u00e7in \u0130rlandal\u0131 olman\u0131n ne demek oldu\u011funu ve \u0130rlanda milliyet\u00e7ili\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumunuzu k\u0131saca anlatabilirseniz makbule ge\u00e7ecek.<\/strong><\/p>\n

– \u0130rlanda\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f olmak k\u00fclt\u00fcr, kimlik, etnisite gibi soyut konulardan bahsetti\u011finizde \u00e7ok i\u015finize yar\u0131yor, bunlar\u0131 somut bir yere koyman\u0131za yard\u0131m ediyor. 12 y\u0131l \u00f6nce gidip oraya yerle\u015fmemin as\u0131l nedeni de bu zaten. Tam da \u0130rlanda gelenekten moderniteye ge\u00e7erken, yani baya\u011f\u0131 ilgin\u00e7 bir d\u00f6nemde ya\u015fad\u0131m orada. \u0130ngiltere\u2019nin en eski s\u00f6m\u00fcrgesi oldu\u011fu i\u00e7in \u0130rlanda\u2019da bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7ok ge\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fti. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130rlanda\u2019da ya\u015fay\u0131p oras\u0131 hakk\u0131nda yazmak, bana bir s\u00fcr\u00fc \u015feyi tenimde, canl\u0131, dokunabilece\u011fim \u015feyler gibi tecr\u00fcbe etme imkan\u0131 verdi. Trajik bir tarihi olan ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir toplum. Ki bug\u00fcnlerde bu trajik tarihi unutmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar var, \u00e7\u00fcnk\u00fc trajedi ticarete iyi gelmez (G\u00fcl\u00fcyor). Ayn\u0131 zamanda, U2\u2019dan Riverdance\u2019a kadar en temel ihra\u00e7 kaleminin k\u00fclt\u00fcr oldu\u011funu s\u00f6yleyebilece\u011finiz bir \u00fclke. \u0130lgin\u00e7tir ki herhangi bir uluslararas\u0131 askeri ittifak\u0131n par\u00e7as\u0131 de\u011fil. NATO\u2019nun par\u00e7as\u0131 de\u011fil. Ordumuz yok. Donanmam\u0131z var ama sadece iki gemisi var (G\u00fcl\u00fcyor).<\/p>\n

\u0130rlanda milliyet\u00e7ili\u011fine gelince, milliyet\u00e7ilik dedi\u011fimiz \u015fey bana g\u00f6re modernitenin en \u00e7eli\u015fkili politik fenomenidir. Bir yandan Vietnam\u2019dan ya da Irak\u2019tan Amerikal\u0131lar\u0131 atmak anlam\u0131na geliyor, di\u011fer yandan Nazileri de, S\u0131rplar\u0131 da kaps\u0131yor. Milliyet\u00e7ili\u011fin bir s\u00fcr\u00fc farkl\u0131 rengi var. Dolay\u0131s\u0131yla tek bir yarg\u0131da bulunmak zor. Bence Kuzey \u0130rlanda\u2019daki durum \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunda. Baya\u011f\u0131 iyimserim bu konuda. Umar\u0131m \u0130rlanda gurur verici devrimci gelene\u011fini unutmaz. Bir \u00e7e\u015fit s\u00f6m\u00fcrgecilikten kurtulup \u00f6zg\u00fcr olan ilk 20. y\u00fczy\u0131l toplumudur \u0130rlanda. Bug\u00fcn \u0130rlanda\u2019da bunu unutmak ve onu aynen \u0130svi\u00e7re\u2019ye benzetmek isteyen revizyonistler var (ki \u0130svi\u00e7re ho\u015f ama s\u0131k\u0131c\u0131 bir yerdir, biliyorsunuz), ama s\u00f6z konusu gelene\u011fe sad\u0131k kalmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar da var. \u00d6rne\u011fin, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde b\u00fcy\u00fck \u0130rlandal\u0131 devrimci James Connolly \u00fczerine bir konferans vermemi istediler.<\/p>\n

Azizler ve Alimler roman\u0131n\u0131z\u0131n da ba\u015fkahraman\u0131 olan Connolly.<\/strong><\/p>\n

-Evet. May\u0131s\u2019ta hangi tarihte yapabilece\u011fimi sordular. \u00d6zellikle 12 May\u0131s\u2019\u0131 istedim \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130ngiltere Connolly\u2019yi tam o g\u00fcn vurmu\u015ftu (G\u00fcl\u00fcyor). Bu t\u00fcr gelenekler art\u0131k pop\u00fcler de\u011fil. \u0130rlanda da ge\u00e7mi\u015fini k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen iyi bir burjuva toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015fme yolunda.\u00a0 Ge\u00e7mi\u015f ac\u0131 verdi\u011fi i\u00e7indir belki de. Ge\u00e7mi\u015f, k\u0131tl\u0131k demek, g\u00f6\u00e7 demek, \u00fclkenin d\u0131\u015f\u0131nda \u0130rlanda\u2019da ya\u015fayandan fazla \u0130rlandal\u0131 olmas\u0131 demek, en az\u0131ndan son y\u00fczy\u0131l boyunca. E\u011fer \u0130rlanda Milliyet\u00e7ili\u011fi temelde bu de\u011ferleri korumaksa \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

Uzun bir s\u00fcre sonra (bunu b\u00fcy\u00fck harfli Kuram\u2019la hesapla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z Kuramdan Sonra kitab\u0131n\u0131z\u0131n ard\u0131ndan yapman\u0131z da manidar elbette) pratik ele\u015ftiriye d\u00f6n\u00fcp yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz etik kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra iki ele\u015ftiri kitab\u0131 yay\u0131mlad\u0131n\u0131z: \u0130ngiliz Roman\u0131 ve \u015eiir Nas\u0131l Okunmal\u0131. Richardson hakk\u0131ndaki kitab\u0131n\u0131z\u0131n yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 1982 y\u0131l\u0131ndan sonraki yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131l boyunca (1986 tarihli Shakespeare kitab\u0131n\u0131z\u0131 saymazsak) eserlerinizde esasen felsefecilerle, toplum ve edebiyat kuramc\u0131lar\u0131yla u\u011fra\u015f\u0131p en nihayetinde de \u201cart\u0131k biraz edebiyat ele\u015ftirisi yapsam iyi olur!\u201d demi\u015f gibisiniz sanki. Mesela Edebiyat Kuram\u0131\u2019n\u0131n dizininde bir\u00e7ok kuramc\u0131 ad\u0131 g\u00f6r\u00fcrken \u00e7ok az romanc\u0131 ve \u015fair ad\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Tam da b\u00fcy\u00fck ahlaki ve varolu\u015fsal meselelerle u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u0131rada edebiyat eserlerinin kendilerine d\u00f6nme ihtiyac\u0131 hissetmeniz tesad\u00fcf m\u00fc, yoksa aradaki ba\u011flant\u0131y\u0131 ben mi abart\u0131yorum?<\/strong><\/p>\n

– Hi\u00e7bir zaman yazd\u0131\u011f\u0131m bir kitab\u0131n motivasyonun ne oldu\u011funu bilmem. Sadece kendimi onu yazarken bulurum. \u0130nsanlar\u0131n bir sonraki kitab\u0131m\u0131n nereden geldi\u011fini bilmediklerini varsaymak istiyorum. Hayran oldu\u011fum baz\u0131 ele\u015ftirmenler \u00f6yledir, ne yapacaklar\u0131n\u0131 tahmin edebilirsiniz. Umar\u0131m ben \u00f6yle tahmin edilebilir de\u011filim.<\/p>\n

Kesinlikle de\u011filsiniz. En son \u201cHayat\u0131n Anlam\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir kitap yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m \u015fahsen.<\/strong><\/p>\n

-Evet ya, yapt\u0131m \u00f6yle bir y\u00fczs\u00fczl\u00fck. Neyse, kendimi kendim de tahmin edemiyorum, ne niye geliyor bilmiyorum. Bazen bir \u015feyleri neden yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 ancak sonradan d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda anlayabiliyorum, bir \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 bir di\u011ferine sonradan ba\u011flayabiliyorum. Ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6rmek yazarken her zaman kolay olmuyor. Evet, galiba bir edebiyat ele\u015ftirmeni olmak \u00fczere e\u011fitildim. Ama benim Cambridge\u2019deki bu e\u011fitimi tamamlad\u0131\u011f\u0131m zaman diliminde her \u015fey \u00e7ok h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131, belirli tarihi geli\u015fmeler y\u00fcz\u00fcnden k\u00fclt\u00fcr bir\u00e7ok anlamda daha merkezi hale geliyordu. Ve benim gibi baz\u0131 edebiyat ele\u015ftirmenleri, salt edebiyat ele\u015ftirmeni olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p daha felsefi, politik ve k\u00fclt\u00fcrel ele\u015ftirmenler olma yolunda bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fad\u0131lar. Edebiyat alan\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n zaten hep biraz m\u00fcphem olmas\u0131, di\u011fer alanlara hep do\u011fal olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131 da bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131 galiba. Ama bunun alt\u0131nda edebiyata y\u00f6nelik bir dert bir lav gibi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Evet, kendimi edebiyata geri d\u00f6nerken buluyorum. \u0130ngiliz roman\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmama gelince… \u2018Bundan sonra ne yazmal\u0131y\u0131m?\u2019 diye \u0130ngiliz yay\u0131mc\u0131ma sordum, o da \u00f6\u011frencilerin sevebilece\u011fi bir edebiyat kitab\u0131 yazsam iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ben de uysal\u0131md\u0131r, kuzu kuzu yazd\u0131m.<\/p>\n

Haz\u0131r edebiyattan bahsetmi\u015fken hakk\u0131nda pek s\u0131k yazmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z (Heaney, Ayckbourn ve Edward Bond hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir iki yaz\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum ger\u00e7i) g\u00fcn\u00fcm\u00fcz romanc\u0131, \u015fair ve oyun yazarlar\u0131ndan en sevdiklerinizi \u00f6\u011frenmek isterim \u015fahsen.
<\/strong>
-S\u00f6ylemek zor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz roman\u0131n\u0131 bir hayli okuyorum, ama sadece keyif i\u00e7in, yaz\u0131 ya da ders konusu yapmak i\u00e7in de\u011fil. Ad\u0131n\u0131 s\u00fcrekli duydu\u011fum, gelecek vaat eden gen\u00e7 bir T\u00fcrk edebiyat\u00e7\u0131 var mesela. (G\u00fcl\u00fcyor) Neydi ad\u0131? P ile ba\u015fl\u0131yordu. Pamuk, evet Pamuk, bence iyi bir yazar olacak. Bildi\u011finizi sanm\u0131yorum ama \u0130rlandal\u0131 bir yazar olan John Banville\u2019i okuyorum.<\/p>\n

Yo, epey kitab\u0131 \u00e7evrildi Banville\u2019in T\u00fcrk\u00e7eye.<\/strong><\/p>\n

-G\u00fczel. Nedense \u0130ngilizler taraf\u0131ndan g\u00f6zard\u0131 ediliyor. Bence harika bir yazar, dil \u00fczerine \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, dili \u00e7ok \u00f6nemsiyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok modern yazar bunu yapm\u0131yor, dili umursam\u0131yor. Daha \u00e7ok olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6nemsiyorlar. \u015eiir Nas\u0131l Okunmal\u0131 kitab\u0131n\u0131 biraz bunun i\u00e7in yazd\u0131m galiba, \u00f6\u011frencilere kulland\u0131klar\u0131 arac\u0131 hat\u0131rlatmak, dile kar\u015f\u0131 hassasiyetlerini artt\u0131rmak istedim. Bir de tabii zaman\u0131m\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 Kuzey \u0130rlanda\u2019da ge\u00e7iriyorum. \u0130rlanda, onlarca y\u0131ld\u0131r Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019taki en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fiir edebiyat\u0131na sahip \u00fclke. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130ngiliz roman\u0131nda olan \u015feylerden pek etkilendi\u011fimi s\u00f6yleyemem. Burada bir\u00e7ok ki\u015fiye de dedi\u011fim gibi, modernizm Avrupa d\u00fc\u015f\u00fcncesinin son y\u00fcksek noktas\u0131yd\u0131. Ondan sonra odak, geli\u015fmekte olan d\u00fcnyaya kayd\u0131.\u00a0 B\u00fcy\u00fck romanlar art\u0131k geli\u015fmekte olan d\u00fcnyadan \u00e7\u0131k\u0131yor. Avrupa\u2019da y\u00fcksek modernizmi yaratan tarihi kriz, geli\u015fmekte olan d\u00fcnyada \u00fcretimi sa\u011flayan farkl\u0131 bir krizde yeniden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

26 y\u0131l \u00f6nce sordu\u011funuz \u015fu \u00fcnl\u00fc soruyu \u015fimdi nas\u0131l cevaplard\u0131n\u0131z? \u201cBalzac\u2019\u0131n tali bir roman\u0131n\u0131n Marksist-yap\u0131salc\u0131 analizini yaparak kapitalizmin temellerini sarsmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?\u201d O yaz\u0131da cevab\u0131n\u0131z \u201cbu t\u00fcr alternatif yorumlar \u00fcretmek hi\u00e7bir zaman Marksist bir ele\u015ftirinin \u00f6ncelikli g\u00f6revi olamaz\u201d \u015feklindeydi. Bu soruyu Jameson hakk\u0131nda yazarken sormu\u015ftunuz ama san\u0131r\u0131m k\u0131smen kendi kendinize de soruyordunuz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bence d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131n\u0131zdaki bir k\u0131r\u0131lmaya, Ele\u015ftiri ve \u0130deloji\u2019nin bilimci retori\u011finden kopup Walter Benjamin ve Edebiyat Kuram\u0131 kitaplar\u0131nda oldu\u011fu gibi daha \u00e7ok metinlerin siyasi kullan\u0131m tarzlar\u0131yla ilgilenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k geliyordu o soru. O s\u0131ralarda kendi \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 tarif ederken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u0131fatlar bile de\u011fi\u015fmi\u015fti. Eskiden \u201cmateryalist ele\u015ftiri\u201dden bahsederken, art\u0131k \u201cdevrimci ele\u015ftiri\u201d ya da \u201cpolitik ele\u015ftiri\u201dden bahsediyordunuz. \u015eiir ve \u0130ngiliz roman\u0131yla ilgili son iki kitab\u0131n\u0131zdaki yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l tarif ediyorsunuz bu arada?
<\/strong>
– Bunlar da kapitalizmin temellerini sarsacak gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorlar de\u011fil mi? \u015eimdi o d\u00f6nemde sordu\u011fum bu soru biraz mahcup ediyor beni. O soruda, gen\u00e7 bir adam\u0131n sab\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 var. Anla\u015f\u0131labilir. Ama toplant\u0131 salonunun en arkas\u0131ndan aya\u011fa f\u0131rlay\u0131p \u201cbunlar\u0131n hepsi iyi de ne yapmak laz\u0131m, onu s\u00f6ylesenize\u201d diye ba\u011f\u0131ran s\u0131k\u0131c\u0131 insanlar\u0131 da and\u0131r\u0131yor. \u00c7ok basit, \u00e7ok ucuz ger\u00e7ekten. Bu soruyu Jameson\u2019a sormam da ironik. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece edebiyat ele\u015ftirisi yapmakla yetinmeyen bir ele\u015ftirmen varsa o da Jameson\u2019d\u0131r. Jameson\u2019\u0131n yetkin bir dille yazmad\u0131\u011f\u0131 bir alan bilmiyorum. Yani benim yap\u0131p da Jameson\u2019\u0131n yapamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok az \u015fey vard\u0131r, \u00f6rne\u011fin mizah! (G\u00fcl\u00fcyor). Ama Jameson\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00e7ok daha esnektir. Benim hi\u00e7 esneyemeyece\u011fim alanlara eri\u015fir. Ve \u00e7ok Amerikal\u0131lara \u00f6zg\u00fc, safiyane bir merak\u0131 vard\u0131r, Amerikal\u0131lar\u0131n deneyim a\u00e7l\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r belki. Jameson size Vietnam\u2019da ne \u00e7e\u015fit \u015fiir yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir ya da Tayvan\u2019da ne \u00e7e\u015fit filmler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bahsedebilir. Hay\u0131r, ben onun ilgi alan\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fine eri\u015femem. Bu soru san\u0131r\u0131m Jameson\u2019\u0131n s\u00fcre\u00e7 i\u00e7indeki geli\u015fimiyle birlikte kendini cevaplad\u0131.

Peki ya sizle ilgili olarak?<\/strong><\/p>\n

-Bana gelince, san\u0131r\u0131m hakl\u0131s\u0131n\u0131z, bu ayn\u0131 zamanda kendi kendime sordu\u011fum bir soruydu. San\u0131r\u0131m ele\u015ftirinin i\u015fleviyle ilgili bir derdim vard\u0131. Bu da sadece farkl\u0131 \u015feyler yazmak de\u011fil, ele\u015ftiriyi de\u011fi\u015ftirmekle ilgili. Brecht\u2019in de dedi\u011fi gibi ele\u015ftirinin i\u015flevini yeniden kurmak. Bunun sadece ele\u015ftirmenler taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmem biraz naifti. Bu tarihe ba\u011fl\u0131 bir \u015fey. Sorumluluk bizim de\u011fil, ancak o soru biraz da \u201cneden daha fazlas\u0131n\u0131 yapam\u0131yorum\u201da dair gereksiz bir su\u00e7luluk i\u00e7eriyor. Eninde sonunda bu sadece sizin elinizde de\u011fildir. Benjamin, Brecht, Mayakovski gibi yazarlar bir\u015feyler yapabildilerse d\u00f6nemin kitlesel politik hareketlerinin i\u00e7ine k\u00f6k sald\u0131klar\u0131 i\u00e7indi, zaman ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131 buna uygun oldu\u011fu i\u00e7indi. Buna sahip olamamak bizim su\u00e7umuz de\u011fildir ve bunu zorla sa\u011flayamay\u0131z.<\/p>\n

\u0130nceleme kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n yan\u0131nda bir roman\u0131n\u0131z, bir oyununuz, bir de senaryonuz (Derek Jarman\u2019\u0131n y\u00f6netti\u011fi Wittgenstein) var bildi\u011fim kadar\u0131yla. Ama uzun bir s\u00fcredir ba\u015fka bir kurmaca eser yay\u0131nlamad\u0131n\u0131z. \u00d6zel bir nedeni var m\u0131 yoksa sadece zaman bulamamaktan m\u0131?<\/strong><\/p>\n

– Asl\u0131nda, bir oyundan fazlas\u0131n\u0131 yazd\u0131m. \u0130rlanda\u2019da sahnelenmi\u015f 5-6 oyunum var. Sonra Londra\u2019ya ta\u015f\u0131d\u0131k. \u0130rlanda\u2019da yaln\u0131zca oyun yazarak ge\u00e7inemiyorsunuz, bir de onu satman\u0131z gerek (G\u00fcl\u00fcyor). Ama sonra yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z oyun farkl\u0131 bir oyuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u0130rlandal\u0131larla ayn\u0131 varsay\u0131mlar\u0131 ta\u015f\u0131mayan farkl\u0131 bir izleyiciye hitap ediyorsunuz. Hatta Oscar Wilde\u2019\u0131n \u0130rlandal\u0131 oldu\u011funu bile bilmeyen bir kitleye sunuyorsunuz. (G\u00fcl\u00fcyor) Aziz Oscar adl\u0131 oyunum Londra\u2019da sahnelendi\u011fi ilk gece ara verildi\u011finde bir kad\u0131n\u0131n e\u015fine \u015f\u00f6yle dedi\u011fini i\u015fittim \u201cWilde sahiden \u0130rlandal\u0131 m\u0131yd\u0131, yoksa Eagleton m\u0131 uydurmu\u015f?\u201d Ne denir ki buna? (G\u00fcl\u00fcyor) Romana gelince, yazmamam i\u00e7in iki temel sebep var. Birincisi, pek beceremiyorum. Bir roman yazarken birilerine belli fikirler s\u00f6yletebiliyorum ama pencereden kap\u0131ya do\u011fru gitmelerini sa\u011flayam\u0131yorum. Maddi ayr\u0131nt\u0131lar konusunda roman yazarlar\u0131n\u0131n sahip olmas\u0131 gereken sabra sahip de\u011filim. \u00d6te yandan, tiyatroyu daha tatmin edici buluyorum, insan\u0131 evden \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u0130\u015fbirli\u011fini ve deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 daha \u00e7ok seviyorum, tiyatro da bunu daha \u00e7ok sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

Bitirmeden \u015fahsen \u00e7ok \u00f6nemli buldu\u011fum bir sorunla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi almak isterim. Meram\u0131m\u0131 iyi anlatabilmek i\u00e7in biraz uzun konu\u015faca\u011f\u0131m, \u015fimdiden \u00f6z\u00fcr dileyeyim. Bir zamanlar T\u00fcrkiye, Bat\u0131l\u0131 siyaset\u00e7i ve entelekt\u00fcellerin g\u00f6z\u00fcnde \u201cgeli\u015fmekte olan \u00fclkeler\u201dden biriydi. Sonralar\u0131 mahut \u201cge\u00e7 kapitalizm\u201din y\u00fckselip vurgunun gittik\u00e7e daha fazla k\u00fclt\u00fcrlere, ya\u015fam tarzlar\u0131na ve kimliklere kaymas\u0131yla birlikte kamusal tart\u0131\u015fmalar, (Said\u2019i anarsak) Do\u011fu-Bat\u0131, Avrupa-\u0130slam gibi kaba ve \u015feyle\u015fmi\u015f ayr\u0131mlar etraf\u0131nda \u015fekillenmeye ba\u015flad\u0131 ve s\u00f6zgelimi T\u00fcrkiye ayn\u0131 ki\u015filer nezdinde d\u00f6rtba\u015f\u0131 mamur bir \u201c\u0130slam \u00fclkesi\u201d olup \u00e7\u0131kt\u0131, hem de o korkun\u00e7 insan haklar\u0131 ihlalleri siciline bakmadan bir de \u201cmedeni\u201d Avrupa Birli\u011fi\u2019ne kat\u0131lmaya c\u00fcret eden bir \u00fclke. Halbuki ne bu (sahiden de berbat) sicil ne de T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun her zaman ger\u00e7ekten de M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f olmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin 55 y\u0131ld\u0131r NATO\u2019nun aktif \u00fcyesi olmas\u0131n\u0131 sorgulamaya neden olmam\u0131\u015ft\u0131 hi\u00e7, h\u00e2l\u00e2 da olmuyor. Askeri bir ortak olarak T\u00fcrkiye iyiydi ho\u015ftu, ama k\u00fclt\u00fcrel bir ortak ve AB\u2019nin ekonomik kaynaklar\u0131ndan yararlanmaya aday bir \u00fclke olarak b\u00fcy\u00fck bir tehlike anla\u015f\u0131lan Avrupal\u0131 siyaset\u00e7iler i\u00e7in. Bu t\u00fcr \u00e7evrelerde ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck beklenmedik bir \u015fey de\u011fil. Ama as\u0131l moral bozucu olan gittik\u00e7e daha \u00e7ok Avrupal\u0131 solcu ya da radikal entelekt\u00fcelin de genelde \u201c\u0130slam\u201d, \u00f6zelde de \u201cT\u00fcrkiye\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda bu tepeden bakan, \u00f6zselle\u015ftirici tavr\u0131, bilin\u00e7sizce de olsa benimsemeye ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131. T\u00fcrk yazarlar, sinemac\u0131lar, akademisyenler vs. Avrupa\u2019daki muadilleri taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019deki rejimin resmi temsilcileriymi\u015f muamelesi g\u00f6rmekten, T\u00fcrk devletinin demokratikle\u015fme yolunda pek de bir \u015fey yapmadan AB\u2019ye kapa\u011f\u0131 atmak istemesi onlar\u0131n su\u00e7uymu\u015f gibi bak\u0131lmaktan b\u0131kt\u0131lar. Hep AB ile, K\u00fcrt meselesi ile, \u0130slam\u2019da kad\u0131n\u0131n yeriyle, 1915\u2019de Ermenilere yap\u0131lan gaddarl\u0131klarla vs. ile ilgili ve hep ayn\u0131 sorularla sorguya \u00e7ekilmekten, \u0130slam ad\u0131na ya da T\u00fcrk devletinin yetkilileri taraf\u0131ndan yap\u0131lan yanl\u0131\u015flar y\u00fcz\u00fcnden d\u00fcped\u00fcz azarlanmaktan usand\u0131lar. Sanki bu yanl\u0131\u015flarla her Allah\u0131n g\u00fcn\u00fc onlar m\u00fccadele etmiyor ve bu m\u00fccadelenin bedelini \u00f6demiyorlarm\u0131\u015f gibi, sanki bir T\u00fcrk entelekt\u00fcelinin hakk\u0131nda di\u015fe dokunur bir \u015fey s\u00f6yleyebilece\u011fi ba\u015fka hi\u00e7bir mesele olamazm\u0131\u015f gibi. Halbuki hepimiz sol radikal olma s\u0131fat\u0131yla, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 (bu d\u00fcnyaya Avrupa da dahil elbette, de\u011fil mi?) ger\u00e7ekten de\u011fi\u015ftirmek istiyorsak, dini ya da ulusal k\u00f6kenimiz ne olursa olsun birbirimizle e\u015fit ortaklar, dostlar, yolda\u015flar olarak konu\u015fmam\u0131z ve Benjamin\u2019in \u00f6\u011fretti\u011fi \u00fczere, hepsi de bir dolu barbarl\u0131k sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmi\u015f her k\u00fclt\u00fcr\u00fcn s\u0131rt\u0131ndaki ortak tarih y\u00fck\u00fcn\u00fc birlikte y\u00fcklenip hafifletmemiz gerekiyor. Ayr\u0131m \u00e7izgisinin Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131nda, H\u0131ristiyan medeniyeti ile \u0130slam medeniyeti aras\u0131na \u00e7izilmesine izin vermememiz gerekti\u011fine siz de kat\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z muhakkak. Peki nereye \u00e7izilmeli ger\u00e7ek ayr\u0131m \u00e7izgisi? Sizce neden genelde Sol bile ba\u015fkalar\u0131ndan bir \u015fey \u00f6\u011frenmekten, onlar\u0131 \u00f6nce (Badiou\u2019nun deyimiyle) \u201ckurban\u201d konumuna yerle\u015ftirmeksizin, ger\u00e7ekten dinlemekten bu kadar aciz hale geldi Avrupa\u2019da? <\/strong><\/p>\n

-\u00c7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve gerekli bir tez. Hayran kald\u0131m. Ke\u015fke bunu ben s\u00f6yleseydim (G\u00fcl\u00fcyor). Bence de\u011findi\u011finiz \u00e7ok ilgin\u00e7 bir nokta, \u00f6zellikle kimilerinin askeri kimilerinin politik olarak kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne dair…\u0130\u015f \u015fu gizemli \u2018medeniyet\u2019 kavram\u0131na gelince, \u00e7ok ilgin\u00e7 yorumlar geliyor. Pek enteresan bir kavramd\u0131r! Gandhi\u2019nin Britanya Medeniyeti \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 yoruma buradayken birka\u00e7 kez de\u011findim.<\/p>\n

\u201c\u0130yi olurdu \u00f6yle bir \u015fey olsa!\u201d demi\u015fti, de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n

– Medeniyetin ne oldu\u011funa kim karar veriyor? Bu benim ilgimi \u00e7ok \u00e7ekiyor. Ya da hangi de\u011ferlerin medeni oldu\u011funa hangilerinin olmad\u0131\u011f\u0131na kim karar veriyor? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fayan etnik topluluklar hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kt\u0131 bu soru; orada ya\u015fayan T\u00fcrkler, Araplar ya da Afrikal\u0131lar\u2019\u0131n \u0130ngiliz de\u011ferlerini kabul etmeleri gerekti\u011fini iddia ettiler. Guardian\u2019a daha birka\u00e7 hafta \u00f6nce yazd\u0131m. Bu iddiayla ilgili tek sorun \u015fu ki \u0130ngiliz de\u011feri diye bir \u015fey yok! Misafirperverlik, adalet, yolda\u015fl\u0131k vs. evrensel de\u011ferlerdir. Kimsenin tekelinde olamaz. Bunlar \u00fczerinde tekel iddia etmek kibirli bir sa\u00e7mal\u0131k. Sizin de belirtti\u011finiz gibi, medeniyet s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ayn\u0131 zamanda\u00a0 \u015fu halklar oyuna dahil de\u011fil de demek, i\u015flevlerinden biri bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn. Sol entelijensiyan\u0131n ihaneti diyebilece\u011finiz mesele konusunda hakl\u0131s\u0131n\u0131z. \u0130ronik, de\u011fil mi? Onca y\u0131ld\u0131r \u00d6tekilik konusunda nutuk \u00e7ekiyorlar. Ama ger\u00e7ek bir problem ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda nereye ka\u00e7acaklar\u0131n\u0131 bilemiyorlar (G\u00fcl\u00fcyor). Vah\u015filikten, \u015earkl\u0131lar\u0131n kana susam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan dem vuran yorumlar, Viktoryen kli\u015feler geri d\u00f6n\u00fcyor. Bu ki\u015feler \u00f6lmedi, anti-semitizm hi\u00e7 \u00f6lmedi, her zaman bir k\u00f6\u015fede bekliyor. Bunlar\u0131 s\u00f6yleyen bat\u0131n\u0131n sol entelekt\u00fcelleri, \u00f6rne\u011fin Christopher Hitchens… (Hitchens otuz y\u0131l \u00f6nce Oxford\u2019da araba fabrikas\u0131 \u00f6n\u00fcnde el ilanlar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131yordu, ama Paul Wolfowitz, George Bush vs. ile arkada\u015f olduktan sonra baya\u011f\u0131 bir a\u011f\u0131z de\u011fi\u015ftirdi -G\u00fcl\u00fcyor). Bu pozisyonun bu insanlarca politikaya de\u011fil k\u00fclt\u00fcre atfedilmesi ilgin\u00e7. Hitchens, Salman Rushdie\u2019nin yak\u0131n arkada\u015f\u0131yd\u0131. Ve fetvay\u0131 Liberal Bat\u0131 ile Barbar Do\u011fu aras\u0131ndaki farktan bahsederek yorumlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Hitchens\u2019\u0131n bu hale gelmesi o s\u0131ralarda ba\u015flad\u0131 denebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Said ve Zizek\u2019le birlikte T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok izlenen Bat\u0131l\u0131 radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiniz. Ele\u015ftiri ve \u0130deoloji\u2019den Kuramdan Sonra\u2019ya belliba\u015fl\u0131 eserlerinizin hemen hepsi T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi, son d\u00f6nemlerde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z eserlerinin \u00e7o\u011funun \u00e7evrilmekte oldu\u011funu da biliyorum. Burada (hem de sadece akademilerde de\u011fil bir\u00e7ok kesimde) T\u00fcrk\u00e7eden veya \u0130ngilizceden kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n neredeyse hepsini okuyan ve birbirleriyle girdikleri hararetli tart\u0131\u015fmalarda son eserinizden bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4508","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"\nTerry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Said ve Zizek\u2019le birlikte T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok izlenen Bat\u0131l\u0131 radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiniz. Ele\u015ftiri ve \u0130deoloji\u2019den Kuramdan Sonra\u2019ya belliba\u015fl\u0131 eserlerinizin hemen hepsi T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi, son d\u00f6nemlerde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z eserlerinin \u00e7o\u011funun \u00e7evrilmekte oldu\u011funu da biliyorum. Burada (hem de sadece akademilerde de\u011fil bir\u00e7ok kesimde) T\u00fcrk\u00e7eden veya \u0130ngilizceden kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n neredeyse hepsini okuyan ve birbirleriyle girdikleri hararetli tart\u0131\u015fmalarda son eserinizden bir […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-04-21T09:58:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi\",\"datePublished\":\"2010-04-21T09:58:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\"},\"wordCount\":4155,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ\",\"articleSection\":[\"Marksizm\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\",\"name\":\"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ\",\"datePublished\":\"2010-04-21T09:58:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ\",\"contentUrl\":\"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi","og_description":"Said ve Zizek\u2019le birlikte T\u00fcrkiye\u2019de en \u00e7ok izlenen Bat\u0131l\u0131 radikal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerden birisiniz. Ele\u015ftiri ve \u0130deoloji\u2019den Kuramdan Sonra\u2019ya belliba\u015fl\u0131 eserlerinizin hemen hepsi T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi, son d\u00f6nemlerde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z eserlerinin \u00e7o\u011funun \u00e7evrilmekte oldu\u011funu da biliyorum. Burada (hem de sadece akademilerde de\u011fil bir\u00e7ok kesimde) T\u00fcrk\u00e7eden veya \u0130ngilizceden kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n neredeyse hepsini okuyan ve birbirleriyle girdikleri hararetli tart\u0131\u015fmalarda son eserinizden bir […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-04-21T09:58:15+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"21 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi","datePublished":"2010-04-21T09:58:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/"},"wordCount":4155,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ","articleSection":["Marksizm"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/","name":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ","datePublished":"2010-04-21T09:58:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#primaryimage","url":"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ","contentUrl":"https:\/\/encrypted-tbn3.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcQhgxHZtBqiwyq_tX2iK9imDINjo57Df6GGqk748LCt26DD_ygzlQ"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/21\/terry-eagleton-ile-soylesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Terry Eagleton ile S\u00f6yle\u015fi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4508\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}