![](\"http:\/\/img120.imageshack.us\/img120\/8624\/sosyalizminalfabesibr3.jpg\")
1. SINIF M\u00dcCADELES\u0130
Zengin veya yoksul, g\u00fc\u00e7l\u00fc veya zay\u0131f, siyah, beyaz, sar\u0131 veya esmer olsun, insa’nlar her yerde ya\u015famak i\u00e7in gereksindikleri \u015feyleri \u00fcretmek ve bunlar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemine kapitalizm denir. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00f6teki \u00fclkelerinde ayn\u0131 sistem vard\u0131r.
Ekmek, giyecek, konut, otomobil, radyo, gazete, ila\u00e7, okul ve di\u011fer her \u015feyi \u00fcretmek ve da\u011f\u0131tmak i\u00e7in \u015fu iki esas unsurun bulunmas\u0131 gerekir:
1. Toprak, madenler, hammaddeler, makineler, fabrikalar \u2013 yani iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n “\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131” diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u015feyler.
2. Emek \u2013 gerekli mallar\u0131 meydana getirmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7lerini ve h\u00fcnerlerini \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde ve bu ara\u00e7larla birlikte kullanan is\u00e7iler.<\/p>\n
Di\u011fer kapitalist \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi, Amerika’da da \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131, kamu m\u00fclk\u00fc de\u011fildir. Topra\u011fa, hammaddelere, fabrikalara, makinelere, bireyler, yani kapitalistler sahiptir. Bu, pek \u00f6nemli bir olgudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olup olmaman\u0131z, sizin toplumdaki konumunuzu belirler. E\u011fer \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip k\u00fc\u00e7\u00fck gruba \u2013yani kapitalist s\u0131n\u0131fa\u2013 dahilseniz, \u00e7al\u0131\u015fmadan yasayabilirsiniz. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olmayan b\u00fcy\u00fck gruba \u2013yani i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na\u2013 dahilseniz, \u00e7al\u0131\u015fmadan yasayamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Bir s\u0131n\u0131f sahip olarak, \u00f6teki s\u0131n\u0131f \u00e7al\u0131\u015farak ya\u015f\u0131yor. Kapitalist s\u0131n\u0131f, gelirini, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 kendi hesab\u0131na \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak elde eder; oysa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, gelirini, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccret bi\u00e7iminde sa\u011flar.<\/p>\n
Ya\u015famak i\u00e7in gerekli mallar\u0131n \u00fcretiminde emek ba\u015f yeri tuttu\u011funa g\u00f6re, eme\u011fi sa\u011flayan\u0131n \u2013i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n\u2013 bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok c\u00f6mert\u00e7e \u00f6d\u00fcllendirildi\u011fini sanabilirsiniz. Oysa hi\u00e7 de b\u00f6yle de\u011fildir. Kapitalist toplumda en b\u00fcy\u00fck geliri elde eden en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan de\u011fil, en fazla \u015feye sahip oland\u0131r.<\/p>\n
\u0131>Kapitalist toplumda \u00e7arklar\u0131 d\u00f6nd\u00fcren k\u00e2rd\u0131r. A\u00e7\u0131kg\u00f6z i\u015fadam\u0131 demek, sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 \u015fey i\u00e7in elden geldi\u011fince az \u00f6deyen, satt\u0131\u011f\u0131 \u015feyler i\u00e7inse koparabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck miktar\u0131 alan adam demektir. Y\u00fcksek k\u00e2rlara giden yolun ilk ad\u0131m\u0131 masraflar\u0131 azaltmakt\u0131r. \u00dcretim masraflar\u0131ndan biri, eme\u011fe \u00f6denen \u00fccrettir. Bu nedenle, elden geldi\u011fince d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret \u00f6demek i\u015fverenin \u00e7\u0131karmad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, i\u015f\u00e7ilerini el-den geldi\u011fince \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak da onun \u00e7\u0131kar\u0131nad\u0131r.<\/p>\n
\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 ile bunlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 birbirine kar\u015f\u0131tt\u0131r. Kapitalistler i\u00e7in \u00f6nce m\u00fclkiyet sonra insanl\u0131k, i\u015f\u00e7iler i\u00e7in ise \u00f6nce insanl\u0131k \u2013yani kendileri\u2013 sonra m\u00fclkiyet gelir. Kapitalist toplumda iki s\u0131n\u0131f aras\u0131nda daima bir \u00e7at\u0131\u015fma olmas\u0131n\u0131n nedeni de i\u015fte budur.<\/p>\n
\u0131>S\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131nda iki taraf\u0131n da davran\u0131\u015f\u0131, zorunlu olduklar\u0131 davran\u0131\u015ft\u0131r. Kapitalist, kapitalist olarak kalabilmek i\u00e7in k\u00e2r etmek zorunda oldu\u011fu gibi, i\u015f\u00e7i de ya\u015fayabilmek i\u00e7in do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir \u00fccret almaya \u00e7abalamak zorundad\u0131r. Taraflar ancak kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin zarar\u0131 pahas\u0131na ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir.<\/p>\n
Sermaye ile emek aras\u0131nda “uyum” konusunda s\u00f6ylenen b\u00fct\u00fcn s\u00f6zler, gevezelikten ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Kapitalist toplumda, bir s\u0131n\u0131f\u0131n yarar\u0131, \u00f6tekinin zarar\u0131na oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle bir uyum olamaz; ve bunun tersi.<\/p>\n
Bunun i\u00e7in kapitalist toplumda, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 sahipleri ile i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda varolmas\u0131 zorunlu ili\u015fki, b\u0131\u00e7akla g\u0131rtlak aras\u0131ndaki ili\u015fki gibidir.<\/p>\n
2. ARTI\u2013DE\u011eER
\u0131>Kapitalist toplumda, insan, kendi gereksinmelerini sa\u011flamak istedi\u011fi \u015feyleri de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131na sataca\u011f\u0131 \u015feyleri \u00fcretir. Eskiden insanlar, kendi kullan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in mal \u00fcretirken, bug\u00fcn pazar i\u00e7in meta \u00fcretiyorlar.<\/p>\n
Kapitalist sistem, meta \u00fcretimi ve de\u011fi\u015fimi ile ilgilenir.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i, \u00fcretim arac\u0131na sahip de\u011fildir. Hayat\u0131n\u0131 ancak tek bir yoldan kazanabilir: \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olanlara kendisini \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 kiralamak yoluyla. \u0130\u015f\u00e7i pazara bir meta ile gelir: \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesiyle, i\u015fg\u00fcc\u00fcyle. \u0130\u015fverenin ondan sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 \u015fey, budur. \u0130\u015fveren, i\u015f\u00e7iye, i\u015fte bunun i\u00e7in \u00fccret \u00f6der. \u0130\u015f\u00e7i, meta\u0131n\u0131, yani i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 patrona satar.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i, ne kadar \u00fccret alacakt\u0131r? \u00dccretinin ne kadar olaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyecek \u015fey nedir? Bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131n anahtar\u0131, i\u015f\u00e7inin satmak zorunda oldu\u011fu \u015feyin, bir meta olmas\u0131 olgusunda yatar. Onun i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri, herhangi bir ba\u015fka metada oldu\u011fu gibi, onu \u00fcretmek i\u00e7in toplumsal olarak: zorunlu emek zaman\u0131 miktar\u0131 ile belirlenir. Ama i\u015f\u00e7inin i\u015fg\u00fcc\u00fc, kendisinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn de\u011feri, kendisinin (ve emek arz\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olabilmesi zorunlulu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan ailesinin) ya\u015fayabilmesi i\u00e7in gerekli yiyecek, giyecek ve bar\u0131nma giderlerine e\u015fittir.
Ba\u015fka bir deyi\u015fle, bir fabrika, atelye ya da maden sahibi, k\u0131rk saatlik bir i\u015fin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorsa, bu i\u015fi yapacak kimseye yasamas\u0131na yetecek ve \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015famayacak kadar ihtiyarlad\u0131\u011f\u0131 zaman onun yerini alabilecek \u00e7ocuklar yeti\u015ftirmesine yetebilecek bir \u00fccret vermek zorundad\u0131r.<\/p>\n
Demek ki i\u015f\u00e7iler, kendi i\u015fg\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, ancak ya\u015fayabilecekleri kadar bir \u00fccret al\u0131rlar; baz\u0131 \u00fclkelerde ise ayr\u0131ca bir radyo ya da buzdolab\u0131 ya da aras\u0131ra sinema bileti sat\u0131n alabilecek bir fazlal\u0131k elde ederler.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i \u00fccretlerinin, i\u015f\u00e7inin ancak ya\u015fayabilece\u011fi d\u00fczeye y\u00f6nelme e\u011filimini ifade eden bu iktisad\u00ee yasa, i\u015f\u00e7ilerin siyasal ve sendikal eylemlerinin yarars\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na m\u0131 gelir? Hay\u0131r, kesinlikle gelmez. Tersine, i\u015f\u00e7iler, sendikalar\u0131 yoluyla, Amerika dahil baz\u0131 \u00fclkelerde, \u00fccretlerini bu asgar\u00ee ya\u015fama d\u00fczeyinin \u00fczerine \u00e7\u0131karabilmi\u015flerdir. \u015eu \u00f6nemli noktay\u0131 da unutmamak gerekir ki, i\u015f\u00e7ilerin, bu iktisad\u00ee yasan\u0131n durmadan islemesine engel olmalar\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131k olan tek yol budur.<\/p>\n
K\u00e2r nereden geliyor?<\/p>\n
Bu sorunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, metalar\u0131n de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde de\u011fil, \u00fcretim s\u00fcrecinde buluruz. Kapitalist s\u0131n\u0131fa giden k\u00e2rlar, \u00fcretimden do\u011far.<\/p>\n
i\u015f\u00e7iler, hammaddeyi, mamul nesne haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle yeni bir servet var etmi\u015fler, yeni bir de\u011fer yaratm\u0131\u015flard\u0131r, i\u015f\u00e7iye \u00fccret olarak \u00f6denen ile i\u015f\u00e7inin hammaddeye katt\u0131\u011f\u0131 de\u011fer aras\u0131ndaki fark\u0131, i\u015fveren kendisine al\u0131koyar.<\/p>\n
i\u015fte k\u00e2r buradan gelir. is\u00e7i, kendisini, bir i\u015fverene kiralad\u0131\u011f\u0131 zaman, ona \u00fcretti\u011fi \u015feyi de\u011fil, \u00fcretme g\u00fcc\u00fcn\u00fc satar. i\u015fveren, i\u015f\u00e7iye sekiz saatlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ile yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6demez, sekiz saat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in para verir,
i\u015f\u00e7i, b\u00fct\u00fcn i\u015fg\u00fcn\u00fc \u2013diyelim sekiz saat\u2013 s\u00fcresince, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc satar. \u015eimdi varsayal\u0131m ki i\u015f\u00e7inin ald\u0131\u011f\u0131 \u00fccretin de\u011ferini \u00fcretmek i\u00e7in gerekli zaman, d\u00f6rt saattir, i\u015f\u00e7i, bu d\u00f6rt saatin sonunda, i\u015fi b\u0131rak\u0131p evine gitmez. Gidemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc onu sekiz saat \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in kiralam\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece d\u00f6rt saat daha \u00e7al\u0131\u015fmaya devam eder. Ve bu d\u00f6rt saat s\u00fcresince kendisi i\u00e7in de\u011fil, i\u015fveren i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Eme\u011finin bir k\u0131sm\u0131 \u00f6denmi\u015f emektir; \u00f6teki k\u0131sm\u0131 \u00f6denmemi\u015f emektir, i\u015fte i\u015fverenin k\u00e2r\u0131, bu \u00f6denmemi\u015f emekten gelir.<\/p>\n
is\u00e7iye verilen \u00fccretle, \u00fcretti\u011fi de\u011fer aras\u0131nda bir fark olmas\u0131 gerekir, yoksa i\u015fveren onu kiralamazd\u0131. i\u015f\u00e7inin \u00fccret olarak ald\u0131\u011f\u0131 ile \u00fcretti\u011fi meta\u0131n de\u011feri aras\u0131ndaki farka, art\u00ee-de\u011fer denir.<\/p>\n
Art\u0131-de\u011fer, i\u015fverene giden k\u00e2rd\u0131r, i\u015fveren, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc, bir fiyattan sat\u0131n al\u0131r ve eme\u011fin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc daha y\u00fcksek bir fiyata satar. Fark\u0131, yani art\u0131-de\u011feri, kendisine al\u0131koyar.<\/p>\n
3. SERMAYE B\u0130R\u0130K\u0130M\u0130
\u0131>Kapitalist, i\u015fe, para ile baslar. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc sat\u0131n al\u0131r. i\u015f\u00e7i, i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde kullanarak, metalar \u00fcretir. Kapitalist, bu rnetalar\u0131 ve bunlar\u0131 para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda satar. Bu s\u00fcrecin sonunda elde etti\u011fi para miktar\u0131n\u0131n, ba\u015flang\u0131\u00e7taki para miktar\u0131ndan fazla olmas\u0131 gerekir. Bu fark, onun k\u00e2r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E\u011fer \u00fcretim s\u00fcreci sonunda, para miktar\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7taki para miktar\u0131ndan fazla de\u011filse, k\u00e2r yok demektir ve kapitalist, \u00fcretimi durdurur. Kapitalist \u00fcretim, halk\u0131n gereksinmeleriyle ba\u015flay\u0131p bitmez. Para ile baslar, para ile biter.<\/p>\n
Para, oldu\u011fu yerde durarak, iddihar edilerek daha fazla para haline gelemez. Para, ancak sermaye olarak kullan\u0131lmakla, yani \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ve i\u015fg\u00fcc\u00fc sat\u0131n alarak ve b\u00f6ylece y\u0131l\u0131n her g\u00fcn\u00fcn\u00fcn her saatinde i\u015f\u00e7ilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 yeni zenginlikten bir hisse almakla b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n
Bu, ger\u00e7ek bir atl\u0131 kar\u0131ncad\u0131r. Kapitalist, daha fazla sermaye (\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ve i\u015fg\u00fcc\u00fc) biriktirebilsin diye gittik\u00e7e daha \u00e7ok k\u00e2r etmeye, daha \u00e7ok k\u00e2r edebilsin diye daha da \u00e7ok sermaye biriktirmeye, daha \u00e7ok sermaye biriktirsin diye daha da \u00e7ok k\u00e2r etmeye, vb., vb., \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
\u015eimdi k\u00e2rlar\u0131 art\u0131rman\u0131n yolu, i\u015f\u00e7ilere, gittik\u00e7e daha fazla meta\u0131, gittik\u00e7e artan bir h\u0131zla, gittik\u00e7e azalan bir maliyetle \u00fcrettirmektir.<\/p>\n
\u0130yi bir fikir, ama bunu nas\u0131l yapmal\u0131? Makineler ve bilimsel y\u00f6netim \u2013 yan\u0131t buydu ve budur. Daha b\u00fcy\u00fck bir i\u015fb\u00f6l\u00fcm\u00fc. Y\u0131\u011f\u0131n \u00fcretimi, [\u00eesi] h\u0131zland\u0131rma. Fabrikada daha b\u00fcy\u00fck etkinlik. Daha \u00e7ok makine. Bir i\u015f\u00e7iye, daha \u00f6nce, be\u015f i\u015f\u00e7inin, on i\u015f\u00e7inin, onsekiz i\u015f\u00e7inin, yirmiyedi i\u015f\u00e7inin yapt\u0131\u011f\u0131 kadar bir \u00fcretme g\u00fcc\u00fc veren, motorlu makineler…<\/p>\n
Makineler taraf\u0131ndan “gereksizle\u015ftirilen” i\u015f\u00e7iler, ya yava\u015f yava\u015f a\u00e7l\u0131ktan k\u0131r\u0131lan, ya da kendi varl\u0131\u011f\u0131 ile bir i\u015f bulabilmi\u015f olanlar\u0131n \u00fccretlerinin d\u00fc\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olan bir “yedek sanayi ordusu” haline gelirler.<\/p>\n
Ve makineler, yaln\u0131zca fazla bir is\u00e7i n\u00fcfusu yaratmakla kalmazlar, ayn\u0131 zamanda, eme\u011fin niteli\u011fini de de\u011fi\u015ftirirler. H\u00fcnersiz d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli emek, daha \u00f6nceleri h\u00fcner ve y\u00fcksek \u00fccret gerektiren eme\u011fin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi yapabilir. Fabrikalarda, \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fcklerin, kad\u0131nlar erkeklerin yerini alabilirler.<\/p>\n
Rekabet, her kapitalisti, di\u011fer kapitalistten daha ucuza meta \u00fcretmenin yollar\u0131m aramaya zorlar. “Birim emek maliyeti” ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck olursa, rakiplerinden o kadar ucuzasatmas\u0131 ve gene de k\u00e2r etmesi m\u00fcmk\u00fcn olur. Makine kullan\u0131mm\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile, kapitalist, i\u015f\u00e7ilerine, gittik\u00e7e daha \u00e7ok mal\u0131, gittik\u00e7e daha h\u0131zl\u0131 ve daha ucuza \u00fcrettirebilecektir.<\/p>\n
Ne var ki, bunu ba\u015farabilen yeni ve geli\u015ftirilmi\u015f makine, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck paralara mal olur. Bu, \u00f6ncekinden daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u00fcretim, gitgide b\u00fcy\u00fcyen fabrikalar demektir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, gitgide daha fazla sermayenin birikmesi demektir.<\/p>\n
Kapitalist i\u00e7in ba\u015fka bir se\u00e7enek yoktur. K\u00e2r\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, en ileri ve en etkin teknik y\u00f6ntemleri kullanan kapitaliste gider. Bundan dolay\u0131, b\u00fct\u00fcn kapitalistler, iyile\u015ftirmeler i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131r dururlar. Ama bu iyile\u015ftirmeler giderek daha fazla sermayeyi gerektirir, \u00ee\u015f alan\u0131nda kalabilmek, \u00f6tekilerin rekabetlerine dayanabilmek ve elindekini koruyabilmek i\u00e7in, kapitalist, sermayesini durmadan geni\u015fletmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
Kapitalist, daha \u00e7ok k\u00e2r etmeyi daha \u00e7ok biriktirmek ve b\u00f6ylece daha da \u00e7ok k\u00e2r etmek i\u00e7in istemekle kalmaz, sistemin de kendisini b\u00f6yle davranmaya zorlad\u0131\u011f\u0131m g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n
4. TEKEL
Amerikan halk\u0131na yutturulmak istenen en b\u00fcy\u00fck yalanlardan biri de, ekonomik sistemimizin, “h\u00fcr \u00f6zel te\u015fe\u0131bb\u00fcs” oldu\u011fu iddias\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu, do\u011fru de\u011fildir. Ekonomik sistemimizin yaln\u0131z bir k\u0131sm\u0131, rekabet\u00e7i, serbest ve bireycidir. Geri kalan\u0131 \u2013ve \u00e7ok dada \u00f6nemli k\u0131sm\u0131\u2013 tam tersidir: tekelle\u015ftirilmi\u015f, denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve kolektivisttir.<\/p>\n
Rekabet, teoriye g\u00f6re, g\u00fczel bir \u015feydi. Ama kapitalistler, uygulaman\u0131n, teoriye uygun d\u00fc\u015fmedi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Rekabetin k\u00e2r\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131m, birle\u015fmenin ise k\u00e2r\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Ama\u00e7lar\u0131 k\u00e2r oldu\u011funa g\u00f6re, rekabete ne gerek vard\u0131? Birle\u015fmek, onlar\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u00e7ok daha iyiydi.<\/p>\n
Ve birle\u015ftiler de: petrolde, \u015fekerde, viskide, demirde, \u00e7elikte, k\u00f6m\u00fcrde ve daha bir s\u00fcr\u00fc metalarda.<\/p>\n
\u0131>”Serbest rekabet te\u015febb\u00fcs\u00fc”n\u00fcn sonu, daha 1875 y\u0131l\u0131nda g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. 1888 y\u0131l\u0131nda tr\u00f6stler ile tekeller, Amerikan ekonomik hayat\u0131n\u0131 \u00f6ylesine k\u0131sk\u0131vrak ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131 ki, ba\u015fkan Grover Cleveland, Kongreye, bir uyar\u0131da bulunmak gere\u011fini duymu\u015ftu: “Biraraya gelmi\u015f sermayenin ba\u015far\u0131s\u0131na bir g\u00f6z atarsak, tr\u00f6stlerin, birle\u015fmelerin ve tekellerin varl\u0131klar\u0131n\u0131 ke\u015ffederiz, oysa vatanda\u015f \u00e7ok daha gerilerde \u00e7abalay\u0131p durmakta, ya da demir bir \u00f6k\u00e7enin alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcresiye ezilmektedir. Yasalar\u0131n s\u0131k\u0131 denetimi alt\u0131nda ve halk\u0131n hizmetinde bulunmas\u0131 gereken \u015firketler, h\u0131zla halk\u0131n efendisi haline gelmektedir.”<\/p>\n
Sanayi ve banka sermayesinin birle\u015fmesi yoluyla, baz\u0131 \u015firketler \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fcyebilmi\u015flerdir ki, baz\u0131 sanayi kollar\u0131nda, bug\u00fcn, bir avu\u00e7 firma, toplam \u00fcretimin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 veya neredeyse hepsini \u00fcretmektedir. Bu sanayilerde, “geleneksel serbest rekabet te\u015febb\u00fcs\u00fcne dayanan Amerikan sistemi” art\u0131k elbette mevcut de\u011fildir. Onun yerini, ekonomik g\u00fcc\u00fcn birka\u00e7 elde yo\u011funla\u015fmas\u0131, yani tekel alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Burada, Temsilciler Meclisi K\u00fc\u00e7\u00fck Ticaret ve Sanayi Komitesinin 1946 tarihli ve Ekonomik Yo\u011funla\u015fmaya ve Tekelcili\u011fe Kars\u0131 Birle\u015fik Devletler ba\u015fl\u0131kl\u0131 raporundan baz\u0131 belirli \u00f6rnekler verelim:<\/p>\n
General Motors, Chrysler ve Ford, birlikte, Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde yap\u0131lan her on otomobilden dokuzunu \u00fcretirler.<\/p>\n
1934’te d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck t\u00fct\u00fcn \u015firketi \u2013American Tobacco Company, R. J. Reynolds, Liggett & Myers ve P. Lorillard\u2013 \u00fcretilen “sigaralar\u0131n y\u00fczde 84’\u00fcn\u00fc, i\u00e7ilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 74’\u00fcn\u00fc, \u00e7i\u011fnenen t\u00fct\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 70’ini i\u015flemi\u015flerdir”.<\/p>\n
D\u00f6rt b\u00fcy\u00fck lastik \u015firketi \u2013Goodyear, Firestone, U. S. Rubber ve Goodrich\u2013 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 “lastik sanayiinin toplam net sat\u0131\u015flar\u0131n\u0131n y\u00fczde 93’\u00fcn\u00fc” yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Sava\u015ftan \u00f6nce, sabun sanayiinin en b\u00fcy\u00fck \u00fc\u00e7 \u015firketi \u2013Proctor & Gamble, Lever Bros., ve Colgate-Palmolive Peet Co.\u2013 bu i\u015f alan\u0131n\u0131n y\u00fczde 80’ini denetimleri alt\u0131nda bulundurmu\u015flard\u0131r: \u00d6teki y\u00fczde on ba\u015fka \u00fc\u00e7 \u015firket taraf\u0131ndan sa\u011flanm\u0131\u015f ve geri kalan y\u00fczde on ise yakla\u015f\u0131k olarak 1.200 sa-bun imal\u00e2t\u00e7\u0131s\u0131 aras\u0131nda payla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00eeki \u015eirket \u2013Libby-Owen-Ford ve Pittsburgh Plate Glass Co.\u2013 birlikte \u00fclkedeki toplam d\u00fcz camlar\u0131n y\u00fczde 95’ini yapmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
The United States Shoe Machinery Co., Amerika’daki toplam ayakkab\u0131 makinesi sanayiinin y\u00fczde 95’inden fazlas\u0131n\u0131 denetimi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu kadar geni\u015f bir egemenli\u011fe sahip bulunan tekelci kapitalistlerin, fiyatlar\u0131 diledikleri gibi saptamak durumunda olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek g\u00fc\u00e7 de\u011fildir. Ve b\u00f6yle yap\u0131yorlar. Fiyatlar\u0131, en fazla k\u00e2r\u0131 elde edecek noktada sapt\u0131yorlar. Bunu, ya kendi aralar\u0131nda anla\u015farak yap\u0131yorlar, veya en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015firket, fiyat\u0131 il\u00e2n ediyor, \u00f6tekiler de “kaptan\u0131 izle” oyununa kat\u0131l\u0131yorlar. Bir de s\u0131k s\u0131k oldu\u011fu gibi, temel patentleri denetimleri alt\u0131nda bulunduruyorlar ve gerekli \u00fcretim lisanslar\u0131n\u0131, ancak kendi \u00e7izgilerinde gitmeyi kabul edenlere veriyorlar.<\/p>\n
\u0131>Tekel, tekelcilere ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek, yani \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar sa\u011flamak olana\u011f\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yor. Rekabet\u00e7i sanayiler, iyi zamanlarda k\u00e2r eder, k\u00f6t\u00fc zamanlarda a\u00e7\u0131k verir. Ama tekelci sanayiler i\u00e7in izlenen model farkl\u0131d\u0131r: iyi zamanlarda muazzam k\u00e2rlar sa\u011flarlar, k\u00f6t\u00fc zamanlarda ise bir miktar k\u00e2r ederler.<\/p>\n
Tekelci g\u00fc\u00e7lere ve k\u00e2rlara kar\u015f\u0131 hareket, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011finde ba\u015flam\u0131\u015f, 20. y\u00fczy\u0131la kadar devam etmi\u015ftir. Ne var ki, “b\u00fcy\u00fcyen bel\u00e2” hakk\u0131nda \u00e7ok laf edildi\u011fi halde pek az \u015fey yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Federal Ticaret Komisyonu ile Ada-let Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tr\u00f6stlere kars\u0131 kurulan \u015fubesine, bir \u015feyler yapmak niyetinde olduklar\u0131 zamanlarda bile, g\u00f6revlerini yerine getirmeleri i\u00e7in, ne \u00f6denek verilmi\u015ftir, ne de personel.<\/p>\n
16<\/p>\n
\u0131>Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa bu konuda pek bir \u015fey de yap\u0131lamazd\u0131. 1911 y\u0131l\u0131nda Standard Oil Company “da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda”, J. P. Morgan’\u0131n \u015fu yerinde yorumu yapt\u0131\u011f\u0131 bildirildi: “Hi\u00e7 bir yasa, insan\u0131, kendisi ile rekabete zorlayamaz.” Sonraki olaylar, Bay Morgan’\u0131n hakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdi. 1935’te:<\/p>\n
Birle\u015fik Devletler’deki b\u00fct\u00fcn \u015firketlerin binde-biri, b\u00fct\u00fcn bu \u015firketlerin toplam varl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczde 52’sine sahipti. B\u00fct\u00fcn \u015firketlerin binde-biri, bunlar\u0131n net gelirinin y\u00fczde<\/p>\n
50’sini elde etti. B\u00fct\u00fcn imal\u00e2t\u00e7\u0131 \u015firketlerin’ y\u00fczde d\u00f6rd\u00fcnden az\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n net k\u00e2rlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 84’\u00fcn\u00fc kazand\u0131. “Yoksulu daha yoksul, zengini daha zengin yapmak i\u00e7in bundan daha yetkin bir mekanizma zor bulunurdu.” \u00ee\u015fte TNEC raporunda tekel i\u00e7in s\u00f6ylenen s\u00f6zler bunlard\u0131r.
Raporda, tekelin, i\u015f\u00e7iler, hammadde \u00fcreticileri, t\u00fcketiciler ve hisse senedi sahipleri \u00fczerindeki etkileri, kan\u0131t olarak verilmektedir.<\/p>\n
i\u015f\u00e7iler daha da yoksulla\u015ft\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc “tekelciler, i\u015f\u00e7ilere, \u00fcretkenliklerine e\u015fit bir \u00fccret \u00f6demiyor lard\u0131”.<\/p>\n
Hammadde \u00fcreticileri (\u00f6rne\u011fin \u00e7ift\u00e7iler), “tekelcilerin, bazan \u00f6dedikleri d\u00fc\u015f\u00fck fiyatlar” y\u00fcz\u00fcnden daha da yoksulla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
T\u00fcketiciler, “tekelcilerin koyduklar\u0131 y\u00fcksek fiyatlar y\u00fcz\u00fcnden” daha da yoksulla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n
\u00d6te yandan ise hisse senedi sahipleri, “tekelcilerin bu \u015fekilde elde ettikleri gere\u011finden fazla y\u00fcksek k\u00e2rlar”dan dolay\u0131, daha da zengin oldular.<\/p>\n
Ne zaman kudret ve servetin birka\u00e7 elde tehlikeli bir bi\u00e7imde topland\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fclse, B\u00fcy\u00fck \u0130s \u00c7evrelerinin savunucular\u0131, manzaran\u0131n \u00e7izildi\u011fi kadar karanl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerler. Bunlar, k\u00e2rlar\u0131n gereksiz \u015fekilde y\u00fcksek olmas\u0131 halinde bile, bu k\u00e2rlar\u0131n, k\u00fc\u00e7\u00fck bir gruba de\u011fil, milyonlarca insana da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 savlmurlar. Bunlar, hisse senetlerinin geni\u015f bir kitleye da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dev tekelci \u015firketlerin hisse senetlerinin, yaln\u0131z Bay Kodamanda de\u011fil, Tom’da, Dick’te, Harry’de ve milyonlarca ba\u015fka k\u00fc\u00e7\u00fck insanlarda bulundu\u011funu ileri s\u00fcrerler. Bu, akla yatk\u0131n bir kan\u0131tt\u0131r ve pek \u00e7ok ki\u015fiyi aldat\u0131r.<\/p>\n
\u0131>Ancak, Amerikan sanayiine “halk\u0131n” sahip oldu\u011fu sav\u0131, bo\u015f laft\u0131r. Herhangi bir \u015firkette, hisse senedi sahiplerinin say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck olabilir. Ama bu, \u00f6nemli de\u011fildir. As\u0131l \u00f6nemli olan ka\u00e7 ki\u015finin ne kadar hisse senedine sahip oldu\u011fudur. Ve gene \u00f6nemli olan, k\u00e2r\u0131n ortaklar aras\u0131nda nas\u0131l b\u00f6l\u00fcs\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Bu rakamlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bir b\u00fct\u00fcn olarak “halk\u0131n” Amerikan sanayiinde mikroskobik bir hisseye sahip oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r; oysa bir avu\u00e7 Kodaman onun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na sahiptir, korkun\u00e7 k\u00e2rlar\u0131 cebe indirmektedir.<\/p>\n
Bu konu ile ilgili en etkili ve en kolay anla\u015f\u0131l\u0131r rakamlar, Ba\u015fkan Roosevelt taraf\u0131ndan 1938’de Kongreye verilenlerdir:<\/p>\n
“1929 y\u0131l\u0131 hisse senetlerinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6rnek bir y\u0131l oldu. Ama ayn\u0131 y\u0131lda n\u00fcfusumuzun binde-\u00fc\u00e7\u00fc, bireylerce bildirilen temett\u00fclerin y\u00fczde 78’ini ald\u0131lar. Bu, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u015fu demektir ki, n\u00fcfusumuzun her 300 ki\u015fisinden birisi, \u015firket k\u00e2rlar\u0131n\u0131n her dolar\u0131ndan 78 sentini ald\u0131\u011f\u0131 halde, geri kalan 299 ki\u015fi, \u00f6teki 22 senti aralar\u0131nda payla\u015fmaktad\u0131rlar.’1<\/p>\n
Ger\u00e7ek manzara Kongreye 1941 y\u0131l\u0131nda senat\u00f6r O’Mahoney taraf\u0131ndan sunulan Ge\u00e7ici Ulusal Ekonomi Komitesinin (TNEC) niha\u00ee raporu ve tavsiyelerinde \u00e7izildi\u011fi \u015fekildedir: “Biliyoruz ki, \u00fclkenin servet ve gelirlerinin \u00e7o\u011fu, birka\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u015firketin elindedir; bu \u015firketler ise, son derece az say\u0131da insan\u0131n mal\u0131d\u0131r ve bunlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan do\u011fan k\u00e2rlar \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir gruba gitmektedir.”<\/p>\n
5. GEL\u0130R DA\u011eILIMI
\u0131Biz Amerikal\u0131lar\u0131n iyi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 do\u011fru de\u011fildir. Ger\u00e7ek \u015fudur ki, vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n mutlu bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n l\u00fcks i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Amerikal\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu sefalet i\u00e7indedir. Ger\u00e7ekte “bizim y\u00fcksek hayat standard\u0131m\u0131z” bo\u015f bir \u00f6v\u00fcnmedir, halk\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu ile bir ili\u015fkisi yoktur. Ba\u015fkan Roosevelt, ikinci g\u00f6rev d\u00f6nemine ba\u015flarken yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, y\u00fcksek hayat standard\u0131m\u0131z konusundaki yalan perdesini su s\u00f6zleriyle y\u0131rt\u0131n\u0131\u015ft\u0131r: “Ulusun \u00fc\u00e7te-biri-nin k\u00f6t\u00fc konutlarda oturdu\u011funu, k\u00f6t\u00fc giyindi\u011fini ve k\u00f6t\u00fc beslendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyorum.\u201c<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn \u00f6teki kapitalist \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi Amerika’da da, y\u0131llar boyunca, \u00fcretilen mallar ve hizmetler miktar\u0131nda devaml\u0131 bir art\u0131\u015f olmu\u015ftur. Ger\u00e7ekten gerekli gereksinme mallar\u0131 ile son derece l\u00fcks mallar, sonu gelmez bir ak\u0131nt\u0131 halinde, halk\u0131n yararlanmas\u0131na sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
Ne var ki, mallar\u0131n bu bollu\u011funun ge\u00e7erli olmas\u0131, halk\u0131n gereksinmeleri ile de\u011fil, onlar\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Amerikan halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun ulusal gelirden ald\u0131\u011f\u0131 pay, hayatlar\u0131n\u0131 daha zengin ve doyumlu hale getirebilecek \u015feyleri sat\u0131n almalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n
Resm\u00ee istatistikler bu noktay\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r. \u00d6rnek olarak, a\u015fa\u011f\u0131da, N\u00fcfus Say\u0131m\u0131 B\u00fcrosunun yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 raporda yer alan, 1966’da, Amerika’da ailelere g\u00f6re gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 tablosunu veriyoruz (Current Population Reports, series P-60, n\u00b053, 1967, s. 1):<\/p>\n
Toplam parasal aile geliri ($) Aile Say\u0131s\u0131<\/p>\n
1.000 dolardan az
\u0131><\/p>\n
1. \u2013 1.99D 1.149.000<\/p>\n
2. \u2013 2.999 2.635.000<\/p>\n
3. \u2013 3.999 3.197.000<\/p>\n
4. \u2013 4.999 3.341.000<\/p>\n
5. \u2013 5.999 3.474.000 6.C\u20ac0 \u2013 6.999 4.108.000<\/p>\n
1. \u2013 7.999 4.574.000<\/p>\n
2. \u2013 9.999 10.000 \u2013 14.999 15.000 ve yukar\u0131s\u0131 4.542.000<\/p>\n
7.408.000<\/p>\n
Toplam<\/p>\n
\u0131> 10.008.000<\/p>\n
4.486.000<\/p>\n
48422,000<\/p>\n
Dikkat edilirse, 1966 y\u0131l\u0131nda, 10.322.000 aile, yani toplam aile say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 21’inden fazlas\u0131, bir y\u0131lda, 3.999 dolardan daha az gelir sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu, Amerika’da her be\u015f aileden birisinin eline, haftada, yemek, i\u00e7mek ve e\u011flenmek i\u00e7in 80 dolardan daha az para ge\u00e7ti\u011fi anlam\u0131na gelir. Haftada 80 dolar\u0131n bir aileye. 1966’daki fiyatlarla nas\u0131l bir hayat s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n
Ama fazla kafa yormam\u0131za da gerek yok. Bug\u00fcn\u00fcn “bolluk i\u00e7inde y\u00fczen” Amerika’s\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sefil insan bulundu\u011fu ger\u00e7e\u011fi Ba\u015fkan Johnson’un 1967 bahar\u0131nda Kongreye sundu\u011fu mesajla kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Ba\u015fkan\u0131n raporuna g\u00f6re: (1) yoksul \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fczde 60’\u0131 \u2013yani her be\u015finden \u00fc\u00e7\u00fc\u2013 bolluk i\u00e7inde y\u00fczen Amerika’da hi\u00e7 di\u015f\u00e7iye gitmiyor; (.2) sakat ve kusurlu yoksul \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fczde 60’\u0131, gene bu “m\u00fcreffeh” Amerika’da, t\u0131bb\u00ee bak\u0131mdan yoksun;<\/p>\n
(3) ya\u015famlar\u0131n\u0131n ilk y\u0131l\u0131nda yoksul bebekler aras\u0131ndaki \u00f6l\u00fcm oran\u0131, bolluk i\u00e7inde y\u00fczen Amerika’da, yoksul olmayanlardan y\u00fczde 50 fazla.<\/p>\n
Amerikal\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu, insan gibi bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrmelerine yetecek kadar para kazanamazken, tepedeki az\u0131nl\u0131k, gerekenden de \u00e7ok fazla elde etmi\u015ftir. 1966 y\u0131l\u0131nda, Say\u0131m B\u00fcrosunun yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131, Current Population Reports\u2018a g\u00f6re (s. 7), gelir merdiveninin \u00fcst basama\u011f\u0131ndaki ailelerin y\u00fczde 20’si, b\u00fct\u00fcn ailelerin toplam gelirlerinin y\u00fczde 40,7’sini ald\u0131\u011f\u0131 halde, merdivenin alt basama\u011f\u0131ndaki ailelerin y\u00fczde 60’\u0131 yaln\u0131z y\u00fczde 35,5’ini alm\u0131\u015ft\u0131r. Yani gelirden, tepedeki be\u015fte-bir, tabandaki be\u015fte-\u00fc\u00e7ten daha fazla alm\u0131\u015f oluyor. Yaln\u0131z, bu, tepedeki \u00e7ok zenginler, paralar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu al\u0131p g\u00f6t\u00fcren pek y\u00fcksek vergiler \u00f6demiyorlar m\u0131? B\u00f6yle diyorlar ama, do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n
Tennessee Senat\u00f6r\u00fc Gore’un 11 Nisan 1965 g\u00fcnl\u00fc New York Times Magazine”de yay\u0131nlanan yaz\u0131s\u0131na g\u00f6re de s\u00f6ylenenler do\u011fru de\u011fil. “Vergi \u00d6demeden Nas\u0131l Zengin Olunur” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalede senat\u00f6r diyor ki, “… \u015eimdi, vergi reformunu \u00f6nerenler taraf\u0131ndan bu gibi \u00f6rnekler ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, pek \u00e7ok kimse bunlar\u0131 tipik de\u011fil diye bir yana itiyorlar; bunlar, h\u00e2l\u00e2, bizim, \u00f6deme g\u00fcc\u00fcne dayanan m\u00fcterakki bir vergilendirme sistemimiz oldu\u011funa inan\u0131yorlar. Ama i\u015fin asl\u0131, y\u0131ll\u0131k kazanc\u0131 bir milyon dolar veya daha fazla olan “tipik” bir vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fcn\u00fcn fabrika i\u015f\u00e7isi ve \u00f6\u011fretmenden, gelirinin daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u00fczdesini vergi olarak \u00f6d\u00fcyor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00d6teki \u00e7o\u011fu \u00fclkelerin halklar\u0131na g\u00f6re, bizim halk\u0131m\u0131z\u0131n, daha y\u00fcksek bir hayat standard\u0131 oldu\u011fu do\u011frudur. Ancak bu, bizim, varl\u0131k i\u00e7inde oldu\u011fumuzu de\u011fil, onlar\u0131n yoksulluk i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6sterir. Propagandac\u0131lar\u0131n, Amerika’n\u0131n “y\u00fcksek hayat standard\u0131ndan” s\u00f6z a\u00e7arken, bizi inand\u0131rmak istedikleri \u015fey, hi\u00e7 de do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n
6. BUNALIM VE DEPRESYON
Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (ya da daha do\u011frusu gelirin k\u00f6t\u00fc da\u011f\u0131l\u0131m\u0131) konusundaki ger\u00e7ekler, kapitalist sistem ile bu sistemin temeldeki zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ekonomik yan\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck halk kitlesinin geliri, hemen her zaman s\u0131na\u00ee \u00fcretimi t\u00fcketemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Zenginlerin geliri, \u00e7o\u011funlu\u011fun yoksullu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden s\u0131n\u0131rl\u0131 olan bir piyasa i\u00e7in yap\u0131labilecek k\u00e2rl\u0131 yat\u0131r\u0131mlardan \u00e7o\u011fu zaman kat kat b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, sat\u0131n almak ister ama paras\u0131 yoktur. Zengin az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ise, paras\u0131, harcamakla bitmeyecek kadar \u00e7oktur.<\/p>\n
Sanayi, dev ad\u0131mlarla b\u00fcy\u00fcr; ama t\u00fcketicinin sat\u0131n al-ma g\u00fcc\u00fc, kaplumba\u011fa h\u0131z\u0131yla ilerler. Y\u0131\u011f\u0131n \u00fcretimi sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, ama \u00fcretilen mallar\u0131n y\u0131\u011f\u0131n halinde sat\u0131\u015f\u0131 sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenememi\u015ftir. i\u015f\u00e7ilerin gereksinmelerini kar\u015f\u0131layacak mallar i\u00e7in pazar vard\u0131r; ama i\u015f\u00e7ilerin gereksindikleri mallar\u0131 sat\u0131n alma g\u00fc\u00e7
leri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle bir pazar yoktur.<\/p>\n
Bunun sonucu, sistemde, bizim bunal\u0131m ve depresyon dedi\u011fimiz d\u00f6nemsel \u00e7\u00f6k\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n
K\u00e2r sa\u011flamak i\u00e7in, kapitalist, i\u015f\u00e7ilerine olabildi\u011fince az \u00f6deme yapmak zorundad\u0131r. \u00dcr\u00fcnlerini satmak i\u00e7in, kapitalist, i\u015f\u00e7ilerine olabildi\u011fince \u00e7ok \u00f6deme yapmak zorundad\u0131r.
\u0130kisini birden yapamaz.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret y\u00fcksek k\u00e2r sa\u011flar, ama ayn\u0131 zamanda mal talebini azaltt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00e2r\u0131 olanaks\u0131z hale getirir. \u00c7\u00f6z\u00fcmlenemez bir \u00e7eli\u015fki. Kapitalist sistem \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde \u00e7\u0131kar yol yoktur. Depresyon ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.
1929 bunal\u0131m\u0131ndan sonra, Birle\u015fik Devletlerdin, kapitalizmin h\u00e2l\u00e2 geni\u015fleyebilece\u011fi d\u00f6nemi, ebediyen ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenimi do\u011fdu. Art\u0131k geni\u015flemeye de\u011fil, daralmay\u0131 asgar\u00ee \u00e7izgide tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n
Halk i\u015f istiyordu, i\u015f bulma olana\u011f\u0131 azd\u0131. Tan\u0131nm\u0131\u015f ingiliz iktisat\u00e7\u0131s\u0131 J. M. Keynes’e g\u00f6re, “Eldeki kan\u0131tlar, tam veya hatta tama yakla\u015fan istihdam\u0131n ender g\u00f6r\u00fclen ve k\u0131sa s\u00fcreli bir durum oldu\u011funu g\u00f6steriyordu.”<\/p>\n
Gene de kapitalist sistemin i\u015f sa\u011flayabilece\u011fi yaln\u0131z tek yol vard\u0131. Kapitalizmi k\u00f6t\u00fcr\u00fcmle\u015ftiren kusurlar\u0131n, yani d\u00fc\u015f\u00fck t\u00fcketim ve a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretimin giderilebilece\u011fi tek yol vard\u0131. Tepede sallanan a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim korkusundan kurtulman\u0131n, \u00fcretilen her \u015feyi k\u00e2rla satabilmenin tek yolu vard\u0131.<\/p>\n
Kapitalizmin \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc hastal\u0131\u011f\u0131 olan bunal\u0131m ve depresyonu tedavi etmenin tek yolu vard\u0131:<\/p>\n
SAVA\u015e.<\/p>\n
1929’dan sonra, kapitalist sistemin, insanlara tam istihdam, malzeme, makine ve para sa\u011flamak i\u00e7in, ancak bir sava\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve giri\u015fimi ile,<\/p>\n
i\u015flemesine devam edebilece\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
7. EMPERYAL\u0130ZM VE SAVA\u015e
B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli tekelci sanayi, \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri, daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmedik bir \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015ftirdi. Sanayicilerin mal \u00fcretme g\u00fc\u00e7leri, yurtta\u015flar\u0131n t\u00fcketim g\u00fc\u00e7lerinden daha b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla art\u0131yordu.<\/p>\n
Bu, onlar\u0131, mallar\u0131n\u0131 anayurdun d\u0131\u015f\u0131nda satmak zorunda b\u0131rak\u0131yordu. \u00dcretim fazlas\u0131n\u0131 emebilecek yabanc\u0131 pazarlar bulmak zorundayd\u0131lar.<\/p>\n
Bunlar\u0131 nereden bulacaklard\u0131? Bu soruya verilebilecek tek bir kar\u015f\u0131l\u0131k vard\u0131: s\u00f6m\u00fcrgelerde.
\u00dcretilen fazla mamul mallar i\u00e7in pazarlar bulmak zorunlulu\u011fu, s\u00f6m\u00fcrgeler edinme konusunda duyulan bask\u0131n\u0131n ancak bir k\u0131sm\u0131yd\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli y\u0131\u011f\u0131n \u00fcretimi geni\u015f ham<\/p>\n
madde ikmallerini gerektirir. Kau\u00e7uk, petrol, nitrat, kalay, bak\u0131r, nikel ve bunlara benzer daha bir y\u0131\u011f\u0131n \u015fey, tekelci kapitalistlere her yerde gerekli olan hammaddelerdi. Bun<\/p>\n
lar, bu gerekli hammaddelerin kaynaklar\u0131na sahip olmak veya bunlar\u0131 denetimleri alt\u0131nda bulundurmak istiyorlard\u0131.<\/p>\n
Emperyalizmi yaratan ikinci etken de buydu. Ama bu iki bask\u0131dan daha da \u00f6nemlisi, bir ba\u015fka fazla \u015fey i\u00e7in de pazar bulmak zorunlulu\u011fuydu: sermaye fazlas\u0131.<\/p>\n
Emperyalizmin ana nedeni buydu.<\/p>\n
Tekelci sanayi, sahibine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u00e2rlar getirmi\u015fti. A\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2rlar. Sahibinin ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyece\u011fi kadar \u00e7ok para. Harcayabileceklerinden daha \u00e7ok para. Bu para, yurt i\u00e7inde gelir getirici yat\u0131r\u0131m i\u00e7in kullanabileceklerinden de fazlayd\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 bir sermaye birikimi.<\/p>\n
\u0131> Mal ve sermaye i\u00e7in pazarlarda k\u00e2rlar arayan bu sanayi ve banka ittifak\u0131, emperyalizmin ba\u015fl\u0131ca kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n
J. A. Hobson, daha 1902 y\u0131l\u0131nda, bu konuya \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden incelemesinde \u015f\u00f6yle diyordu: ”Emperyalizm, sanayiin b\u00fcy\u00fck denet\u00e7ilerinin anayurtta satamad\u0131klar\u0131 ya da kullanamad\u0131klan mallar\u0131 ve sermayeyi elden \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in d\u0131\u015f pazarlar ve yat\u0131r\u0131m alanlar\u0131 arayarak, servet fazlalar\u0131n\u0131n yata\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fletmedir\/’<\/p>\n
S\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131na kar\u015f\u0131 tutum, zamana ve yere g\u00f6re de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Ama zul\u00fcm ve bask\u0131 genel yasayd\u0131 \u2013 hi\u00e7 bir emperyalist ulus masum de\u011fildi. Bu konuda uzman kabul edilen Leonard Woolf \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Avrupa’da ulusal toplumda nas\u0131l son y\u00fczy\u0131lda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirli s\u0131n\u0131flar, kapitalistler ile i\u015f\u00e7iler, s\u00f6m\u00fcrenler ile s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa, uluslararas\u0131 toplumda da biri egemen ve s\u00f6m\u00fcren \u00f6teki g\u00fcd\u00fclen ve s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, gene ayn\u0131 derecede belirli s\u0131n\u0131flar, Bat\u0131n\u0131n emperyalist g\u00fc\u00e7leri ile Afrika ve Do\u011funun uyruk \u0131rklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6teki emperyalist uluslar ne ise, Amerika Birle\u015fik Devletleri de \u00f6yledir. \u00d6zel yat\u0131r\u0131mlardan gelen b\u00fct\u00fcn k\u00e2rlar, ilgili mal\u00ee gruplara gitmi\u015f, ama h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131, h\u00fck\u00fcmet paras\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet kuvveti, bunlar\u0131n \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve korumak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fkan Taft, tekelci kapitalizmin gerekleri ile h\u00fck\u00fcmet politikas\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011f konusunda a\u00e7\u0131ks\u00f6zl\u00fcyd\u00fc: “D\u0131\u015f politikam\u0131z\u0131n hak ve adaletin d\u00fcz yolundan k\u0131l pay\u0131 sapt\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekmekle birlikte, bu politika, emtiam\u0131z ve kapitalist f\u0131rsatlar\u0131m\u0131z i\u00e7in k\u00e2rl\u0131 yat\u0131r\u0131mlar sa\u011flamak \u00fczere etkin m\u00fcdahaleyi de i\u00e7erecek hale pek\u00e2l\u00e2 getirilebilir.”<\/p>\n
20. y\u00fczy\u0131lda, her b\u00fcy\u00fck sanayi \u00fclkesinde, tekelci kapitalizm geli\u015fmi\u015f ve onunla birlikte sermaye fazlas\u0131 ile \u00fcr\u00fcn fazlas\u0131n\u0131n ne yap\u0131laca\u011f\u0131 sorunu da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Kendi ulusal pazarlar\u0131n\u0131 denetim alt\u0131nda bulunduran \u00e7e\u015fitli devler, uluslararas\u0131 pazarlarda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldikleri zaman \u00f6nce uzun, zorlu, ac\u0131 bir rekabete, ard\u0131ndan uluslararas\u0131 bir temel \u00fczerinde anla\u015fmalara, birle\u015fmelere, kartellere giri\u015firler.<\/p>\n
D\u00fcnya pazar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015fmek \u00fczere aralar\u0131nda anla\u015fmalar yapan bu b\u00fcy\u00fck uluslararas\u0131 birle\u015fmeler ile, rekabetin sona erece\u011fi ve uzun s\u00fcreli bir bar\u0131\u015f d\u00f6neminin ba\u015flayaca\u011f\u0131 san\u0131<\/p>\n
lir. Ama b\u00f6yle olmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc kuvvet oranlar\u0131 durmadan de\u011fi\u015f mektedir. Baz\u0131 \u015firketler gitgide b\u00fcy\u00fcr ve g\u00fc\u00e7lenirken, \u00f6te kiler geriler. B\u00f6ylece bir zamanlar hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fcleri i\u00e7in de yap\u0131lm\u0131\u015f olan b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcm sonradan hakkaniyetsiz olur. G\u00fc\u00e7 l\u00fc grup taraf\u0131nda bir ho\u015fnutsuzluk ba\u015flar ve bunu daha b\u00fc y\u00fck bir pay alma sava\u015f\u0131m\u0131 izler. Her h\u00fck\u00fcmet, kendi uyruk lar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in aya\u011fa kalkar. Bunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu sava\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Emperyalizm sava\u015fa yola\u00e7ar. Ne var ki, sava\u015f da hi\u00e7 bir \u015feyi kesin olarak \u00e7\u00f6zemez. Art\u0131k bir masa \u00e7evresinde \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemez hale gelen d\u00fc\u015fmanl\u0131klar, \u015fimdi pazarl\u0131k, g\u00fc\u00e7l\u00fc patlay\u0131c\u0131lar, atom bombalar\u0131, sakat insanlar ve par\u00e7alanm\u0131\u015f cesetlerle yap\u0131l\u0131yor diye ortadan kalkmaz.<\/p>\n
Hay\u0131r! Pazar av\u0131 s\u00fcr\u00fcp gitmelidir. Tekelci kapitalizm, mal ve sermaye fazlas\u0131 i\u00e7in alan bulmak zorundad\u0131r ve tekelci kapitalizm varolduk\u00e7a yeni sava\u015flar s\u00fcrecektir.<\/p>\n
8. DEVLET
\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131ndaki \u00f6zel m\u00fclkiyet, \u00f6zel t\u00fcrden bir m\u00fclkiyettir. Bu m\u00fclkiyet, ona sahip olan s\u0131n\u0131fa, sahip olmayan s\u0131n\u0131f \u00fczerinde bir g\u00fc\u00e7 verir. Sahip olan\u0131n yaln\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmadan ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla kalmaz, bir yandan da, sahip olmayanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131 ve hangi ko\u015fullar alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131n\u0131 saptama olana\u011f\u0131n\u0131 da verir. Yani bir \u00e7e\u015fit efendi ve hizmet\u00e7i ili\u015fkisi kurar; kapitalist s\u0131n\u0131f, emirler verme mevkiinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ise bunlar\u0131 yerine getirme durumundad\u0131r.<\/p>\n
Bu durumda, haliyle, iki s\u0131n\u0131f aras\u0131nda s\u00fcr\u00fcp giden bir \u00e7at\u0131\u015fma vard\u0131r.<\/p>\n
\u0131> Kapitalist s\u0131n\u0131f, is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131m s\u00f6m\u00fcrerek, servetle, g\u00fc\u00e7le ve itibarla c\u00f6mert\u00e7e \u00f6d\u00fcllendirilmi\u015f; oysa i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, g\u00fcvensizlik, yoksulluk, sefil hayat ko\u015fullar\u0131 i\u00e7ine itilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu durumda, mevcut m\u00fclkiyet ili\u015fkisinin \u2013az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n bu denli yarar\u0131na, \u00e7o\u011funlu\u011fun bu denli zarar\u0131na olan bu m\u00fclkiyet ili\u015fkisinin\u2013 devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bir y\u00f6ntem bulunmas\u0131 gerekir. Zengin az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n, emek\u00e7i \u00e7o\u011funluk \u00fczerinde, toplumsal ve ekonomik egemenli\u011finin s\u00fcr\u00fcp gitmesini sa\u011flayacak g\u00fcce sahip bir kurumun varl\u0131\u011f\u0131 zorunludur.<\/p>\n
B\u00f6yle bir kurum vard\u0131r: bu, devlettir.<\/p>\n
Kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fczerinde egemenlik kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu \u00f6zel m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini korumak ve s\u00fcrd\u00fcrmek devletin i\u015flevidir.<\/p>\n
Bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6tekisini bask\u0131 alt\u0131nda tuttu\u011fu sistemi ya\u015fatmak devletin i\u015flevidir.<\/p>\n
\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetine sahip olanlar ile olmayanlar aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmada m\u00fclk sahipleri, devletin ki\u015fili\u011finde, m\u00fclks\u00fczlere kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir silah bulurlar.<\/p>\n
Devletin, s\u0131n\u0131flar \u00fcst\u00fc oldu\u011funa \u2013h\u00fck\u00fcmetin zengin yoksul, y\u00fcksek al\u00e7ak b\u00fct\u00fcn halk\u0131 temsil etti\u011fine\u2013 inanmaya iteleniyoruz. Ama asl\u0131nda, kapitalist toplum, \u00f6zel m\u00fclkiyete da-yand\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6zel m\u00fclkiyete kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak her davran\u0131\u015f, gere\u011finde \u015fiddet kullanmaya kadar varan devletin direnciyle kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131r.<\/p>\n
Bunun i\u00e7in, asl\u0131nda, s\u0131n\u0131flar varolduk\u00e7a, devlet, s\u0131n\u0131flar\u00fcst\u00fc olamaz, egemen s\u0131n\u0131ftan yana olmak zorundad\u0131r. Devletin egemen s\u0131n\u0131f\u0131n bir silah\u0131 oldu\u011funu, Adam Smith, daha 1776 y\u0131l\u0131nda farketmi\u015fti. \u00dcnl\u00fc kitab\u0131, The Wealth of Nations \u2019da \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Sivil h\u00fck\u00fcmet, m\u00fclkiyetin g\u00fcvenli\u011fini korumak i\u00e7in kuruldu\u011fu s\u00fcrece, asl\u0131nda zenginin yoksula kar\u015f\u0131 veya biraz mal\u0131 m\u00fclk\u00fc olan\u0131n olmayana kar\u015f\u0131 savunulmas\u0131 i\u00e7in kurulmu\u015ftur.”<\/p>\n
\u0130ktisaden egemen olan s\u0131n\u0131f \u2013\u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan s\u0131n\u0131f\u2013 siyasal olarak da egemendir.<\/p>\n
Birle\u015fik Devletler’deki gibi bir demokraside halk\u0131n, oylar\u0131yla kendi adaylar\u0131n\u0131 i\u015f ba\u015f\u0131na getirdi\u011fi do\u011frudur. Demokrat X ile Cumhuriyet\u00e7i Y aras\u0131nda bir se\u00e7me yapma haklar\u0131 vard\u0131r. Ama bu, hi\u00e7 bir zaman s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bu yan\u0131nda ya da \u00f6teki yan\u0131nda yer alan bir aday\u0131n se\u00e7imi de\u011fildir. Ana partilerin adaylar\u0131 aras\u0131nda \u00f6zel m\u00fclkiyet ili\u015fkileri sistemi konusunda \u00e7ok az temel davran\u0131\u015f fark\u0131 vard\u0131r. Bu ayr\u0131l\u0131klar da hep ayr\u0131nt\u0131lar konusundad\u0131r; hemen hi\u00e7 birisi, temel sorunlarla ilgili de\u011fildir.<\/p>\n
\u0130sin asl\u0131 aran\u0131rsa, i\u015f\u00e7iler i\u00e7in Demokrat X ya da Cumhuriyet\u00e7i Y aras\u0131nda bir se\u00e7im yapmak, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n hangi \u00f6zel temsilcisinin, Kongrede, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n yarar\u0131na yasalar yapaca\u011f\u0131 konusunda bir se\u00e7im yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n
Yasalar\u0131 yapanlar ile yasalar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 adamlar aras\u0131ndaki ba\u011f, \u00f6ylesine s\u0131k\u0131d\u0131r ki, devlet ile egemen s\u0131n\u0131f aras\u0131ndaki ili\u015fki konusunda hi\u00e7 bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmaz. Ulusumuzun en ileri gelenlerinden birisinin, iktisad\u00ee egemenli\u011fi elinde bulunduran s\u0131n\u0131f\u0131n, siyasal egemenli\u011fi de elinde bulundurdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinde oldu\u011fu \u015fu sat\u0131rlarda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr:<\/p>\n
\u0131> “Diyelim ki, Washington’a gidiyorsunuz ve h\u00fck\u00fcmetinizle g\u00f6r\u00fc\u015fmek istiyorsunuz. Sizi nezaketle dinleseler bile, as\u0131l s\u00f6z\u00fc ge\u00e7er kimselerin b\u00fcy\u00fck bankerler, b\u00fcy\u00fck imal\u00e2t\u00e7\u0131lar, b\u00fcy\u00fck t\u00fcccarlar, demiryolu \u015firketleri ile denizyollar\u0131 \u015firketlerinin ba\u015f\u0131ndaki kimseler oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. … Birle\u015fik Devletler H\u00fck\u00fcmetinin efendileri, Birle\u015fik Devletler kapitalistleri ve imal\u00e2t\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r.”<\/p>\n
Ger\u00e7ekleri ortaya d\u00f6ken bu t\u00fcmceler, Woodrow Wilson’-\u0131n, 1913 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bir kitapta yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yazar ne s\u00f6yledi\u011fini bilecek bir yerde bulunuyordu. O s\u0131ra Birle\u015fik Devletler’in ba\u015fkan\u0131yd\u0131.<\/p>\n
\u015eu soru ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: mademki devlet mekanizmas\u0131 kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n denetimi alt\u0131ndad\u0131r ve onun \u00e7\u0131kar\u0131na i\u015flemektedir, kapitalistlerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc d\u00fczenlemek ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in haz\u0131rlanan yasalar, nas\u0131l oluyor da kara kapl\u0131 kitapta yer alabiliyor?<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bu gibi \u015feyler, Franklin D. Roosevelt y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda olmu\u015ftur. Ama ni\u00e7in?<\/p>\n
\u0131> Devlet, ancak zorland\u0131\u011f\u0131 takdirde, m\u00fclks\u00fczler ad\u0131na, m\u00fclk sahiplerine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7er. \u015eu veya bu \u00e7at\u0131\u015fma noktas\u0131nda boyun e\u011fmek zorunda kal\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131ndan gelen bask\u0131 o denli b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki, \u00f6d\u00fcn vermek zorunludur; yoksa “yasa ve d\u00fczen” tehlikeye girdi\u011fi gibi, daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc (egemen s\u0131n\u0131f ac\u0131s\u0131ndan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc), devrim bile olabilir. Ama unutulmamas\u0131 gereken \u00f6nemli nokta sudur: b\u00f6yle d\u00f6nemlerde elde edilen b\u00fct\u00fcn \u00f6d\u00fcnler, mevcut m\u00fclkiyet ili\u015fkileri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindedir. Kapitalist sistemin ana \u00e7er\u00e7evesi, hi\u00e7 dokunulmadan \u00f6ylece durur. \u00d6d\u00fcnler her zaman bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde verilmektedir. Egemen s\u0131n\u0131f\u0131n amac\u0131, b\u00fct\u00fcn\u00fc kurtarmak i\u00e7in bir noktada boyun e\u011fmektir.<\/p>\n
Ba\u015fkan Roosevelt y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan elde edilen b\u00fct\u00fcn kazan\u0131mlar \u2013ki bunlar epeyce fazlayd\u0131\u2122, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyet sistemini de\u011fi\u015ftirmemi\u015ftir. Bu kazan\u0131mlar bir s\u0131n\u0131f\u0131n bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan devrilmesini sa\u011flamam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fkan Roosevelt \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc zaman, i\u015fverenler de, is\u00e7iler de eski yerlerinde idiler.<\/p>\n
Devlet, bir s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6teki s\u0131n\u0131f \u00fczerinde egemenli\u011fini kurmak ve s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in bir ara\u00e7 oldu\u011funa g\u00f6re, ezilen \u00e7o\u011funluk i\u00e7in ger\u00e7ek \u00f6zg\u00fcrl\u00fck var olamaz. Duruma ve ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak \u015fu ya da bu derecede \u00f6zg\u00fcrl\u00fck verilecektir, ama son tahlilde, “\u00f6zg\u00fcrl\u00fck” ve “devlet” s\u00f6zc\u00fckleri, s\u0131n\u0131fl\u0131 bir toplumda biraraya getirilemez.<\/p>\n
Devlet, h\u00fck\u00fcmeti denetimi alt\u0131nda bulunduran s\u0131n\u0131f\u0131n kararlar\u0131n\u0131 uygulamak i\u00e7in vard\u0131r. Kapitalist toplumda devlet, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n kararlar\u0131n\u0131, dayatarak y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bu kararlar, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahiplerinin hizmetinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 kapitalist sistemi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. SINIF M\u00dcCADELES\u0130Zengin veya yoksul, g\u00fc\u00e7l\u00fc veya zay\u0131f, siyah, beyaz, sar\u0131 veya esmer olsun, insa’nlar her yerde ya\u015famak i\u00e7in gereksindikleri \u015feyleri \u00fcretmek ve bunlar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 yapmak zorundad\u0131rlar. Amerika Birle\u015fik Devletleri’ndeki \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemine kapitalizm denir. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00f6teki \u00fclkelerinde ayn\u0131 sistem vard\u0131r.Ekmek, giyecek, konut, otomobil, radyo, gazete, ila\u00e7, okul ve di\u011fer her \u015feyi \u00fcretmek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4625","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-sosyalizmin-alfabesi-leo-huberman"},"yoast_head":"\n