{"id":4525,"date":"2010-04-28T13:02:47","date_gmt":"2010-04-28T10:02:47","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/"},"modified":"2010-04-28T13:02:47","modified_gmt":"2010-04-28T10:02:47","slug":"militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/","title":{"rendered":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f"},"content":{"rendered":"

Militarizm kavram\u0131n\u0131, kapitalist devlet analizi i\u00e7erisinden, profesyonelle\u015filmi\u015f bir \u015firket yap\u0131s\u0131 gibi ya da siyasi bir kurum olarak yorumlayabiliyoruz. Bu \u015fekilde de politik akt\u00f6rlerin, ekonomik yap\u0131n\u0131n, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fkenlerin militarizm kavram\u0131 i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flevselle\u015fti\u011fini analiz etme \u015fans\u0131 buluyoruz. Ancak, militarizm kavram\u0131na bakarken, yukar\u0131daki \u00e7ok \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla yap\u0131lan bir analiz dahi, toplumsal cinsiyet perspektifi d\u0131\u015flanarak yap\u0131lm\u0131\u015f bir analiz ise e\u011fer; eksik, politik olarak yanl\u0131\u015f ve farkl\u0131 e\u015fitsizlikleri g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lan bir analiz olacakt\u0131r. Bu nedenle bu \u00e7al\u0131\u015fmada yeni bir militarizm analizi yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken; \u00f6ncelikle Cynthia Enloe\u2019dan \u00f6d\u00fcn\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z feminist merak\u0131m\u0131zla (feminist curiosity) yola \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z. Yani, bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yaparken sorunsalla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm durumlara, kavramlara; politik teorilere ya da g\u00fcndelik pratiklerimize, \u00f6ncelikle toplumsal cinsiyet perspektifi ile kad\u0131nl\u0131k durumlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek yakla\u015faca\u011f\u0131z; Cynthia\u2019n\u0131n s\u00f6zleriyle: Sat\u0131r aralar\u0131na bakacak ve var olan durumlar\u0131n alt\u0131nda neler yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. [1]<\/p>\n

Bu yaz\u0131da \u00f6ncelikle militarizm ve kad\u0131nl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 analiz etmek \u00fczere, Cynthia Enloe ve Virginia Woolf\u2019un politik perspektiflerinin rehberli\u011finde bir kavramsalla\u015ft\u0131rma yapaca\u011f\u0131z. Bu kavramsalla\u015ft\u0131rman\u0131n somut verilerini bulabilmek i\u00e7in, T\u00fcrkiye g\u00fcndemini tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131p; her biri birer milli bayram havas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen cumhuriyet mitinglerindeki kad\u0131n imgesine ve bu mitinglerdeki kad\u0131nlar\u0131n s\u00f6ylemlerine daha yak\u0131ndan bakaca\u011f\u0131z. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise kad\u0131n bedeninin militarizmden nas\u0131l etkilendi\u011fini; gerek s\u0131cak sava\u015f, gerek sava\u015f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 ortamdaki militarizasyon s\u00fcre\u00e7leri a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekse aile i\u00e7inde aile i\u00e7indeki \u015fiddetin artmas\u0131 \u00fczerinden incelemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Bu noktada, d\u00fcnyadan \u00f6rneklere, Av. Eren Keskin\u2019in \u201cHepsi Ger\u00e7ek: Devlet Kaynakl\u0131 Cinsel \u015eiddet\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndan verilere ve M\u00fcjgan Halis\u2019in \u201cBatman\u2019da Kad\u0131nlar \u00d6l\u00fcyor\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndan anlat\u0131lara yer verece\u011fiz. Son b\u00f6l\u00fcmde ise; t\u00fcm bu militarizasyon s\u00fcre\u00e7leri ile kad\u0131nlar\u0131n nas\u0131l m\u00fccadele etme yollar\u0131 geli\u015ftirdiklerine bakaca\u011f\u0131z. Burada odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6rnekler de \u00f6zellikle \u0130srail, Amerika ve T\u00fcrkiye\u2019deki sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri olacak. Sonu\u00e7 yerine ise, bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapan iki kad\u0131n olarak biz kendi anti-militarist feminist \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6nerimizi kavramsalla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Militarizmin Feminist Bir Kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131
Virginia Woolf, Three Guineas kitab\u0131nda, belki de feminist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan militarizmi ilk kez kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131r. \u2018Militarizm\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanmaz, ama bizce militarizasyon s\u00fcrecinin ta kendisini anlat\u0131r. Kendisi gibi orta s\u0131n\u0131f ve e\u011fitimli bir erke\u011fin \u201cSava\u015f\u0131 nas\u0131l \u00f6nleyebiliriz?\u201d sorusuna yan\u0131t vermek \u00fczere kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve erkekli\u011fin o an i\u00e7inde bulundu\u011fu \u0130ngiltere\u2019nin ko\u015fullar\u0131nda ve tarihsel olarak nas\u0131l kuruldu\u011funa bakar. Erkekler \u2018do\u011falar\u0131 gere\u011fi\u2019 sava\u015fkan de\u011fillerdir; eril sava\u015f\u00e7\u0131 bir toplumsal yap\u0131ya do\u011fduklar\u0131nda \u00e7o\u011fu sava\u015fmaya ve \u00f6ld\u00fcrmeye meyillidirler. Ancak kad\u0131nlar da bu eril toplumsal yap\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde sava\u015f\u0131 desteklerler. Yani sava\u015f ancak ve ancak kad\u0131nlar bu eril normlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndan ataerkil olamayan kendi politikalar\u0131n\u0131 \u00fcrettiklerinde ve dolay\u0131yla sava\u015fa destek olmay\u0131p, militarizmin bir damar\u0131n\u0131 kestiklerinde sava\u015f\u0131 \u00f6nleyebilirler.<\/p>\n

Cynthia Enloe da, Virginia\u2019n\u0131n tarif etti\u011fi bir toplumdaki kad\u0131nl\u0131k ve erkekli\u011fin nas\u0131l kuruldu\u011fu ve dolay\u0131s\u0131yla i\u015flevselle\u015ftirildi\u011fi noktada manevralar (maneuveurs) kavram\u0131n\u0131 ortaya atar. Cynthia \u015f\u00f6yle der: \u201cMiliterle\u015fme sadece ordu ile ilgili mekanlarda ortaya \u00e7\u0131kmaz, bombalarla ya da askeri kamuflaj giysileri ile hi\u00e7 alakas\u0131 olmayan insanlar\u0131n, \u015feylerin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin de anlamlar\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lma bi\u00e7imlerini d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr; militerle\u015fme erkekli\u011fe ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131r ama bunu kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ve erkekli\u011fin anlamlar\u0131n\u0131 manip\u00fcle ederek yapar.\u201d[2] Cynthia\u2019n\u0131n tarifini yapt\u0131\u011f\u0131 manip\u00fcle etme i\u015fi militarizasyonun \u00e7e\u015fitli manevralarla toplumsal cinsiyeti nas\u0131l i\u015flevselle\u015ftirdi\u011fidir. Buradaki \u00f6nemli vurgu somut militer \u015fiddetin olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde de militarizasyon s\u00fcrecinin gizil olarak i\u015flemesidir. Manevralar ile erkekli\u011fin avantajl\u0131 konumu muhafaza edilir. Kad\u0131nlar ise militarizasyon s\u00fcrecinden d\u0131\u015flanmaz, aksine \u00e7e\u015fitli \u00f6d\u00fcllerle bu s\u00fcre\u00e7ten fayda sa\u011fl\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6sterilir. Ve b\u00f6ylece onlar da militarizme r\u0131za g\u00f6stermi\u015f kimi zaman da bu s\u00fcrecin aktif destekleyici olmu\u015flard\u0131r. Buradaki \u00e7eli\u015fkili nokta asl\u0131nda bu kad\u0131nlar\u0131n da militarizmden her zaman negatif bir \u015feklide etkilenmesidir. Tabi ki b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar militarizyonun \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nlar de\u011fildir, bu s\u00fcrece aktif r\u0131za g\u00f6stermeyen kad\u0131nlar da dezavantajl\u0131 konumda tutularak militarizasyon s\u00fcrecine olan diren\u00e7leri etkisiz hale getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu kad\u0131nlar karar alma s\u00fcre\u00e7lerinden d\u0131\u015flan\u0131r. Yani militerle\u015fmenin kararlar\u0131 da ya erkekler ya da militarizmin destek sundu\u011fu kad\u0131nlar taraf\u0131ndan verilir. B\u00f6ylece toplumsal cinsiyet militarizmin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131nda i\u015flevlenir. Bu noktada karar alma s\u00fcre\u00e7lerine bakmak \u00f6nem kazan\u0131r. Militarizmin belirleyici oldu\u011fu bir sistemde karar alma mekanizmalar\u0131nda sadece askerler de\u011fil, siviller de yer al\u0131r. Burada feministlerin sundu\u011fu ele\u015ftiri askeri mekanizmalara kad\u0131nlar\u0131n dahil olamamas\u0131 de\u011fil, askerle\u015fmi\u015f-sivil karar mekanizmalar\u0131ndan kad\u0131nlar\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131d\u0131r. Feministler bu noktada \u015fu sorular\u0131 sorarlar: \u201cKad\u0131nlar nerede?\u201d ya da \u201cHangi kad\u0131nlar orada?\u201d <\/p>\n

S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz manevralar\u0131 daha somut biz d\u00fczlemde inceleyebilmek i\u00e7in; ulus-devlet, vatanseverlik ve aile kavramlar\u0131 \u00fczerinden k\u0131saca bu s\u00fcre\u00e7lerin nas\u0131l i\u015fledi\u011fine bakaca\u011f\u0131z. Modern ulus devletin temeli aileye dayan\u0131r. Ulus devleti kuracak ve ayakta tutacak her t\u00fcrl\u00fc de\u011fer \u00f6nce ailede \u00fcretilmek ve b\u00f6ylece gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmak durumundad\u0131r. Bu de\u011ferlerden belki de en kriti\u011fi olan vatanseverlik ise aile i\u00e7i i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc ile paralel bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Erkek, asker oldu\u011fu ve ailesinin namusunu korudu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde vatansever iken; kad\u0131n cephe gerisinde \u2013yani mutfaktad\u0131r-; onun vatanseverli\u011fi asker olan e\u015fine ya da o\u011fluna sevgisi, sadakati ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Do\u011furganl\u0131k ve fedak\u00e2rl\u0131k da iyi bir vatansever \u201cana\u201dn\u0131n di\u011fer \u00f6nemli vas\u0131flar\u0131d\u0131r. P\u0131nar Selek\u2019in de dedi\u011fi gibi, ulus bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yan fertlerden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir ailedir ve her aile de bir nevi mangad\u0131r.<\/p>\n

\u201cPa\u015fam, pa\u015fam! Sen rahat uyu, biz cumhuriyetin bek\u00e7isiyiz!\u201d
Nisan ay\u0131ndaki Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imleri ile g\u00fcndeme gelen Cumhuriyet mitingleri yakla\u015f\u0131k iki ayd\u0131r T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndemini me\u015fgul ediyor. Mitinglerde irtica ve b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck laikli\u011fe ve cumhuriyete iki en \u00f6nemli tehdit unsuru olarak konumland\u0131r\u0131l\u0131yor ve bu olgular etraf\u0131nda olduklar\u0131, dolay\u0131s\u0131yla laik T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ne potansiyel tehdit olu\u015fturduklar\u0131 iddia edilen insanlar\u0131n aleyhinde sloganlar atmak ve bu insanlar\u0131 alt etmek bu mitinglerin ana gayesi halini al\u0131yor. Mitinglerin medya taraf\u0131ndan nas\u0131l ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ise kritik bir konu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Mitinglere ka\u00e7 ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131; ta\u015f\u0131nan bayraklar\u0131n say\u0131s\u0131 ya da uzunlu\u011fu, Samsun\u2019a yap\u0131lan \u00e7\u0131karmay\u0131 yad etmek i\u00e7in aranan gemi kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda sansasyonel malzemeler olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor, ve adete bir \u201ccumhuriyet\u201d ya da \u201ckuvayi-milliye yeniden\u201d arkas\u0131 yar\u0131n\u0131 olarak sunuluyor. Kad\u0131nlar\u0131n bu noktada mitinglerde nas\u0131l konumland\u0131\u011f\u0131 ve bir yandan bu konumlan\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l medyaya yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 da \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/p>\n

Kad\u0131nlar, \u00f6zellikle ana ak\u0131m medyada bu mitinglerin ya birebir \u00f6rg\u00fctleyicileri ya da \u00f6nc\u00fcleri olarak haber yap\u0131ld\u0131lar. Bu haberlerin \u201ckad\u0131nlar\u201d k\u0131sm\u0131n\u0131n, yani toplamda T\u00fcrkiye\u2019nin kad\u0131nlar\u0131n\u0131 temsil ediyormu\u015f gibi, bir \u00e7arp\u0131tma oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrmek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Ancak bu mitinglerde ger\u00e7ek anlamda \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden kad\u0131nlar da vard\u0131r ve biz burada as\u0131l olarak bu kad\u0131nl\u0131k durumunun nas\u0131l kuruldu\u011funu ve militarizm \u00e7er\u00e7evesinde nereye oturdu\u011funu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Mitinglerde en \u00f6n saflarda yer alan kad\u0131nlar genelde orta-s\u0131n\u0131f ve kendilerini laik T\u00fcrkler olarak tan\u0131mlayan kad\u0131nlard\u0131r. Temel s\u00f6ylemleri T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin onlara kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131 koruyacaklar\u0131 ve bu haklar\u0131n \u0130slami hareketle la\u011fvedilmesine izin vermeyecekleridir. Onlar ba\u015flar\u0131n\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ile de\u011fil, bayrakla \u00f6rtm\u00fc\u015f kad\u0131nlard\u0131r ve yaln\u0131zca laik cumhuriyetin onlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 do\u011fru kad\u0131nl\u0131k olarak kabul etmektedirler. Mitinglerde yo\u011fun olarak ifade edilmemi\u015f olsa da, bu noktada politik g\u00fcndeme \u015fu mesaj\u0131n sezdirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yorumu yapabiliriz: \u0130slami e\u011filimli h\u00fck\u00fcmet ve cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ihtimali ile beraber devletin y\u00fcksek kademelerinde dahi, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc -yani cumhuriyet kad\u0131n\u0131ndan farkl\u0131- bir kad\u0131nl\u0131k ifadesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011fru, yani mitinglerde temsil edilen kad\u0131nl\u0131k durumu olmad\u0131\u011f\u0131, aksine tehlikeli oldu\u011fu sezdirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bu mitinglerdeki kad\u0131nl\u0131k temsili, T\u00fcrkiye\u2019de kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 ve cumhuriyetin kurulmas\u0131 s\u00fcreci ile beraber kurulan kad\u0131nl\u0131k ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki g\u00f6sterir. Yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz gibi, ulus devletin in\u015fas\u0131 s\u00fcrecinde vatanseverlik, kad\u0131n ve erkek a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 tezah\u00fcr etmekte, farkl\u0131 nitelikler gerektirmektedir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; buradaki durum da kad\u0131nlar\u0131n cephede sava\u015fan erkekleri iyi birer e\u015f ve anne olarak desteklemesi \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kad\u0131nlar askeri g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmazlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar zaten vatanseverlikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendilerine d\u00fc\u015fen rol\u00fc o kadar iyi yerine getirmi\u015flerdir ki; ne zaman \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lsalar askere dahi gideceklerini, yani hem vatanlar\u0131na hem erkeklerine sadakat g\u00f6stereceklerini kan\u0131tlam\u0131\u015flard\u0131r. Ancak Cumhuriyet mitinglerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kad\u0131nl\u0131k durumunu vatanseverlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan analiz etmek i\u00e7in \u00e7ekirdek aile kavram\u0131 yeterli olmayacakt\u0131r. T\u00fcrk ulusunu b\u00fcy\u00fck bir aile olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, mitingleri sahiplenen kad\u0131nlar sadece sad\u0131k e\u015f-fedakar anne de\u011fil, ulusun babas\u0131 Ata\u2019n\u0131n k\u0131zlar\u0131d\u0131r ayn\u0131 zamanda. Dersim\u2019de ulusun b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini koruyan Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn k\u0131z\u0131 Sabiha G\u00f6k\u00e7en gibi[3], onlarda Ata\u2019n\u0131n miras\u0131n\u0131 muhafaza etmek i\u00e7in alanlara d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Buradaki meydan bir y\u00f6n\u00fcyle art\u0131k sava\u015f alan\u0131d\u0131r. Ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 \u201cAtam rahat uyu\u201d pankartlar\u0131yla da \u201cbabalar\u0131na\u201d olan sadakatlerini g\u00f6stermi\u015flerdi.<\/p>\n

\u201cHangi Kad\u0131nlar Orada?\u201d
Cumhuriyet mitinglerindeki kad\u0131nlarla militarizmin ili\u015fkisini incelemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan yukar\u0131da kavramsalla\u015ft\u0131rma k\u0131sm\u0131nda de\u011findi\u011fimiz manevralar tan\u0131m\u0131na yeniden bakmak \u00f6nemlidir. Buradaki kad\u0131nlar ulusun in\u015fas\u0131 ve vatanseverlikleri ile ulus u\u011fruna sava\u015fta ald\u0131klar\u0131 rol a\u00e7\u0131s\u0131ndan militarizm ile \u201cbar\u0131\u015f\u0131k\u201d kad\u0131nlard\u0131r. Militarizmin toplumsal cinsiyeti manip\u00fcle ederken karar mekanizmalar\u0131na k\u0131smen kat\u0131l\u0131mlar\u0131 \u2013erkekli\u011fin avantajl\u0131 konumunu sarsmayacak \u015fekilde- desteklenmi\u015f kad\u0131nlard\u0131r. Feministlerin hangi kad\u0131nlar orada sorusunun bir yan\u0131t\u0131 olabilecek kad\u0131nlard\u0131r. Bu noktada militarist sistemden zarar g\u00f6rmez gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler, peki ger\u00e7ekten \u00f6yle midir? Yukar\u0131da da belirtti\u011fimiz \u00e7eli\u015fki tam da burada kendini g\u00f6sterir. Asker e\u015flerini \u00f6rnek olarak al\u0131rsak; bu kad\u0131nlara \u00e7o\u011funlukla asker \u201ce\u015fi\u201d olarak hitap edilir. Yani asker e\u015fi olduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde bulunduklar\u0131 toplumsal ortamda kabul g\u00f6r\u00fcrler. Burada militarizmin kad\u0131na uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc pozisyon yine destekleyicidir. Asl\u0131nda, bulunduklar\u0131 sosyal stat\u00fcde avantajl\u0131 durumda olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen kad\u0131nlar, asker e\u015fi olmalar\u0131 durumu bozuldu\u011funda belki de kimliksizle\u015fecek, militarizm taraf\u0131ndan g\u00fc\u00e7lendirilen kad\u0131n stat\u00fcs\u00fcnden de d\u00fc\u015feceklerdir.<\/p>\n

B\u00f6ylece; yukar\u0131da yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7\u0131karsamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda s\u00f6yleyebiliriz ki, cumhuriyet mitingleri; cumhuriyetin, laikli\u011fin, ulus fikrinin ve milliyet\u00e7ili\u011fin yeniden in\u015fa edildi\u011fi ve adeta bunlar\u0131n bir kutsama t\u00f6reninin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterimler olmakla beraber; militarizmin de kad\u0131nl\u0131kla beraber ve b\u00f6ylece belki nazikle\u015ftirilip, soylula\u015ft\u0131r\u0131larak yeniden \u00fcretildi\u011fi yerler haline gelmi\u015ftir. \u00d6yle olmal\u0131 ki; T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 imaj\u0131 yenilenmeye ve bunun tekrar\u0131 ile g\u00f6sterimine, b\u00f6ylece ge\u00e7erli kad\u0131nl\u0131k olarak yeniden kurulmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulmu\u015f; bu mitingler de bu ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Militarizm ile Bar\u0131\u015famayan Kad\u0131nlar
Sava\u015f d\u00f6nemlerinde sava\u015f\u0131n kad\u0131nlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fine dair ekonomik temelli yayg\u0131n bir tez vard\u0131r. Bu teze g\u00f6re kad\u0131nlar, sava\u015f d\u00f6nemlerinde \u00e7\u0131kamad\u0131klar\u0131 kamusal alana \u00e7\u0131kabilmi\u015f, erkeklerin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 i\u015flerin (tarla, fabrika gibi) ba\u015f\u0131na ge\u00e7mi\u015f ve sava\u015f boyunca ekonomik faaliyetleri onlar devralm\u0131\u015flard\u0131r. 20. yy. ba\u015f\u0131nda, kad\u0131nlar\u0131n hak kazan\u0131mlar\u0131 da bu g\u00f6r\u00fc\u015fe ba\u011flan\u0131r. Sava\u015f d\u00f6nemlerinde kad\u0131nlar\u0131n ekonomik alanda daha aktif olduklar\u0131 do\u011frudur; fakat bu durum onlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fti\u011fini ve sistemin de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6stermemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015flar kad\u0131nlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmez; aksine sava\u015f\u0131n t\u00fcm insanlar i\u00e7in getirdi\u011fi hayati tehditlerin yan\u0131 s\u0131ra kad\u0131nlar sadece kad\u0131nl\u0131k durumlar\u0131 ile ilgili \u00e7ok \u00e7e\u015fitli tehditlere maruz kal\u0131rlar. Tecav\u00fcz, sava\u015f d\u00f6nemlerinde stratejik olarak daha yo\u011funluklu uygulanan bir politikad\u0131r. Bu noktada kad\u0131n bedeni ile vatan \u00f6zde\u015fle\u015ftirilir. P\u0131nar Selek\u2019in de dedi\u011fi gibi: Sava\u015f d\u00f6nemlerinde\u2026\u201cVatan, \u00fclke di\u015file\u015fir… Vatan\u0131n zapt edilmesi kad\u0131n\u0131n ba\u015fka erkekler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ya da tecav\u00fcze u\u011frat\u0131lmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r.\u201d Bu strateji asl\u0131nda iki y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr. Bir taraftan \u201cd\u00fc\u015fman\u201d askerler morallerini y\u00fckseltmek i\u00e7in tecav\u00fcz\u00fc bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131rlar. Di\u011fer taraftan da, kendi kad\u0131nlar\u0131n\u0131n tecav\u00fcze u\u011framas\u0131 asl\u0131nda erke\u011fin yenilgisidir (namusu kirlenen asl\u0131nda erke\u011fin ta kendisidir), ve b\u00f6ylece onun d\u00fc\u015fmana sald\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bir motivasyondur.
Sava\u015flar devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sosyal haklar bak\u0131m\u0131ndan da kay\u0131p d\u00f6nemlerdir. Bu durum, kad\u0131nlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan; devletin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi hizmetlerin geri \u00e7ekilmesi, b\u00f6ylece g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmeleri demektir. Sava\u015f d\u00f6neminde cinsel \u015fiddet ve sosyal haklar\u0131n kayb\u0131 olgular\u0131n\u0131n kesi\u015fimdeki en \u00f6nemli \u00f6rneklerden bir tanesi olarak Bosna Sava\u015f\u0131 verilebilir. 1992\u201393 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda burada 20.000 M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131na tecav\u00fcz edilmi\u015ftir. Sava\u015f ko\u015fullar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc de b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00fcrtaj imk\u00e2n\u0131 bulamam\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f sona erdikten sonra da tecav\u00fcze u\u011frayan kad\u0131nlar ve gayri-me\u015fru \u00e7ocuklar\u0131 genelde toplumdan d\u0131\u015flanm\u0131\u015flard\u0131r. Tecav\u00fcz sava\u015f s\u0131ras\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman erkekler i\u00e7in S\u0131rp askerlerine kar\u015f\u0131 bir motivasyon kayna\u011f\u0131 olmu\u015fken; sava\u015f sonras\u0131nda bir utan\u00e7 kayna\u011f\u0131 ve psikolojik \u015fiddetin sebebi olmu\u015ftur.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n militarizmden fiziksel olarak etkilenmesi i\u00e7in s\u0131cak sava\u015f durumu \u015fart de\u011fildir. Askeri \u00fcslerin bulundu\u011fu yerlerde kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin her ko\u015fulda artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Ulusal g\u00fcvenlik s\u00f6ylemleri ile a\u00e7\u0131lan yerli ya da yabanc\u0131 askeri \u00fcsleri, o b\u00f6lgede ya\u015fayan kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaz. Tersine, bu b\u00f6lgelerde kad\u0131nlar fuhu\u015fa zorlanmakta, ayr\u0131ca tecav\u00fcz vakalar\u0131 artmaktad\u0131r. Okinawa\u2019daki anti militarist kad\u0131n hareketi de b\u00f6yle bir s\u00fcrecin sonucunda olu\u015fmu\u015ftur. Okinawa\u2019da ya\u015fananlar\u0131 anlatman\u0131n[4], s\u0131cak sava\u015f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyalardaki militarizm ve kad\u0131n ili\u015fkisini ortaya koymak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olaca\u011f\u0131 kanaatindeyiz.<\/p>\n

\u0130lk olarak s\u00f6ylenmesi gereken, belli bir tarihte, belli bir co\u011frafyada s\u0131cak sava\u015f\u0131n olmamas\u0131 \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n olmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Okinawa\u2019da da \u015fu anda bir sava\u015f bulunmamaktad\u0131r. Ancak b\u00f6lgenin tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve sonras\u0131 d\u00f6nemde \u00fclkedeki \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n hi\u00e7 ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Japonya\u2019n\u0131n i\u015fgal etti\u011fi Okinawa\u2019da n\u00fcfusun d\u00f6rtte biri sava\u015fa ba\u011fl\u0131 sebeplerden dolay\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f. Pek \u00e7ok Okinawal\u0131, \u015fiddet ortam\u0131na dayanamay\u0131p toplu intihar etmi\u015flerdir. Ancak baz\u0131 intiharlar \u015f\u00fcphelidir. Sava\u015fta hem\u015fire olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan k\u0131z enstit\u00fclerinden \u00f6\u011frenci ve \u00f6\u011fretmenlerin intiharlar\u0131 hala \u015f\u00fcpheli kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r, Japon askerlerine hizmet etmeyi reddettikleri i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olduklar\u0131 da iddia edilmektedir. Ayr\u0131ca yakla\u015f\u0131k 500 Okinawal\u0131 ve 1000 Koreli kad\u0131n Japon askerleri i\u00e7in kurulan 130 askeri geneleve zorla yerle\u015ftirilmi\u015flerdir. Sava\u015f bittikten sonra ise \u00fclkedeki \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n bitti\u011fini iddia etmek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bunun ba\u015fl\u0131ca nedeni, bu kadar ciddi bir travman\u0131n \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede ge\u00e7emeyecek olmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir sebep ise Amerikan g\u00fc\u00e7lerinin 1972\u2019ye kadar b\u00f6lgede kalmas\u0131 ve 40 kadar askeri \u00fcs a\u00e7mas\u0131d\u0131r. Sava\u015f\u0131n bitti\u011fi tarih olan 1945\u2019te bu yana ABD\u2019li askerler 200\u2019den fazla kay\u0131tl\u0131 tecav\u00fczde bulunmu\u015f, bunlar\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131 i\u00e7in herhangi bir cezai i\u015flemde bulunulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdiye kadar bahsetti\u011fimiz \u015fiddet bi\u00e7imlerini daha \u00e7ok kamusal alanda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulan \u015fiddet bi\u00e7imleri olarak yorumlayabiliriz. Ancak \u00f6zel alan deyince ilk akl\u0131m\u0131za gelen ailede de militarizm kad\u0131nlara y\u00f6nelik bir fiziksel \u015fiddet olarak yeniden \u00fcretilmektedir. M\u00fcjgan Halis\u2019in \u201cBatman\u2019da Kad\u0131nlar \u00d6l\u00fcyor\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndaki anlat\u0131lar bizim bu konudaki referans noktam\u0131z\u0131 olu\u015fturdu. Buradaki anlat\u0131larda ortakla\u015fan olgu; evin d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n kad\u0131nlara (e\u015f ya da \u00e7ocuk) \u015fiddet ya da bask\u0131 olarak geri d\u00f6nmesi idi. Bir taraftan d\u0131\u015far\u0131daki \u015fiddet ortam\u0131 kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddeti de beraberinde artt\u0131rm\u0131\u015f, di\u011fer taraftan da aile \u201creis\u201dleri ki muhalif tav\u0131rlar\u0131 bile olsa, kad\u0131n\u0131n kamusal alan\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemi\u015flerdir. \u0130ntihar eden kad\u0131nlar\u0131n, intihar sebeplerinin ortakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 nokta ise bu \u015fiddet ortam\u0131 ve yaln\u0131zla\u015fmad\u0131r. Kad\u0131nlar hakk\u0131ndaki anlat\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funda intihar etmeden \u00f6nce bulunduklar\u0131 ortamdan gitmek istedikleri belirtilmi\u015f ve gidemeyenlerin intiharlar\u0131n bu durumun etkili oldu\u011fu anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir taraftan zorunlu g\u00f6\u00e7le yerlerinden edilen kad\u0131nlar\u0131n, hem g\u00f6\u00e7 ettirilirken ya\u015fad\u0131klar\u0131 travman\u0131n hem de gittikleri yerdeki ko\u015fullara al\u0131\u015famamalar\u0131n\u0131n intiharlar\u0131ndaki etkisinden s\u00f6z edilmektedir. Bu veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019deki son d\u00f6nem namus cinayetleri tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sadece k\u00fclt\u00fcre, t\u00f6reye, gelene\u011fe ba\u011flaman\u0131n, b\u00f6lgedeki ko\u015fullar ve militarist \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu b\u00f6lgede ya\u015fanan intihar ve \u00f6ld\u00fcrme olaylar\u0131ndaki kad\u0131nlar, dolayl\u0131 de\u011fil do\u011frudan militarist \u015fiddet ortam\u0131n\u0131n dolayl\u0131 de\u011fil do\u011frudan etkilenenleridir.<\/p>\n

Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz kad\u0131na y\u00f6nelik militarist \u015fiddet bi\u00e7imlerinde devletin her zaman bir akt\u00f6r oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir. Ancak \u00e7o\u011fu zaman devlet gizil olarak i\u015fler. Devlet \u015fiddetinin en \u00e7ok a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 militarist \u015fiddet bi\u00e7iminin ise g\u00f6zalt\u0131nda cinsel taciz ve tecav\u00fcz oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu noktada Av. Eren Keskin\u2019in \u201cG\u00f6zalt\u0131nda Cinsel Taciz ve Tecav\u00fcze Kar\u015f\u0131 Hukuki Yard\u0131m Projesi\u201dne bakmak \u00f6nemlidir. Eren Keskin cezaevine girdi\u011finde siyasi tutuklarla beraber kalm\u0131\u015ft\u0131r. Burada; kad\u0131nlarla konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a, daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli i\u015fkence hik\u00e2yeleri dinlemesine ra\u011fmen, kad\u0131nlar\u0131n hik\u00e2yelerinin \u00e7ok daha farkl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6zlemlemi\u015ftir. Kad\u0131nlara bu konuda neden hukuki bir m\u00fccadele vermediklerini sordu\u011funda ald\u0131\u011f\u0131 cevap hep korku olmu\u015ftur. Ancak bu korku, devlet korkusundan ziyade, kad\u0131nlar\u0131n kendi \u00e7evreleri ve m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanmak konusunda ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7ekincedir. Bu durumda iki tarafl\u0131 bir analiz yapmak gerekmektedir. Bir tarafta devletin kad\u0131n mahk\u00fbmlara uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkence tekniklerinin cinsel olmas\u0131; di\u011fer taraftan da muhalif yap\u0131lar\u0131n da kendi i\u00e7inde ataerkiden ar\u0131nmam\u0131\u015f oldu\u011fudur. Eren Keskin bu durumu \u015f\u00f6yle ifade eder: \u201cBu on y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmada, cinsel \u015fiddet ya\u015fay\u0131p da bu ma\u011fduriyetinin annesini \u00fczmekten korkacak diye a\u00e7\u0131klamayan hi\u00e7bir kad\u0131n tan\u0131mad\u0131m.\u201d Eren Keskin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bu perspektifle, hukuki m\u00fccadeleyi temel alarak y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Ancak hukuki m\u00fccadele konusunda da, hukuksal zeminin kendisinin ataerkil oldu\u011funu belirtiyor. Bunun en iyi \u00f6rneklerinden bir tanesi, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nda; kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet i\u00e7eren su\u00e7lar\u0131n Genel Ahlak ve Aileye Kar\u015f\u0131 C\u00fcr\u00fcmler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Eren Keskin\u2019in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bu proje, devlet kaynakl\u0131 \u015fiddeti a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131 ve hukuksal yollarla bu \u015fiddet ile m\u00fccadele etmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok de\u011ferlidir. Aksi takdirde; kad\u0131nlar kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u015fiddeti de\u015fifre etmeden ve di\u011fer kad\u0131nlarla dayan\u0131\u015fmadan, militarist \u015fiddet ile m\u00fccadelenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu noktada, biz de \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n bundan sonraki k\u0131sm\u0131nda d\u00fcnyadan ve T\u00fcrkiye\u2019den kad\u0131nlar\u0131n militarist \u015fiddet kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6rg\u00fctledikleri direni\u015flerden \u00f6rneklere bakaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Sava\u015f Kar\u015f\u0131t\u0131 Kad\u0131n \u00d6rg\u00fctleri
Sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda kad\u0131nlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Bunun nedenini kad\u0131nlar\u0131n do\u011falar\u0131 itibariyle bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmalar\u0131na de\u011fil \u00e7al\u0131\u015fma boyunca belirtti\u011fimiz gibi sava\u015flardan ve militarizmden en \u00e7ok etkilenenlerin kad\u0131nlar olmas\u0131na ba\u011fl\u0131yoruz. D\u00fcnyadaki sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmelerinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve etkili olanlar\u0131n\u0131n \u0130srail ve Amerika Birle\u015fik Devletleri gibi militarizmin ve aktif sava\u015f halinin en yo\u011fun oldu\u011fu \u00fclkelerde olmas\u0131 pek tabii tesad\u00fcfi de\u011fil. Biz de \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda \u00f6zellikle bu \u00fclkedeki kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlerine bakaca\u011f\u0131z. Daha sonra bu \u00f6rg\u00fctlerin birbirleriyle \u00f6rt\u00fc\u015fen ve ayr\u0131\u015fan \u00f6zelliklerini belirleyip \u00e7e\u015fitli ele\u015ftiri noktalar\u0131 sunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Bar\u0131\u015ftan Yana Kad\u0131nlar Koalisyonu (Coalition of Woman for Peace)
Bar\u0131\u015ftan Yana Kad\u0131nlar Koalisyonu 2000\u2019de 2. \u0130ntifada\u2019n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan alt\u0131 hafta sonra, \u0130srail vatanda\u015f\u0131 \u0130srailli ve Filistinli kad\u0131nlar taraf\u0131ndan kurulan bir \u00f6rg\u00fct. Temel ama\u00e7lar\u0131 adil bar\u0131\u015f ve \u0130srail\u2019in demokratikle\u015fmesi. Sadece \u0130srail ve Filistin aras\u0131ndaki sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yorlar, ayn\u0131 zamanda bu sava\u015f\u0131 besleyen \u0130srail\u2019deki militarizasyon s\u00fcre\u00e7lerine de ciddi ele\u015ftiriler getiriyorlar. Temel ilkeleri i\u015fgalin bitmesi, kad\u0131nlar\u0131n bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine aktif kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, 1967 s\u0131n\u0131rlar\u0131na geri d\u00f6n\u00fclmesi, m\u00fclteci sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u0130srail\u2019in sorumluluk almas\u0131, \u0130srail\u2019in demilitarizasyonu, t\u00fcm \u0130srail vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in e\u015fitlik. Bar\u0131\u015ftan Yana Kad\u0131nlar Koalisyonu bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilkelerde ortakla\u015fan pek \u00e7ok kad\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn bir araya geldi\u011fi ortak bir platform olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Birazdan bahsedece\u011fimiz Bat Shalom, New Profile, Siyahl\u0131 Kad\u0131nlar, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Bar\u0131\u015f i\u00e7in Kad\u0131nlar Birli\u011fi gibi \u00f6rg\u00fctler Bar\u0131\u015ftan Yana Kad\u0131nlar Koalisyonu\u2019nda bir arada \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcyorlar.<\/p>\n

Bat Shalom
Bat Shalom 1993\u2019te \u0130srail vatanda\u015f\u0131 \u0130srail ve Filistinli feminist kad\u0131nlar taraf\u0131ndan kurulmu\u015f bir taban \u00f6rg\u00fctlenmesidir. Ancak bu \u00f6rg\u00fct\u00fc tek ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnmek yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6te taraf\u0131ndaki Kud\u00fcs Kad\u0131n Merkezi (Jerusalem Center for Woman) ile karde\u015f \u00f6rg\u00fctlerdir.<\/p>\n

1989 y\u0131l\u0131nda \u0130srailli ve Filistinli feminist kad\u0131n bar\u0131\u015f aktivistleri Br\u00fcksel\u2019de bulu\u015ftu. Bu bulu\u015fman\u0131n sonuncunda kurulan diyalog daha sonra devam etti ve 1994 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde \u201cJerusalem Link\u201d kuruldu. S\u0131n\u0131r\u0131n \u0130srail taraf\u0131nda kalan kad\u0131nlar Bat Shalom, Filistin taraf\u0131nda kalan kad\u0131nlar ise Kud\u00fcs Kad\u0131n Merkezi alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlendi. Bu iki \u00f6rg\u00fct ortak siyasal ilke ve ama\u00e7lar payla\u015fmaktad\u0131r ki bunlar\u0131n en temeli bir arada bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famd\u0131r.<\/p>\n

New Profile
New Profile, \u0130srailli kad\u0131n ve erkeklerin \u0130srail\u2019in militarist devlet ve toplum yap\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 1998\u2019de kurdu\u011fu bir feminist bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr. \u0130srailli kad\u0131n ve erkek vicdani ret\u00e7iler de New Profile \u00fczerinden \u00f6rg\u00fctlenirler. \u0130srail\u2019in sadece Filistin\u2019e y\u00f6nelik sava\u015fkan politikalar\u0131na muhalefet olu\u015fturmakla kalmaz \u0130srail\u2019deki e\u011fitim sisteminden yasalara, g\u00fcvenlik politikalar\u0131ndan sivil topluma kadar hayat\u0131n, siyasetin ve ekonominin i\u00e7ine i\u015flemi\u015f militarizmi ele\u015ftirip buna kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli eylemler yaparlar.<\/p>\n

Siyahl\u0131 Kad\u0131nlar(Women in Black)
Siyahl\u0131 Kad\u0131nlar bir \u00f6rg\u00fctten ziyade \u2018bar\u0131\u015f i\u00e7in eylemlilik a\u011f\u0131\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yorlar kendilerini. \u0130lk olarak 1988\u2019deki Birinci \u0130ntifada\u2019n\u0131n hemen sonras\u0131nda kurulmu\u015f. Siyah i\u015fgal ve sava\u015fta \u00f6lenler i\u00e7in tutulan yas\u0131n sembol\u00fc. Ama siyah giyen kad\u0131nlar\u0131n \u015fiddet uygulanan ya da uygulanmas\u0131 muhtemel yerlerde tuttuklar\u0131 n\u00f6betler matemden ve pasifist bir duru\u015ftan ziyade askeri otoriterleri rahats\u0131z eden, g\u00fcvenlik s\u00f6ylemini tersine \u00e7eviren \u201caktif\u201d bir meydan okumaya d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. \u0130srail\u2019de ba\u015flayan bu eylemlilik a\u011f\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn Amerika Birle\u015fik Devletleri, \u0130ngiltere, \u0130talya, \u0130spanya, Azerbaycan ve S\u0131rbistan Siyahl\u0131 Kad\u0131nlar\u0131n aktif olduklar\u0131 \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda gelir.<\/p>\n

Codepink
Codepink, Amerikal\u0131 kad\u0131nlar taraf\u0131ndan 2002\u2019de kurulmu\u015ftur. Kurulu\u015f amac\u0131 Irak Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 sona erdirilmesine y\u00f6nelik eylemlilikler yapmakt\u0131r. Ayr\u0131ca ba\u015fka sava\u015flar\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engellemek, askeri harcamalar\u0131n ba\u015fta sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi sosyal harcamalara aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak da vard\u0131r. Amerikan g\u00fcvenlik politikas\u0131n\u0131n \u00fclkenin maruz kald\u0131\u011f\u0131 tehdit oran\u0131na g\u00f6re \u00e7e\u015fitli renklerle nitelendirdi\u011fi g\u00fcvenlik alarmlar\u0131na kar\u015f\u0131, Amerikal\u0131 sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 kad\u0131nlar pembe alarm vermi\u015flerdir. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde Guantanamo\u2019daki ya da Vicenza[5]\u2019daki ABD politikas\u0131na kar\u015f\u0131 tav\u0131r alm\u0131\u015flar, Irakl\u0131 kad\u0131nlarla dayan\u0131\u015fmak i\u00e7in Irak\u2019a gidip Sava\u015f G\u00f6zlem B\u00fcrosunu kurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Uluslararas\u0131 Kad\u0131n Birli\u011fi (The Women’s International League for Peace and Freedom)
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Bar\u0131\u015f i\u00e7in Uluslararas\u0131 Kad\u0131n Birli\u011fi 37\u2019den fazla \u00fclkede \u015fubesi bulunan, genel merkezi New York\u2019ta olan uluslararas\u0131 bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. Temel ilkeleri sava\u015f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan sebeplerle m\u00fccadele etmek, sava\u015f\u0131n me\u015fru bir ara\u00e7 oldu\u011fu alg\u0131s\u0131n\u0131 k\u0131rmak, t\u00fcm d\u00fcnya \u00fclkelerine silahs\u0131zlanma y\u00f6n\u00fcnde bask\u0131 yapmak, Birle\u015fmi\u015f Milletlerin demokratikle\u015fmesi i\u00e7in di\u011fer STK\u2019larla dayan\u0131\u015fmak, herkes i\u00e7in sosyal, politik ve ekonomik e\u015fitli\u011fi savunmak ve \u00e7evre m\u00fccadelesine aktif destek vermek olarak s\u0131ralanabilir. Bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama\u00e7lara ula\u015fman\u0131n yolunu uluslararas\u0131 kamuoyuna \u015fiddetten i\u00e7ermeyen bask\u0131larda bulunmaktan ge\u00e7ti\u011fini ifade ediyorlar. WILPF 1915 y\u0131l\u0131nda Avrupal\u0131 suffragetler taraf\u0131ndan 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na kar\u015f\u0131 kurulmu\u015f. Sava\u015f sonras\u0131 ise, imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bunlar\u0131n yeni sava\u015flar\u0131n meydana gelmesini engelleyecek ilkeler temel al\u0131narak tekrar haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f. Afrika, Asya ve Amerika\u2019daki pek \u00e7ok \u00fclkede ba\u015fta \u015fiddete ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 olmak \u00fczere pek \u00e7ok alanda insan haklar\u0131 m\u00fccadelesi vermi\u015f.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f Anneleri
1996 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki sava\u015f\u0131n bitmesini isteyen kad\u0131nlar taraf\u0131ndan \u201cK\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar\u0131n kurularak \u00f6zg\u00fcr ve ortak vatanda bir arada karde\u015f\u00e7e ya\u015fam\u0131n tesis edilmesi ve en temel ihtiya\u00e7 olan bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla\u201d kurulmu\u015f bir bar\u0131\u015f hareketidir.<\/p>\n

\u00d6rg\u00fctlenmelere \u0130li\u015fkin De\u011ferlendirme
Yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve bu \u00e7al\u0131\u015fmada yer vermedi\u011fimiz daha niceleri; sadece hedefleri aras\u0131nda bar\u0131\u015f kelimesini telaffuz ediyor olmalar\u0131 ile bile \u00e7ok de\u011ferli giri\u015fimlerdir. Ancak bar\u0131\u015f\u0131n bu kadar zor oldu\u011fu bir d\u00fcnyada, bar\u0131\u015f\u0131n pe\u015finden ko\u015fan t\u00fcm insanlar\u0131n dileklerine biraz olsun ula\u015fabilmelerinin de; ele\u015ftiri getirerek, geli\u015ferek, yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irerek olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu nedenle de, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmelerine dair hali haz\u0131rda var olan ele\u015ftirilerin \u00f6zeti ve yorumunu yapmaya \u00e7al\u0131\u015facak ard\u0131ndan da biz kendi perspektifimizle bir kad\u0131n bar\u0131\u015f m\u00fccadelesini nas\u0131l tan\u0131ml\u0131yoruz, bu konuyu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f talebi ile ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmeleri i\u00e7in tabii ki de en \u00f6nemli vurgu kad\u0131nlar olarak sava\u015fa kar\u015f\u0131 durmalar\u0131d\u0131r. Ancak bu noktada, kad\u0131nl\u0131k kavram\u0131 \u00f6zellikle ataerkil yap\u0131lar ve akt\u00f6rler taraf\u0131ndan hep yeniden tan\u0131mlanma konusunda \u2018\u00e7ekici\u2019 bir kavram oldu\u011fu i\u00e7in, \u00f6nemli bir risk g\u00f6ze \u00e7arpar. Bu da kad\u0131nlar\u0131n sava\u015fa kar\u015f\u0131 olmalar\u0131n\u0131n onlar\u0131n \u00f6zleri itibariyle, sava\u015fa ya da kavgaya-g\u00fcr\u00fclt\u00fcye kar\u015f\u0131 olmalar\u0131; uysal olmalar\u0131, kavga etmek konusunda g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve b\u00f6ylece kavga aleyhtar\u0131 olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yorumlard\u0131r. B\u00f6ylece, kad\u0131nlar\u0131n sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 tav\u0131rlar\u0131 ve bar\u0131\u015f taleplerinin politik anlam\u0131 manip\u00fcle edilir. Ki bu s\u00f6ylemler \u00e7o\u011fu zaman kad\u0131nlar taraf\u0131ndan, hatta bazen bu kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri i\u00e7inde geli\u015ftirilebilmektedir. Kad\u0131nlar\u0131n, kad\u0131nl\u0131k durumlar\u0131 ile ili\u015fki i\u00e7erisindeki m\u00fccadelelerinin \u00f6zelli\u011fi ve anlam\u0131 sakl\u0131 tutulmakla beraber; bahsetti\u011fimiz \u00f6zc\u00fc yakla\u015f\u0131mdan ka\u00e7\u0131nmak, ataerkinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan bir kad\u0131n hareketi i\u00e7in \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bir yandan \u2018bar\u0131\u015f\u2019 talebinin kendisi; nas\u0131l bir bar\u0131\u015f, hangi ko\u015fullarda bir bar\u0131\u015f ve kimlerin kimlerle bar\u0131\u015f\u0131 sorular\u0131n\u0131n cevaplar\u0131 ile y\u00fckl\u00fc politik anlamlar\u0131 olan bir kavramd\u0131r. Yani apolitik bir bar\u0131\u015f s\u00f6ylemi \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Bu nedenle de kad\u0131nlar\u0131n bar\u0131\u015f talebi politik ortam\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve politika d\u0131\u015f\u0131 bir talep olmaktan ziyade politikan\u0131n tam ortas\u0131nda konumlanabilir bir taleptir.<\/p>\n

Bir di\u011fer nokta da sava\u015fa kar\u015f\u0131 olman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nas\u0131l belirlenece\u011fidir. Bir bar\u0131\u015f \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00e7o\u011funlukla \u00f6ncelikle kendi b\u00f6lgesindeki sava\u015fa kar\u015f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar; tabi \u00e7o\u011fu zaman en mant\u0131kl\u0131 ve i\u015fler olan yol da budur. Ancak belli bir b\u00f6lgedeki sava\u015fa kar\u015f\u0131 olma durumu, sava\u015f\u0131n ak\u0131l ve ahlak d\u0131\u015f\u0131 bir y\u0131\u011f\u0131n nedenselle\u015ftirilmesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tehlikeli olabilir. Hakl\u0131 sava\u015f-haks\u0131z sava\u015f tan\u0131mlamalar\u0131 bazen bar\u0131\u015f\u0131 temelinden sarsacak kar\u015f\u0131tl\u0131klar yaratabilir. Mesela; yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Okinawa \u00f6rne\u011finde, Amerika\u2019daki bir grup feminist Okinawa\u2019da ve genel olarak askeri \u00fcslerdeki cinsiyet\u00e7i ve militer politikalar\u0131 ele\u015ftirmektedirler ama \u00fcss\u00fcn tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda bir tav\u0131r belirtmezler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcss\u00fcn gerekli olabilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Ama Okinawa\u2019l\u0131 kad\u0131nlar \u00fcss\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar i\u00e7in bu \u00fcs yak\u0131n ve s\u0131cak bir tehdittir. Ayn\u0131 militer yap\u0131ya kar\u015f\u0131 birlikte hareket edebilecek kad\u0131nlar\u0131n, \u00f6zellikle de Amerikal\u0131 kad\u0131nlar\u0131n kendilerini geri \u00e7ekmeleri ile sava\u015fa topyek\u00fbn kar\u015f\u0131 olan bir tav\u0131r \u00f6rg\u00fctlemediklerini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

T\u00fcm bu yorumlarda bar\u0131\u015f aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan birini kar\u015f\u0131 olunan durumun sadece sava\u015f de\u011fil, militarizasyon olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n m\u00fccadele etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli alanlar a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Cynthia Enloe\u2019nun da \u00e7e\u015fitli yaz\u0131lar\u0131nda belirtti\u011fi gibi; sava\u015f yerine militarizm kavram\u0131n\u0131 kullanmak, belli bir durumdan ziyade s\u00fcrece bakman\u0131n ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alandan ziyade k\u00fclt\u00fcrleraras\u0131 bir d\u00fczlemde politika yapman\u0131n, m\u00fccadele etmenin yollar\u0131n\u0131 a\u00e7ar. B\u00f6ylece kad\u0131nlar sadece s\u0131cak sava\u015f an\u0131ndaki de\u011fil, mutfaklar\u0131ndaki, yatak odalar\u0131ndaki; yak\u0131nlar\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015f merkezindeki veya yemye\u015fil a\u011fa\u00e7larla kapl\u0131 askeri \u00fcsteki \u015fiddetle, militarizasyonla ilgili olarak diyalog kurma ve m\u00fccadelelerini alternatif a\u011flar kurarak g\u00fc\u00e7lendirme imk\u00e2n\u0131 bulabilirler.<\/p>\n

Sonu\u00e7 Yerine\u2026
Biz de bu yaz\u0131y\u0131 yazan iki kad\u0131n olarak \u00f6ncelikle bar\u0131\u015f talebimizden yola \u00e7\u0131karak militarizmi incelemeye karar verdik. \u00c7\u00fcnk\u00fc etraf\u0131m\u0131za feminist bir merakla bakmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken biz de fark ettik ki; s\u0131cak sava\u015f\u0131n, \u015fiddetin yan\u0131nda masum g\u00f6r\u00fcnen, gizlenen ve evimizin i\u00e7inde dola\u015fan militarizme bakmak da vazge\u00e7ilmez. Militarizmin bu haline bakmadan o en \u015fiddetli can alan hali ile de m\u00fccadele edemiyoruz. Bu y\u00fczden de bar\u0131\u015f talebimiz sadece sava\u015f\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131 olmakla yetinemiyor. Bizce bar\u0131\u015f; t\u00fcm etnik, milli, dini, s\u0131n\u0131fsal ve cinsel y\u00f6nelim ve kimlikle ilgili kategorileri manip\u00fcle etmeden ve ama bu kavramlar ile yap\u0131lan ayr\u0131mlarla g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fmeden talep edilebilen bir bar\u0131\u015f olmal\u0131. Yani bizce bar\u0131\u015f ancak politik bir proje oldu\u011fu takdirde bir talep haline gelebiliyor.\u00a0\u00a0 Feminist hareket i\u00e7in nas\u0131l \u00f6zel olan\u0131n kamusal oldu\u011fu ciddi bir a\u00e7\u0131l\u0131msa ve bu noktadan hareket ederek ataerkinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayan politikalar geli\u015ftirilebilirse; bar\u0131\u015f i\u00e7in de militarizasyon kavram\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir nokta oldu\u011funu, bar\u0131\u015f yanl\u0131s\u0131 bir tavr\u0131n da ancak bu militarizasyon s\u00fcre\u00e7lerine alternatif stratejiler geli\u015ftirerek \u00f6rg\u00fctlenebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u00a0 <\/p>\n

[1] Cynthia Enloe, \u201cKararlar, Kararlar, Kararlar\u201d, Feminist \u00c7er\u00e7eve 2003, s. 133\u2013147.
[2] Cynthia Enloe, \u201cKararlar, Kararlar, Kararlar\u201d, Feminist \u00c7er\u00e7eve 2003, s. 133-147.
[3] \u201cThe Myth of the Military-Nation\u201d kitab\u0131nda Ay\u015fe G\u00fcl Alt\u0131nay Sabiha G\u00f6k\u00e7en\u2019in hayat hikayesi ve onunla v\u00fccut bulan kad\u0131n kurgusundan bahsetmi\u015ftir. Kad\u0131nlar sadece yeniden \u00fcreme arac\u0131 anne ya da destekleyici e\u015f de\u011fil, sava\u015fa aktif destek veren k\u0131z \u00e7ocuklard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131klaman\u0131n Cumhuriyet Mitingleri i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.
[4] Bu b\u00f6l\u00fcmdeki anlat\u0131, Yoko Fukumura ve Martha Matsuoka\u2019n\u0131n \u201cRedifinig Security: Okinawa Women\u2019s Resistance to U.S. Militarism\u201d makalesinden hareketle yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
[5] Vicenza, ABD\u2019nin \u0130talya\u2019da kurmak istedi\u011fi \u00fcss\u00fc yerle\u015ftirece\u011fi yerin ismidir. Vicenza\u2019daki kad\u0131nlar kurulacak ABD \u00fcss\u00fcne kar\u015f\u0131 ciddi bir politik eylemlilik ba\u015flatm\u0131\u015flar, Codepink \u00fcyeleri de bu eylemleri aktif bir bi\u00e7imde desteklemi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Militarizm kavram\u0131n\u0131, kapitalist devlet analizi i\u00e7erisinden, profesyonelle\u015filmi\u015f bir \u015firket yap\u0131s\u0131 gibi ya da siyasi bir kurum olarak yorumlayabiliyoruz. Bu \u015fekilde de politik akt\u00f6rlerin, ekonomik yap\u0131n\u0131n, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fkenlerin militarizm kavram\u0131 i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flevselle\u015fti\u011fini analiz etme \u015fans\u0131 buluyoruz. Ancak, militarizm kavram\u0131na bakarken, yukar\u0131daki \u00e7ok \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla yap\u0131lan bir analiz dahi, toplumsal cinsiyet perspektifi d\u0131\u015flanarak yap\u0131lm\u0131\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[176],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4525","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-kadin-a-dair"},"yoast_head":"\nMilitarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Militarizm kavram\u0131n\u0131, kapitalist devlet analizi i\u00e7erisinden, profesyonelle\u015filmi\u015f bir \u015firket yap\u0131s\u0131 gibi ya da siyasi bir kurum olarak yorumlayabiliyoruz. Bu \u015fekilde de politik akt\u00f6rlerin, ekonomik yap\u0131n\u0131n, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fkenlerin militarizm kavram\u0131 i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flevselle\u015fti\u011fini analiz etme \u015fans\u0131 buluyoruz. Ancak, militarizm kavram\u0131na bakarken, yukar\u0131daki \u00e7ok \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla yap\u0131lan bir analiz dahi, toplumsal cinsiyet perspektifi d\u0131\u015flanarak yap\u0131lm\u0131\u015f […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-04-28T10:02:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"90\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"29 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f\",\"datePublished\":\"2010-04-28T10:02:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\"},\"wordCount\":5843,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Kad\u0131na Dair\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\",\"name\":\"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-04-28T10:02:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f","og_description":"Militarizm kavram\u0131n\u0131, kapitalist devlet analizi i\u00e7erisinden, profesyonelle\u015filmi\u015f bir \u015firket yap\u0131s\u0131 gibi ya da siyasi bir kurum olarak yorumlayabiliyoruz. Bu \u015fekilde de politik akt\u00f6rlerin, ekonomik yap\u0131n\u0131n, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fkenlerin militarizm kavram\u0131 i\u00e7erisinde nas\u0131l i\u015flevselle\u015fti\u011fini analiz etme \u015fans\u0131 buluyoruz. Ancak, militarizm kavram\u0131na bakarken, yukar\u0131daki \u00e7ok \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla yap\u0131lan bir analiz dahi, toplumsal cinsiyet perspektifi d\u0131\u015flanarak yap\u0131lm\u0131\u015f […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-04-28T10:02:47+00:00","og_image":[{"width":300,"height":90,"url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","type":"image\/png"}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"29 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f","datePublished":"2010-04-28T10:02:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/"},"wordCount":5843,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"articleSection":["Kad\u0131na Dair"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/","name":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"datePublished":"2010-04-28T10:02:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/04\/28\/militarizme-feministce-bakmak-oyku-tumer-pinar-gumus\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Militarizme Feminist\u00e7e Bakmak | \u00d6yk\u00fc T\u00fcmer, P\u0131nar G\u00fcm\u00fc\u015f"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4525"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4525\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}