![](\"http:\/\/img1.loadtr.com\/b-266298-lenin.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Enternasyonal Yeniden Nas\u0131l Canland\u0131r\u0131labilir <\/span><\/strong><\/p>\n Alman sosyal-demokrasisi, \u00e7ok uzun y\u0131llar boyunca t\u00fcm d\u00fcnya sosyal-demokrasisi i\u00e7in oldu\u011fundan daha fazla, Rus sosyal-demokrasisi i\u00e7in \u00f6rnek olmu\u015ftur. Bu nedenle, ki\u015fi, Alman sosyal-demokrasisine kar\u015f\u0131 tutumunu \u00e7ok kesin bi\u00e7imde tan\u0131mlamad\u0131k\u00e7a, \u015fimdilerde s\u00fcregelen sosyal-yurtseverli\u011fe ya da “sosyalist” \u015fovenizme kar\u015f\u0131 ak\u0131ll\u0131ca, yani ele\u015ftirici bir davran\u0131\u015f i\u00e7inde olamaz. Alman sosyal-demokrasisi ge\u00e7mi\u015fte neydi? Bug\u00fcn nedir? Gelecekte ne olacak?<\/p>\n Bu sorulardan ilkine, K Kautsky’nin 1909’da yazd\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok Avrupa diline \u00e7evrilmi\u015f bro\u015f\u00fcr\u00fcnde, Der Weg zur Macht’da bir yan\u0131t bulunabilir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n hedeflerini en tam bi\u00e7imde ortaya koyan bu bro\u015f\u00fcr, Alman sosyal-demokratlar\u0131 i\u00e7in (umut verici olu\u015flar\u0131 nedeniyle) \u00e7ok yararl\u0131yd\u0131, \u00fcstelik \u0130kinci Enternasyonalin en se\u00e7kin yazar\u0131n\u0131n kaleminden [sayfa 163] \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bro\u015f\u00fcr\u00fc, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131nt\u0131lara inerek an\u0131msataca\u011f\u0131z; unutulan o \u00fclk\u00fcler \u015fimdi s\u0131k s\u0131k y\u00fczs\u00fczce bir yana b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu an\u0131msatma hayli yararl\u0131 olacak.Sosyal-demokrasi, yaln\u0131zca buharl\u0131 makinenin bir devrim olmas\u0131 anlam\u0131nda de\u011fil, ama “bir ba\u015fka anlamda da” (bro\u015f\u00fcr\u00fcn ilk t\u00fcmcesinde belirtildi\u011fi gibi) “devrimci bir parti”dir. Sosyal-demokrasi, siyasal iktidar\u0131 proletaryan\u0131n ele ge\u00e7irmesini ister, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ister. Kautsky, “devrimden ku\u015fku duyanlara” alaylar ya\u011fd\u0131rarak \u015f\u00f6yle der: “Herhangi bir \u00f6nemli harekette ve ayaklanmada, ku\u015fku yok ki, yenilgi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesaba katmal\u0131y\u0131z. Sava\u015ftan \u00f6nce, ancak bir budala, yenece\u011finden kesinlikle emin olabilir.” Ne var ki, zafer olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek de “davam\u0131za do\u011frudan do\u011fruya ihanet” olur. Bir sava\u015fla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak devrim, der Kautsky, hem sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, hem sava\u015f ard\u0131ndan olas\u0131d\u0131r. Keskinle\u015fen uzla\u015fmaz s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tam hangi anda devrime yola\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 kestirmek olanaks\u0131zd\u0131r, ama diye s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr yazar s\u00f6z\u00fcn\u00fc, “olduk\u00e7a kesinlikle s\u00f6yleyebilirim ki, sava\u015f\u0131n, ard\u0131ndan s\u00fcr\u00fckleyip getirdi\u011fi devrim, ya sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, ya hemen ondan sonra patlayacakt\u0131r”; biraz daha ilerde, “sosyalizme bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ilerleyi\u015f” teorisinden daha baya\u011f\u0131 hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 okuruz. “\u0130ktisadi gereksinmelerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 iradenin zay\u0131flamas\u0131 demektir, yollu d\u00fc\u015f\u00fcnceden daha hatal\u0131 bir \u015fey yoktur” der. “\u0130rade, bir sava\u015f\u0131m arzusu olarak, her \u015feyden \u00f6nce sava\u015f\u0131m\u0131n bedeliyle, ikincisi kudret duygusuyla ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de ger\u00e7ek kudretle belirlenir.” Vorw\u00e4rts, Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131’na Engels’in yazd\u0131\u011f\u0131 \u00fcnl\u00fc Giri\u015f’i oport\u00fcnizmin \u00f6rne\u011fi gibi g\u00f6stermek istedi\u011fi zaman, Engels \u00e7ok \u00f6fkelenmi\u015f ve kendisinin, “fiyat\u0131 ne olursa olsun yasall\u0131\u011fa tapan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ki\u015fi oldu\u011fu” san\u0131s\u0131n\u0131 uyand\u0131racak bu yay\u0131n\u0131 utanmazca olarak nitelemi\u015fti.[75] “Devlet iktidar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in bir sava\u015f\u0131m d\u00f6nemine girmekte oldu\u011fumuzu g\u00f6steren bir\u00e7ok neden var” diye devam ediyor Kautsky. Bu sava\u015f\u0131m \u00e7ok uzun y\u0131llar boyu s\u00fcrebilir. Ne kadar s\u00fcrece\u011fini bilemiyoruz, ama “bu sava\u015f\u0131m, her olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek s\u00f6yl\u00fcyorum, Bat\u0131 Avrupa’da proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc olmasa bile, proletaryan\u0131n yak\u0131n bir gelecekte dikkate de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7lenmesini sa\u011flayacakt\u0131r.” Devrimci unsurlar geli\u015fiyor, diyor Kautsky: 1895’te Almanya’daki on milyon se\u00e7menden alt\u0131 milyonu proleterdi, \u00f6zel m\u00fclkiyete ilgi [sayfa 164] duyanlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk milyondu; 1907’de \u00f6zel m\u00fclkiyete ilgi duyanlar\u0131n say\u0131s\u0131 0,03 milyon artt\u0131, proleterlerin say\u0131s\u0131ysa 1,6 milyon. “Devrimci mayalanma zaman\u0131 gelir gelmez ilerleme h\u0131z\u0131 birdenbire artar.” Sotsial-Demokrat, n\u00b0 35,12 Aral\u0131k 1914 Collected Works,vol. 21, s. 94-101.<\/p>\n A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 Notlar<\/strong><\/p>\n [75] Vorw\u00e4rt, 30 Mart 1895 tarihli say\u0131s\u0131nda, Marks’\u0131n Fransa’da S\u0131n\u0131f Sava\u015f\u0131mlar\u0131, 1848-1850 adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda Engels’in yazd\u0131\u011f\u0131 “Giri\u015f”ten bir \u00f6zet ve bir\u00e7ok al\u0131nt\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak gazete, proletaryan\u0131n devrimci rol\u00fcne ili\u015fkin olarak Engels’in \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nemli bir\u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc atlam\u0131\u015ft\u0131. Engels bu tutumu \u015fiddetle protesto etti. Kautsky’ye yollad\u0131\u011f\u0131 1 Nisan 1895 tarihli mektupta Engels \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu: “Bug\u00fcn Vorw\u00e4rt’da benim iznim al\u0131nmadan, “Giri\u015f”imden al\u0131nm\u0131\u015f ve beni, fiyat\u0131 ne olursa olsun yasall\u0131\u011fa tapan bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ki\u015fi gibi g\u00f6sterecek bi\u00e7imde budanm\u0131\u015f bir \u00f6zeti hayretle g\u00f6rd\u00fcm.” (Marks-Engels, Se\u00e7ilmi\u015f Yaz\u0131\u015fmalar, Moskova 1955, s. 568). Enternasyonal Yeniden Nas\u0131l Canland\u0131r\u0131labilir Alman sosyal-demokrasisi, \u00e7ok uzun y\u0131llar boyunca t\u00fcm d\u00fcnya sosyal-demokrasisi i\u00e7in oldu\u011fundan daha fazla, Rus sosyal-demokrasisi i\u00e7in \u00f6rnek olmu\u015ftur. Bu nedenle, ki\u015fi, Alman sosyal-demokrasisine kar\u015f\u0131 tutumunu \u00e7ok kesin bi\u00e7imde tan\u0131mlamad\u0131k\u00e7a, \u015fimdilerde s\u00fcregelen sosyal-yurtseverli\u011fe ya da “sosyalist” \u015fovenizme kar\u015f\u0131 ak\u0131ll\u0131ca, yani ele\u015ftirici bir davran\u0131\u015f i\u00e7inde olamaz. Alman sosyal-demokrasisi ge\u00e7mi\u015fte neydi? Bug\u00fcn nedir? Gelecekte […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[57],"tags":[],"class_list":["post-4622","post","type-post","status-publish","format-standard","category-vladimir-ilyic-lenin"],"yoast_head":"\n
Uzla\u015fmaz s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 k\u00f6rle\u015fmiyor, tam tersine keskinle\u015fiyor; fiyatlar art\u0131yor, emperyalist rekabet ve militarizm gemi az\u0131ya alm\u0131\u015ft\u0131r. “Yeni bir devrim \u00e7a\u011f\u0131” yakla\u015f\u0131yor. “E\u011fer devrim se\u00e7ene\u011fi silahl\u0131 bir bar\u0131\u015f d\u00f6neminin arkas\u0131nda de\u011fil de, sava\u015f\u0131n hemen arkas\u0131nda bekliyor olmasayd\u0131” vergilerin canavarca art\u0131\u015f\u0131 “devrime kar\u015f\u0131 bir se\u00e7enek olarak, \u00e7oktan sava\u015fa yola\u00e7m\u0131\u015f olurdu.” Kautsky, “bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131 kap\u0131n\u0131n e\u015fi\u011finde” diyor ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor “sava\u015f da devrim demektir.” 1891’de Engels, Almanya’da hen\u00fcz olgunla\u015fmam\u0131\u015f bir devrimden korkarken, baz\u0131 nedenlere dayanmaktayd\u0131. Ne var ki, o zamandan bu yana “durum b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015fti”. Proletarya “art\u0131k devrimin hen\u00fcz olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zedemez” (italikler Kautsky’nin). K\u00fc\u00e7\u00fck-burjuvazi kesinlikle g\u00fcvenilir de\u011fildir ve proletaryaya kar\u015f\u0131 her zamankinden daha d\u00fc\u015fmand\u0131r; ancak bir bunal\u0131m d\u00f6neminde “y\u0131\u011f\u0131n y\u0131\u011f\u0131n bizim taraf\u0131m\u0131za ge\u00e7ebilir”. As\u0131l nokta \u015fudur: sosyal- demokrasi “sars\u0131lmaz, tutarl\u0131 ve uzla\u015fmaz kalmal\u0131d\u0131r”. Devrimci bir d\u00f6neme girdi\u011fimize ku\u015fku yoktur.
Kautsky, ge\u00e7mi\u015fte, tam be\u015f y\u0131l \u00f6nce i\u015fte b\u00f6yle yaz\u0131yordu. Alman sosyal-demokrasisi buydu, daha do\u011frusu b\u00f6yle olmay\u0131 vadediyordu. Sayg\u0131 duyulacak, sayg\u0131 duyulmas\u0131 gereken sosyal-demokrasi buydu.
Bir de ayn\u0131 Kautsky’nin bug\u00fcn yazd\u0131klar\u0131na bakal\u0131m. \u0130\u015fte, “Sava\u015f Zaman\u0131 Sosyal-Demokrasisi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda yer alan (Die Neue Zeit, n\u00b0 1, 2 Ekim 1914) en \u00f6nemli ifadeler: “Partimiz, sava\u015f zaman\u0131nda nas\u0131l davran\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, sava\u015f\u0131n nas\u0131l \u00f6nlenece\u011fini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan daha seyrek tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. … Sava\u015f\u0131n ba\u015f\u0131nda, h\u00fck\u00fcmet hi\u00e7 bu kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc, partilerse hi\u00e7 bu kadar zay\u0131f olmam\u0131\u015ft\u0131r. … Sakin tart\u0131\u015fmalara en az elveri\u015fli olan zaman, sava\u015f g\u00fcnleridir. … Bug\u00fcn pratik sorun \u015fudur: ki\u015finin \u00fclkesinin zaferi ya da yenilgisi.” D\u00fc\u015fman \u00fclkelerin partileri aras\u0131nda, sava\u015fa kar\u015f\u0131 hareket konusunda bir anlay\u0131\u015fa var\u0131labilir mi? “B\u00f6yle bir \u015fey pratikte hi\u00e7 denenmemi\u015ftir. Bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n do\u011frulu\u011fundan her zaman ku\u015fku duyduk…” Frans\u0131z ve Alman sosyalistleri aras\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131k, (her ikisi de anayurdu savundu\u011funa g\u00f6re) “bir ilke ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 [sayfa 165] de\u011fil”dir… “B\u00fct\u00fcn \u00fclkelerin sosyal-demokratlar\u0131, kendi anayurtlar\u0131n\u0131 savunmakta e\u015fit hakka ya da e\u015fit y\u00fcklenime sahiptirler: hi\u00e7bir ulus, b\u00f6yle yap\u0131yor diye \u00f6tekini k\u0131namamal\u0131d\u0131r…” “Enternasyonal iflas m\u0131 etti?” “Parti, sava\u015f zaman\u0131nda parti ilkelerini do\u011frudan do\u011fruya savunmay\u0131 red mi etti?” (Ayn\u0131 say\u0131da Mehring’in sorular\u0131.) “Bu hatal\u0131 bir anlay\u0131\u015f … B\u00f6yle karamsar olmak i\u00e7in hi\u00e7bir neden yok. … Farkl\u0131l\u0131klar derin de\u011fil. … \u0130lkelerde birlik devam ediyor. … Sava\u015f zaman\u0131n\u0131n yasalar\u0131na uymamak, bizim bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n susturulmas\u0131na neden olur.” Bu yasalara uymak “bizim parti bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n, Demokles’in k\u0131l\u0131c\u0131 olan \u015fu Sosyalizmle Sava\u015f Yasas\u0131 s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ve o zamanki gibi ufak miktarda, parti ilkelerini savunmaktan vazge\u00e7mek demektir.”
Bu sat\u0131rlar\u0131 yaz\u0131n\u0131n asl\u0131ndan bile bile aktard\u0131k, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle \u015feylerin yaz\u0131labilece\u011fine inanmak g\u00fc\u00e7. Bug\u00fcnk\u00fc gibi bir Avrupa sava\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 var diye, genel olarak sosyalizmden ve (\u00f6rne\u011fin Stuttgart’ta ve \u00f6zellikle Basle’da) oybirli\u011fiyle kabul edilmi\u015f Enternasyonal kararlar\u0131ndan \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc \u00f6rtmek i\u00e7in ba\u015fvurulan b\u00f6ylesine tats\u0131z bir ka\u00e7ama\u011f\u0131, ger\u00e7eklerden b\u00f6ylesine utan\u00e7 verici bir uzakla\u015fmay\u0131, b\u00f6ylesine s\u00fcsl\u00fc-p\u00fcsl\u00fc bir baya\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131 (d\u00fcped\u00fcz d\u00f6nek olanlar\u0131nkiler d\u0131\u015ftalan\u0131rsa) yaz\u0131nda bulmak g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Kautsky’nin iddialar\u0131n\u0131 ciddiye alsak ve tahlile \u00e7al\u0131\u015fsayd\u0131k, okurlara sayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmi\u015f olurduk. E\u011fer Avrupa sava\u015f\u0131, basit, “k\u00fc\u00e7\u00fck” bir Yahudi aleyhtar\u0131 genel k\u0131r\u0131mdan bir\u00e7ok y\u00f6nde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyorsa, b\u00f6yle bir Avrupa sava\u015f\u0131na kat\u0131lmaktan yana olan “sosyalist” savlar da, Yahudi aleyhtar\u0131 bir genel k\u0131r\u0131ma kat\u0131lmaktan yana olan “demokratik” kan\u0131tlarla tam bir benzerlik g\u00f6steriyor. Ki\u015fi, genel k\u0131r\u0131mdan yana olan kan\u0131tlar\u0131 tahlil etmez; yazarlar\u0131n\u0131, s\u0131n\u0131f bilinci ta\u015f\u0131yan i\u015f\u00e7ilerin g\u00f6z\u00fcnde rezil etmek i\u00e7in o t\u00fcr kan\u0131tlar\u0131 yaln\u0131zca ortaya kor.
Ama okur, \u0130kinci Enternasyonalin \u00f6nde gelen otoritesi, bir zamanlar, bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtilen g\u00f6r\u00fc\u015fleri savunmu\u015f bir yazar, d\u00f6nek olmaktan da beter bir \u00e7ukura nas\u0131l oldu da batt\u0131, diye soracakt\u0131r. Belki de bilin\u00e7sizce, olup bitenlerde ola\u011fan-d\u0131\u015f\u0131 bir \u015fey g\u00f6rmeyenler “ba\u011f\u0131\u015flay\u0131p unutma”n\u0131n g\u00fc\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler, yani konuya d\u00f6neklerin g\u00f6z\u00fcyle bakanlar bunu anlayamaz, diye yan\u0131t veririz. Ancak ciddi olarak ve i\u00e7tenlikle sosyalist inan\u00e7lar ta\u015f\u0131yanlar ve bu yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda belirtilen g\u00f6r\u00fc\u015fleri ta\u015f\u0131yanlar, “Vorw\u00e4rts’\u0131n [sayfa 166] \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” (Paris Golos’da Martov’un s\u00f6z\u00fc), “Kautsky’nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” duymaktan \u015fa\u015f\u0131rmayacaklard\u0131r. Tarihin d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131nda bireylerin siyasal iflas\u0131, pek az g\u00f6r\u00fclen olaylardan de\u011fildir. Yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck hizmetlere kar\u015f\u0131n Kautsky, hi\u00e7bir zaman, b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlarda hemen sava\u015fkan marksist bir tutum tak\u0131nan ki\u015filer aras\u0131nda olmam\u0131\u015ft\u0131r (millerandizm[76] sorunundaki yalpalamalar\u0131n\u0131 an\u0131msay\u0131n).
\u015eimdi i\u00e7inde bulundu\u011fumuz zaman, b\u00f6yle bir zamand\u0131r. “\u00d6nce siz ate\u015f edin bay Burjuvalar!”[77] diye yazm\u0131\u015ft\u0131r Engels 1891’de, biz devrimcilerin s\u00f6z\u00fcmona bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, anayasal geli\u015fim d\u00f6neminde burjuva yasalc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanmam\u0131z\u0131 \u00e7ok do\u011fru olarak savunmu\u015ftur. Engels’in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc apa\u00e7\u0131kt\u0131: Biz s\u0131n\u0131f bilinci ta\u015f\u0131yan i\u015f\u00e7iler, diyordu, ikinci ate\u015f eden olaca\u011f\u0131z; burjuvazinin, kendi koydu\u011fu yasal temeli y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada kur\u015funa (i\u00e7 sava\u015fa) oyla kar\u015f\u0131l\u0131k vermek bizim yarar\u0131m\u0131zad\u0131r. 1909’da Kautsky, Avrupa’da devrimin art\u0131k olgunla\u015fmam\u0131\u015f say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve sava\u015f\u0131n devrim demek oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi zaman, b\u00fct\u00fcn devrimci sosyal-demokratlar\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z kabul ettikleri bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc dile getiriyordu.
Ancak “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l” y\u0131llar, geride iz b\u0131rakmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7ip gitmedi. O y\u0131llar zorunlu olarak b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde oport\u00fcnizme yola\u00e7t\u0131 ve bu oport\u00fcnizmi, parlamenter, i\u015f\u00e7i birlikleri \u00f6nderleri, gazeteciler ve \u00f6teki “\u00f6nderler” aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131. Avrupa’da, oport\u00fcnizme kar\u015f\u0131 \u015fu ya da bu bi\u00e7imde, uzun, inat\u00e7\u0131 bir sava\u015f\u0131m\u0131n verilmedi\u011fi, devrimci proletaryay\u0131 zay\u0131flatmak ve yozla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7abalayan t\u00fcm burjuvazinin oport\u00fcnizmi binbir bi\u00e7imde desteklemedi\u011fi herhangi bir \u00fclke yoktur. Bundan onbe\u015f y\u0131l \u00f6nce, Bernstein tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda, ayn\u0131 Kautsky, e\u011fer oport\u00fcnizm bir duygu olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p bir e\u011filim haline d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrse \u00e7abucak b\u00f6l\u00fcnmeye yola\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Rusya’da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n sosyal- demokrat partisini yaratan eski 1skra,[78] 1901’in ba\u015flar\u0131nda “Yirminci Y\u00fczy\u0131l\u0131n E\u015fi\u011finde” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da,18. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimci s\u0131n\u0131f\u0131 burjuvazi gibi, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n da kendi jirondenleri ile montanyarlar\u0131[79] oldu\u011funu belirtmi\u015fti. Avrupa sava\u015f\u0131, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir tarihsel bunal\u0131md\u0131r, yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Her bunal\u0131m gibi sava\u015f da, ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn pe\u00e7esini y\u0131rtarak, b\u00fct\u00fcn anla\u015fmalar\u0131 reddederek, b\u00fct\u00fcn koku\u015fmu\u015f, soysuzla\u015fm\u0131\u015f otoritelerin burnunu k\u0131rarak, k\u00f6k\u00fc derinlerde olan kar\u015f\u0131tl\u0131klar\u0131 [sayfa 167] a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, y\u00fczeye \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. (Yeri gelmi\u015fken s\u00f6yleyelim, bu, b\u00fct\u00fcn bunal\u0131mlar\u0131n yararl\u0131 ve ilerici y\u00f6n\u00fcd\u00fcr. Bunu, ancak, “bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l evrim”in kal\u0131n kafal\u0131 yanda\u015flar\u0131 anlayamaz.) Yirmi- be\u015f ya da k\u0131rkbe\u015f y\u0131ll\u0131k (hesaplaman\u0131n 1870’den ya da 1889’dan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na bakarak) \u00f6mr\u00fc boyunca, sosyalizmin etkisini geni\u015fletmekte ve sosyalist g\u00fc\u00e7lere, ilk, ba\u015flang\u0131\u00e7 ve temel \u00f6rg\u00fct\u00fc vermekte \u00e7ok \u00f6nemli ve yararl\u0131 bir i\u015f g\u00f6ren \u0130kinci Enternasyonal tarihsel rol\u00fcn\u00fc oynam\u0131\u015f, von Kluck’lar taraf\u0131ndan oldu\u011fundan \u00e7ok oport\u00fcnizm taraf\u0131ndan alt edilmi\u015f, g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmi\u015ftir. B\u0131rakal\u0131m \u00f6l\u00fcler, \u00f6l\u00fclerini g\u00f6ms\u00fcn. B\u0131rakal\u0131m bo\u015f kafal\u0131 ukalalar (e\u011fer \u015fovenistlerle oport\u00fcnistlerin entrikac\u0131 u\u015faklar\u0131 de\u011filse), sanki kar\u015f\u0131m\u0131zda, \u0130van Nikiforovi\u00e7’i “budala” diye adland\u0131ran ve dostlar\u0131 taraf\u0131ndan d\u00fc\u015fman\u0131yla bar\u0131\u015fmas\u0131 istenen bir \u0130van \u0130vanovi\u00e7 varm\u0131\u015f gibi,[80] Vandervelde’yle Sembat’\u0131, Kautsky ve Haase’yle biraraya getirmeye \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar. Enternasyonalizm demek, ayn\u0131 masa \u00e7evresinde oturmak ve ger\u00e7ek enternasyonalizmin, “anayurdu savunma” ad\u0131na, Alman burjuvazisinin Frans\u0131z i\u015f\u00e7ileri kur\u015funlama \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 Alman sosyalistlerin, Frans\u0131z burjuvazisinin Alman i\u015f\u00e7ileri kur\u015funlama \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 da Frans\u0131z sosyalistlerin hakl\u0131 g\u00f6stermesinden ibaret oldu\u011funu sanan ki\u015filerin yazd\u0131\u011f\u0131, dava vekillerine \u00f6zg\u00fc, ikiy\u00fczl\u00fc kararlar almak demek de\u011fildir. Enternasyonal, bu ciddi g\u00fcnlerde, sosyalist enternasyonalizmi eylemde savunabilecek, yani kuvvetlerini biraraya toplayarak, kendi “anayurtlar\u0131”n\u0131n egemen s\u0131n\u0131flar\u0131yla h\u00fck\u00fcmetlerine “kur\u015fun atma s\u0131ras\u0131 kendisine gelecek” ki\u015filerin (\u00f6nce ideolojik, sonra da zaman i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctsel olarak) biraraya gelmesidir. Bu kolay bir i\u015f de\u011fildir; \u00e7ok fazla haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zveriyi gerektirir; zaman zaman terslikler olacakt\u0131r. Kolay bir i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki, bu i\u015fi g\u00f6rmeyi arzu eden ve \u015fovenistlerle ve sosyal-\u015fovenizmin savunucular\u0131yla ili\u015fkileri tam koparmaktan korkmayanlar taraf\u0131ndan birlikte yerine getirilmelidir.
\u015eovenist olmayan, sosyalist bir enternasyonalin, riyadan uzak, i\u00e7ten bir bi\u00e7imde yeniden kurulmas\u0131 i\u00e7in Pannekoek gibi ki\u015filer herkesten \u00e7ok \u00e7aba harc\u0131yorlar. “Enternasyonalin \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda Pannekoek \u015f\u00f6yle diyordu: “E\u011fer \u00f6nderler, aralar\u0131ndaki ayr\u0131l\u0131klar\u0131 kabaca onarmak i\u00e7in biraraya gelirlerse, bunun hi\u00e7bir \u00f6nemi olmayacakt\u0131r.”
\u0130zin verirseniz, ger\u00e7ekleri a\u00e7\u0131k y\u00fcrekle belirtelim; sava\u015f, [sayfa 168] yar\u0131n de\u011filse \u00f6b\u00fcr g\u00fcn bizi b\u00f6yle yapmaya mutlaka zorlayacak. Enternasyonal sosyalizm i\u00e7inde \u00fc\u00e7 ak\u0131m var: (1) S\u00fcrekli olarak oport\u00fcnist bir siyaset g\u00fcden \u015fovenistler; (2) b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde kendi seslerini duyurmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan ve i\u00e7 sava\u015fa y\u00f6nelik devrimci \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00f6netebilen tutarl\u0131 oport\u00fcnizm d\u00fc\u015fmanlar\u0131 (oport\u00fcnistler bunlar\u0131n \u00e7o\u011funu yenik d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, ama “yenilen ordular \u00e7abuk \u00f6\u011frenir”); (3) bug\u00fcnk\u00fc durumda oport\u00fcnistlerin izinden y\u00fcr\u00fcyen ve hemen neredeyse bilimsel olarak ve marksist (aynen!) y\u00f6ntemi kullanarak yapt\u0131klar\u0131, oport\u00fcnizmi hakl\u0131 g\u00f6stermeye d\u00f6n\u00fck ikiy\u00fczl\u00fc \u00e7abalar\u0131yla proletaryaya en b\u00fcy\u00fck zarar\u0131 veren kafas\u0131 karmakar\u0131\u015f\u0131k, sa\u011fa-sola yalpalayan ki\u015filer. Bu sonuncu ak\u0131m i\u00e7inde yer alanlardan baz\u0131lar\u0131 kurtar\u0131l\u0131p sosyalizme d\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilir. Ancak bu, birinci ak\u0131mla tam ve kesin bir ayr\u0131l\u0131k siyasetiyle olabilir; sava\u015f kredileri oylamas\u0131n\u0131, “ata topraklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131”n\u0131, “sava\u015f zaman\u0131 yasalar\u0131na boyun e\u011fi\u015fi”, yaln\u0131z yasal yollarla yetinme isteklili\u011fini ve i\u00e7 sava\u015f\u0131n reddedilmesini hakl\u0131 g\u00f6sterenlerle tam ve kesin bir ayr\u0131l\u0131k siyasetiyle olabilir. Ancak bunun gibi bir siyaset g\u00fcdenler ger\u00e7ekten sosyalist enternasyonali kuruyorlar. Bize gelince, merkez y\u00f6netim kurulunun Rus Collegyumuyla ve St. Petersburg’daki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin \u00f6nde gelen unsurlar\u0131yla ba\u011flant\u0131 kuran, onlarla fikir al\u0131\u015f-veri\u015finde bulunan ve ana noktalarda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finde oldu\u011fumuz sonucuna varan bizler, merkez yay\u0131n organ\u0131n\u0131n yaz\u0131kurulu olarak, partimiz ad\u0131na, ancak bu y\u00f6nde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n parti \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve sosyal- demokratik \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011funu ilan edebilecek bir durumda bulunuyoruz.
Alman sosyal-demokrat hareketi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcnme d\u00fc\u015f\u00fcncesi, “al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131”yla, bir\u00e7ok ki\u015fiye kayg\u0131 verici bir \u015fey gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ne var ki, nesnel durum, ya al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k \u015feyin olaca\u011f\u0131n\u0131 (her \u015fey bir yana, Adler’le Kautsky, Temmuz 1914’te Enternasyonal Sosyalist B\u00fcronun[81] son toplant\u0131s\u0131nda, mucizeye, bu nedenle de bir Avrupa sava\u015f\u0131na inanmad\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylediler) ya da bir zamanlar Alman sosyal-demokrasisi diye bilinen \u015feyin ac\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde eriyip \u00e7\u00fcr\u00fcmesine tan\u0131k olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steriyor. Sonu\u00e7 olarak, (eski) Alman sosyal-demokratlara “g\u00fcvenmeye” \u00e7ok fazla e\u011filim g\u00f6sterenlere an\u0131msatmak isteriz ki, bir\u00e7ok konuda bizim kar\u015f\u0131m\u0131zda olan ki\u015filer, b\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcnmenin ger\u00e7ek oldu\u011fu [sayfa 169] d\u00fc\u015f\u00fcncesine ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Golos’ta Martov’un \u015fu sat\u0131rlar\u0131 yazmas\u0131 bu y\u00fczdendir: “Vorw\u00e4rts \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. … S\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131ktan reddeden bir sosyal-demokrasi, ger\u00e7ekleri oldu\u011fu gibi kabul eder, \u00f6rg\u00fct\u00fc ge\u00e7ici olarak da\u011f\u0131t\u0131r, organlar\u0131n\u0131 kapat\u0131rsa daha iyi eder.” Bir raporunda Plehanov’un, Golos’taki bir al\u0131nt\u0131ya g\u00f6re \u015f\u00f6yle demesi bundand\u0131r: “Ben b\u00f6l\u00fcnmelere \u00e7ok fazla kar\u015f\u0131y\u0131m, ama \u00f6rg\u00fct\u00fcn birli\u011fi u\u011fruna ilkeler kurban ediliyorsa, o zaman b\u00f6l\u00fcnme sahte bir birlikten ye\u011fdir.” Plehanov, Alman radikalleri kastediyordu; Almanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki \u00e7\u00f6p\u00fc g\u00f6r\u00fcyor, kendi g\u00f6z\u00fcndeki merte\u011fi g\u00f6rm\u00fcyor. Bu onun ki\u015fisel \u00f6zelli\u011fidir. Son on y\u0131ldan bu yana, Plehanov’un, teoride radikal, pratikte oport\u00fcnist olmas\u0131na art\u0131k al\u0131\u015ft\u0131k. Ama b\u00f6ylesine “gariplikleri” olan ki\u015filer bile, Almanlar aras\u0131ndaki bir b\u00f6l\u00fcnmeden s\u00f6zetmeye ba\u015flarlarsa, onun alt\u0131nda bir \u015feyler var demektir. [sayfa 170]<\/p>\n
Engels, “Giri\u015f”in tam olarak yay\u0131nlanmas\u0131nda \u0131srar etti. \u00d6ns\u00f6z 1895’te Die Neue Zeit’da baz\u0131 k\u0131saltmalarla yay\u0131nland\u0131. Bu k\u0131saltmalar\u0131 Alman Sosyal-Demokrat Partisi istemi\u015fti. Alman Sosyal Demokrat Partisinin \u00f6nderleri, kendi reformculuklar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in, daha sonra, Engels’in bu k\u0131saltarak yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 \u00f6ns\u00f6z\u00fcn\u00fc, Engels’in devrimi, silahl\u0131 ayaklanmay\u0131, barikat \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 reddetti\u011finin kan\u0131t\u0131 gibi g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131lar. “Giri\u015f”in tam metni ilk kez 1955’te Sovyetler Birli\u011fi’nde yay\u0131nland\u0131. (Bkz. Marks-Engels, Se\u00e7me Yap\u0131tlar, Cilt: 1, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara 1976, s. 226-248). -164
[76] Miledandizm. – Ad\u0131n\u0131, Frans\u0131z “sosyalist”i Millerand’dan alan oport\u00fcnist bir e\u011filim. Millerand 1899’da gerici burjuva Frans\u0131z h\u00fck\u00fcmetine kat\u0131lm\u0131\u015f ve burjuvazinin kendisiyasetini g\u00fctmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015ftu.
Sosyalistlerin burjuva h\u00fck\u00fcmetlerine kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmamalar\u0131 sorunu, \u0130kinci Enternasyonalin 1900’de Paris’te yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Kongre, Kautsky’nin uzla\u015ft\u0131rmac\u0131, orta yolcu \u00f6nerisini kabul etti. \u00d6neri sosyalistlerin burjuva h\u00fck\u00fcmetlere kat\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131n\u0131yor, ancak baz\u0131 “istisnai” durumlarda b\u00f6yle bir kat\u0131lmaya izin veriyordu. Frans\u0131z sosyalistleri, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda burjuva h\u00fck\u00fcmete kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in bu “istisna” ko\u015fuluna sar\u0131ld\u0131lar. -167.
[77] Bkz. F. Engels, Socialism in Germany (Almanya’da Sosyalizm), Kesim I. -167.
[78] Iskra – 1900 y\u0131l\u0131nda Lenin taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan b\u00fct\u00fcn Rusya \u00e7ap\u0131nda ilk illegal Marksist gazete. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinde tayin edici bir rol oynad\u0131.
Iskra’n\u0131n ilk say\u0131s\u0131 1900 Aral\u0131\u011f\u0131nda Leipzig’de yay\u0131nland\u0131. Daha sonraki say\u0131lar M\u00fcnih, Londra ve Cenevre’de bas\u0131ld\u0131. Iskra’nin yaz\u0131 kurulu V. I. Lenin, G. V. Plehanov, Y. O. Martov, P. B. Akselrod, A. N. Potresov ve V. I. Zasuli\u00e7’ten meydana geliyordu. Asl\u0131nda, Lenin gazetenin ba\u015fyazar\u0131 ve y\u00f6neticisiydi.
Iskra, Parti kadrolar\u0131n\u0131n toplant\u0131 ve e\u011fitim merkezi oldu. Lenin’in inisiyatifi ve do\u011frudan do\u011fruya kat\u0131lmas\u0131yla, Iskra yaz\u0131 kurulu bir Parti program\u0131 tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlad\u0131 ve 1903 Temmuz A\u011fustos aylar\u0131nda toplanan Rusya Sosyal-Demokrat \u0130\u015f\u00e7i Partisinin \u0130kinci Kongresinin haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bu kongre, Rusya’da ger\u00e7ekten devrimci, Marksist bir partinin temelini att\u0131. Ama kongreden hemen sonra Me\u015fevikler Iskra’n\u0131n denetimini ele ge\u00e7irdiler. 52. say\u0131s\u0131ndan itibaren gazete devrimci Marksizmin organ\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. Lenin, eski, devrimci gazeteden (52. say\u0131ya kadar) ay\u0131rdetmek i\u00e7in ona yeni, oport\u00fcnist Iskra ad\u0131n\u0131 verdi. -167.
[79] Jirondenler ve Montanyarlar. – 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru ger\u00e7ekle\u015ftirilen Frans\u0131z burjuva devrimindeki iki siyasal burjuva grubu. Burjuvazinin daha kararl\u0131 temsilcilerine, yani o g\u00fcnlerin devrimci s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n temsilcilerine montanyarlar (da\u011fl\u0131lar) ya da jakobenler ad\u0131 verilmi\u015fti. Montanyarlar feodal d\u00fczenin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan yanayd\u0131lar. Jirodenler ise, kar\u015f\u0131-devrimle devrim aras\u0131nda yalpalad\u0131lar, siyasetleri monar\u015fiyle uzla\u015fma siyasetiydi. -167.
[80] \u0130van \u0130vanovi\u00e7 ve \u0130van Nikiforovi\u00e7. – Gogol’un, \u0130van \u0130vonavi\u00e7’le \u0130van Nikiforovi\u00e7 Nas\u0131l Bozu\u015ftu? adl\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn iki kahraman\u0131. Ta\u015fral\u0131 bu iki toprak sahibi aras\u0131ndaki kavga hi\u00e7 yoktan ba\u015flar ve b\u00fct\u00fcp t\u00fckenmeksizin s\u00fcr\u00fcp gider. -168.
[81] Enternasyonal Sosyalist B\u00fcro. – \u0130kinci Enternasyonalin 1900 Paris kongresi karar\u0131yla kurulan y\u00f6netim kurulu. Lenin, 1905’ten itibaren, RSD\u0130P temsilcisi olarak B\u00fcronun \u00fcyesiydi. -169.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"