{"id":4586,"date":"2010-05-06T12:37:09","date_gmt":"2010-05-06T09:37:09","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/"},"modified":"2010-05-06T12:37:09","modified_gmt":"2010-05-06T09:37:09","slug":"marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/","title":{"rendered":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin – J.D.Bernal"},"content":{"rendered":"![](\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\")
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarihinin en \u00f6nemli fig\u00fcr\u00fc olarak Stalin’den s\u00f6z ederken,onun,ayn\u0131 zaman da b\u00fcy\u00fck bir bilim adam\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z.Stalin _toplumbilimine do\u011frudan katk\u0131da bulunmakla kalmad\u0131,bunun yan\u0131 s\u0131ra Sovyetler Birli\u011fi’nde yeni,giderek yay\u0131lan halk biliminin yarat\u0131lmas\u0131nda,bilim ve tekni\u011fin her koluna devinim g\u00fcc\u00fc ve geli\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Stalin’in bilimin geli\u015fimine katk\u0131s\u0131,sosyalizmin in\u015fac\u0131s\u0131 ve koruyucusu olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck eserden ayr\u0131lamaz.O, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n hi\u00e7birinin sahip olmad\u0131\u011f\u0131 derin bir teorik kavray\u0131\u015f\u0131,yan\u0131lmaz bir pratik ustal\u0131kla birle\u015ftirdi.Bu, tesad\u00fcfen olmu\u015f de\u011fildi.Stalin’in hem oynad\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131c\u0131 rolde, hem de kar\u015f\u0131 konulmaz gibi g\u00f6r\u00fcnen g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 m\u00fccadelesinde g\u00f6sterdi\u011fi ba\u015far\u0131,Marksizm bilimini ya\u015fayan bir g\u00fc\u00e7 olarak kavramas\u0131nda yat\u0131yordu.Marksizmden \u00f6\u011frenerek ve Marksizmi kullanarak onu daha da geli\u015ftirdi.Art\u0131k sonsuza kadar Marks,Engels ve Lenin’le birlikte,insan evriminin en \u00f6nemli a\u015famas\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncenin ve toplumun d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini form\u00fcle eden b\u00fcy\u00fck insanlardan biri olarak an\u0131lacakt\u0131r.Her birinin y\u00fcr\u00fcd\u00fckleri yolda tamamlamalar\u0131 gereken farkl\u0131,can al\u0131c\u0131 g\u00f6revleri vard\u0131.Marx ve Engels, kapitalizmin egemenli\u011finin ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde g\u00fcvence alt\u0131nda oldu\u011funun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemde, kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve bilimsel sosyalizmin ilk bilgisine ula\u015fmak i\u00e7in, \u00e7a\u011f\u0131n resmi d\u00fc\u015f\u00fcncesine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yabanc\u0131 olan diyalektik materyalizmin y\u00f6ntemlerini olu\u015fturmak zorundayd\u0131lar.Yeni ortaya \u00e7\u0131kmakta olan s\u0131nai i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ve yazg\u0131s\u0131n\u0131n bilincine varmas\u0131n\u0131 sa\u011flamalar\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n
Lenin, kesin bir kopu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftiren ilk ki\u015fiydi ve yeni t\u00fcrde kom\u00fcnist bir parti kurarak, devrim yoluyla ilk sosyalist devleti kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131.Ne var ki, o ,yaln\u0131zca, devrimin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n ilk sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 zaferini g\u00f6recek kadar ya\u015fad\u0131.Geri kalm\u0131\u015f ve yar\u0131 yar\u0131ya harap olmu\u015f bir \u00fclkeyi, b\u00fcy\u00fck ve g\u00f6nen\u00e7li bir s\u0131nai ve askeri g\u00fc\u00e7 haline getirme,i\u00e7teki zorluklar\u0131n ve d\u0131\u015ftan gelen sald\u0131r\u0131lar\u0131n do\u011furdu\u011fu b\u00fct\u00fcn bunal\u0131mlar s\u0131ras\u0131nda, her \u015feye kar\u015f\u0131n sosyalizmin ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131,i\u015fleyece\u011fini g\u00f6sterme g\u00f6revini Stalin \u00fcstlendi; _tarih onun ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 kaydetmekte. _Fakat o, yol g\u00f6sterici bir usta olmas\u0131na ra\u011fmen ve ayr\u0131ca herkesin g\u00fcvenebilece\u011fi bir irade g\u00fcc\u00fcne sahip bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu y\u00fcz milyonlarca erkek ve kad\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131yd\u0131.Bir \u00f6nder olarak Stalin’in _ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, her t\u00fcrl\u00fc sorun kar\u015f\u0131s\u0131nda derin bir bilimsek yakla\u015f\u0131m\u0131 yal\u0131n ve do\u011frudan insani bir dille kendisini ifade etme ve hissetme yetene\u011fiyle kusursuzca birle\u015ftirmesiydi._Teoriyi kavray\u0131\u015f\u0131,onu, asla a\u00e7\u0131k bir hedeften mahrum b\u0131rakmad\u0131.\u0130nsanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, onu, daima bir doktriner haline gelmekten korudu.Dilbilimi tart\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Holopov’a verdi\u011fi yan\u0131tta, bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde dile getirdi:<\/p>\n
”Dogmatikler ve talmudistler Marksizmi ve Marksizmin \u00e7e\u015fitli yarg\u0131 ve form\u00fcllerini toplumun de\u011fi\u015fim ko\u015fullar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131n, ‘asla’ de\u011fi\u015fmeyen bir dogmalar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcrler.Bu yarg\u0131 ve form\u00fclleri ezberler ve yerli yersiz onlardan al\u0131nt\u0131 yaparlarsa, ezberlenen yarg\u0131 ve form\u00fcllerin her d\u00f6nemde,her \u00fclkede,olas\u0131 her durumda kendilerine yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 sanarak, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 t\u00fcrl\u00fc sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.Ne var ki, bu g\u00f6r\u00fc\u015f, ancak Marksizmin bi\u00e7imini g\u00f6ren, ama \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6remeyen,Marksizmin yarg\u0131 ve form\u00fcllerini kitaplardan ezberleyen,ama onun i\u00e7eri\u011fini anlamayan kimseler taraf\u0131ndan kabul edilebilir.”(*Talmud:Yahudi \u015feriat\u0131 kitab\u0131;cinsel ve din d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam ile ilgili yasalar.)<\/p>\n
”Marksizm, do\u011fan\u0131n ve toplumun geli\u015fimini y\u00f6neten yasalar\u0131n bilimidir: Ezilen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n devriminin, b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde sosyalizmin zaferinin,yeni kom\u00fcnist bir toplum in\u015fa etmenin bilimidir.Marksizm bir bilim olarak yerinde sayamaz; geli\u015fir ve ilerler.Marksizmin, geli\u015fimi i\u00e7inde, yeni deneyim ve yeni bilgilerle kendisini zenginle\u015ftirmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r- dolay\u0131s\u0131yla onun \u00e7e\u015fitli form\u00fclleri ile yarg\u0131lar\u0131n\u0131n zorunlu olarak de\u011fi\u015fmesi; yerlerini, yeni tarihsel g\u00f6revlere uygun d\u00fc\u015fen yeni form\u00fcl ve yarg\u0131lara b\u0131rakmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.Marksizm t\u00fcm \u00e7a\u011flar ve d\u00f6nemler i\u00e7in zorunlu, de\u011fi\u015fmez yarg\u0131 ve form\u00fclleri kabul etmez.Marksizm, her t\u00fcrl\u00fc dogmatizmin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r.” <\/p>\n
Stalin’in yaz\u0131l\u0131 eserlerinin,bu eserlerin yaz\u0131lmas\u0131na neden olan ve ard\u0131ndan bu eserlerde ayd\u0131nlat\u0131lan politik,toplumsal ve ekonomik sorunlarla ba\u011flant\u0131s\u0131 i\u00e7inde incelenmesi gerekir.Stalin gen\u00e7li\u011finde, ”pratik” bir Marksist olarak bilinirdi; bunun ba\u015fl\u0131ca nedeni,devrimci ajitasyondaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n,derin ve kapsaml\u0131 bilgisinin fark edilmesini engellemi\u015f olmas\u0131yd\u0131.G\u00f6zlerden \u0131rak geri kalm\u0131\u015f G\u00fcrcistan’da do\u011fup b\u00fcy\u00fcyen bu \u00f6\u011frencinin, 60 y\u0131l \u00f6nce okuyup \u00f6z\u00fcmledi\u011fi ekonomik ve felsefi materyalin miktar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ileri k\u00fclt\u00fcr merkezlerindeki \u00f6\u011frencileri utand\u0131rmaya yeter.Darwin’in \u0130nsan Soyu,Lyell’in \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Eski Uygarl\u0131klar\u0131, Adam Smith ve David Ricordo’nun ekonomi ve politik \u00fczerine kitaplar\u0131,Victor Hugo’nun Deniz \u0130\u015f\u00e7ileri,Thackeray’in Yalanc\u0131 Adalet’i,Mendelyev’in Kimya’s\u0131,Spinoza’n\u0131n Etika’s\u0131,Shakespeare’in,Schiller’in ve Tolstoy’un klasikleri gibi \u00e7e\u015fitli yap\u0131tlar\u0131 okumu\u015ftu.\u0130lk yaz\u0131lar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi,hen\u00fcz Tiflis Papazl\u0131k Okulu’nda iken,Marksizmin \u00f6z\u00fcnde bilimsel bir nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavram\u0131\u015ft\u0131.Onun keyfi bir yarat\u0131c\u0131 de\u011fil, do\u011fan\u0131n ve toplumun nesnel yasalar\u0131n\u0131n ke\u015ffi oldu\u011funu g\u00f6rebiliyordu.Bu bilimsel yasa kavram\u0131ndan asla vazge\u00e7medi.Marksizme yapt\u0131\u011f\u0131 son bilimsel katk\u0131 olan SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131’nda ona en do\u011fru anlam\u0131 verdi.Orada, giri\u015fte, bu kavram\u0131 kategorik olarak a\u00e7\u0131klar:<\/p>\n
”Marksizm, ister do\u011fa yasalar\u0131,ister ekonomi politik yasalar\u0131 olsunlar- bilim yasalar\u0131n\u0131 insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015fen nesnel s\u00fcre\u00e7lerin yans\u0131malar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr.Onlar ke\u015ffedilebilir,tan\u0131nabilir,eylemlerimiz s\u0131ras\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulabilir,toplum yarar\u0131na kullan\u0131labilirler;ancak onlar\u0131 ne de\u011fi\u015ftirmek ne de yok edebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.Hele yeni bilimsel yasalar olu\u015fturmak ya da yaratmak b\u00fct\u00fcn\u00fcyle olanaks\u0131zd\u0131r.” <\/p>\n
Stalin,Tiflis g\u00f6zlemevinde g\u00f6zlemci ve hesaplamac\u0131(komp\u00fcter) olarak ge\u00e7irdi\u011fi birka\u00e7 ay d\u0131\u015f\u0131nda bilimle profesyonel bir ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, bilimin ilerlemesini s\u00fcrekli canl\u0131 ve pratik bir ilgiyle izledi; onun gereksinimleri ve g\u00fc\u00e7l\u00fckleri \u00fczerine de\u011ferlendirmeleri,Sovyetler Birli\u011fi’nde bilimin serpilip geli\u015fmesi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici bir \u00f6neme sahiptir. Stalin’in,Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Tarihi i\u00e7in kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ”Diyalektik Materyalizm” ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131,onun, ilk olarak k\u0131rk alt\u0131 y\u0131l \u00f6nce Anar\u015fizm ve Sosyalizm’de ortaya koydu\u011fu kavray\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve anlat\u0131m ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren en g\u00fczel \u00f6rnektir.D\u00fcnyan\u0131n ve toplumun geli\u015fmesi \u00fczerine, bir\u00e7ok yerde da\u011f\u0131n\u0131k olarak bulunan ve Marx,Engels,Lenin’in yaz\u0131lar\u0131nda belli belirsiz dile getirilen d\u00fc\u015f\u00fcnceler,yal\u0131n bi\u00e7imde ve akla uygun olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.Yal\u0131nl\u0131k bir bak\u0131ma aldat\u0131c\u0131d\u0131r.Defalarca okumaya de\u011fer, pek \u00e7ok yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce ve pratik uygulaman\u0131n \u00e7\u0131karsanabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f ve form\u00fclasyonlar,k\u0131sa bir b\u00f6l\u00fcmde a\u00e7\u0131klan\u0131r.Toplumsal ya\u015fam g\u00f6r\u00fcngelerinin t\u00fcm karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n, diyelim ki, biyoloji kadar kesin bir bilim olabilecek toplum tarihi bilimi \u00fczerine de\u011ferlendirmeler,\u00f6zellikle ayd\u0131nlat\u0131c\u0131d\u0131r(Leninizm,sf.601).Burada ayr\u0131ca, Dilbiliminde Marksizm \u00dczerine’de daha da geli\u015ftirdi\u011fi ideolojik \u00fcstyap\u0131n\u0131n niteli\u011fi ve toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcncelerin \u00f6nemine dair g\u00f6r\u00fc\u015flerini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz: <\/p>\n
”Yeni toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve teoriler, ancak toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fimi toplumun \u00f6n\u00fcne yeni g\u00f6revler koyduktan sonra ortaya \u00e7\u0131karlar.Fakat bir kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda, toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fimi taraf\u0131ndan konulan g\u00f6revlerin yerine getirilmesini -toplumun ilerlemesini- kolayla\u015ft\u0131ran en etkili g\u00fc\u00e7 haline gelirler.Yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelerin,yeni politik g\u00f6r\u00fc\u015flerin ve politik kurumlar\u0131n muazzam \u00f6rg\u00fctleyici,harekete ge\u00e7irici ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc de\u011feri tam da burada kendisini g\u00f6sterir.Yeni toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve teoriler ortaya \u00e7\u0131karlar,\u00e7\u00fcnk\u00fc onlar topluma gereklidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n \u00f6rg\u00fctleyici,harekete ge\u00e7irici ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc eylemi olmaks\u0131z\u0131n,toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fiminin acil g\u00f6revlerini yerine getirmek olanaks\u0131zd\u0131r.Toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fiminin getirdi\u011fi yeni g\u00f6revlerden do\u011fan yeni toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnceler kendilerine yol a\u00e7ar,y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n mal\u0131 haline gelir,onlar\u0131n toplumun can \u00e7eki\u015fen g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7irip \u00f6rg\u00fctler ve b\u00f6ylece toplumun maddi ya\u015fam\u0131n\u0131n geli\u015fimine engel olan bu g\u00fc\u00e7lerin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.(Leninizm, sf.603) <\/p>\n
Stalin,Marksizmi \u00f6z\u00fcmledi\u011fi andan itibaren,sonuna kadar,do\u011fal ve toplumsal ilerleme konusunda dinamik bir anlay\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.Toplumsal g\u00fc\u00e7lerin, o anki durumlar\u0131 ne olursa olsun,geli\u015fmekte olan\u0131n zaferini ve \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olan\u0131n yenilgisini g\u00f6rd\u00fc ve kendinden emin bir bi\u00e7imde bunun olaca\u011f\u0131na inand\u0131.Hen\u00fcz 1906’da \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: <\/p>\n
”Ya\u015fam i\u00e7inde,do\u011fan ve g\u00fcnden g\u00fcne geli\u015fmekte olan (\u015fey) yenilmezdir; onun ilerlemesi engellenemez.Di\u011fer bir deyi\u015fle,\u00f6rne\u011fin proletarya bir s\u0131n\u0131f olarak do\u011fmu\u015fsa ve g\u00fcnden g\u00fcne geli\u015fiyorsa, bug\u00fcn ne kadar g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve say\u0131ca az olursa olsun,sonunda zafere \u0131la\u015facakt\u0131r.Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc o b\u00fcy\u00fcmekte,g\u00fc\u00e7lenmekte ve ileriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmektedir.Di\u011fer taraftan,ya\u015fam i\u00e7inde eskiyen ve mezar\u0131na do\u011fru ad\u0131m atmakta olan,bug\u00fcn devasa bir g\u00fcc\u00fc temsil ediyor olsa da,ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak yenilgiye u\u011frayacakt\u0131r.Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u00f6rne\u011fin, burjuvazinin aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki topral yava\u015f yava\u015f kaymakta ve her ge\u00e7en g\u00fcn burjuvazi daha da gerilemekteyse, bug\u00fcn ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve say\u0131ca \u00e7ok olursa olsun,sonunda yenilgiye u\u011frayacakt\u0131r.Neden?\u00c7\u00fcnk\u00fc o bir s\u0131n\u0131f olarak \u00e7\u00fcr\u00fcmekte,g\u00fcc\u00fc t\u00fckenmekte,eskimekte ve ya\u015fam i\u00e7in a\u011f\u0131r bir y\u00fck haline gelmektedir.”(Anar\u015fizm mi Sosyalizm mi?) <\/p>\n
Onun bir an bile cesaretini yitirmeksizin birbiri ard\u0131na gelen tehlikelerin \u00fcstesinden gelmesine yard\u0131mc\u0131 olan \u015fey,bilimin sa\u011flam temelleri \u00fczerinde y\u00fckselen bu inan\u00e7t\u0131. Bununla birlikte bu Marksizm a\u00e7\u0131klamas\u0131,Stalin’in pratikte ve teoride yapt\u0131\u011f\u0131 katk\u0131lar\u0131n yaln\u0131zca n\u00fcvesiydi.Onun hem insanl\u0131\u011fa, hem de tek \u00fclkede sosyalizmin yarat\u0131lmas\u0131na en \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 bir c\u00fcmlede \u00f6zetlenebilir: Halkla birlikte \u00f6\u011frenmek.Stalin’in \u00f6\u011frenme yetene\u011fi, onun eylemdeki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131d\u0131r.Onun bu yetene\u011fi,ilk politik deneyimiyle ba\u015flad\u0131.-”Benim ilk \u00f6\u011fretmenlerim Tiflis i\u015f\u00e7ileriydi”(Pravda,16 Haziran 1926) ve SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131’nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sonuna kadar devam etti.Bol\u015fevikleri, ancak ayaklar\u0131n\u0131 toprak anaya bast\u0131\u011f\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilen masaldaki dev Antaeus’a benzetmesinin temelinde bu anlay\u0131\u015f yatar.”Onlar kendi analar\u0131yla halkla ba\u011flar\u0131n\u0131 koruduklar\u0131 s\u00fcrece yenilmez kalacak her t\u00fcrl\u00fc olana\u011fa sahiptirler.”(SBKP( Tarihi, sf.363) <\/p>\n
Bu derin halk sevgisi,halka ve halk i\u00e7inde tek tek biraylere duydu\u011fu yak\u0131nl\u0131k,iyi g\u00fcnlerde oldu\u011fu gibi,k\u00f6t\u00fc g\u00fcnlerde de Stalin’e g\u00fcvenilir bir sezgi ve etkileme g\u00fcc\u00fc kazand\u0131rd\u0131.Ko\u015fullar\u0131 dikkate almaks\u0131z\u0131n ilerlemeyi zorlamak ad\u0131nda olan doktrinerler ile en yava\u015f kalabal\u0131ktan daha h\u0131zl\u0131 gidemeyecek olan eyyamc\u0131lar\u0131 ayn\u0131 kafeye koyup mahkum ederken,buna dayan\u0131r.2 Mart 1930’da yazd\u0131\u011f\u0131 ”Zafer Sarho\u015flu\u011fu” ba\u015fl\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaz Pravda makalesinde,sorumsuz ve kendi bindi\u011fi dal\u0131 kesmek anlam\u0131na gelen zorlama kolektifle\u015ftirme ad\u0131m\u0131n\u0131 tam zaman\u0131nda \u00f6nleyerek,bu ustal\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. B\u00fcy\u00fck \u00e7ifte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn-5 y\u0131ll\u0131k planlarla ger\u00e7ekle\u015ftirilen sanayile\u015fme ve kolektif \u00e7iftliklerin kurulmas\u0131- Stalin’in en kal\u0131c\u0131 an\u0131t\u0131d\u0131r.Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in derin bir ekonomik ve teknik inceleme ile tam bir kararl\u0131l\u0131k gerekiyorduysa da, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn olanakl\u0131 olmas\u0131n\u0131n tek nedeni, onun Sovyetler Birli\u011fi halklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun etkin iradesini temsil etmesiydi. S\u0131\u011f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, ”Bat\u0131 Uygarl\u0131\u011f\u0131”n\u0131n felsefi savunucular\u0131,Stalin’i g\u00fcd\u00fcl\u00fcyen \u015feyin iktidar a\u015fk\u0131 oldu\u011fu su\u00e7lamas\u0131nda bulundular.Oysa onun d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eserlerini izleyenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu su\u00e7lama,yaln\u0131zca kara bir cehaleti a\u00e7\u0131\u011fa vurmaktad\u0131r.Stalin politik iktidar\u0131n niteli\u011fini \u00f6ylesine iyi kavram\u0131\u015ft\u0131 ki, herhangi bir insan\u0131n ya da insan grubunun onu isteyebilece\u011fini ve elinde tutabilece\u011fini g\u00f6rebiliyordu.O, politik ya\u015famdaki olaylar\u0131n,yaln\u0131zca toplumsal g\u00fc\u00e7lerin,ancak maddi ko\u015fullar uygun oldu\u011funda ve e\u011fer onlar bunun bilincine varm\u0131\u015flarsa harekete ge\u00e7irilebilecek olan milyonlarca insan\u0131n isten\u00e7 ve \u00f6zlemlerinin sonucunu ifade etti\u011fini biliyordu: <\/p>\n
”\u00dcretim plan\u0131n\u0131n,yaln\u0131zca rakamlar\u0131n ve g\u00f6revlerin s\u0131ralanmas\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek ahmak\u00e7a olur.Ger\u00e7ekte \u00fcretim plan\u0131,milyonlarca insan\u0131n canl\u0131 pratik etkinli\u011finin somutla\u015fmas\u0131d\u0131r.Bizim \u00fcretim plan\u0131m\u0131z\u0131 ger\u00e7ek yapan,yeni bir ya\u015fam yaratmakta olan milyonlarca emek\u00e7idir.Bizim plan\u0131m\u0131z\u0131 ger\u00e7ek yapan,ya\u015fayan insanlard\u0131r;sizsiniz,benim bizim \u00e7al\u0131\u015fma iste\u011fimiz,yeni bir tarzda ya\u015famaya haz\u0131r olu\u015fumuz;plan\u0131 hayata ge\u00e7irmekteki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.”(Leninizm, sf.387) <\/p>\n
Stalin,i\u015fbirli\u011fi ile \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ve ikna y\u00f6ntemlerinin gere\u011fini, \u00f6rnekler g\u00f6stererek,uyar\u0131larda bulunarak,defalarca vurgulad\u0131 ve y\u00f6neticilerin buyurgan b\u00fcrokratik prati\u011fini k\u0131nad\u0131.O, Hitler’i ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sona g\u00f6t\u00fcren i\u00e7i bo\u015f ”F\u00fchrer Prinzip”e yaln\u0131zca k\u00fc\u00e7\u00fcmseyerek bak\u0131yordu. Son yap\u0131t\u0131nda bir kez daha vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi,toplumsal ilerlemelerin yasalar\u0131 nesneldir;onlar\u0131 yapmak olanaks\u0131zd\u0131r,ke\u015ffedilmeleri gerekir.Onlar\u0131 ke\u015ffetme s\u00fcreci i\u00e7inde,daima,yeni ve beklenmedik olan\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.Kapitalizmden sosyalizme ve sosyalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015f pek \u00e7ok s\u00fcrpriz do\u011furmu\u015ftur; bunlar aras\u0131nda iyi s\u00fcrprizler oldu\u011fu gibi, k\u00f6t\u00fc s\u00fcrprizler de vard\u0131r.\u00d6nemli yeni belirtileri ortaya \u00e7\u0131karmak ve ak\u0131lda tutmak,Stalin’e \u00f6zg\u00fc bir dehayd\u0131.Bu onun a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok do\u011fald\u0131,\u00e7\u00fcnk\u00fc bireylerin ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011ferini bilme,bunlar\u0131 ak\u0131lda tutma ve onlar\u0131n \u00f6\u011frenebilecekleri derslerden \u00f6\u011frenme yetene\u011fine sahipti. Bunun en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi,Stahanov’un ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 an\u0131nda kavramas\u0131 ve i\u015f\u00e7ilerin aras\u0131nda, daha s\u0131k\u0131 ve daha b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, modern bilimsel tekni\u011fi \u00f6z\u00fcmseyerek bunu kendi pratik deneyimleriyle birle\u015ftirebilenlerin de oldu\u011funu anlamas\u0131yd\u0131.Stalin,bunun,halk\u0131n zekas\u0131n\u0131n o g\u00fcne kadar sakl\u0131 kalm\u0131\u015f olan,kapitalizmin asla ula\u015famayaca\u011f\u0131 rezervlerini kullanman\u0131n yolunu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00fcretimin benimsenmi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin koydu\u011fu engelleri par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.Burada,tarihte ilk defa i\u015f\u00e7iler bilime olumlu bir etkide bulunuyorlard\u0131 ve bilim,i\u015f\u00e7ilerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak zorundayd\u0131. <\/p>\n
”\u0130nsanlar bilimden s\u00f6z ediyorlar.Bilimin verilerinin,teknik el kitap\u00e7\u0131klar\u0131nda ve talimatlarda yer alan verilerin,Stahanovcular\u0131n yeni ve daha y\u00fcksek teknik standartlar talebiyle \u00e7eli\u015fti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar.Peki ama nas\u0131l bir bilimdir bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc ettikleri?Bilimin verileri her zaman pratik taraf\u0131ndan,deneyim taraf\u0131ndan s\u0131nan\u0131r.Pratikle,deneyimle ba\u011f\u0131n\u0131 koparan bir bilim- nas\u0131l bir bilimdir bu?E\u011fer bilim bizim baz\u0131 tutucu yolda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 gibi bir \u015fey olsayd\u0131,insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzun zaman \u00f6nce yok olur giderdi.Bilime bilim denmesinin nedeni,onun feti\u015fleri kabul etmemesi,g\u00fcn\u00fc ge\u00e7mi\u015f ve k\u00f6hnele\u015fmi\u015f olana kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma cesaretini g\u00f6stermesi ve deneyimin, prati\u011fin sesine dikkatle kulak vermesidir.”(Leninizm, sf.555) <\/p>\n
Onun bu de\u011ferlendirmesinin, t\u00fcm bir emek\u00e7i n\u00fcfusun bilgiyi yaln\u0131zca kullanmakla yetinmeyip,bilginin \u00fcretimine de k\u0131tk\u0131da bulunmas\u0131 gibi devrimci bir etkisi oldu.Stalin 1936 May\u0131s\u0131nda, y\u00fcksek \u00f6\u011frenim i\u015f\u00e7ilerinin bir toplant\u0131s\u0131nda kadehini bilim i\u00e7in kald\u0131rd\u0131: <\/p>\n
”Bilimin serpilip geli\u015fmesine!Kendisini halktan ay\u0131rmayan,halktan uzak durmayan,halka hizmet etmeye,t\u00fcm ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 halk\u0131n hizmetine sunmaya haz\u0131r olan,zoraki de\u011fil g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak,seve seve halka hizmet eden bilimin… ”Bilimin serpilip geli\u015fmesine!Kendisini ona adayanlar\u0131n,bir taraftan,bilimdeki yerle\u015fik geleneklerin g\u00fc\u00e7 ve \u00f6nemini fark edip bilimin yarar\u0131na bundan ustaca faydalan\u0131rken,di\u011fer taraftan,bu geleneklerin k\u00f6lesi olmay\u0131 reddettikleri bilimin; g\u00fcn\u00fc ge\u00e7ti\u011finde,ilerlemeyi frenlemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda eski gelenekleri,standartlar\u0131 ve y\u00f6ntemleri par\u00e7alama cesaretini g\u00f6steren,yeni gelenekler,yeni standartlar ve yeni y\u00f6ntemler olu\u015fturabilen bilimin… ”Geli\u015fim boyunca bilim,her t\u00fcrl\u00fc engellemeye ve g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131n,eskiyi par\u00e7alay\u0131p yeniyi kurabilen bir\u00e7ok cesaretli insan tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r.Galileo,Darwin ve yayg\u0131n olarak tan\u0131nan di\u011fer pek \u00e7o\u011fu,bu t\u00fcrden bilim insanlar\u0131d\u0131r.B\u00f6ylesi bilim Corythaeus’lar\u0131ndan birini burada anmak isterim; o ayn\u0131 zamanda modern bilimin en b\u00fcy\u00fck insan\u0131d\u0131r;\u00f6\u011fretmenimiz,yol g\u00f6stericimiz Lenin… ”Bilimdeki yeni yollar\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f bilim adamlar\u0131nca de\u011fil,bilim d\u00fcnyas\u0131nda isimleri hi\u00e7 duyulmam\u0131\u015f s\u0131radan insanlar,pratik \u00e7al\u0131\u015fmayla me\u015fgul olan yenilik\u00e7iler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da olmu\u015ftur.Burada,bu masada Stahanov ve Papanin yolda\u015flar bizimle birlikteler;onlar bilim d\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131nmayan,akedemik unvanlar\u0131 olmayan,kendi alanlar\u0131nda pratikte \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler.Ama Stahanov ve Stahanovcular\u0131n sanayi alan\u0131ndaki pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla,bilim ve tekni\u011fin tan\u0131nm\u0131\u015f insanlar\u0131 taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan mevcut g\u00fcn\u00fc ge\u00e7mi\u015f standartlar\u0131 kald\u0131rarak,ger\u00e7ek bilimin ve tekni\u011fin taleplerine uygun yeni standartlar getirdiklerini bilmeyen var m\u0131?Papanin ve Papanincilerin,\u00f6zel bir \u00e7aba harcamaks\u0131z\u0131n buz k\u00fctlelerini s\u00fcr\u00fckleme \u00fczerine pratik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Kuzey Kutbu’nun g\u00fcn\u00fc ge\u00e7mi\u015f eski(\u00e7al\u0131\u015fma) anlay\u0131\u015f\u0131na son verip,yeni bir anlay\u0131\u015f olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 bilmeyen var m\u0131?Stahanov ve Papanin’in bilimde yenilik\u00e7iler olduklar\u0131n\u0131,bizim ileri bilimimizin insanlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kim yads\u0131yabilir?”(\u0130nternational Book Review, Say\u0131 1-2, published Marx Memorial Library,1938) <\/p>\n
\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonra,bilim i\u015f\u00e7isi grubunun -\u00fcretimi s\u00fcrekli olarak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ilerleterek verimlili\u011fi art\u0131ranlarla \u00fcretim tarz\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7an yenilik\u00e7ilerin- tan\u0131nmas\u0131yla geli\u015fim \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7im ald\u0131. Bilim ve tekni\u011fin sakl\u0131 duran ve do\u011frusu \u00f6nceki \u00f6teki b\u00fct\u00fcn sistemler taraf\u0131ndan etkin bir bi\u00e7imde bast\u0131r\u0131lan s\u0131n\u0131rs\u0131z yeni kaynaklar\u0131n ke\u015ffi,zamanla sosyalizme son derece b\u00fcy\u00fck yararlar sa\u011flayacakt\u0131r.Stalin, ikinci a\u015faman\u0131n -kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fin- yolunu a\u00e7mak i\u00e7in bunun ne kadar gerekli oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc.Bu,kafa ve kol eme\u011fi aras\u0131ndaki temel fark\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyordu. <\/p>\n
”\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak,b\u00f6ylesi bir k\u00fclt\u00fcrel ilerlemeyi sa\u011flama,toplumun t\u00fcm \u00fcyelerinin bedensel ve zihinsel yeteneklerinin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc geli\u015fimini g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in gereklidir.B\u00f6ylece toplumun \u00fcyeleri,toplumsal geli\u015fmenin etkin unsurlar\u0131 olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeterli e\u011fitimi alabilecek durumda olacaklard\u0131r.”(SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131, sf.76) <\/p>\n
Bu ise \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn alt\u0131,hatta be\u015f saate indirilmesini gerektirir: <\/p>\n
”Ayr\u0131ca,toplumun \u00fcyelerinin mesleklerini \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7ebilmeleri ve t\u00fcm \u00f6m\u00fcrleri boyunca tek bir mesle\u011fe ba\u011fl\u0131 kalmamalar\u0131 i\u00e7in genel,zorunlu,politeknik e\u011fitimin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.”(SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131, sf.77) <\/p>\n
Ancak sosyalizmle olanakl\u0131 k\u0131l\u0131nan bu geli\u015fme ard\u0131ndan sosyalizmin zaferini h\u0131zland\u0131racak ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lacakt\u0131r.B\u00fct\u00fcn\u00fcyle e\u011fitimli bir n\u00fcfus,milyonlarca atom bombas\u0131na e\u015f bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr; \u00fcstelik y\u0131k\u0131c\u0131 de\u011fil,yap\u0131c\u0131 bir g\u00fc\u00e7.Daha iki y\u0131l \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fin’deki e\u011fitimli erkek ve kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131,Birle\u015fik Devletler’dekini ge\u00e7ti,kapitalizm s\u00fcrd\u00fck\u00e7e ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenim bir s\u0131n\u0131f\u0131n e\u011femenli\u011fini peki\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131k\u00e7a,aradaki fark\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.Bu \u00fclkede (ABD’de), ger\u00e7ekte ya\u015f grubunun %3 1\/4’\u00fcn\u00fcn girdi\u011fi \u00fcniversitede bu oran\u0131n daha da d\u00fc\u015fmesi demek olan bir takviyeyi kabul eden \u00fcniversite yetkililerinin budalaca memnuniyetleri,\u00fclke ekonomisinin ve ya\u015fam\u0131n felaketi anlam\u0131na gelmektedir.Stalin’in ke\u015ffetti\u011fi ve \u00f6zel olarak geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu yeni g\u00fc\u00e7, ancak ger\u00e7ek bir sosyalist devlette a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131labilirdi.Stalin,eski burjuva ayd\u0131n\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck teknik geli\u015fmelerin etkisi alt\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ve yeni Sovyet ayd\u0131n\u0131n\u0131 olu\u015fturmak \u00fczere i\u015f\u00e7ilerin aras\u0131na kat\u0131larak geni\u015flemesini yak\u0131ndan izledi. <\/p>\n
”Bizim Sovyet ayd\u0131n\u0131m\u0131z, diyordu SSCB Anayasa Tasla\u011f\u0131 \u00fczerine ya\u011ft\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, ”k\u00f6kleri i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011fe ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle yeni bir ayd\u0131nd\u0131r…Eskiden o, varl\u0131kl\u0131 s\u0131n\u0131flara hizmet etmek zorundayd\u0131,\u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka se\u00e7ene\u011fi yoktu.Bug\u00fcn halka hizmet etmelidir,\u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar yok.Onun \u015fimdi Sovyet toplumunun e\u015fit bir \u00fcyesi olmas\u0131n\u0131n nedeni tam da budur;o, bu toplum i\u00e7inde i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fclerle yan yanad\u0131r,onlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmakta,yeni s\u0131n\u0131fs\u0131z bir Sovyet toplumunun in\u015fas\u0131na kat\u0131lmaktad\u0131r.”(Leninizm, sf.566-567) <\/p>\n
Stalin’in ger\u00e7ek b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc,her \u015feyden \u00e7ok,geli\u015fmekte olan bir toplumda,maddi ve insani unsurlar aras\u0131nda etkin bir denge kurabilmesiyle kendini g\u00f6sterir.O,modern sanayinin \u00fcretim mekanizmas\u0131n\u0131,hammaddeye,tekni\u011fe ve bilimin uygulanmas\u0131na duyulan gereksinimi herkesten iyi biliyordu,herkesten daha iyi kavr\u0131yordu.Fakat asla bu bilgi ve deneyimle kendinden ge\u00e7erek makinelere insan-d\u0131\u015f\u0131 bir inan\u00e7la ba\u011flanmad\u0131,teknokrasinin hi\u00e7bir bi\u00e7imine ilgi duymad\u0131.Ekonomik sorunlar \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalarda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi,b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnenleri ac\u0131mas\u0131zca alaya ald\u0131.Her zaman insan\u0131 \u00f6ne koydu: <\/p>\n
”\u0130nsanlar,\u00fcretimin hat\u0131r\u0131na de\u011fil,kendi gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla \u00fcretirler…toplumun gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamaktan uzak bir \u00fcretim solar ve \u00f6l\u00fcr.”(SSCB’de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlar\u0131,\u0130ng.Bask\u0131, sf.84) <\/p>\n
Stalin’in erkek ve kad\u0131nlara olan ilgisi,ezilen halklar\u0131n ve uluslar\u0131n ilerlemesine olan ilgisinde de kendisini g\u00f6sterir.O kendi deneyimleriyle \u00e7ok iyi biliyordu ki,ezilen halklar ve uluslar geri olmak \u015f\u00f6yle dursun,s\u00f6zde ileri uygarl\u0131klara oaranla \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck olanaklar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu.Bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fcnyada uluslar sorununa en kal\u0131c\u0131 etkiyi yapan Stalin’in \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olacakt\u0131.O, bir taraftan b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n,en ilkel olan\u0131n\u0131n bile,politik,teknik ve ekonomik ya\u015fam\u0131n\u0131 en y\u00fcksek olan\u0131n d\u00fczeyine \u00e7\u0131kart\u0131rken,ayn\u0131 zamanda ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015fayan \u00f6z\u00fcn\u00fcn nas\u0131l korunaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.Bu y\u00f6ntemin ba\u015far\u0131s\u0131 ile Point Four projeleri ve Colombo Planlar\u0131’n\u0131n ac\u0131nacak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131tl\u0131k,bir \u00fclkenin kendi kendine geli\u015febilmesi i\u00e7in kapitalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu sayan Marksist ko\u015fulun \u00f6nemini vurgular.Bu, yaln\u0131zca Sovyetler Birli\u011fini olu\u015fturan cumhuriyetlerin \u00f6\u011frendi\u011fi bir ders de\u011fildir.Asya’daki pek \u00e7ok ulus da bu dersi \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131; zaman\u0131 geldi\u011finde hepsi \u00f6\u011frenecekler. Stalin, bu alanda da toplumbilimine do\u011frudan bir katk\u0131da bulundu.Dilbiliminde Marksizm \u00dczerine ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi,ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n i\u015faret etti\u011finden fazlas\u0131n\u0131 i\u00e7eriri: Belli bir d\u00f6nemle s\u0131n\u0131rl\u0131 olan,\u00f6zel bir s\u0131n\u0131fa hizmet eden ideolojik \u00fcstyap\u0131 ile dil ve maddi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 gibi,k\u00f6kenleri ne olursa olsun,eski s\u0131n\u0131flar\u0131n yap\u0131lar\u0131na oldu\u011fu kadar,yenilerine de hizmet edebilen toplumsal yap\u0131n\u0131n genel yard\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131na belirgin bir ayr\u0131m \u00e7izgisi koymas\u0131yla, Marksist d\u00fc\u015f\u00fcncenin, t\u00fcm bir toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel alan \u00fczerine yay\u0131lmas\u0131d\u0131r.Ayn\u0131 de\u011ferlendirme ku\u015fkusuz bilim i\u00e7in de ge\u00e7erlidir ve Stalin’in ele\u015ftirileri,Marksizmin mekanik ve ele\u015ftirel olamayan uygulamalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece de\u011ferli bir d\u00fczeltmedir. <\/p>\n
”Herkes\u00e7e kabul edilmelidir ki, diye yaz\u0131yordu, ”hi\u00e7bir bilim,fikir m\u00fccadelesi olmadan,ele\u015ftiri \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmadan geli\u015fip ilerliyemez.Ne var ki,herkes\u00e7e bilinen kural g\u00f6rmezden geliniyor ve sayg\u0131s\u0131zca ayaklar alt\u0131na al\u0131n\u0131yordu.Dar bir yan\u0131lmaz y\u00f6neticiler grubu \u00e7\u0131kt\u0131 ortaya, bunlar her t\u00fcrl\u00fc olas\u0131 ele\u015ftiriye kar\u015f\u0131 \u00f6nlemlerini ald\u0131ktan sonra,kendi bildiklerini okudular ve ak\u0131llar\u0131na eseni yapmaya ba\u015flad\u0131lar.”(Dilbiliminde Marksizm \u00dczerine, sf.22) <\/p>\n
Stalin’in bu noktadaki m\u00fcdahalesi, ekonomi alan\u0131ndaki benzer durumlarda oldu\u011fu gibi, hatal\u0131 e\u011filimlerin ve Marksizmin \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f yorumlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pratik sa\u011fduyu a\u015f\u0131lanarak d\u00fczeltilmesi gerekti\u011finin s\u00fcrekli bilincinde oldu\u011funu g\u00f6sterir.O, Marksist g\u00f6r\u00fc\u015flerin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ve \u00f6zg\u00fcrce geli\u015ftirilmesin ama\u00e7l\u0131yor, fakat onlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n, e\u011fer dogmatizme d\u00fc\u015f\u00fclmek istenmiyorsa,s\u00fcrekli bir uyan\u0131kl\u0131k gerektirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyordu. Stalin’in ba\u015far\u0131s\u0131,Sovyetler Birli\u011fi’nin g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve korunmas\u0131ndan, hatta t\u00fcm d\u00fcnyaya verdi\u011fi bar\u0131\u015f ve ilerleme umudundan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.Onun d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6rnek, art\u0131k milyonlarca kad\u0131n,erkek ve \u00e7ocu\u011fun ya\u015famlar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde somutla\u015fm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k gelene\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur.Sonraki birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7indeki de\u011fi\u015fiklikler ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa olsun, bunlar onun \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fi ve memnuniyetle kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 de\u011fi\u015fikliklerdir.Marx’\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri, bir k\u00f6\u015fede sonsuza kadar huzurla yataca\u011f\u0131 bir yer bulmam\u0131\u015ft\u0131r, bulamaz da; fakat Stalin onlar\u0131 ayd\u0131nlatm\u0131\u015f ve asla unutulmayacak bir devinim g\u00fcc\u00fc kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.Onun ilk Yunan de\u011fi\u015fim filozoflar\u0131ndan Heraklit’ten aktard\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zlerle: ”D\u00fcnya bir tanr\u0131 ya da insan taraf\u0131ndan bir b\u00fct\u00fcn olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir; o canl\u0131 bir alevdi,bug\u00fcn de \u00f6yledir ve sonsuza kadar \u00f6yle kalacakt\u0131r.” <\/p>\n
J. D. Bernal (Marksizm ve Bilim kitab\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarihinin en \u00f6nemli fig\u00fcr\u00fc olarak Stalin’den s\u00f6z ederken,onun,ayn\u0131 zaman da b\u00fcy\u00fck bir bilim adam\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z.Stalin _toplumbilimine do\u011frudan katk\u0131da bulunmakla kalmad\u0131,bunun yan\u0131 s\u0131ra Sovyetler Birli\u011fi’nde yeni,giderek yay\u0131lan halk biliminin yarat\u0131lmas\u0131nda,bilim ve tekni\u011fin her koluna devinim g\u00fcc\u00fc ve geli\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Stalin’in bilimin geli\u015fimine katk\u0131s\u0131,sosyalizmin in\u015fac\u0131s\u0131 ve koruyucusu olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck eserden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[178],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4586","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-marksizm"},"yoast_head":"\n
Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarihinin en \u00f6nemli fig\u00fcr\u00fc olarak Stalin’den s\u00f6z ederken,onun,ayn\u0131 zaman da b\u00fcy\u00fck bir bilim adam\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z.Stalin _toplumbilimine do\u011frudan katk\u0131da bulunmakla kalmad\u0131,bunun yan\u0131 s\u0131ra Sovyetler Birli\u011fi’nde yeni,giderek yay\u0131lan halk biliminin yarat\u0131lmas\u0131nda,bilim ve tekni\u011fin her koluna devinim g\u00fcc\u00fc ve geli\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Stalin’in bilimin geli\u015fimine katk\u0131s\u0131,sosyalizmin in\u015fac\u0131s\u0131 ve koruyucusu olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck eserden […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-05-06T09:37:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin – J.D.Bernal\",\"datePublished\":\"2010-05-06T09:37:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\"},\"wordCount\":4624,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\",\"articleSection\":[\"Marksizm\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\",\"name\":\"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\",\"datePublished\":\"2010-05-06T09:37:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin – J.D.Bernal\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal","og_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fcz tarihinin en \u00f6nemli fig\u00fcr\u00fc olarak Stalin’den s\u00f6z ederken,onun,ayn\u0131 zaman da b\u00fcy\u00fck bir bilim adam\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamal\u0131y\u0131z.Stalin _toplumbilimine do\u011frudan katk\u0131da bulunmakla kalmad\u0131,bunun yan\u0131 s\u0131ra Sovyetler Birli\u011fi’nde yeni,giderek yay\u0131lan halk biliminin yarat\u0131lmas\u0131nda,bilim ve tekni\u011fin her koluna devinim g\u00fcc\u00fc ve geli\u015fme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131. Stalin’in bilimin geli\u015fimine katk\u0131s\u0131,sosyalizmin in\u015fac\u0131s\u0131 ve koruyucusu olarak yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck eserden […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-05-06T09:37:09+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"23 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin – J.D.Bernal","datePublished":"2010-05-06T09:37:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/"},"wordCount":4624,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg","articleSection":["Marksizm"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/","name":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin - J.D.Bernal - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg","datePublished":"2010-05-06T09:37:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v440\/n7081\/images\/440149a-i1.0.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/05\/06\/marksizm-ve-bilim-bir-bilim-adami-olarak-jstalin-jdbernal\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marksizm ve Bilim | Bir bilim adam\u0131 olarak J.Stalin – J.D.Bernal"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4586","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4586"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4586\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}