{"id":4596,"date":"2011-04-25T01:00:00","date_gmt":"2011-04-24T22:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/"},"modified":"2011-04-25T01:00:00","modified_gmt":"2011-04-24T22:00:00","slug":"agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/","title":{"rendered":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan"},"content":{"rendered":"

Gramsci Marksizm’e katk\u0131lar\u0131n\u0131 devrimci d\u00f6nemin neticesinde, yani iki k\u0131z\u0131l y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan (Biennio Rosso) \u0130talya’da i\u015f\u00e7i konseylerinin ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin nedenleri \u00fczerinde kafa yorarken geli\u015ftirmi\u015ftir. Hat\u0131rlanacak olursa Gramsci, 1919-20 aras\u0131nda Torino merkezli i\u015f\u00e7i konseyleri hareketinin ba\u015f\u0131nda bulunuyordu. Ne var ki i\u015f\u00e7i konseyleri hareketi iki y\u0131l\u0131n sonunda h\u0131z\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flam\u0131\u015f; belirli sanayi b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fma ve ba\u015fta g\u00fcney \u0130talya’n\u0131n yoksul k\u00f6yl\u00fcleri olmak \u00fczere t\u00fcm ezilen kesimlere \u00f6nderlik etme hayati g\u00f6revini yerine getirememi\u015fti. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu yenilgisi kapitalist sistemin yap\u0131sal krizinin derinle\u015fmeye devam etti\u011fi ko\u015fullarda Mussollini \u00f6nderli\u011findeki fa\u015fist hareketin \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelecekti.<\/p>\n

Gramsci’nin esin kayna\u011f\u0131 d\u00f6nemin t\u00fcm devrimcileri ve ileri i\u015f\u00e7ilerinde oldu\u011fu gibi Ekim Devrimi idi. Rusya’da zafere ula\u015fan sovyet hareketinin bir benzeri olan \u0130talya i\u015f\u00e7i konseyleri hareketi ise heyecanland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kitlelerde derin hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratarak m\u00fccadelesini kaybetti. Bu yenilginin kaynaklar\u0131 \u00fczerine yo\u011funla\u015fan Gramsci’nin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 teorik a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n ba\u015f\u0131nda “Do\u011fu-Bat\u0131 ikili\u011fi” gelir. Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131ndaki farkl\u0131la\u015fmay\u0131 anlat\u0131rken Gramsci’nin kulland\u0131\u011f\u0131, ilk bak\u0131\u015fta olduk\u00e7a mu\u011fl\u00e2k ve karma\u015f\u0131k olan ger\u00e7ekteyse birbirlerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131 kavramlardan olu\u015fan d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00e7er\u00e7evesini de yava\u015f yava\u015f ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Gramsci’ye g\u00f6re Do\u011fu ile Bat\u0131 aras\u0131ndaki temel fark Do\u011fu’da devletin t\u00fcm toplumsal ya\u015fam\u0131 domine eden ba\u015fat g\u00fc\u00e7 olmas\u0131 ve bu nedenle sistemin yap\u0131sal krizinin devleti fel\u00e7 etti\u011fi durumlarda devrimsel s\u00fcre\u00e7lerin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilerleyebilmesiydi. Di\u011fer taraftan Bat\u0131’da durum farkl\u0131yd\u0131. Devletin t\u00fcm toplumsal ya\u015fam \u00fczerindeki belirleyici etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131 idi. Devletin bo\u015f b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 alanlar sivil toplum taraf\u0131ndan dolduruluyordu. Burada Gramsci’nin teorik \u00e7er\u00e7evesinin merkezi \u00f6nem ta\u015f\u0131yan ana unsurlar\u0131ndan birine daha de\u011finmemiz faydal\u0131 olacakt\u0131r:\u00a0 “Sivil Toplum – Devlet ikili\u011fi.” Bu ikilikte devlet klasik Marksist tan\u0131ma uygun bir tan\u0131mlama ile s\u0131n\u0131fsal tahakk\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in zor ve bask\u0131n\u0131n cisimle\u015fmi\u015f hali olarak tariflenirken Gramsci sivil toplumu Marks’\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imi ile kullanmaz. Marks’ta sivil toplum, toplumsal s\u0131n\u0131flar\u0131n biraraya geldikleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 bir \u00fcretim ili\u015fkileri arenas\u0131yken Gramsci sivil toplumu devlet d\u0131\u015f\u0131ndaki toplumsal \u00f6rg\u00fctlenmeler a\u011f\u0131 olarak ifade eder. Buna g\u00f6re sivil toplum Marks’ta bir alt yap\u0131 unsuruyken Gramsci’de sivil toplum bir \u00fcstyap\u0131 unsurudur. Gramsci’ye g\u00f6re Bat\u0131’da sivil toplumun geli\u015fkin olmas\u0131 kapitalist sistem i\u00e7in bir nevi emniyet s\u00fcbab\u0131 vazifesi g\u00f6r\u00fcr. Yani burjuva devlet mekanizmas\u0131n\u0131n sistemin yap\u0131sal krizinin neticesi olarak fel\u00e7 olmas\u0131 durumunda sivil toplum devreye girer ve yap\u0131n\u0131n t\u00fcmden \u00e7\u00f6kmesine engel olur. “Rusya’da devlet her \u015fey, sivil toplum ise hen\u00fcz filiz halinde ve isteksizdi. Bat\u0131’da devlet ile sivil toplum aras\u0131nda kendine \u00f6zg\u00fc bir ili\u015fki vard\u0131 ve devlet ne zaman sars\u0131lsa sivil toplumun sa\u011flam yap\u0131s\u0131 derhal a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131”… “En ileri devletler \u00f6rne\u011finde sivil toplum \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve do\u011frudan ekonomik unsurun felakete yol a\u00e7an ak\u0131nlar\u0131na (krizler, depresyonlar vb) direnen bir yap\u0131 haline gelmi\u015ftir.” (Antonio Gramsci, Hapishane Defterleri, s.238)<\/p>\n

\u0130talya’da konsey hareketinin yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131nda etkili olan g\u00fc\u00e7l\u00fc sendikal b\u00fcrokrasi ve reformist partiler, bunun d\u0131\u015f\u0131nda kilise ve g\u00fc\u00e7l\u00fc burjuva entelekt\u00fcel \u00e7evreler gibi fakt\u00f6rler sivil toplumun nas\u0131l etkili olabildi\u011finin ifadeleriydi Gramsci’ye g\u00f6re. Buradan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131yordu burjuvazinin toplumsal dokuda derinlere k\u00f6k sald\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131l\u0131 kapitalist toplumlarda devrimci partinin izlemesi gereken strateji ve taktikler Do\u011fudakilerden belirli anlamlarda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Gramsci bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kavramsalla\u015ft\u0131r\u0131rken askeri terminolojiden mevzi ve manevra sava\u015f\u0131 terimlerini \u00f6d\u00fcn\u00e7 al\u0131r. Manevra sava\u015f\u0131nda d\u00fc\u015fman ordunun hatlar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tmak i\u00e7in h\u0131zl\u0131 ve do\u011frudan topyek\u00fbn g\u00fc\u00e7le sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlenirken mevzi sava\u015f\u0131 uzun s\u00fcrelidir, cephe kadar cephe gerisi de \u00e7ok \u00f6nemlidir ve sonuca gitmek i\u00e7in donan\u0131ml\u0131 olmak bir zarurettir. Bu anlam\u0131yla Do\u011fu a devrimci \u00f6nc\u00fc manevra sava\u015f\u0131n\u0131n gereklerini hesap edebilir, fakat Bat\u0131 a manevra sava\u015f\u0131 vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir, mevzi sava\u015f\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi donan\u0131m ve uzun soluklulu\u011fa ihtiya\u00e7 vard\u0131r*.\u00a0 <\/p>\n

Mevzi sava\u015f\u0131, Gramsci’nin d\u00fc\u015f\u00fcnsel sisteminde bizi do\u011frudan hegemonya kavram\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u015e\u00f6yle ki manevra sava\u015f\u0131n\u0131n de\u011fil de mevzi sava\u015f\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu Bat\u0131 toplumlar\u0131nda sivil toplum g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Sivil toplumun i\u00e7erisinde burjuvaziye kar\u015f\u0131 ad\u0131m ad\u0131m \u00f6r\u00fclmesi gereken bir hegemonya tesisi m\u00fccadelesi, mevzi sava\u015f\u0131n\u0131n temel karakteristi\u011fidir:\u00a0 yn\u0131 indirgeme siyaset sanat\u0131 ve biliminde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, hi\u00e7 de\u011filse, dolays\u0131z ekonomik \u00f6\u011fenin katastrofik\u00a0 ask\u0131nlar\u0131na\u00a0 (kriz, depresyon vb.) kar\u015f\u0131\u00a0 ivil toplum n son derece dayan\u0131kl\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir yap\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 en geli\u015fmi\u015f devletlerin durumunda. Sivil toplumun \u00fcstyap\u0131lar\u0131, modern sava\u015flardaki siper sistemlerine benzer. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, \u015fiddetli bir top\u00e7u ate\u015finin d\u00fc\u015fman\u0131n b\u00fct\u00fcn savunma d\u00fczenini y\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, ger\u00e7ekte ise yaln\u0131zca d\u0131\u015f \u00e7eperi y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anlar olur; ilerleme ve h\u00fccum an\u0131nda, sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7enler kendilerini hala etkili olan bir savunma hatt\u0131n\u0131n direni\u015fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulurlar. \/em> (Gramsci, Selections From Prison Notebooks, New York: International Publishers, 1971: 235)\u00a0 <\/p>\n

Gramsci devlet-sivil toplum ikili\u011finde devleti tahakk\u00fcm, zor ve bask\u0131 ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirirken sivil toplumu hegemonya, r\u0131za ve oyda\u015fma ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirir:\u00a0 u anda yapabilece\u011fimiz, iki temel \u00fcstyap\u0131\u00a0 \u00fczey ni saptamakt\u0131r: Bunlardan birisi,\u00a0 ivil toplum\u00a0 yani genellikle\u00a0 zel diye an\u0131lan organizmalar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc; \u00f6b\u00fcr\u00fc de,\u00a0 olitik toplum ya da\u00a0 evlet diye an\u0131land\u0131r. Bu iki d\u00fczey, bir yanda egemen grubun toplum \u00fczerinde uygulad\u0131\u011f\u0131\u00a0 egemonya i\u015flevine; di\u011fer yanda da, devlet ve hukuksal iktidar yoluyla uygulanan\u00a0 o\u011frudan egemenlik ya da\u00a0 omuta i\u015flevine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. \/em>(Gramsci, 1971:12). Yani, sivil toplumun g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu toplumlarda s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler mevcut sistemi me\u015fru g\u00f6rerek r\u0131za g\u00f6sterirler; ancak bu g\u00f6n\u00fcll\u00fc\u011f\u00fcn ortadan kalkmas\u0131ndan sonra kaba kuvvet ve devletin \u015fiddet mekanizmas\u0131 devreye girer. Burada Gramsci’nin zor ve r\u0131za, tahakk\u00fcm ve hegemonya, \u015fiddet ve uygarl\u0131k ikiliklerini y\u00f6ntembilimsel a\u00e7\u0131lardan (yani konunun daha iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in) birbirinden ay\u0131rsa da bunlar\u0131n mekanik bi\u00e7imde ayr\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek gerekir. Her r\u0131za i\u00e7erisinde zor unsurunu i\u00e7erdi\u011fi gibi zor kullan\u0131m\u0131 r\u0131zan\u0131n g\u00f6sterilmesinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7indir. Gramsci in ifadeleriyle\u00a0 evlet, kendisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n, egemenli\u011fini yaln\u0131zca me\u015fru g\u00f6sterip korudu\u011fu de\u011fil, y\u00f6netimi alt\u0131nda tuttuklar\u0131n\u0131n etkin r\u0131zas\u0131n\u0131 da kazanabildi\u011fi pratik ve teorik etkinlikler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \/em>(Gramsci, 1971: 244). Bu noktada hegemonyan\u0131n \u00f6zet bir tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 yapacak olursak hegemonya bir s\u0131n\u0131f\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 t\u00fcm toplumun \u00e7\u0131karlar\u0131 gibi g\u00f6sterebilme ve bu \u015fekilde di\u011fer s\u0131n\u0131flar\u0131n onay ve deste\u011fini kazanmas\u0131d\u0131r. Hegemonya m\u00fccadelesi, bir yandan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n burjuva ideolojilerinden kurtulma m\u00fccadelesi, di\u011fer yandan da di\u011fer ezilen kesimleri kapsayacak onlara \u00f6nderlik edecek \u015fekilde onlarla blok kurma m\u00fccadelesidir.
Hegemonya kavram\u0131 esasen Rus devrimcileri taraf\u0131ndan \u00c7arl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadele s\u0131n\u0131flar\u0131n pozisyonlar\u0131 ve rolleri konusundaki tart\u0131\u015fmalarda gerek Men\u015fevik gerekse de Bol\u015fevik teorisyenlerce olduk\u00e7a s\u0131k olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Gramsci bu kullan\u0131m\u0131 geni\u015fletip derinle\u015ftirirken 3.Enternasyonal’in 1920-21 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan 3. ve 4. kongrelerinde Lenin ve Tro\u00e7ki’nin geli\u015ftirdikleri birle\u015fik cephe takti\u011fini hegemonyan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00e7ok sa\u011flam bir \u00f6rnek olarak ele ald\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde 4. Kongre’den sonra Enternasyonal’e h\u00e2kim olan Stalin’in 3. d\u00f6nem sapmas\u0131n\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede mahk\u00fbm etti. Gramsci hegemonya kavram\u0131 \u00fczerinden \u0130talya’da kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun \u0130talyan toplumsal hayat\u0131na olan etkisine \u00f6zel bir \u00f6nem verdi. Ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7, \u0130talyan burjuvazisinin ekonomik geli\u015fmesinin politik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri pe\u015fi s\u0131ra s\u00fcr\u00fckleyecek, ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131 arkas\u0131nda toparlayacak ve eski politik kurumlar\u0131 da\u011f\u0131tacak kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Ayr\u0131ca devrimci d\u00f6neme\u00e7te yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn aktif deste\u011finin kazan\u0131lamamas\u0131 \u0130talyan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yenilmesinde belirleyici olmu\u015ftu. Gramsci bu nedenle g\u00fcney \u0130talya’n\u0131n geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn durumu \u00fczerine \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunmu\u015ftur. Bu noktada Gramsci, yenilginin ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri olarak devrimci proletaryan\u0131n ezilen di\u011fer toplumsal kesimler \u00fczerinde hegemonya tesis edemeyi\u015fini g\u00f6r\u00fcr. O d\u00f6nemde \u0130talyan Sosyalist Partisi -PSI’da Turati \u00f6nderli\u011findeki revizyonist kanattan farkl\u0131 tutumlar geli\u015ftiren Bordiga ve Serrati ekonomik geli\u015fmenin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 belirli bir a\u015famadan sonra kendili\u011finden \u00fcst\u00fcn bir pozisyona s\u00fcr\u00fckleyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Gramsci bu ekonomik determinist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 mahkum ettikten sonra sava\u015f\u0131n ertesinde \u00fclkeye da\u011f\u0131lan silahl\u0131 askerleri, k\u00f6yl\u00fcleri, \u00e7\u00f6z\u00fclmekte olan k\u00fc\u00e7\u00fck burjuvaziyi arkas\u0131na takacak ideolojik s\u00f6ylemler ve politik ekonomik hamleler geli\u015ftiren bir devrimci stratejinin eksikli\u011fine i\u015faret eder. Devrimci proletarya salt kendisini ilgilendiren iktisadi talepleri y\u00fckseltmemeli (Gramsci buna korporatif bilin\u00e7 demekteydi) t\u00fcm ezilen kesimlere yeni bir toplumun \u015fafa\u011f\u0131n\u0131 vaat etmeli ve bunu bizzat m\u00fcjdelemeliydi. T\u00fcmden ihmal edilen b\u00fct\u00fcn bu kesimler bir s\u00fcre sonra fa\u015fizmin saflar\u0131n\u0131 dolduracaklard\u0131. Gramsci daha hapishaneye girmeden \u00f6nce kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve Hapishane Defterleri’nin \u00f6nceli say\u0131labilecek olan Lyon Tezleri’nde Gramsci devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn izole bi\u00e7imde bekleme l\u00fcks\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ideolojik geli\u015fimin s\u00fcrd\u00fcrmesinin yan\u0131 s\u0131ra ekonomik ve politik taleplerle kitlelere ula\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Gramsci hegemonyan\u0131n tesisi konusunda ayd\u0131nlara \u00f6zel bir yer ay\u0131r\u0131r. Gramsci a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u00a0 yd\u0131nlar, egemen grubun toplumsal hegemonya ve siyasal h\u00fck\u00fcmet alt i\u015flevlerini y\u00fcr\u00fcten\u00a0 ekilleri ir \/em>(Gramsci, 1971: 12) Gramsci, bu noktada geleneksel ayd\u0131n – organik ayd\u0131n ayr\u0131m\u0131na gider. Geleneksel ayd\u0131n, ge\u00e7mi\u015f \u00fcretim bi\u00e7iminde h\u00e2kim olan s\u0131n\u0131f\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131yken yeni d\u00fczenle beraber bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fikirlerinin herhangi bir maddi \u00e7eli\u015fkinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olduklar\u0131na inan\u0131rlar; genellikle de toplumdaki h\u00e2kim olan \u00e7eli\u015fkili bilincin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rlar. Gramsci organik ayd\u0131nlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klar:\u00a0 konomik \u00fcretim d\u00fcnyas\u0131ndaki temel bir i\u015flevin k\u00f6kensel alan\u0131 \u00fczerinde ortaya \u00e7\u0131kan her toplumsal grup, kendisiyle birlikte, organik olarak, yaln\u0131zca ekonomik alanda de\u011fil ama ayn\u0131 zamanda toplumsal ve siyasal alanlarda da kendisine t\u00fcrde\u015flik ve kendi i\u015flevine ili\u015fkin bir bilin\u00e7 veren bir ya da daha fazla ayd\u0131n katman\u0131 yarat\u0131r. \/em> (Gramsci, 1971: 5) Organik ayd\u0131nlar, ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 bilerek ve bununla paralel \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcncelerini olu\u015ftururlar. Organik ayd\u0131nlar, mevcut toplumsal d\u00fczende ezilen s\u0131n\u0131flar\u0131n r\u0131za g\u00f6stermesinde belirleyici bir rol oynarlar. Bu anlamda Gramsci, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da hegemonya sava\u015f\u0131nda kendi organik ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmesi gerekti\u011fi \u00fczerinde durur. Gramsci, ayd\u0131nlar\u0131 dar bir tan\u0131mlama i\u00e7erisine, profesyonel entelekt\u00fceller tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n i\u00e7erisine hapsetmez. D\u00fcnya meseleleri hakk\u0131nda kafa yoran, belirli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda sahip herkes entelekt\u00fcel bir faaliyet i\u00e7erisindedir. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 kendi i\u00e7erisinden s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131nda hegemonya tesisinde \u00f6nemli roller alacak bir organik ayd\u0131n tabakas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n organik ayd\u0131nlar\u0131, fildi\u015fi kuleden d\u00fcnyay\u0131 yorumlayan bir antik \u00e7a\u011f filozofundan tastamam farkl\u0131d\u0131r. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n organik ayd\u0131nlar\u0131 \u00fcretim s\u00fcrecinin aktif bir par\u00e7as\u0131, s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket eden bir “s\u00fcrekli ikna ediciler” toplulu\u011fudur. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n organik ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Gramsci a\u00e7\u0131s\u0131ndan “ba\u015fa ge\u00e7mek isteyen her grubun en \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri, geleneksel ayd\u0131nlar\u0131 ‘ideolojik olarak’ kendine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ve kazanma yolunda yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015ft\u0131r. Bu grup, organik ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme ve kazanma i\u015fi \u00e7abuk ve etkili olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.” (Gramsci, Ayd\u0131nlar ve Toplum, Birey ve Toplum Yay, s. 21)<\/p>\n

Gramsci, hegemonya tesisinde ve genel olarak s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde ba\u015fat rol\u00fc Modern Prens olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 devrimci partiye verir. Gramsci \u015f\u00fcphesiz \u0130talyan d\u00fc\u015f\u00fcnsel tarihinin temel unsurlar\u0131ndan Machievelli’yi gayet iyi biliyordu ve bu kavramsalla\u015ft\u0131rmay\u0131 O’nun Prens adl\u0131 eserinden \u00f6d\u00fcn alm\u0131\u015ft\u0131. Machievelli bu eserinde d\u00f6nemin en ileri talebi olan \u0130talyan birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 yolunda hayali bir prens arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gerekli politik liderlik, taktik ve stratejinin esaslar\u0131n\u0131 anlat\u0131yordu. Gramsci’ye g\u00f6re Modern Prens i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci \u00f6nc\u00fc partisi idi. Gramsci, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n devrimci \u00f6nc\u00fcs\u00fcn\u00fcn geli\u015fimi, yap\u0131s\u0131 ile strateji ve taktikleri konusunda olduk\u00e7a geni\u015f bir literat\u00fcr\u00fc arkas\u0131nda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Gramsci, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile devrimci partinin rol\u00fc ve g\u00f6revleri hakk\u0131nda Lenin’den sonra Marksist parti teorisine en fazla katk\u0131 yapan \u00f6nderlerden biri olmu\u015ftur.<\/p>\n

Gramsci, Lenin’in geli\u015ftirdi\u011fi Leninist \u00f6nc\u00fc parti anlay\u0131\u015f\u0131nda her \u015feyden \u00f6nce “tarihe yap\u0131lan bir iradi m\u00fcdahele”yle birlikte Marksizmin “kaderci” versiyonlar\u0131n\u0131n reddini g\u00f6r\u00fcr. Lenin 2. Enternasyonal’e h\u00e2kim olan pozitivist kadercilikten bir kopu\u015fu temsil eder. Gramsci, ayn\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla Ekim Devrimi’ni “Das Kapital’e Kar\u015f\u0131 Devrim” makalesiyle selamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk bak\u0131\u015fta yanl\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar yaratan bu adland\u0131rma ile Gramsci’nin anlatmak istedi\u011fi 2. Enternasyonal’e hakim olan ekonomik determinist anlay\u0131\u015f\u0131n iflas\u0131yd\u0131. Bu anlay\u0131\u015f tarihin tun\u00e7 yasalar\u0131ndan dem vurarak ekonomik indirgemecili\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor ve bu \u00e7er\u00e7evede Rusya’n\u0131n ekonomik geli\u015fiminin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak Rusya’n\u0131n ancak burjuva demokratik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fini savunuyordu. Ba\u015fta Kautsky olmak \u00fczere 2. Enternasyonal’in teorisyenlerini diyalektikten \u00e7ok mekanik materyalizme dayanan duru\u015flar\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k tarihin tun\u00e7 yasas\u0131 ve bilimi olarak yanl\u0131\u015f bi\u00e7imde referans g\u00f6sterdikleri Kapital’e dayand\u0131r\u0131yorlard\u0131. Oysa \u015fimdi Bol\u015fevikler tarihin kaderci yorumuna, “pozitivist Kapital’e” a\u011f\u0131r bir darbe indiriyordu. B\u00f6ylelikle devrimci partinin oynamas\u0131 gereken rol\u00fc perdeleyen determinist d\u00fc\u015f\u00fcnce alt edilmi\u015f olunuyordu. Gramsci, bu ele\u015ftiriyi Hapishane Defterleri’nde derinle\u015ftirdi. Parti teorisi bak\u0131m\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan kehanetin, ekonomik determinizmin ve kadercili\u011fin ele\u015ftirisi O’nu Buharin, Kautsky, Plehanov ve neo-Kant\u00e7\u0131larla hesapla\u015fmaya g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Gramsci’ye g\u00f6re parti kendisini kadercili\u011fe de\u011fil mevcut ko\u015fullar\u0131n somut analizine yasland\u0131rmal\u0131 ve bilin\u00e7li \u00f6zne olarak s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine aktif bi\u00e7imde y\u00f6n vermeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlardan Gramsci’nin devrimci parti meselesine salt pratik politik m\u00fccadeleden de\u011fil \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde felsefeden de ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Gramsci, mekanik materyalizme ve ekonomik determinizme kar\u015f\u0131 bilin\u00e7li insan unsuruna vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bilin\u00e7li insan unsurunun kapitalist tarihsel momentteki tarihsel anlam\u0131 da bunun kolektif irade bi\u00e7imi olan proleter devrimci \u00f6nc\u00fcn\u00fcn (bunun siyasi partisinin) ta kendisidir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0
Devrimci parti egemen s\u0131n\u0131f\u0131n toplum \u00fczerindeki hegemonyas\u0131n\u0131 k\u0131rmak i\u00e7in evvela iyice detayland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir ittifaklar stratejisine sahip olmal\u0131d\u0131r. Gramsci, aktif politik hayat\u0131 s\u00fcresince a\u015f\u0131r\u0131 solcu ve sekter Bordiga \u00e7evresine kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle de ittifaklar stratejisi \u00fczerine uzun s\u00fcren bir kavga vermek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer ezilen kesimlerin duygu ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6z etmeyen saf ilkeselcili\u011fin \u00fcstesinden gelinmeden proletaryan\u0131n \u00f6nc\u00fc ve h\u00e2kim bir s\u0131n\u0131f haline gelmesi m\u00fcmk\u00fcn olamaz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda hegemonya sava\u015f\u0131nda devrimci parti kendi saflar\u0131n\u0131 iyi bir e\u011fitimden ge\u00e7irmeli ve uzun s\u00fcreli bir sava\u015fa dayanabilecek kayna\u015fm\u0131\u015f bir g\u00fc\u00e7 durumuna getirmelidir. Bu noktada devrimci partinin i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n organik ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmesinin zorunlulu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kar. Gramsci e g\u00f6re,\u00a0 olitik parti, devletin politik toplumda daha geni\u015f ve daha bile\u015fimli bi\u00e7imde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fi, sivil toplumda g\u00f6ren, yani belli bir egemen grubun organik ayd\u0131nlar\u0131 ile geleneksel ayd\u0131nlar\u0131 birbirine ba\u011flayan mekanizmad\u0131r. Parti bu i\u015fi, temel g\u00f6revine ba\u011fl\u0131 olarak yapar. Bu temel g\u00f6rev de, kendini olu\u015fturanlar\u0131, yani ekonomik olarak do\u011fup geli\u015fen toplumsal grubun \u00f6\u011felerini i\u015fleyip onlar\u0131 eksiksiz, sivil ve politik toplumun birer usta politik ayd\u0131n y\u00f6neticisi ve \u00f6rg\u00fctleyicisi durumuna y\u00fckseltir.”(Gramsci, Ayd\u0131nlar ve Toplum, s. 28)<\/p>\n

Gramsci, devrimci partinin yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 unsurun bile\u015fimi olarak a\u00e7\u0131klar: ” Yarat\u0131c\u0131 bir ruh veya \u00f6rg\u00fctsel yetenekten \u00e7ok disiplin ve sadakatle partiye kat\u0131lm\u0131\u015f, s\u0131radan, ortalama insanlardan olu\u015fan bir kitle unsuru. Bunlar olmadan parti var olamaz, fakat tek ba\u015f\u0131na bunlar da bir partinin olmas\u0131na yetmez. Onlar\u0131 merkezile\u015ftirecek, \u00f6rg\u00fctleyecek ve disipline sokacak birinin var olmas\u0131 halinde bir g\u00fc\u00e7 olu\u015ftururlar… (\u0130kincisi) Ulusal \u00e7apta merkezile\u015ftiren, bir g\u00fc\u00e7ler kompleksini etkin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc hale getiren ve bir yana b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halinde her \u015feyi s\u0131f\u0131ra indirecek ba\u015fl\u0131ca birle\u015ftirici unsur. Bu unsur b\u00fcy\u00fck bir birle\u015ftirme, merkezile\u015ftirme ve disipline etme g\u00fcc\u00fcne sahiptir; ayn\u0131 zamanda yenileme g\u00fcc\u00fcne -ve asl\u0131nda bu belki de di\u011ferlerinin temelini olu\u015fturur- sahiptir… (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc) Birinci unsuru ikincisi ile eklemleyen ve ikisi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi, sadece fiziksel olarak de\u011fil, moral ve entelekt\u00fcel olarak da koruyan bir arac\u0131 unsur. Tek ba\u015f\u0131na bu unsurun partiyi olu\u015fturamayaca\u011f\u0131 da do\u011frudur. Ne var ki, bu unsur, birinci unsurun yapabilece\u011finden \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 yapabilir. Ordusuz generallerden s\u00f6z edilir, fakat ger\u00e7ekte bir ordu kurmak generalleri olu\u015fturmaktan daha kolayd\u0131r.” (aktaran John Molyneux, Marksizm ve Parti, s. 210) Gramsci, devrimci \u00f6rg\u00fct\u00fcn demokratik merkeziyet\u00e7ilik ilkesi hakk\u0131nda da fikir a\u00e7\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bildirmi\u015ftir. O’na g\u00f6re y\u00fcksek derecede merkezile\u015fme zorunluyken bu, hi\u00e7bir \u015fekilde taban\u0131n pasif bi\u00e7imde bir memur ve komuta anlay\u0131\u015f\u0131yla hareket etmesi anlam\u0131na gelmez, aksine parti militanlar\u0131n\u0131n parti politikas\u0131n\u0131n bilin\u00e7li aktif \u00f6rg\u00fctleyicileri olmalar\u0131 beklenir. Gramsci, demokratiklik ve merkeziyet\u00e7ilik aras\u0131ndaki gerilim hakk\u0131nda da \u015funlar\u0131 belirtir: “B\u00fcrokratikle\u015fmi\u015f hale gelme tehlikesinin var oldu\u011fu do\u011frudur, her organik s\u00fcreklilik g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 gereken bu tehlikeyi yans\u0131t\u0131r. Gene de s\u00fcreksizlik ve do\u011fa\u00e7lama tehlikesi daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.” (aktaran J.Molyneux, age, s. 211)<\/p>\n

Veli Umut Arslan<\/p>\n

* Gramsci in manevra ve mevzi sava\u015f\u0131 farkl\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 mu\u011fl\u00e2kl\u0131k ta\u015f\u0131r. \u00d6ncelikle mevzi sava\u015f\u0131 ebedi bir strateji midir yoksa sadece belli d\u00f6nemlerde uygun mudur sorusunun cevab\u0131 belirsizlik i\u00e7erir. Di\u011fer bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k da Rusya ile Bat\u0131 aras\u0131nda \u00e7izilen kar\u015f\u0131tl\u0131kta yatar. Var oldu\u011fu kabul edilen kar\u015f\u0131tl\u0131k Rus devrimci hareketi tarihinin yanl\u0131\u015f bir tasvirini i\u00e7erir. Asl\u0131nda Rusya a 1820 erde Dekambristlerin \u00c7arl\u0131k rejimine silahl\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve 1881 e Narodniklerin \u00c7ar\u00a0 suikast ile \u00f6ld\u00fcrmeleri gibi manevra sava\u015f\u0131n\u0131n ilk denemeleri ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Sonraki devrimci ku\u015faklar taraf\u0131ndan ise farkl\u0131 bir strateji benimsenmi\u015ftir. Otokrasinin y\u0131k\u0131lmas\u0131, on y\u0131ll\u0131k Marksist tart\u0131\u015fma h\u00fccreleri, 1905 e kitle partisinin olu\u015fturulmas\u0131ndan \u00f6nce bir on y\u0131ll\u0131k ekonomist ajitasyon ve 12 y\u0131ll\u0131k g\u00fc\u00e7lerin toparlanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren uzun soluklu bir mevzi sava\u015f\u0131n\u0131 gerektiriyordu. Mevzi sava\u015f\u0131, 1905-6 ve 1917 eki manevra sava\u015flar\u0131n\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in gerekliydi. Lenin n g\u00fcc\u00fc de savunma halinden, mevzi sava\u015f\u0131ndan manevra sava\u015f\u0131na stratejik ge\u00e7i\u015fin ne zaman yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kavramas\u0131nda yat\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla Rusya a mevzi ve manevra sava\u015flar\u0131n\u0131n gerekli ge\u00e7i\u015fler yap\u0131larak birlikte kullan\u0131lmas\u0131 zaferi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gramsci Marksizm’e katk\u0131lar\u0131n\u0131 devrimci d\u00f6nemin neticesinde, yani iki k\u0131z\u0131l y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan (Biennio Rosso) \u0130talya’da i\u015f\u00e7i konseylerinin ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin nedenleri \u00fczerinde kafa yorarken geli\u015ftirmi\u015ftir. Hat\u0131rlanacak olursa Gramsci, 1919-20 aras\u0131nda Torino merkezli i\u015f\u00e7i konseyleri hareketinin ba\u015f\u0131nda bulunuyordu. Ne var ki i\u015f\u00e7i konseyleri hareketi iki y\u0131l\u0131n sonunda h\u0131z\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flam\u0131\u015f; belirli sanayi b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fma ve ba\u015fta g\u00fcney […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4596","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-antonio-gramsci"},"yoast_head":"\nA.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gramsci Marksizm’e katk\u0131lar\u0131n\u0131 devrimci d\u00f6nemin neticesinde, yani iki k\u0131z\u0131l y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan (Biennio Rosso) \u0130talya’da i\u015f\u00e7i konseylerinin ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin nedenleri \u00fczerinde kafa yorarken geli\u015ftirmi\u015ftir. Hat\u0131rlanacak olursa Gramsci, 1919-20 aras\u0131nda Torino merkezli i\u015f\u00e7i konseyleri hareketinin ba\u015f\u0131nda bulunuyordu. Ne var ki i\u015f\u00e7i konseyleri hareketi iki y\u0131l\u0131n sonunda h\u0131z\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flam\u0131\u015f; belirli sanayi b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fma ve ba\u015fta g\u00fcney […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-04-24T22:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan\",\"datePublished\":\"2011-04-24T22:00:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\"},\"wordCount\":3514,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg\",\"articleSection\":[\"Antonio GRAMSC\u0130\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\",\"name\":\"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg\",\"datePublished\":\"2011-04-24T22:00:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan","og_description":"Gramsci Marksizm’e katk\u0131lar\u0131n\u0131 devrimci d\u00f6nemin neticesinde, yani iki k\u0131z\u0131l y\u0131l\u0131n ard\u0131ndan (Biennio Rosso) \u0130talya’da i\u015f\u00e7i konseylerinin ald\u0131\u011f\u0131 yenilginin nedenleri \u00fczerinde kafa yorarken geli\u015ftirmi\u015ftir. Hat\u0131rlanacak olursa Gramsci, 1919-20 aras\u0131nda Torino merkezli i\u015f\u00e7i konseyleri hareketinin ba\u015f\u0131nda bulunuyordu. Ne var ki i\u015f\u00e7i konseyleri hareketi iki y\u0131l\u0131n sonunda h\u0131z\u0131n\u0131 kaybetmeye ba\u015flam\u0131\u015f; belirli sanayi b\u00f6lgelerinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fma ve ba\u015fta g\u00fcney […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2011-04-24T22:00:00+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"18 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan","datePublished":"2011-04-24T22:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/"},"wordCount":3514,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg","articleSection":["Antonio GRAMSC\u0130"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/","name":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg","datePublished":"2011-04-24T22:00:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#primaryimage","url":"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg","contentUrl":"http:\/\/agitateur.files.wordpress.com\/2009\/07\/gramsci_pd.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2011\/04\/25\/agramsci-dusuncesi-ve-hapishane-defterleri-veli-umut-arslan\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"A.Gramsci d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve hapishane defterleri | Veli Umut Arslan"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4596","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4596"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4596\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4596"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4596"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4596"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}