![](\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:c_vnNxP7bXnrTM:http:\/\/www.yeniinsanyayinevi.com\/resim\/feminizm.gif\")
Third World Viewpoint (T.W.V) (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya G\u00f6z\u00fcyle) Dergisi\u2019nin Bell Hooks* ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fi.<\/p>\nThird World Viewpoint (T.W.V) (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya G\u00f6z\u00fcyle) Dergisi\u2019nin Bell Hooks* ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fi.<\/p>\n
T.W.V: \u00d6zellikle feminist ara\u015ft\u0131rmalar ve Amerika\u2019daki \u0131rk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine bir hayli \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z var. Analizleriniz hep dikkatli ve keskin. Ancak Afrikal\u0131 Amerikal\u0131 siyah kad\u0131n ve erkek kitlelerinin belki de sizi tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 yakalayamam\u0131\u015f olmas\u0131, bizzat kendilerinin verdi\u011fi m\u00fccadeleye yo\u011fun bir vurgu yapan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 takip edemiyor olmalar\u0131, kelimenin elitist anlam\u0131yla, bir entelekt\u00fcel olarak sizi rahats\u0131z ediyor mu?<\/p>\n
BELL HOOKS: Bahsetti\u011finiz o \u201ckitleler\u201dden s\u00fcrekli \u2018feed-back\u2019 (geri-besleme) alan biri olarak son derece \u015fansl\u0131 oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. San\u0131r\u0131m, \u00e7al\u0131\u015fan kesimi \u00e7o\u011fu kez bu tarz kal\u0131plar i\u00e7ine sokma hatas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyoruz. \u00c7al\u0131\u015fan Siyahlar i\u00e7inde, okuyan geni\u015f bir kesim var ve dahas\u0131 bundan yirmi y\u0131l evvel, beyaz feministlerin eserlerimi okuyup takdir etmelerinden uzun zaman \u00f6nce, bana bu yolda destek veren, o Siyah gruptu, \u00f6zellikle de k\u00fct\u00fcphanelerde kitaplar\u0131m\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p benimle yaz\u0131\u015fan Siyah kad\u0131nlard\u0131. \u015eimdi amac\u0131m bu kitleyi geni\u015fletmek, \u00f6zellikle de bell hooks\u2019u belki hi\u00e7 tan\u0131mayan, ancak okur yazar n\u00fcfusun belkemi\u011fini olu\u015fturan 15-25 ya\u015f aras\u0131 Siyah gen\u00e7lere ula\u015fmak.
Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden yola \u00e7\u0131karak, normalde siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f olarak hi\u00e7 de uyu\u015fmad\u0131\u011f\u0131m birtak\u0131m dergilerde yazmaya ba\u015flad\u0131m. Amac\u0131m, Siyah halka, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcrme kararlar\u0131n\u0131 destekleyen Siyah alternatif ayd\u0131nlar\u0131n solu\u011funun kesilmedi\u011fini g\u00f6stermekti.<\/p>\n
T.W.V: \u0130zin verirseniz, \u00fczerine bir hayli yaz\u0131p \u00e7izdi\u011finiz ataerki hakk\u0131nda konu\u015fal\u0131m. Ataerki, erkeklerin egemen oldu\u011fu bir toplum bi\u00e7imidir ve kapitalizm \u00f6ncesinde de var oldu\u011fu \u015f\u00fcphe g\u00f6t\u00fcrmez. Pek\u00e2l\u00e2, kapitalizmin yenilgisiyle beraber, ataerkinin, dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131nlar \u00fczerindeki bask\u0131n\u0131n da sona erece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/p>\n
BELL HOOKS: D\u00fcnyaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00f6r\u00fcyoruz ki, kapitalizme kar\u015f\u0131 verilen inan\u0131lmaz m\u00fccadeleler hi\u00e7bir \u015fekilde ataerkiye son verememi\u015ftir. Kapitalist olmayan eski toplumlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, modern ataerkil sistem modelinde oldu\u011fu gibi erkekli\u011fe \u00f6ncelik tan\u0131yan hiyerar\u015fik sistemlerin var oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Kapitalizmi sorgulay\u0131p ele\u015ftirmeden ve ona meydan okumadan ataerkiyi asla yok edemeyiz. Ayr\u0131ca salt kapitalizme meydan okumakla da kad\u0131nlara daha iyi bir d\u00fcnya sunabilmenin m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n
T.W.V: Kapitalizm kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadeleyle ataerki kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadeleyi nas\u0131l birle\u015ftirirsiniz?<\/p>\n
BELL HOOKS: Bence m\u00fccadeleye stratejik olarak t\u00fcm cephelerden ba\u015flamal\u0131y\u0131z. \u00d6rne\u011fin, kapitalizm kar\u015f\u0131t\u0131 bir politika benimsemi\u015f Siyah kad\u0131nlar\u0131n say\u0131ca pek fazla olmamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc. Fakat gen\u00e7 Siyah kad\u0131nlara, kapitalizm \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapman\u0131n ya da benim de hocalar\u0131m olan Walter Rodney, Nkrumah, Amilcar Cabral gibi erkek yazarlar\u0131 okuman\u0131n gereksiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren etkenler i\u00e7inde cinsiyet\u00e7i bask\u0131n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc g\u00f6rebilmek gerekiyor.
Ataerkil bir toplumun i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan gelen, \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck Siyah ve de G\u00fcneyli bir ailenin k\u0131z\u0131 olarak, s\u0131n\u0131f ve toplumsal cinsiyet ayr\u0131mlar\u0131n\u0131n en keskin oldu\u011fu noktada duruyorum. Her zaman toplumsal s\u0131n\u0131f\u0131m\u0131n ve cinsiyetimin \u00fczerime y\u00fckledi\u011fi s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n bilincinde oldum. Ve e\u011fer siyasetin erkeklere ait bir saha oldu\u011funu, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc kar\u015f\u0131t\u0131 politika yapman\u0131n erkeklere bah\u015fedilmi\u015f bir ayr\u0131cal\u0131k oldu\u011funu savunan \u00f6\u011fretideki cinsiyet\u00e7i ideolojiye muhalif olmasayd\u0131m, bug\u00fcn bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck emek\u00e7isi olamayabilirdim.
Ele\u015ftirel bir bilincin olu\u015fabilmesi i\u00e7in \u015funu s\u00f6yleyebilen bir e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n daima yan\u0131nday\u0131m: Sorunlar\u0131 birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131zm\u0131\u015f gibi alg\u0131lamayal\u0131m. Nas\u0131l bir ortak paydada bulu\u015ftuklar\u0131na bakal\u0131m ki, sorunlara kar\u015f\u0131 durmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, t\u00fcm cephelerde devrimci m\u00fccadele veren bir halk olarak kendi kaderimizi tayin etmemize olanak verecek bir stratejik tutum tak\u0131nabilelim.<\/p>\n
T.W.V: Siyasi geli\u015fiminizi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak, analizlerinizin, kapitalist toplumun Marksist ele\u015ftirisine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/p>\n
BELL HOOKS: Kesinlikle evet. Bence Marksist d\u00fc\u015f\u00fcnce -\u00f6rne\u011fin Gramschi gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin eserleri- politik bilin\u00e7 konusunda kendimizi e\u011fitmemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. Elbette bu, s\u00f6z konusu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin cinsiyet\u00e7i ya da \u0131rk\u00e7\u0131 s\u00f6ylemlerini kabullenmemiz ya da bu y\u00f6nlerini g\u00f6rmezlikten gelmemiz gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. G\u00f6r\u00fc\u015flerinden m\u00fccadelemiz i\u00e7in yararl\u0131 olabilecek bir pay \u00e7\u0131karabiliriz kendimize. Ben t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma s\u0131n\u0131f merkezli bir analizle ba\u015flar\u0131m. Ger\u00e7ek \u015fu ki, kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00fczerine verdi\u011fim ilk derslerde aya\u011fa kalk\u0131p \u201cSiyah kad\u0131nlar hep \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.\u201d derken g\u00f6sterdi\u011fim tepki, beyaz burjuva feminizmine y\u00f6nelikti. Bu, feminizmin yap\u0131s\u0131na dair s\u0131n\u0131f temelli bir meydan okumayd\u0131.<\/p>\n
T.W.V: Dolay\u0131s\u0131yla siz, kad\u0131nlar\u0131n kapitalist sisteme ve cinsiyet\u00e7i bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir m\u00fccadeleye giri\u015fmesinden yanas\u0131n\u0131z.<\/p>\n
BELL HOOKS: Kesinlikle! \u00d6rne\u011fin, Killing Rage: Ending Racism (Gazab\u0131 \u00d6ld\u00fcrme: Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n Sonu) adl\u0131 son kitab\u0131mda en \u00e7ok vurgulad\u0131\u011f\u0131m nokta, kapitalizmin ne dereceye kadar bir \u00e7\u00f6z\u00fcm oldu\u011fu sorusudur. \u0130nsanlar beyazlar\u0131n kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n Louis Farrakhan\u2019a nas\u0131l kancay\u0131 takt\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edince, medyan\u0131n ondan nefret etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebilir. Halbuki medya Farrakhan\u2019dan nefret etmek \u015f\u00f6yle dursun, onu sever bile. Sevmesinin nedenlerinden biri Farrakhan\u2019\u0131n tamamen bir kapitalizm yanl\u0131s\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Farrakhan\u2019\u0131n de\u011ferleriyle M\u00fcsl\u00fcman toplumun ve beyaz H\u0131ristiyan sa\u011f\u0131n de\u011ferleri muazzam bir \u015fekilde \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr. Her \u00fc\u00e7\u00fc de kapitalizm yanl\u0131s\u0131 ve ataerkildir; homofobiyi** t\u00fcm kalpleriyle desteklerler.
Farrakhan\u2019\u0131n kapitalizm yanl\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri, onu Siyahlar\u0131n hayat\u0131na dair yanl\u0131\u015f saptamalar yapmaya sevk eder. \u00d6rne\u011fin, The Ice Opinions*** adl\u0131 yeni kitab\u0131nda Ice Tea gibi bir \u2018Rap\u2019\u00e7i arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, \u201c\u0130nsanlar siyah olduklar\u0131ndan de\u011fil, fakir olduklar\u0131ndan gettolarda ya\u015f\u0131yorlar.\u201d diyerek, \u00e7ok net bir s\u0131n\u0131fsal saptamada bulunuyor. Ancak devam\u0131nda sundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcm, kapitalizm. Bu toplumda zenginli\u011fin -bireysel zenginli\u011fin- siyahlar\u0131n hayat\u0131n\u0131 \u0131slah edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi, onun anlay\u0131\u015f\u0131nda ne kadar b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Siyahlar\u0131n maddi a\u00e7\u0131dan refaha kavu\u015fmalar\u0131 i\u00e7in tek umut, zenginli\u011fin ve kaynaklar\u0131n yeniden da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. Bu ise sadece kapitalizmi ele\u015ftirmek de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kapitalizme inan\u0131lmaz bir \u015fekilde meydan okumak demektir.<\/p>\n
T.W.V: Kad\u0131nlar\u0131 bilhassa sol siyasal \u00f6rg\u00fctlenmelerde \u00f6n saflarda g\u00f6rememekten yak\u0131n\u0131yorsunuz. Ancak, solcu kad\u0131nlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir feminist \u00f6rg\u00fctlenme olu\u015fturamamalar\u0131n\u0131n belli nedenleri var. \u00d6rne\u011fin, Siyah erkekler -her ne kadar cinsiyet\u00e7i olsalar da- bu toplumdaki g\u00fc\u00e7 dengelerinin kontrol\u00fc alt\u0131ndad\u0131rlar. Bu durumun fark edilmemesi Siyah kad\u0131nlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde \u00f6rg\u00fctlenmelerini de sorunlu hale getiriyor.<\/p>\n
BELL HOOKS: Benim politik olarak \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktam feminizm de\u011fil, Siyahlar\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131 fikridir. B\u00fct\u00fcn Siyahlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na m\u00fccadele verebilmem i\u00e7in elbette feminizm ile pasla\u015fmam gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu m\u00fccadele i\u00e7inde, kendimi bir kad\u0131n olarak kodluyorum. Ancak m\u00fccadelenin \u00f6z\u00fcnde feminizm de\u011fil, egemenlik anlay\u0131\u015f\u0131 ve egemenli\u011fin t\u00fcm bi\u00e7imleriyle ele\u015ftirilmesi yat\u0131yor. Asl\u0131na bakarsan\u0131z, feminizmi bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 olarak tasarlaman\u0131n tehlikeli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.
Bence, \u00f6ncelikle radikal bir politik bilince sahip olman\u0131n ne demek oldu\u011funa dair daha incelikli bir bak\u0131\u015f edinmeliyiz. Afrikal\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe dair politik bir dil olu\u015fturma zorunluluklar\u0131na bu kadar vurgu yapmam\u0131n nedeni de bu. CLR James gibi ki\u015filere ve Afrika Diasporas\u0131\u2019ndaki b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere, bize meseleleri daha geni\u015f bir politik ba\u011flama yayma, bu \u015fekilde emperyalizme, s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe ve Afrika Diasporas\u0131\u2019nda yer alan insanlar olarak kendi konumlar\u0131m\u0131za s\u0131n\u0131f merkezli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bakma yolunu a\u00e7t\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u015fey bor\u00e7luyuz. <\/p>\n
T.W.V: Siyah kad\u0131n ve erkeklere toplumsal cinsiyet meseleleri hakk\u0131nda bir bilin\u00e7 kazand\u0131rma gereklili\u011fi ad\u0131na ne gibi bir programa ba\u015fvurulabilir sizce?<\/p>\n
BELL HOOKS: Bence ele\u015ftirel bilin\u00e7 kazand\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde e\u011fitim veren feminist \u00f6\u011fretmenler olarak, Siyah erkeklere de kad\u0131nlar kadar ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ben kesinlikle daha kom\u00fcnal bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fcnden yanay\u0131m. E\u011fer toplumsal cinsiyet konusunda modern g\u00f6r\u00fcn\u00fcp de s\u0131n\u0131f meselelerinde ayn\u0131 modernli\u011fi g\u00f6steremeyen bir topluma sahipsek, o zaman bence her zaman tek bir \u00e7er\u00e7eveye odaklan\u0131p kalmaktansa, bir yerlerde eksik kalan bu anlay\u0131\u015f \u00e7er-\u00e7evesinin stratejik olarak \u00fczerine gitmek gerekiyor.
Siyah kad\u0131nlar\u0131n hedonist burjuva t\u00fcketimcili\u011finin cazibesine pek \u00e7abuk kap\u0131labilece\u011fine inan\u0131yorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n hedef kitlesi \u00e7o\u011fu kez kad\u0131nlard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, Siyah kad\u0131nlar\u0131 devrimci m\u00fccadeleye ortak etmenin tek yolu, maddiyat\u0131n hayat\u0131m\u0131zdaki yerini ele\u015ftirel bir g\u00f6zle iyice tartabilmektir. \u0130\u015fte bu noktada yine s\u0131n\u0131f devreye giriyor ve biz yeterli say\u0131da Siyah kad\u0131n lidere sahip de\u011filiz.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0
Yapmam\u0131z gereken bir ba\u015fka \u015fey de, bir\u00e7o\u011fu burjuva aileden geldi\u011fi halde daha devrimci bir bilince sahip kad\u0131nlar\u0131n -e\u011fer ger\u00e7ekten b\u00f6yle bir bilin\u00e7leri varsa- bunu nas\u0131l edinmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak. Ayr\u0131ca \u00e7o\u011fu zaman Siyah kad\u0131nlar\u0131n, toplumsal cinsiyet konusunda konu\u015furken, s\u0131n\u0131f meselelerine ald\u0131rmamalar\u0131 daha olas\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7o\u011fumuz kapitalizmin deste\u011finden ve l\u00fckse olan d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden kolay kolay vazge\u00e7emiyoruz. Korkar\u0131m rahat bir ya\u015fam\u0131n, g\u00fczelliklerin ve nimetlerin keyfini \u00e7\u0131kar\u0131rken, asl\u0131nda s\u0131rf biricik arabam\u0131za ve di\u011fer l\u00fckslerimize ula\u015fabilmek i\u00e7in, ba\u015fka \u00fclkelerdeki insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini onayl\u0131yoruz.<\/p>\n
T.W.V: Cevaplar\u0131n\u0131z arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekte, kendi politikan\u0131zla beyaz feminist politikalar aras\u0131ndaki fark\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131n\u0131z.<\/p>\n
BELL HOOKS: \u201cBaz\u0131 beyaz feminist politikalar\u201d demek daha do\u011fru olur; \u00e7\u00fcnk\u00fc beyaz olan devrimci feministler de tan\u0131yorum. Onlardan pek haberdar olam\u0131yoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc stat\u00fckonun burjuva g\u00fcndemine hizmet etmiyorlar. Belki say\u0131ca azlar ama oradalar ve m\u00fccadelemizde bizim de\u011ferli m\u00fcttefikimiz durumundalar. \u0130\u015fte bu y\u00fczden Ain\u2019t I A Woman (Ben Kad\u0131n De\u011fil miyim?) adl\u0131 kitab\u0131mda oldu\u011fu gibi, ba\u015flarda kulland\u0131\u011f\u0131m o tektiple\u015ftirici terimleri art\u0131k kullanmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kitab\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131mda hen\u00fcz 19 ya\u015f\u0131ndayd\u0131m ve o zamanlar politik bak\u0131\u015f\u0131m\u0131n ne derece toy oldu\u011funu bu kitapta g\u00f6rebiliyorum. \u015eu an ni\u00e7in b\u00fct\u00fcn beyaz feminist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ayn\u0131 kefeye koymamam\u0131z gerekti\u011fini daha iyi g\u00f6rebiliyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey duydu\u011fumuz, ana ak\u0131m\u0131 (mainstream) temsil eden beyaz feministlerden \u00e7ok daha i\u00e7ten yanda\u015flar\u0131m\u0131z olan ve aktif olarak m\u00fccadeleye kat\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir devrimci kad\u0131n kesimi var.<\/p>\n
T.W.V: Yani art\u0131k feminizmin kad\u0131nlarla erkekleri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek oldu\u011fu inan\u0131\u015f\u0131na son mu vermeliyiz?<\/p>\n
BELL HOOKS: Feminist Theory, From Margin To Center (\u00c7eperden Merkeze Feminist Kuram) adl\u0131 kitab\u0131mda, feminizmi, cinsiyet\u00e7ili\u011fin ve cinsiyet\u00e7i bask\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir hareket olarak d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, burada erkeklere y\u00f6nelik bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftim. Bence, bir kad\u0131n yaln\u0131zca kad\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in feminist olamaz. Feministtir, \u00e7\u00fcnk\u00fc cinsiyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmaya ve bilincini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u015fey, m\u00fccadele i\u00e7indeki erkek yolda\u015flar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.
Baz\u0131lar\u0131 -\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k meselesinde oldu\u011fu gibi- feminist bir bilin\u00e7 geli\u015ftirmenin daha ziyade kad\u0131nlar\u0131n i\u015fi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilir, ancak bence bu, kad\u0131nlar\u0131n feminizmde erkeklerden daha iddial\u0131 olu\u015funu a\u00e7\u0131klaman\u0131n tek yoludur. Maalesef, meseleye sanki erkeklere kar\u015f\u0131 bir sava\u015fm\u0131\u015f gibi bakan fevri feministlere meydan vermekle hata ettik… ama tekrarlamak gerekir ki bu, feminizmin politik olarak en az geli\u015fmi\u015f k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n feminizmle ilgili en fazla haberdar oldu\u011fu taraf\u0131d\u0131r, fakat ataerkinin Siyah erkekleri de tehdit etti\u011fini dile getiren devrimci feminizmden uzakt\u0131r. Penislerini silah, silah\u0131 da penis sanarak birbirini \u00f6ld\u00fcren Siyah erkeklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, hayatlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in kafalar\u0131ndaki bu ataerkil erkeklik fikrini ele\u015ftirmeleri gerekti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Politik bir hareket olarak feminizm, \u00f6zellikle bilin\u00e7 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme m\u00fccadelelerinde erkeklerin ihtiya\u00e7lar\u0131na hitap edebilmelidir.<\/p>\n
T.W.V: \u0130lk kitab\u0131n\u0131z Ain\u2019t I A Woman\u2019da cinsiyet\u00e7i fikir ve politikalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Amiri Baraka\u2019y\u0131 ele alm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Peki di\u011ferlerinin ve sizin bu dobra s\u00f6zleriniz sayesinde, Siyah toplumun erkekleri i\u00e7inde bir de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zleyebiliyor musunuz?<\/p>\n
BELL HOOKS: Bence Siyah erkekler aras\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fi\u015fimlere \u015fahit olduk. Fakat en \u00f6nemli zorluklardan biri, Siyah e\u015fcinsel erkeklerin -\u00f6zellikle cinsiyet\u00e7ilik ele\u015ftirisinin \u00f6nde gelen isimlerinden olan Essex Hemphill, Joseph Bean ve Marlon Riggs\u2019i kastediyorum- hak ettikleri halde birer lider olarak kabul edilmemeleri. Marlon Riggs, Siyah erkekli\u011fin olu\u015fumunda sessizli\u011fin yerini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Tongues Untied (Diller \u00c7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor) adl\u0131 filminde -s\u00fcrekli olarak, \u201csuskunluk benim silah\u0131m, suskunluk benim s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131m\u201d s\u00f6zlerini tekrarlar- yaln\u0131zca suskunlu\u011fa s\u0131\u011f\u0131nan e\u015fcinsellerden bahsetmez. \u00d6zel ve ki\u015fisel ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan genel olarak Siyah erkeklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, onlar\u0131n \u00f6nem verdikleri ki\u015filere ili\u015fkin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlatamama gibi sorunlar ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu sessizlik duvar\u0131n\u0131 a\u015fmak ve hayati meselelerini dillendirebilmek i\u00e7in Tongues Untied\u2018daki Marlon kadar \u00e7\u0131rp\u0131nan ba\u015fka birini d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorum. Ama gelin g\u00f6r\u00fcn ki, P.B.S\u2019de yay\u0131nlanmas\u0131na ra\u011fmen, bir\u00e7ok Siyah, filmde bir \u201ce\u015fcinsel\u201d g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anda daha \u00f6tesiyle ilgilenmiyor. Bu son derece \u00fcz\u00fcc\u00fc \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u015fcinsellerin s\u00f6yleyecek o kadar \u00e7ok \u015feyi var ki!<\/p>\n
T.W.V: Siyah toplum beyaz toplumdan daha m\u0131 homofobik?<\/p>\n
BELL HOOKS: Milliyet\u00e7ilik, tamamiyle homofobik bir \u00f6\u011fretidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Siyah halk kendisini milliyet\u00e7ili\u011fin ger\u00e7eklikten uzak, apolitik, devrimci olmayan fantezilerine ve ataerkil aileye kapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde, milliyet\u00e7ilikle ilgisi olmayan beyaz liberallerin ve solcular\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu geni\u015f k\u00fclt\u00fcrden daha sald\u0131rgan bir \u015fekilde homofobik olmaktad\u0131r.<\/p>\n
T.W.V: 1990\u2019lardaki konumumuz hususunda iyimser olabiliyor musunuz? Gelecekte Siyah bir politik radikalizmin yeniden canlanaca\u011f\u0131na dair n\u00fcveler g\u00f6r\u00fcyor musunuz?<\/p>\n
BELL HOOKS: \u00d6zellikle Siyah gen\u00e7ler aras\u0131nda daha derinlikli \u00e7\u00f6z\u00fcmlere kar\u015f\u0131 bir a\u00e7l\u0131k g\u00f6r\u00fcyorum. Maalesef \u015fu anda bu a\u00e7l\u0131\u011f\u0131, ancak, Afrika-merkezcili\u011fin dar kal\u0131plar\u0131 i\u00e7erisinde, k\u0131s\u0131r bir milliyet\u00e7ilikle gidermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kurtulu\u015fa, eski Afrika\u2019yla ya da kral ve krali\u00e7elerle de\u011fil, ancak i\u015fg\u00fcc\u00fcnde verilecek hakiki bir m\u00fccadele ile ula\u015f\u0131labilecekken, y\u00f6neticilerimiz kendilerini \u00f6zg\u00fcrle\u015fmenin \u00fctopik fantezilerine kapt\u0131rm\u0131\u015f durumda. Elbette bu, Bat\u0131c\u0131 e\u011fitimin \u00f6nyarg\u0131lar\u0131na cevap verebilmek i\u00e7in eski Afrika\u2019y\u0131 tan\u0131mak gerekmedi\u011fi anlam\u0131na gelmiyor.
\u0130nsanlar, 1960\u2019larda verilen militan m\u00fccadelelerin her \u015feyden \u00f6nce anti-kapitalist oldu\u011funu unutuyorlar. Martin Luther King bile \u00f6lmeden \u00f6nce A Testament Of Hope (Umuda Dair Bir Vasiyet) adl\u0131 eseriyle; \u201cAnti-militarist olmal\u0131y\u0131z, kapitalizmi ele\u015ftirebilmeliyiz.\u201d diyebilecek bir noktaya gelmi\u015ftir. Bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131kta, bunlar bir \u015fekilde unutuldu ve bence kapitalist eti\u011fin liberal bireycili\u011finin sahiplenilmesi, Siyah halk\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi g\u00fcc\u00fcn\u00fc, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyin yapamayaca\u011f\u0131 kadar da\u011f\u0131tt\u0131.
Di\u011fer yandan, ne zaman bir konu\u015fma yapsam, Siyah erkek dinleyici say\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcrekli artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Daha bir\u00e7ok Siyah insan var. Bu da daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve devrimci bir \u015fekilde ele\u015ftirel bilin\u00e7 e\u011fitimine haz\u0131r, g\u00fcnbeg\u00fcn \u00e7o\u011falan bir Siyah kitlenin oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. \u015eimdi \u015funu cevaplamam\u0131z gerekiyor: Muhalif, devrimci, Siyah ayd\u0131nlar olarak ka\u00e7\u0131m\u0131z birer \u00f6\u011fretmen, lider ve belli \u00f6ng\u00f6r\u00fcler geli\u015ftirmek i\u00e7in fedak\u00e2rl\u0131kta bulunabilecek insanlar olabilece\u011fiz? Birbirinden farkl\u0131 gruplar i\u00e7eren Siyah toplumumuzu ve kendi ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 diriltmek i\u00e7in politik \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc bir kaynak olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz.<\/p>\n
T.W.V: Ayn\u0131 zamanda bir k\u00fclt\u00fcr ele\u015ftirmenisiniz. \u015eu an bir\u00e7ok Siyah filmi yap\u0131l\u0131yor. Sizce bu filmler Siyah halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na hitap ediyor mu?<\/p>\n
BELL HOOKS: \u00d6rne\u011fin, bir\u00e7ok Siyah bana \u201cAh, Sankofa\u2019y\u0131 mutlaka g\u00f6rmelisin.\u201d demi\u015fti. Haile Gerima yap\u0131m\u0131 olan bu esaret filmini izledi\u011fimde, filmin R\u00fczgar Gibi Ge\u00e7ti\u2019nin bir kopyas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Filmde Siyahlar\u2019\u0131n kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131n vurguland\u0131\u011f\u0131 yerler var, fakat toplumsal cinsiyet mevzular\u0131na gelindi\u011finde her \u015fey \u00e7ok duygusal bir hal al\u0131-yor. Bizim ger\u00e7ekten devrimci bir bilince sahip olan ve -filmdeki Siyah kad\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi- kendisinden ve tarihinden nefret eden melez o\u011flunun pe\u015fi s\u0131ra gitmeyecek fedak\u00e2r Siyah annelerimiz var. Ama maalesef filmlerde bu konular\u0131 hep bu bi\u00e7imde i\u015flememiz \u00fcz\u00fcc\u00fc. Bu, art\u0131k \u00e7ok s\u0131radan bir d\u00fczey.
Kan\u0131mca insanlar\u0131n ger\u00e7ek tarihlerini bilmedikleri bir k\u00fclt\u00fcrde, k\u00f6lelikle ilgili kurgusal anlat\u0131lar\u0131n ne derece yararl\u0131 oldu\u011fu da tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ben Spike Lee\u2019nin \u015fu tahrif edilen, karalanan ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye hizmet eden versiyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye gidenlerden ziyade, Malcolm X\u2019in konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve metinlerini bilen, okuyan \u00f6\u011frencilerle ilgileniyorum. Malcolm X\u2019in ya da Martin Luther King\u2019in \u00f6\u011fretileri do\u011fru d\u00fcr\u00fcst incelenmedik\u00e7e, kurgular\u0131n birincil e\u011fitici unsurlar olarak g\u00f6r\u00fclmesi sak\u0131ncal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T.W.V: San\u0131r\u0131m h\u00e2l\u00e2 kar\u015f\u0131m\u0131zda ciddi bir milliyet\u00e7i tehdit var…<\/p>\n
BELL HOOKS: Do\u011fru bir noktaya parmak bast\u0131n\u0131z. Bence milliyet\u00e7ilik bug\u00fcn ilerici olmayan bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Milliyet\u00e7ilik ve Siyahlar\u2019\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nday\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131fsal analizler ve cinsiyet\u00e7ili\u011fin ele\u015ftirisini temel alan tayin hakk\u0131 fikri, bizi yaln\u0131zca Siyahlar\u0131n de\u011fil, d\u00fcnyadaki t\u00fcm ezilen halklar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesiyle birle\u015ftirir.
Bence milliyet\u00e7ilik, devrimci Siyah m\u00fccadelenin kuyusunu kazd\u0131. Malcolm X ve Martin Luther King\u2019in, milliyet\u00e7ili\u011fi bir \u00f6rg\u00fctlenme platformu olarak ele\u015ftirdikleri ve asl\u0131nda milliyet\u00e7ili\u011fin yerine -d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesiyle bizi birle\u015ftirecek \u015fekilde- emperyalizm ele\u015ftirisini koyduklar\u0131 anda yok edilmeleri rastlant\u0131 de\u011fildir. E\u011fer toplumsal ger\u00e7ekliklerimizle ilgili bu \u00e7e\u015fit global bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 edinemezsek, belli bir z\u00fcmreye ait olmayan ve ataerkil ulus anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 kabul etmeyen Siyahlar\u0131n kendi kaderini tayin etmesi y\u00f6n\u00fcndeki devrimci m\u00fccadeleyi asla yeniden olu\u015fturamay\u0131z. Afrikal\u0131 uluslar\u0131m\u0131z\u0131n bir\u00e7o\u011fu, bir ulus olamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011fil, toplumsal de\u011fi\u015fime dair devrimci bir bak\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. Dolay\u0131s\u0131yla Amerikal\u0131 Siyahlar, kurtar\u0131c\u0131 bir alan olarak ulus kavram\u0131na sar\u0131l\u0131rken \u00e7ok dikkatli olmal\u0131lar. Kurtulu\u015fumuz, bir ulusun olu\u015fmas\u0131yla de\u011fil, radikal politikalar\u0131m\u0131z ve bu politikalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in benimsedi\u011fimiz stratejilerle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
* Rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer makalelerde bell hooks\u2019un ad\u0131 ve soyad\u0131n\u0131n ba\u015f harfleri k\u00fc\u00e7\u00fck yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Orijinal metne sad\u0131k kalmak i\u00e7in burada b\u00fcy\u00fck harflerle yaz\u0131yoruz.
** Homofobi: E\u015fcinsellik korkusu (\u00e7.n.)
*** \u201cIce\u2019\u0131n G\u00f6r\u00fc\u015fleri\u201d ya da \u201cBuzlu G\u00f6r\u00fc\u015fler\u201d: Yazar kelimenin her iki anlam\u0131n\u0131 da kastediyor olabilir. (\u00e7.n.)<\/p>\n
\u00c7eviren : Aysel Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/p>\n
Bu yaz\u0131, Feminisit\u00e7er\u00e7eve 2000’den al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Third World Viewpoint (T.W.V) (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya G\u00f6z\u00fcyle) Dergisi\u2019nin Bell Hooks* ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fi. T.W.V: \u00d6zellikle feminist ara\u015ft\u0131rmalar ve Amerika\u2019daki \u0131rk ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine bir hayli \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z var. Analizleriniz hep dikkatli ve keskin. Ancak Afrikal\u0131 Amerikal\u0131 siyah kad\u0131n ve erkek kitlelerinin belki de sizi tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 yakalayamam\u0131\u015f olmas\u0131, bizzat kendilerinin verdi\u011fi m\u00fccadeleye yo\u011fun bir vurgu yapan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4522","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kadin-a-dair"},"yoast_head":"\n