![](\"http:\/\/www.aliseriati.com\/resimler\/kitaplar\/untitled.JPG\")
Benim ad\u0131m Bahman Nirumand. \u0130ranl\u0131 bir gazeteci-yazar\u0131m.\u015eah\u2019\u0131n devrilmesinde aktif rol oynayanlardan\u0131m.Ve ayn\u0131 zamanda mollalar\u0131n, demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirece\u011fine inanan milyonlarca solcu, demokrat, liberal ve milliyet\u00e7i insandan biriyim.<\/p>\n
Evet, Humeyni yery\u00fcz\u00fcnde cenneti vaat etti bize. Demokrasi gelecek, kimse fikirleri ve siyasal g\u00f6r\u00fc\u015fleri y\u00fcz\u00fcnden tutuklanmayacak, i\u015fkence yap\u0131lmayacak, kad\u0131nlara e\u015fit haklar verilecek, giyim serbest olacakt\u0131.<\/p>\n
\u015eah\u2019\u0131 devirdikten sonra mollalar\u0131n camiye geri d\u00f6neceklerinden emindik. Devleti y\u00f6netecek durumda olduklar\u0131na inanm\u0131yorduk.<\/p>\n
Yan\u0131ld\u0131k. Kitaplardan ezberledi\u011fimiz c\u00fcmleleri, i\u00e7i bo\u015f kavramlar\u0131 birbirimize s\u00f6yleyip duruyorduk.\u00dczerinde durmad\u0131k<\/strong><\/p>\n Her \u015fey 14 Ocak 1979 tarihinde de\u011fi\u015fti. \u015eah, \u0130ran\u2019\u0131 terk etti. Ard\u0131ndan \u0130ran tarihinin en b\u00fcy\u00fck y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Tahran\u2019da yap\u0131ld\u0131. Sans\u00fcr, yasak yoktu, istedi\u011fimiz gibi ba\u011f\u0131r\u0131yorduk.<\/p>\n Fakat mitingde ilk dikkatimi \u00e7eken, kim liberal Musadd\u0131k ya da solcu \u015fehitlerin resimlerini ta\u015f\u0131yor ise mollalarca d\u00f6v\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n Pek \u00fczerinde durmad\u0131k bu olay\u0131n, “Hele bir kurtlar\u0131n\u0131 d\u00f6ks\u00fcnler, sonra sakinle\u015firler” diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn gazetede, bir h\u0131rs\u0131z\u0131n gen\u00e7 mollalar taraf\u0131ndan yakalan\u0131p, ad\u0131na “\u0130slam Mahkemesi” denilen bir mahalli heyet taraf\u0131ndan 35 kam\u00e7\u0131 cezas\u0131na \u00e7apt\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberini okuduk.<\/p>\n Haberi ciddiye almad\u0131k; “\u00dc\u00e7 be\u015f saps\u0131z\u0131n i\u015fi” dedik.<\/p>\n Bu arada bira-\u015farap fabrikalar\u0131n\u0131n yak\u0131lmas\u0131, sinemalar\u0131n tahrip edilip filmlerin sokaklara at\u0131lmas\u0131 gibi olaylar\u0131n \u00fczerinde hi\u00e7 durmad\u0131k. “Ufak tefek \u015feylerin” toplumun demokrasi ve ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yolundaki \u00e7abalar\u0131 etkilemesini istemiyorduk.<\/p>\n Biz bunlar\u0131 s\u00f6ylerken, mollalar taraf\u0131ndan, kad\u0131n ve erkeklerin yan yana y\u00fczemeyecekleri; okullarda ayn\u0131 s\u0131n\u0131flarda olamayacaklar\u0131; birlikte spor yapamayacaklar\u0131 gibi gerici kararlar ard\u0131 ard\u0131na al\u0131nmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n “M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n yan\u0131nda orospular\u0131n yeri yoktur” denilerek kad\u0131nlara \u00f6rt\u00fcnme zorunlulu\u011fu getirildi. \u00d6zellikle \u00fcniversitelerde bu y\u00fczden \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Bu \u00e7at\u0131\u015fmalardan rahats\u0131z olduk; kad\u0131n sorununun g\u00fcncelle\u015fip \u00f6n plana ge\u00e7mesini istemiyorduk! “As\u0131l m\u00fccadele, emperyalizme ve kapitalizme kar\u015f\u0131 verilmelidir” diyorduk. Kad\u0131n sorunu bir yan \u00e7eli\u015fkiydi, ana \u00e7eli\u015fki s\u00f6m\u00fcr\u00fcyd\u00fc. Kad\u0131n\u0131n giyim sorunu, emperyalizme kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadeleyi baltalamamal\u0131yd\u0131!<\/p>\n Pe\u00e7esiz, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcz soka\u011fa \u00e7\u0131kan kad\u0131nlar art\u0131k a\u00e7\u0131k\u00e7a, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde d\u00f6v\u00fcl\u00fcyordu. Baz\u0131 kad\u0131nlar\u0131n y\u00fcz\u00fcne kezzap at\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n Biz ise h\u00e1l\u00e1 b\u00fcy\u00fck laflar ediyorduk; bu t\u00fcr olaylar\u0131 devrimin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sanc\u0131lar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcp umursam\u0131yorduk! “\u0130ttifak” “Eylem Birli\u011fi” gibi terimlerin pe\u015finden ko\u015fup duruyorduk.<\/p>\n Ge\u00e7i\u015f sanc\u0131lar\u0131 sand\u0131k<\/strong><\/p>\n Humeyni, “B\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n sebebi, cemiyetimizdeki ahlaks\u0131zl\u0131klard\u0131r. Bunlar\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mal\u0131y\u0131z” diyor; gen\u00e7 mollalar ter\u00f6r estiriyordu. Kitabevleri ya\u011fmalan\u0131yor; gazete bayileri ate\u015fe veriliyordu.<\/p>\n \u015eiraz\u2019da “\u0130slam Mahkemesi” e\u015fcinsel ve fahi\u015fe oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle d\u00f6rt ki\u015fiyi idam ediyordu. Benzer olay Tahran\u2019da da ger\u00e7ekle\u015fiyor, \u00fc\u00e7 fahi\u015fe ve \u00fc\u00e7 e\u015fcinsel kur\u015funa diziliyordu.<\/p>\n Sesleri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle erkekleri tahrik ettikleri i\u00e7in kad\u0131n spikerler televizyondan kovuluyor; uyu\u015fturucu olarak g\u00f6r\u00fclen m\u00fczik yasaklan\u0131yordu. Alkol i\u00e7en, k\u0131rba\u00e7 cezas\u0131na \u00e7apt\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n \u015eimdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, insan zamanla her t\u00fcrl\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lanmaya al\u0131\u015f\u0131yor galiba. Hi\u00e7birini g\u00f6rm\u00fcyorduk; basmakal\u0131p analizlerimizin do\u011fru oldu\u011funa o kadar inan\u0131yorduk ki!..<\/p>\n Oysa toplum h\u0131zla dincile\u015ftiriliyordu. Al\u0131nan her kararda “Tamam bu sonuncusu” diyorduk. Ama arkas\u0131 hep geliyordu.<\/p>\n K\u0131zlar\u0131n evlenme ya\u015f\u0131 18\u2019den 13\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. Parf\u00fcm, ruj, sa\u00e7 boyas\u0131, m\u00fccevher gibi kad\u0131n malzemelerinin yurda giri\u015fi yasakland\u0131. Kad\u0131n \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131 satan ma\u011fazalar\u0131n vitrinlerine sutyen, kombinezon vs. koymas\u0131na bile izin yoktu.<\/p>\n Kamu dairelerinde kad\u0131n memurlara tesett\u00fcre girme emri \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n Asl\u0131nda bir\u00e7ok ayd\u0131n kad\u0131n\u0131n \u00fcye oldu\u011fu kad\u0131n dernekleri vard\u0131. Onlar kendi k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7evrelerinde “hamilelik tatilinin uzat\u0131lmas\u0131”, “e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret” gibi talepleri tart\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Biz ayd\u0131nlar hep ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncedeydik: Demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ge\u00e7i\u015f sanc\u0131lar\u0131yd\u0131 bu t\u00fcr vakalar! Abartmaya gerek yoktu.<\/p>\n Hepimiz “ana \u00e7eli\u015fki” \u00fczerinde duruyorduk; \u00f6ncelikle d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ve ekonomik krizden kurtulmal\u0131yd\u0131k. \u00dc\u00e7 ay \u00f6nce Humeyni, Paris\u2019te kom\u00fcnistler de dahil olmak \u00fczere her g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn rahat\u00e7a \u00f6rg\u00fctlenece\u011fi bir demokrasiden, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten bahsederken, \u015fimdi t\u00fcm solcu, milliyet\u00e7i ve liberalleri \u0130slam d\u00fc\u015fman\u0131 ilan etmi\u015fti.<\/p>\n Bu s\u00f6zler \u00fczerine ilk protestomuzu yapt\u0131k. Mitingimize bir milyonu a\u015fk\u0131n insan geldi.<\/p>\n Mollalar\u0131n en iyi siyasi stratejileriydi; i\u015flerine gelmedi\u011fi zaman hemen g\u00fcndemi de\u011fi\u015ftiriyorlard\u0131.<\/p>\n Referandum meselesini g\u00fcndeme getirdiler. Halka soracaklard\u0131: “\u0130slam Cumhuriyeti\u2019ni istiyor musunuz, istemiyor musunuz?”<\/p>\n Ku\u015fkusuz bu bir oyundu; halk\u0131n y\u00fczde 65\u2019inin okuryazar olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede kim ne anlard\u0131 cumhuriyetten?<\/p>\n Yap\u0131lan propaganda belliydi; dediler ki: “\u0130slam\u2019a evet mi, hay\u0131r m\u0131 diyorsunuz?”<\/p>\n Biz bu oyunu biliyorduk ama \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk: “\u00d6nemli olan cumhuriyettir; serbest se\u00e7imlerdir; demokratik haklard\u0131r; \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerdir. \u0130slam Cumhuriyeti bunu sa\u011flayacaksa neden kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kal\u0131m?”<\/p>\n Ancak baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck kesimler bu oyuna gelmemek i\u00e7in referandumu boykot ettiler.<\/p>\n Sonu\u00e7ta, “evet” diyen 20 milyon, “hay\u0131r” diyen ise sadece 140 bindi.<\/p>\n Mollalar bu referandum sonucunu \u00e7ok iyi kulland\u0131lar. G\u00fcya t\u00fcm \u00fclke yapt\u0131klar\u0131n\u0131 onayl\u0131yordu. Art\u0131k televizyondan sonra bas\u0131n da ellerine ge\u00e7mi\u015fti. Sanki t\u00fcm muhaliflerin say\u0131s\u0131 140 bin ki\u015fi gibi g\u00f6sterdiler. Halbuki 20 milyon i\u00e7inde bizim oyumuz da vard\u0131. Ama art\u0131k bizim sesimizin \u00e7\u0131kmas\u0131na izin verilmiyordu.<\/p>\n Halk\u0131 anlayamad\u0131k<\/strong><\/p>\n Mollalar g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e sald\u0131rganla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, tiraj\u0131 bir milyon olan liberal “Ayendegan” Gazetesi\u2019ni kapatt\u0131rd\u0131lar. S\u0131ra sonra “Keyhan” Gazetesi\u2019ne geldi; muhalif yazarlar\u0131n i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131lar.<\/p>\n T\u00fcm bu olanlar\u0131 protesto etmek i\u00e7in mitingler d\u00fczenlemeye ba\u015flad\u0131k. Ama i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015fti art\u0131k; insanlar y\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, korkuyordu.<\/p>\n \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, demokrasi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in ayaklanan halk\u0131n, bu kadar k\u0131sa s\u00fcrede de\u011fi\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnememi\u015ftik.<\/p>\n Sanm\u0131\u015ft\u0131k ki, mollalar\u0131n gerici yasalar\u0131na\/kurallar\u0131na halk kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak. Halbuki tersi oldu; mollalar yasak, sans\u00fcr getirdik\u00e7e arkalar\u0131ndan gidenlerin say\u0131s\u0131 artt\u0131.<\/p>\n \u00d6rt\u00fcnmek moda oldu!<\/p>\n T\u00fcm bunlara “gelip ge\u00e7ici bir f\u0131rt\u0131na” diye bakmak ne b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131yd\u0131.<\/p>\n Kom\u00fcnistlerden, solculardan, demokratlardan, milliyet\u00e7ilerden sonra liberal \u0130slamc\u0131lar da zamanla mollalar\u0131n hedefi oldu.<\/p>\n \u015eah d\u00f6neminden daha \u00e7ok insan cezaevlerine konuldu; idam edildi.<\/p>\n Milyonlarca insan can\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in yurtd\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7t\u0131.<\/p>\n Ka\u00e7anlardan biri de bendim.<\/p>\n Umar\u0131m bizim hatalar\u0131m\u0131zdan birileri ders \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n (Not: Bu metin, Bahman Nirumand\u2019\u0131n “\u0130ran” kitab\u0131ndan derlenmi\u015ftir.)<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130ran benzerli\u011fi \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131<\/p>\n \u00d6NCE bir tespit yapal\u0131m:<\/p>\n Diyorlar ki, “T\u00fcrkiye, \u0130ran\u2019a benzemez!”<\/p>\n Yan\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n Bu nedenle gelin \u00f6nce k\u0131sa bir tarih yolculu\u011fu yapal\u0131m:<\/p>\n 19. y\u00fczy\u0131lda \u0130ngiltere\u2019nin Osmanl\u0131 Devleti gibi \u0130ran \u00fczerinde de n\u00fcfuzu vard\u0131.<\/p>\n \u0130ki \u00fclke de tar\u0131m \u00fclkesiydi.<\/p>\n 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda, -\u0130ran 1906; Osmanl\u0131 1908- askerlerin bast\u0131rmas\u0131yla iki \u00fclkede de me\u015frutiyet ilan edildi.<\/p>\n Her iki \u00fclke 1920\u2019lerde yeni liderleriyle y\u00f6netildi:<\/p>\n \u0130ran\u2019da subay R\u0131za Han (Pehlevi), “ormanc\u0131lar ayaklanmas\u0131n\u0131” bast\u0131r\u0131p y\u00f6netimi devirerek kendini “\u015eah” ilan etti.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin lideri ise i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131 yenen Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019t\u00fc.<\/p>\n Her iki lider de \u00fclkelerinin tarihlerinde g\u00f6r\u00fclmedik boyutlarda, modernle\u015fme ve reform politikalar\u0131n\u0131 uygulamaya koydu. \u00dclkelerini e\u011fitim sisteminden hukuk sistemine kadar laikle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. K\u0131l\u0131f k\u0131yafet devrimi yapt\u0131lar.<\/p>\n Bu reformlara her iki \u00fclkede de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan pek olmad\u0131; say\u0131lar\u0131 az olmakla birlikte muhalif olanlar da \u00e7ok a\u011f\u0131r cezalara \u00e7apt\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u0130ran 1940\u2019ta, T\u00fcrkiye 1946 y\u0131l\u0131nda parlamenter demokrasiye ge\u00e7ti.<\/p>\n \u0130ran\u2019da 1951\u2019de, T\u00fcrkiye\u2019de 1960\u2019ta “milliyet\u00e7i\/ulusalc\u0131 solcu” askerler darbe yapt\u0131.<\/p>\n \u0130ran\u2019da ba\u015fta petrol olmak \u00fczere millile\u015ftirmeler ya\u015fan\u0131rken, T\u00fcrkiye de d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131ld\u0131, yabanc\u0131 sermayeyi kabul etti.<\/p>\n CIA, \u0130ran\u2019daki darbeci Musadd\u0131k\u2019\u0131 y\u0131kt\u0131. Yerine tekrar \u015eah R\u0131za Pehlevi\u2019yi getirdi. \u015eah b\u00fct\u00fcn partileri kapatt\u0131, liderlerini hapsetti.<\/p>\n T\u00fcrkiye, 1961\u2019de demokrasiye d\u00f6nd\u00fc, se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar, her iki \u00fclkede de sol, milliyet\u00e7i ve \u0130slamc\u0131 hareketin ivme kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem oldu.<\/p>\n Ayn\u0131 d\u00f6nemde her iki \u00fclkenin siyasi ve iktisadi olarak d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131. ABD “abi” rol\u00fcndeydi. D\u00fc\u015fman ise kom\u00fcnizmdi.<\/p>\n Her iki \u00fclke de solcular\u0131n\u0131 ezmek, yok etmek i\u00e7in her yola ba\u015fvurdu. Devlet g\u00fc\u00e7leri, sola kar\u015f\u0131 di\u011fer g\u00fc\u00e7lerle ittifak yapt\u0131.<\/p>\n Sol muhalefetin ezildi\u011fi d\u00f6nemde \u0130slamc\u0131 hareketler g\u00fc\u00e7lendi. Burada meseleye daha geni\u015f a\u00e7\u0131dan bak\u0131p, 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n son d\u00f6nemini bir hat\u0131rlayal\u0131m.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi, Afganistan\u2019a girmi\u015fti.<\/p>\n ABD\u2019nin kontrol\u00fcndeki \u015eah, \u0130ran\u2019\u0131 terk etmi\u015fti. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fcy\u00fck bir sol dalga vard\u0131.<\/p>\n So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6neminde siz ABD\u2019nin yerinde olsan\u0131z ne yapars\u0131n\u0131z?<\/p>\n \u0130ran\u2019da Sovyetler Birli\u011fi yanl\u0131s\u0131 solculara kar\u015f\u0131 mollalar\u0131 desteklediler.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri darbesini yapt\u0131r\u0131p, \u0130slamc\u0131lar\u0131 kuvvetlendirerek solu ezdirdiler.<\/p>\n ABD, \u015eah\u2019tan umudunu kesince mollalar\u0131 destekledi. \u0130ran\u2019da mollalar\u0131 yok etmek isteyen askerlerin elini kolunu ba\u011flad\u0131.<\/p>\n \u015eah R\u0131za Pehlevi, \u00f6lmeden birka\u00e7 hafta \u00f6nce, “Amerika ve \u0130ngiltere yerine muhalefeti yok etmek isteyen askerleri dinleseydim, \u00fclkeyi terk etmek zorunda kalmazd\u0131m” diye a\u00e7\u0131klama yapt\u0131.<\/p>\n ABD, Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni \u0130slam \u00fclkeleriyle ku\u015fat\u0131p i\u00e7indeki \u0130slamc\u0131 halklar\u0131 ayakland\u0131rarak y\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 hesapl\u0131yordu.<\/p>\n Bu nedenle \u0130ranl\u0131 subaylara hep engel oldu.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin: \u015eah gittikten sonra, \u00fclkenin ba\u015f\u0131nda kalan sosyal demokrat Ba\u015fbakan Bahtiyar “\u0130slam Cumhuriyeti\u2019ne izin vermeyece\u011fim” diyordu.<\/p>\n Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Karabagi, Bahtiyar\u2019\u0131 destekliyordu.<\/p>\n Bahtiyar, ABD ve \u0130ngiltere\u2019ye dan\u0131\u015ft\u0131. Tabii ki destek alamad\u0131.<\/p>\n Mollalar \u015fansl\u0131yd\u0131; d\u00fcnya siyasal konjonkt\u00fcr\u00fc onlar\u0131n lehineydi.<\/p>\n Sonunda Humeyni, Tahran\u2019a geldi. Yerle\u015fti\u011fi “Refah Okulu”nda, liberal-\u0130slamc\u0131 Mehdi Bazargan\u2019\u0131 Ba\u015fbakan ilan etti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. ABD ve Avrupa bu “\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slamc\u0131” atamadan mutlu oldu.<\/p>\n Ancak mollalar g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e iktidara yerle\u015fti.<\/p>\n Son hedefleri, halk\u0131n oylar\u0131yla Cumhurba\u015fkan\u0131 olan liberal M\u00fcsl\u00fcman Beni Sadr idi.<\/p>\n Askerler bu kez Beni Sadr\u2019\u0131n imdad\u0131na yeti\u015ftiler; darbe yapabileceklerini s\u00f6ylediler. Sadr darbe istemedi ve yurtd\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7mak zorunda kald\u0131.<\/p>\n Mollalar iktidara yerle\u015fti. “Il\u0131ml\u0131 \u0130slam” istemiyorlard\u0131!<\/p>\n Destek Esnaftan<\/strong><\/p>\n \u0130ran tarihine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, mollalar\u0131n devlete kar\u015f\u0131 ayakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. Sadece 1963\u2019te \u015eah, mali kaynaklar\u0131n\u0131 yok etti\u011fi i\u00e7in ilk protesto eylemini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015flerdi. Bu nedenle Humeyni, T\u00fcrkiye\u2019ye s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015fti.<\/p>\n Durum asl\u0131nda bizim Nak\u015fibendiler\u2019e benziyor, onlar da hep devletin yan\u0131nda olmu\u015flard\u0131. Neyse…<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketler ile \u0130ran\u2019daki mollalar\u0131 destekleyen g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda benzerlikler var m\u0131yd\u0131?<\/p>\n Yap\u0131sal farkl\u0131l\u0131klar olsa da taban ayn\u0131yd\u0131:<\/p>\n Mollalar\u0131n \u00fclke i\u00e7inde en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7isi, i\u00e7 ticaretin \u00fc\u00e7te ikisini, ihracat\u0131n \u00fc\u00e7te birini elinde tutan ve geleneksel de\u011ferlerin savunucusu Bazar esnaf\u0131yd\u0131.<\/p>\n Mollalar ayr\u0131ca liberal-burjuva \u00e7evrelerinden de destek g\u00f6rd\u00fc. Bunun sebebi, \u00f6zerklik i\u00e7in harekete ge\u00e7en Azeri, K\u00fcrt, Beluciler gibi etnik unsurlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131n hemen ezilmesi talebiydi.<\/p>\n Ve tabii, din adamlar\u0131n\u0131n siyasal \u00f6rg\u00fctlenme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck dayana\u011f\u0131 ise, cami komiteleriyle girdikleri yoksul mahallelerdi. Camiler cihat birliklerinin h\u00fccre evleriydi. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6ncesinin solcu varo\u015f mahallelerinin yoksullar\u0131 ak\u0131n ak\u0131n mollalar\u0131n arkas\u0131ndan y\u00fcr\u00fcyordu art\u0131k.<\/p>\n \u015eimdi tekrar ba\u015fa d\u00f6n\u00fcp soral\u0131m: T\u00fcrkiye, \u0130ran\u2019a benziyor mu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Benim ad\u0131m Bahman Nirumand. \u0130ranl\u0131 bir gazeteci-yazar\u0131m.\u015eah\u2019\u0131n devrilmesinde aktif rol oynayanlardan\u0131m.Ve ayn\u0131 zamanda mollalar\u0131n, demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirece\u011fine inanan milyonlarca solcu, demokrat, liberal ve milliyet\u00e7i insandan biriyim. Evet, Humeyni yery\u00fcz\u00fcnde cenneti vaat etti bize. Demokrasi gelecek, kimse fikirleri ve siyasal g\u00f6r\u00fc\u015fleri y\u00fcz\u00fcnden tutuklanmayacak, i\u015fkence yap\u0131lmayacak, kad\u0131nlara e\u015fit haklar verilecek, giyim serbest olacakt\u0131. \u015eah\u2019\u0131 devirdikten sonra […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4619","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-dunya"},"yoast_head":"\n
Referandum oyunu<\/strong><\/p>\n
Ye\u015fil ku\u015fak projesi<\/strong><\/p>\n