![](\"http:\/\/www.habername.com\/images\/news\/37883.jpg\")
\u00c7ocuk haklar\u0131, kanunen veya ahlak\u00ee olarak d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, bar\u0131nma; fiziksel, psikolojik veya cinsel s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 korunma gibi haklar\u0131n\u0131n hepsini birden tan\u0131mlamakta kullan\u0131lan evrensel kavramd\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuk haklar\u0131, insan haklar\u0131 kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inde ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konudur. Bug\u00fcn, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde varolan insan haklar\u0131 ihlalleri, \u00e7ocuk boyutunda daha geni\u015f kapsaml\u0131 ve b\u00fcy\u00fcyerek, m\u00fcdahale edilmesi daha zor bir \u015fekilde yer almaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn belirtti\u011fine g\u00f6re; az geli\u015fmi\u015f ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde, emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc, pornografi, \u015fiddet, yasad\u0131\u015f\u0131l\u0131k gibi olumsuz etkenlerin dahilinde, \u00e7ocuk haklar\u0131 ihlalleri daha b\u00fcy\u00fck boyutlarda olmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n eri\u015fkinlerden farkl\u0131 fiziksel, fizyolojik, davran\u0131\u015f ve psikolojik \u00f6zellikleri oldu\u011fu, s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi bilincinin yerle\u015fmesi, \u00e7ocuklar\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131n bir toplum sorunu oldu\u011fu ve bilimsel yakla\u015f\u0131mlarla herkesin bu sorumlulu\u011fu y\u00fcklenmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Cenevre \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirisi ile \u015fekillenmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocuk haklar\u0131 ile ilgili olan uluslararas\u0131 belge 20 Kas\u0131m 1989 tarihinde Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan kabul edilen ve 193 \u00fclke taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f olan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fmedir.<\/p>\n
Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n eri\u015fkinlerden farkl\u0131 haklara sahip oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla da bu haklar\u0131n ayr\u0131ca tan\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda, de\u011fi\u015fik \u00fclkelerde farkl\u0131 hareketler ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Leh e\u011fitimci Janusz Korczak’\u0131n 1919 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan How to Love a Child (Bir \u00c7ocu\u011fu Nas\u0131l Sevmeli) adl\u0131 kitab\u0131nda \u00e7ocuk haklar\u0131ndan s\u00f6zetmi\u015ftir. 1917 y\u0131l\u0131nda, Ekim Devriminin ard\u0131ndan Proletkult \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Moskova \u015fubesi bir \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirgesi \u00fcretti.[1] Ancak \u00e7ocuk haklar\u0131n\u0131 savunma konusunda ilk etkili giri\u015fim 1923 y\u0131l\u0131nda Eglantyne Jebb taraf\u0131ndan tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlanan ve 1924 y\u0131l\u0131nda Milletler Cemiyeti taraf\u0131ndan kabul edilen Cenevre \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirisidir. Bu bildirge Birle\u015fmi\u015f Milletler taraf\u0131ndan kurulu\u015funda kabul edilmi\u015f, 20 Kas\u0131m 1959 tarihinde Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirisi olarak g\u00fcncellenmi\u015f[2] ve 20 Kas\u0131m 1989 tarihinde daha geni\u015f olan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fme ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Bu s\u00f6zle\u015fme, BM \u00fcyesi \u00fclkelerin ikisi hari\u00e7 tamam\u0131 yani 193 \u00fclke taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir.[3][4]Amerika Birle\u015fik Devletleri ve Somali hari\u00e7 en fazla say\u0131da \u00fclke taraf\u0131ndan onaylanan insan haklar\u0131 belgesidir.[5] Birle\u015fmi\u015f Milletler’in 1940’larda kurulu\u015fundan bu yana \u00e7ocuk haklar\u0131 hareketi d\u00fcnya \u00fczerinde her zaman ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. 20 Kas\u0131m g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Evrensel \u00c7ocuk G\u00fcn\u00fc (Universal Children’s Day) veya \u00c7ocuk Haklar\u0131 G\u00fcn\u00fc olarak kabul edilmi\u015ftir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde farkl\u0131 g\u00fcnlerde \u00e7ocuk g\u00fcn\u00fc kutlanmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve \u00c7ocuk Bayram\u0131 ilk olarak Nisan 1929 kutlanmaya ba\u015fland\u0131 ve bu tarihte \u00f6rg\u00fctlenen 4 bin \u00e7ocuk ilk kez TBMM’den haklar\u0131n\u0131 talep etti. [6] \u0130lk olarak 1924’te \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Temel \u00e7ocuk haklar\u0131 Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam hakk\u0131<\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fme’nin \u00e7ok say\u0131da maddesi \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrmelerini desteklemektedir. S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddesine g\u00f6re her \u00e7ocuk esas olarak ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.[7] \u0130laveten, 24. madde gere\u011fince her \u00e7ocuk ula\u015f\u0131labilir en y\u00fcksek sa\u011fl\u0131k standartlar\u0131ndan yararlanabilmelidir; gerekli tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinden faydalanabilmelidir.[8] \u0130hmal edilen, terkedilen, istismara u\u011frayan ya da i\u015fkenceye t\u00e2bi tutulan \u00e7ocuklar\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve yeniden topluma kazand\u0131rmas\u0131ndan devletler sorumludur.[9]<\/p>\n E\u011fitim hakk\u0131<\/strong><\/p>\n E\u011fitim hakk\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n en \u00f6nemli haklar\u0131ndan biridir. Unicef’in 1999 tarihli raporunda da belirtti\u011fi gibi okuma-yazma bilmeme \u00e7ok ciddi sorunlara neden olmaktad\u0131r. Anne ve \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin \u00f6nde gelen etkenlerinden biri, annenin e\u011fitim d\u00fczeyinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc veya okuma-yazma bilmemesidir. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okulla\u015fma oran\u0131ndaki 10 puanl\u0131k bir art\u0131\u015f sonunda bebek \u00f6l\u00fcm h\u0131z\u0131 binde 4.1 azalmaktad\u0131r.[kaynak belirtilmeli] \u015eu halde \u00e7ocu\u011fun en temel hakk\u0131 olan ya\u015fama hakk\u0131 ile e\u011fitim hakk\u0131 aras\u0131nda yak\u0131n bir ili\u015fki bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7ocu\u011fun bedensel, zihinsel, duygusal sosyal ve ahlak geli\u015fimi i\u00e7in e\u011fitime gereksinimi vard\u0131r. \u0130nsan\u0131n do\u011fu\u015ftan getirdi\u011fi yeteneklerini geli\u015ftiren en \u00f6nemli ara\u00e7 e\u011fitimdir. E\u011fitimsizlik sonucu ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n * \u0130nsanlar \u00fcretken bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015famazlar. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n da gereksinlerimini kar\u015f\u0131layacak ve kendilerine ya\u015fam becerisi kazand\u0131racak nitelikli e\u011fitim g\u00f6rmeye hakk\u0131 vard\u0131r. Oysa t\u00fcm D\u00fcnya’da okula gitmeyen 6-11 ya\u015flar\u0131ndaki 130 milyon \u00e7ocu\u011fun 73 milyonunu k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.[kaynak belirtilmeli] K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitiminin \u00f6nemi 1990’lar boyunca her f\u0131rsatta vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu, 1990 y\u0131l\u0131nda 155 \u00fclke taraf\u0131ndan onaylanan Herkes \u0130\u00e7in E\u011fitim D\u00fcnya Bildirgesinde geni\u015f olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r.Bu bildirgede En acil \u00f6ncelik, k\u0131zlarla kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitime eri\u015fbilirli\u011fini sa\u011flamak, bu e\u011fitimin niteli\u011fini y\u00fckseltmek ve cinsiyete dayal\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yarg\u0131 yok edilmelidir denmektedir.<\/p>\n Di\u011fer temel \u00e7ocuk haklar\u0131<\/strong><\/p>\n S\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re, her \u00e7ocu\u011fun, temel ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n yan\u0131nda, n\u00fcfus k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne kaydolma, isim, vatanda\u015fl\u0131k ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde anne-babas\u0131n\u0131 bilme ve onlar taraf\u0131ndan bak\u0131lma hakk\u0131 vard\u0131r. Buna paralel olarak, taraf devletlerin, \u00e7ocu\u011fun kimli\u011fi, tabiiyeti, isim ve aile ba\u011flar\u0131 dahil olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc koruma hakk\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterme ve bu konularda yasa d\u0131\u015f\u0131 m\u00fcdahalelerde bulunmama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunur.<\/p>\n \u015eikayet hakk\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130sve\u00e7, Finlandiya ve Ukrayna ba\u015fta olmak \u00fczere pek \u00e7ok \u00fclke, \u00e7ocuk haklar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik \u015fikayet merciileri olu\u015fturmu\u015ftur. \u00c7ocuk haklar\u0131 ihlallerinin de\u011ferlendirilmesine y\u00f6nelik ilk \u015fikayet mercii, 1981 y\u0131l\u0131nda Barneombudet ad\u0131 alt\u0131nda Norve\u00e7’te kuruldu.[10] Ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revleri aras\u0131nda tehlike alt\u0131nda olan \u00e7ocuklar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak, \u00e7ocuklar\u0131n toplum i\u00e7inde s\u00f6z sahibi olmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek ve e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, k\u00fclt\u00fcr gibi konular\u0131 esas alarak \u00e7ocuklar\u0131n i\u00e7inde yeti\u015ftikleri ko\u015fullar\u0131 denetlemek olan ombudsman,[11] yasalar \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z[10] olarak hareket etmektedir. Ukrayna, d\u00fcnyada \u00e7ocuklar\u0131 bu merciiye atayan ilk \u00fclkedir. 2005 y\u0131l\u0131 sonlar\u0131nda g\u00f6reve ba\u015flayan Ivan Cherevko ve Julia Kruk, bu \u00fclkede hizmet veren ilk \u00e7ocuk haklar\u0131 ombudsmanlar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n \u00c7ocuk haklar\u0131 ihlalleri<\/p>\n Hak teorileri \u00c7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fi<\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuk Haklar\u0131 Bildirisi’nin 9. maddesi, \u00e7ocuklar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc istismar, ihmal ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 ve hi\u00e7bir \u015fekilde ticaret konusu olmamas\u0131n\u0131 beyan etmektedir. Ayr\u0131ca, \u00e7ocuklar\u0131n uygun bir asgari ya\u015ftan \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131; sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve e\u011fitimini tehlikeye sokacak; fiziksel, zihinsel ve ahlaki geli\u015fmesini engelleyecek bir i\u015fe girmeye zorlanmamas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn verilerine g\u00f6re d\u00fcnya genelinde 200 milyondan fazla \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i bulunuyor.[12] Bu \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda Hindistan geliyor. \u00c7ocuk i\u015f\u00e7iler i\u00e7in en tehlikeli sekt\u00f6rler aras\u0131nda tar\u0131m, in\u015faat ve madencilik yer al\u0131yor. Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc, ya\u015flar\u0131 5 ila 14 olan 132 milyon \u00e7ocu\u011fun tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmaya zorland\u0131\u011f\u0131na ve bu nedenle e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k olanaklar\u0131ndan yoksun kald\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.[12] Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar\u0131n mafya ve \u00e7etelerin elinde; zorla gasp ve yankesicilik su\u00e7lar\u0131na y\u00f6nlendirilmesi, duygusal istismar\u0131 g\u00f6z on\u00fcnde bulundurarak dilencili\u011fe te\u015fvik ettirilmeleri verilecek \u00f6rneklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131n ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n ihlali<\/strong><\/p>\n 2003\u2019ten bu yana, \u00e7ocukken i\u015fledikleri su\u00e7lar nedeniyle \u00c7in, \u0130ran ve ABD\u2019de alt\u0131 ki\u015fi idam edildi. Pakistan, Filipinler ve Sudan\u2019da da \u00e7ocuk su\u00e7lular infaz\u0131 bekliyor. \u0130ran’da halen \u00e7ocuk idamlar\u0131 s\u00fcrmektedir.[13] Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc yetkilileri, “Bir dizi insan haklar\u0131 ihlalinden kurtulan ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131nlar ve k\u0131z \u00e7ocuklar, ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131n ellerinde ikinci bir dizi ihlale maruz kalmaktalar. Bundan da kurtulmay\u0131 ba\u015farsalar bile bu kez de, \u00e7o\u011fu zaman \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir dizi ihlale maruz kalmaktalar. ” a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Sava\u015f milyonlarca \u00e7ocuk i\u00e7in g\u00fcndelik hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 ba\u015fka bir ya\u015fam tarz\u0131 tan\u0131mam\u0131\u015f, baz\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fcnyas\u0131 da sava\u015flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yla alt \u00fcst olmu\u015ftur. Bu etkilerin sonucunda say\u0131s\u0131z \u00e7ocuk \u00f6lm\u00fc\u015f, bir \u00e7o\u011fu da sakat veya \u00f6ks\u00fcz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bir\u00e7oklar\u0131 a\u00e7 kalm\u0131\u015f veya a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Milyonlarcas\u0131 sevdiklerinden ayr\u0131larak m\u00fclteci ya da yerinden-yurdundan edilmi\u015f olarak, yollara d\u00f6k\u00fclmeye zorlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011fu; \u015fiddet, korku ve zorluk dolu ortamda travma i\u00e7inde ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n Binlerce \u00e7ocuk cinayetlerde rol oynamaktad\u0131r. E\u011fitim hakk\u0131ndan yoksun kalan \u00e7ocuklar\u0131n, topluma genel olumsuz etkisinin yan\u0131s\u0131ra, su\u00e7a e\u011filimli bireyler olma oran\u0131 y\u00fcksektir. \u00c7o\u011fu g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri ve silahl\u0131 muhalif g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan i\u015fe al\u0131nm\u0131\u015f, di\u011ferleri ise ba\u015fka se\u00e7enekleri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmu\u015flard\u0131r. Deneyimsiz, korkusuz olu\u015flar\u0131 ve \u00f6zellikle zor g\u00f6revlerde kullan\u0131lmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ocuk askerler aras\u0131ndaki \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131 oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir.<\/p>\n Kuzey Afrika \u00fclkelerinde, a\u00e7l\u0131k, salg\u0131n hastal\u0131klar ve susuzluk nedeniyle \u00f6lenlerin ba\u015f\u0131nda \u00e7ocuklar gelmektedir.<\/p>\n Yine UNICEF’in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir rapora g\u00f6re \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmleri yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucan giderek azalmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re d\u00fcnyada 5 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6len \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 2006\u2019da, y\u0131lda 10 milyon baraj\u0131n\u0131n alt\u0131na inerek 9,7 milyona d\u00fc\u015ft\u00fc. Rapora g\u00f6re Fas, Vietnam ve Dominik Cumhuriyeti\u2019nde 5 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birin \u00fczerinde, Madagaskar\u2019da y\u00fczde 41, Sao Tome ve Principe Demokratik Cumhuriyeti\u2019ndeyse y\u00fczde 48 azald\u0131. B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmelere ra\u011fmen Orta ve Bat\u0131 Afrika\u2019n\u0131nsa \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin en fazla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgeler olmaya devam etmektedir. [14]BM N\u00fcfus Fonu’na g\u00f6re Afrika k\u0131tas\u0131nda 5 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki her 1000 \u00e7ocuktan 155\u2019inin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc belirtilirken bu \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u0131zam\u0131k, tetanos ve \u00e7ocuk felci gibi, a\u015f\u0131s\u0131 olan hastal\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden \u00f6l\u00fcyor.[15]<\/p>\n T\u00fcrkiye’de baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrel anlay\u0131\u015flar\u0131n benimsedi\u011fi t\u00f6re kavramlar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, \u00e7ocuklar t\u00f6re kurban\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca ailelerin \u00e7ocuklar\u0131 aras\u0131nda k\u0131z-erkek ayr\u0131m\u0131 yapmas\u0131, \u00e7ocuk haklar\u0131 ihlallerine verilebilecek \u00f6rneklerden birisidir. K\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n okutulmamas\u0131, onlar\u0131n ba\u015fl\u0131k paras\u0131 ad\u0131 verilen \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda evlendirilmesi, \u00e7ocuk haklar\u0131 ihlallerine \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnektir.<\/p>\n \u00c7ocuk askerler <\/strong><\/p>\n Ana madde: \u00c7ocuklar\u0131n asker\u00ee kullan\u0131m\u0131<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7ocuklara Yard\u0131m Fonu’nun belirledi\u011fi verilere g\u00f6re, 2006 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 250 bin \u00e7ocuk silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara sokuldu ya da bu ama\u00e7la silahl\u0131 gruplara dahil edildi.[16] \u00c7ocuklar\u0131n asker olarak sava\u015f alanlar\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi taraf\u0131ndan sava\u015f su\u00e7u olarak tan\u0131mlan\u0131yor.[16] Buna ra\u011fmen Burma, Burundi, Fildi\u015fi Sahili, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Somali, Sudan, \u00c7ad, Filipinler, Kolombiya, Nepal, Sri Lanka, Uganda, Afganistan, Angola, Gine-Bissau, Liberya, Mozambik, Ruanda ve Sierra Leone gibi \u00fclkelerde \u00e7ocuklar asker olarak kullan\u0131lmaya devam ediyor.<\/p>\n Hamburg \u00dcniversitesi’nin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re \u00e7ocuklar d\u00f6v\u00fclen, vurulan ve tecav\u00fcze u\u011frayan insanlar\u0131n \u015fiddet sahnelerine tan\u0131k olup sava\u015fmaya ve adam \u00f6ld\u00fcrmeye te\u015fvik ediliyorlar. Bu ara\u015ft\u0131rmada yer alan 169 \u00e7ocuk ve gencin yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7te birinin travma sonras\u0131nda gelen stres bozuklu\u011fu ile ya\u015fad\u0131klar\u0131 tespit edildi.[17]<\/p>\n Dipnotlar<\/strong><\/p>\n 1. ^ Mally, Lynn (1990). \u201cProletarian Utopias: Science, Family and Daily Life\u201d, Culture of the Future: The Proletkult Movement in Revolutionary Russia, 21 (\u0130ngilizce dilinde), Berkeley: University of California Press. URL eri\u015fim tarihi 2007-09-21. \u201cThe Moscow Proletkult even passed a “Declaration of Children’s Rights,” which guaranteed that children could pick their own form of education, their own religion, and could even leave their parents if they chose.\u201d Kaynak: Vikipedi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7ocuk haklar\u0131, kanunen veya ahlak\u00ee olarak d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm \u00e7ocuklar\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, bar\u0131nma; fiziksel, psikolojik veya cinsel s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 korunma gibi haklar\u0131n\u0131n hepsini birden tan\u0131mlamakta kullan\u0131lan evrensel kavramd\u0131r. \u00c7ocuk haklar\u0131, insan haklar\u0131 kavram\u0131n\u0131n i\u00e7inde ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir konudur. Bug\u00fcn, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde varolan insan haklar\u0131 ihlalleri, \u00e7ocuk boyutunda daha geni\u015f kapsaml\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[156],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4511","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-genel-tarih"},"yoast_head":"\n
<\/strong><\/p>\n
* Sa\u011fl\u0131klar\u0131na \u00f6zen g\u00f6steremezler.
* Kendilerini ve ailelerini gere\u011fi gibi koruyamazlar.
* K\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan zengin bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcremezler.<\/p>\n
Babal\u0131k haklar\u0131
Bireysel haklar
\u00c7ocuk haklar\u0131
Devredilemez haklar
Do\u011fal haklar
Erkek haklar\u0131
E\u015fcinsel haklar\u0131
Gen\u00e7lik haklar\u0131
Grup haklar\u0131
Hayvan haklar\u0131
\u0130nsan haklar\u0131
\u0130\u015f\u00e7i haklar\u0131
Kad\u0131n haklar\u0131
Kolektif haklar
Negatif ve pozitif
Sivil haklar
Sosyal haklar
T\u00fcketici haklar\u0131
Yasal haklar<\/p>\n
2. ^ “Universal Children’s Day”, Birle\u015fmi\u015f Milletler resm\u00ee web sitesi. URL eri\u015fim tarihi: 21 Eyl\u00fcl 2007
3. ^ \u00c7ocuk Haklar\u0131na Dair S\u00f6zle\u015fme: \u00d6zet (HTML). UNICEF. 2007-09-22 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.
4. ^ Office of the UN High Commissioner for Human Rights Eri\u015fim tarihi: 22 Eyl\u00fcl 2007 (\u0130ngilizce)
5. ^ (\u0130ngilizce) Child Rights Information Network Son eri\u015fim tarihi: 21 Eyl\u00fcl 2007
6. ^ 78 y\u0131l \u00f6nce 4 bin \u00e7ocuk Meclis’ten bir ‘ricada’ bulundu. Radikal-\u00e7evrimi\u00e7i (14\/01\/2007).
7. ^ (\u0130ngilizce) Convention on the Rights of the Child Son eri\u015fim tarihi: 21 Eyl\u00fcl 2007
8. ^ (\u0130ngilizce) Convention on the Rights of the Child Son eri\u015fim tarihi: 21 Eyl\u00fcl 2007
9. ^ (\u0130ngilizce) Convention on the Rights of the Child Son eri\u015fim tarihi: 21 Eyl\u00fcl 2007
10. ^ a b (\u0130ngilizce) About the Ombudsman for Children, Barneombudet URL eri\u015fim tarihi: 8 Ekim 2007
11. ^ (\u0130ngilizce) Objectives, Barneombudet URL eri\u015fim tarihi: 8 Ekim 2007
12. ^ a b “\u00c7ocuk i\u015f\u00e7ili\u011fine kar\u015f\u0131 yeni strateji”, BBC Turkish, 12 Haziran 2007 Son eri\u015fim tarihi: 19 Eyl\u00fcl 2007
13. ^ Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc web sayfas\u0131
14. ^ UNICEF: \u00c7ocuk \u00f6l\u00fcmleri azal\u0131yor. NTV.com (21 A\u011fustos 2007). 24 Eyl\u00fcl 2007 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.
15. ^ Afrika\u2019da \u00e7ocuklar a\u015f\u0131s\u0131zl\u0131ktan \u00f6l\u00fcyor. NTV.com (18 Eyl\u00fcl 2007). 24 Eyl\u00fcl 2007 tarihinde eri\u015filmi\u015ftir.
16. ^ a b “\u00c7ocuklar asker olmas\u0131n”, BBC Turkish, 05 \u015eubat 2007 Son eri\u015fim tarihi: 19 Eyl\u00fcl 2007
17. ^ “\u00c7ocuk askerlere psikolojik yard\u0131m \u015fart”, BBC Turkish, 01 A\u011fustos 2007 Son eri\u015fim tarihi: 19 Eyl\u00fcl 2007<\/p>\n