![](\"http:\/\/img120.imageshack.us\/img120\/8624\/sosyalizminalfabesibr3.jpg\")
\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM DE\u011e\u0130\u015eMEY\u0130 SAVUNANLAR 13. \u00dcTOPYACI SOSYAL\u0130STLER
Sosyalizm, kapitalizmin tersine, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda \u00f6zel m\u00fclkiyetin yerine ortak m\u00fclkiyetin, k\u00e2r i\u00e7in anar\u015fik \u00fcretimin yerine kullan\u0131m i\u00e7in planl\u0131 \u00fcretimin bulundu\u011fu bir sistemdir.<\/p>\n
Sosyalizm fikri, yeni de\u011fildir. Kapitalist sistem, sanayi devriminin ba\u015flamas\u0131 ve fabrika sisteminin geli\u015fmesi ile daha yeni g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, verimsizli\u011fi, israf\u0131, ‘ ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 olu\u015fu ve adaletsizli\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlar i\u00e7in apa\u00e7\u0131k ortadayd\u0131.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 1800 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flayarak, \u0130ngiltere ile Fransa’da kapitalizmin k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri, bro\u015f\u00fcrler, kitaplar ve konu\u015fmalarla halka anlat\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6yle ele\u015ftiriler daha \u00f6nceden, 16. y\u00fczy\u0131lda ve bunu izleyen y\u00fczy\u0131llarda da vard\u0131. Ne var ki, bu konuyu ilk ele alanlar, hi\u00e7 bir zaman bir taraftar yaratamam\u0131\u015f, yal\u0131tlanm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerdi. Art\u0131k durum de\u011fi\u015fmi\u015fti. \u0130ngiltere’de Robert Owen’a, Fransa’da Charles Fourier ile Comte Henri de Saint-Simon’a bir bak\u0131ma \u00f6nc\u00fc sosyalistler denebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n herbirinin \u00e7evresinde, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde, bir hareket geli\u015fmi\u015ftir. Bunlar\u0131n kitaplar\u0131 geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde okunmu\u015f, konu\u015fmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck dinleyici topluluklar\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015f ve bunlar\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile sosyalizm fikri, Amerika gibi uzak \u00fclkeler de dahil olmak \u00fczere, ba\u015fka yerlere de yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunlar, toplumun o g\u00fcnk\u00fc durumunu su\u00e7lamakla, k\u00f6t\u00fclemekle yetinmiyorlar, daha da ileri giderek, toplumun nas\u0131l olmas\u0131 konusunda herbiri kendine g\u00f6re, \u00f6zenle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f planlar \u00fczerinde epeyce zaman ve \u00e7aba harc\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Herbiri, gelece\u011fin ideal toplumunun, kendilerine g\u00f6re g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc canland\u0131ran ve en ufak ayr\u0131nt\u0131lara kadar inen bir manzaras\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. Bunlar\u0131n kendilerine \u00f6zg\u00fc \u00fctopyalar\u0131, belirli ayr\u0131nt\u0131larda, birbirine hi\u00e7 benzememek ve farkl\u0131 olmakla birlikte hepsinde ortak bir temel bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n
Bunlar\u0131n \u00fctopik tasar\u0131lar\u0131n\u0131n hepsinde, en \u00f6nemli ilk ilke, kapitalizmin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bunlar kapitalist sistemde, yaln\u0131z k\u00f6t\u00fcl\u00fck buluyorlard\u0131. Bu sistem, m\u00fcsrif, adaletsiz ve plans\u0131zd\u0131. Oysa bunlar, verimli ve adaletli olan planl\u0131 bir toplum istiyorlard\u0131. Kapitalizmde, \u00e7al\u0131\u015fmayan bir az\u0131nl\u0131k, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip oldu\u011fu i\u00e7in konfor ve l\u00fcks i\u00e7inde ya\u015f\u0131yordu. \u00dctopyac\u0131lar, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak m\u00fclkiyetinde g\u00fczel bir hayata giden yolu g\u00f6rd\u00fcler. B\u00f6ylece hayal\u00ee toplumlar\u0131nda, \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7o\u011funlu\u011fun \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n sahipli\u011fi yoluyla konfor ve l\u00fcks i\u00e7inde bir hayat s\u00fcrmelerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler.<\/p>\n
Bu sosyalizmdi \u2013 ve bu, \u00fctopyac\u0131larm d\u00fc\u015f\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n
Bu, \u00dctopyac\u0131lar i\u00e7in bir d\u00fc\u015f olarak kald\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar nereye gitmek istediklerini biliyor olmakla birlikte; buraya nas\u0131l gidilece\u011fi konusundaki fikirleri pek bulan\u0131kt\u0131. \u0130deal bir toplumun bir plan\u0131m yapman\u0131n, g\u00fc\u00e7l\u00fcleri ya da zenginleri (ya da her ikisini) yeni d\u00fczenin do\u011frulu\u011funa ve g\u00fczelli\u011fine inand\u0131rarak \u00e7ekmenin, bu d\u00fczenin k\u00fc\u00e7\u00fck bir denemesini yapman\u0131n, ve i\u015fin bundan \u00f6tesini, onu ger\u00e7ekle\u015ftirecek olan bu uysal kimselerin sa\u011fduyusuna b\u0131rakman\u0131n yeterli olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
\u0131> \u00dctopyac\u0131lar\u0131n safl\u0131klar\u0131 \u015furadayd\u0131 ki, planlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in ba\u015fvurduklar\u0131 gruplar, \u00e7\u0131karlar\u0131, d\u00fczeni de\u011fi\u015ftirmek \u015f\u00f6yle dursun, onu oldu\u011fu gibi korumakta ya-tan gruplard\u0131. \u0130s\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n giri\u015fece\u011fi politik ve ekonomik hareketleri kabul etmemekle, yeni topluma i\u015f\u00e7ilerin s\u0131n\u0131f olarak \u00f6rg\u00fctlenmesi ile de\u011fil b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n iyi niyeti ve anlay\u0131\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131nda diretmekle toplumdaki etkin g\u00fc\u00e7ler konusunda da ayn\u0131 yanl\u0131\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steriyorlard\u0131.<\/p>\n
Hayal\u00ee \u00f6rneklere g\u00f6re, minyat\u00fcr toplumsal deneylere giri\u015fmekle ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcncesi de, ayn\u0131 derecede ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131yd\u0131.<\/p>\n
\u0131> O s\u0131rada bile, \u00f6nceden g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi, “kapitalist sefaletin bulan\u0131k denizi ortas\u0131ndaki mutluluk adalar\u0131” ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framaya mahk\u00fbmdu, kapitalist sistem d\u00fcnyan\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131 ile ili\u015fkileri kesilmi\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck, yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f topluluklara b\u00f6l\u00fcnemezdi.<\/p>\n
\u00dctopyac\u0131 sosyalistler, kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 sert ve insafs\u0131z \u00e7evreye \u015fiddetle tepki g\u00f6stermi\u015f insanseverlerdi. Kapitalist sisteme kar\u015f\u0131 ge\u00e7erli ve yerinde ele\u015ftiriler y\u00f6neltmi\u015fler, daha iyi bir d\u00fcnyan\u0131n kurulmas\u0131 i\u00e7in planlar haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131r. Bunlar yeni kutsal kitaplar\u0131n\u0131 yayarlarken, soruna ba\u015fka bir a\u00e7\u0131dan yakla\u015fan iki adam d\u00fcnyaya geliyordu.<\/p>\n
Bu iki ki\u015finin adlar\u0131 Karl Marx ve Friedrich Engels’ti. <\/p>\n
14. KARL MARX VE FREDRICH ENGELS
\u00dctopyac\u0131lar\u0131n sosyalizmi, adaletsizli\u011fe kar\u015f\u0131 insanca bir duygu \u00fczerine kurulmu\u015ftu. Marx ve Engels’in sosyalizmi ise, insan\u0131n tarih\u00ee, ekonomik ve toplumsal geli\u015fmesinin incelenmesi \u00fczerine kurulmu\u015ftur.*<\/p>\n
Karl Marx, hi\u00e7 bir \u00fctopya tasarlamam\u0131\u015ft\u0131r. Gelece\u011fin Toplumunun nas\u0131l i\u015fleyece\u011fi konusunda hemen hemen hi\u00e7 bir \u015fey yazmam\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fin Toplumunun, Bug\u00fcnk\u00fc Toplum haline gelene kadar, nas\u0131l do\u011fdu\u011fu, geli\u015fti\u011fi ve \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc konusuna b\u00fcy\u00fck bir ilgi duymu\u015ftur. Bug\u00fcnk\u00fc Topluma b\u00fcy\u00fck bir ilgi duymas\u0131n\u0131n nedeni ise, bundan, Gelece\u011fin Toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015fmeyi sa\u011flayacak g\u00fc\u00e7leri bulup \u00e7\u0131karmak i\u00e7indi.<\/p>\n
\u00dctopyac\u0131lardan farkl\u0131 olarak Marx, Yar\u0131n\u0131n ekonomik kurumlar\u0131 \u00fczerinde zaman harcamam\u0131\u015ft\u0131r. Zaman\u0131n\u0131n he-men hemen hepsini, Bug\u00fcn\u00fcn ekonomik kurumlar\u0131n\u0131n incelenmesine vermi\u015ftir.<\/p>\n
Marx, kapitalist toplumda \u00e7arklar\u0131 d\u00f6nd\u00fcren \u015feyin ne oldu\u011funu bilmek istiyordu. En \u00f6nemli kitab\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, Kapital \u2013 Kapitalist Toplumun Ele\u015ftirel Bir Tahlili, ilgisinin ve dikkatinin hangi noktada topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. O, kapitalist \u00fcretimin sistematik, zekice ve ele\u015ftirici bir tahlilini yapan ilk b\u00fcy\u00fck toplumcu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n
\u00dctopyac\u0131lar i\u00e7in sosyalizm, bir hayal \u00fcr\u00fcn\u00fc, bu ya da su parlak zek\u00e2n\u0131n bir bulu\u015fuydu. Marx, sosyalizmi bulutlar \u00fcze<\/p>\n
*Biz, burada, daima Marx’in d\u00fc\u015f\u00fcncelerine at\u0131f yapaca\u011f\u0131z, ama Engels’in sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fmesine katk\u0131s\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemelidir. \u0130lk kez kar\u015f\u0131 la\u015ft\u0131klar\u0131nda Marx ve Engels, yirmi ya\u015flar\u0131nda idiler ve b\u00fct\u00fcn \u00f6m\u00fcrleri bo yunca dost ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131 olarak kald\u0131lar. Bu durum, hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel ortakl\u0131kt\u0131. Engels her ne kadar ken di ba\u015f\u0131na se\u00e7kin b\u00eer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve kendi temel felsefesine Marx’tan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak varm\u0131\u015f ise de, uzun s\u00fcren ili\u015fkilerinde daima ikinci planda kal makla yetinmi\u015ftir. 1888’de alarmdaki ili\u015fkiyi \u015fu s\u00f6zlerle \u00f6zetlemi\u015ftir: “Marx’la olan 40 y\u0131ll\u0131k i\u015fbirli\u011fi s\u00fcresince temellerin at\u0131lmas\u0131nda ve \u00f6zellik le teorinin i\u015flenmesinde, \u00f6zel bir pay\u0131m oldu\u011funu yads\u0131yamam. Ama teori nin temel ilkelerinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, hele ekonomi ve tarih alanlar\u0131na ait olan lar\u0131 ve bunlardan da \u00f6te, onun son \u015feklini a\u00e7\u0131k ve se\u00e7ik olarak al\u0131\u015f\u0131, Marx’a aittir. Marx daha yukarda duruyor, daha ileriyi g\u00f6r\u00fcyor ve daha geni\u015f bir alan\u0131 hepimizden daha h\u0131zl\u0131 kavr\u0131yordu. Biz, hepimiz, olsa olsa yetenek liydik, Marx ise bir d\u00e2hi idi.”<\/p>\n
rinden yere indirdi, onun belirsiz bir umut olmay\u0131p, insan soyunun tarih\u00ee geli\u015fiminde bir sonraki ad\u0131m, kapitalist toplumun evriminin zorunlu ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n
Marx, sosyalizmi, bir \u00fctopya olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131p, bilim haline getirdi. Yetkin bir toplumsal d\u00fczenin d\u00fc\u015fsel semas\u0131 yerine, ayaklar\u0131 yerde bir toplumsal ilerleme teorisi getirmi\u015ftir; toplumun de\u011fi\u015ftirilmesi i\u00e7in, \u00fcst s\u0131n\u0131f\u0131n merhametine, iyi niyetine ve anlay\u0131\u015f\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmak yerine, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi kendisini kurtarmas\u0131na ve yeni d\u00fczenin mimar\u0131 olmas\u0131na bel ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Marx’m sosyalizmi \u2013bilimsel sosyalizm\u2013, ilk kez, y\u00fcz yirmi y\u0131l kadar \u00f6nce 1848 \u015eubat\u0131nda, Engels ile birlikte kaleme al\u0131nan Kom\u00fcnist Manifesto’da. ifade edilmi\u015ftir. \u00d6\u011fretilerinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ilk bask\u0131s\u0131 sadece 23 sayfa tutan bu kitap\u00e7\u0131k, o zamandan beri yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her k\u00f6\u015fesindeki sosyalist hareketin temel ta\u015f\u0131 olmu\u015ftur, incil d\u0131\u015f\u0131nda, yabanc\u0131 dillere en \u00e7ok \u00e7evrilen kitap haline gelmi\u015ftir. D\u00fcnyan\u0131n her yerinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketinin g\u00fc\u00e7l\u00fc esin kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, \u015fimdiye kadar yaz\u0131lan bro\u015f\u00fcrlerin en etkilisidir.<\/p>\n
Marx ile Engels, toplumun bu halde bulunmas\u0131n\u0131n nedenleri, de\u011fi\u015fmesindeki nedenler, hangi y\u00f6nde gitti\u011fi konusundaki-yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, tarih boyunca ak\u0131p giden birle\u015ftirici bir \u00f6\u011fenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Olaylar, birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildi; tarih, karmakar\u0131\u015f\u0131k olgular ve olaylar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu ama, asl\u0131nda hi\u00e7 de b\u00f6yle de\u011fildi: tarih, bir ke\u015fmeke\u015f de\u011fil ortaya \u00e7\u0131kart\u0131labilecek belli yasalara uyan bir bilimdi.<\/p>\n
t\u015fte Karl Marx, insan toplumunun bu geli\u015fme yasalar\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Onun, insanl\u0131\u011fa yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck katk\u0131 budur.<\/p>\n
Her uygarl\u0131kta ekonomi, politika, yasalar, din, e\u011fitim birbirine ba\u011fl\u0131d\u0131r; herbiri \u00f6tekine dayan\u0131r ve olu\u015f nedeni \u00f6tekilerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu g\u00fc\u00e7ler i\u00e7inde ekonomi en \u00f6nemli-.<\/p>\n
\u0131> sidir, temel etmendir. Yap\u0131n\u0131n temel dire\u011fi, \u00fcreticiler olarak insanlar aras\u0131nda varolan ili\u015fkidir. \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fama bi\u00e7imini, ge\u00e7imlerini sa\u011flama bi\u00e7imleri, belirli bir toplumda, belirli bir anda h\u00fck\u00fcm s\u00fcren \u00fcretim bi\u00e7imi, belirler.<\/p>\n
\u0130nsan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imini, ya\u015fama bi\u00e7imi belirler. Marx’-\u0131n s\u00f6zleriyle: “Madd\u00ee ya\u015famdaki \u00fcretim bi\u00e7imi, ya\u015fam\u0131n toplumsal, siyasal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel s\u00fcrecinin genel niteli\u011fine egemendir. \u0130nsanlar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 belirleyen \u015fey, bilin\u00e7leri de\u011fildir; tam tersine, onlar\u0131n bilin\u00e7lerini, toplumsal varl\u0131klar\u0131 belirler.”<\/p>\n
Hak, adalet, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve benzeri kavramlar, yani her toplumda bulunan fikirler dizisi, o toplumun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ekonomik geli\u015fimin belirli a\u015famas\u0131na uygun d\u00fc\u015fer. \u00d6yleyse, toplumsal ve politik devrimi olu\u015fturan \u015fey nedir? Acaba yaln\u0131zca insanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerindeki bir de\u011fi\u015fmeden mi ibarettir? Hay\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu fikirler, her \u015feyden \u00f6nce ekonomideki de\u011fi\u015fikli\u011fe \u2013 yani \u00fcretim ve de\u011fi\u015fim bi\u00e7imindeki de\u011fi\u015fikli\u011fe\u2013 ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
\u0130nsan do\u011faya egemen olma yolunda ilerler; mallar\u0131n \u00fcretimi ve de\u011fi\u015fimi i\u00e7in yeni ve daha iyi y\u00f6ntemler bulunur, ya da icat edilir. Bu de\u011fi\u015fmelerin temelden ve geni\u015f \u00e7apta oldu\u011fu zamanlar, toplumsal \u00e7at\u0131\u015fmalar do\u011far. Eski \u00fcretim bi\u00e7imi ile birlikte geli\u015fen ili\u015fkiler kemikle\u015fmi\u015ftir. Eski topluca ya\u015fama bi\u00e7imi, yasada, politikada, dinde ve e\u011fitimde sabitle\u015frni\u015ftir. \u0130ktidar\u0131 elinde bulunduran s\u0131n\u0131f, iktidar\u0131n\u0131 korumak ister ve yeni \u00fcretim bi\u00e7imi ile uyum halindeki s\u0131n\u0131fla \u00e7at\u0131\u015f\u0131r. Bunun sonucu devrimdir.<\/p>\n
Tarihe bu \u015fekilde yakla\u015f\u0131m, marksistlere g\u00f6re, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kavran\u0131lamaz olan bir d\u00fcnyay\u0131 anlamay\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lar. Tarihsel olaylara, insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kazanma bi\u00e7imlerinden do\u011fan s\u0131n\u0131f ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakmakla, kavranamaz \u015feyler, ilk kez kavran\u0131r hale gelmi\u015ftir. Bu nedenle, Mani\/esto’da yap\u0131lan tahliller, \u015fu t\u00fcmce ile baslar: “\u015eimdiye kadarki b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n tarihi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihidir.”<\/p>\n
S\u0131n\u0131flararas\u0131 m\u00fccadelede devletin yeri, rol\u00fc nedir? Devlet, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydir. O, mevcut sistemi korumak i\u00e7in kurulmu\u015ftur ve bu ama\u00e7la s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Kapitalist toplumda, devletin rol\u00fc, Manifestomda \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klan-m\u0131\u015ft\u0131r: “Modern Devletin y\u00f6netimi, t\u00fcm burjuvazinin ortak i\u015flerini y\u00f6neten bir komiteden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.”<\/p>\n
Kapitalist toplumda devletin ilk g\u00f6revi, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fczerindeki egemenli\u011finin temelini te\u015fkil eden \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyeti savunmakt\u0131r. Bundan \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar ki, e\u011fer i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n amac\u0131, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyeti ortadan kald\u0131rmaksa egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n devletini y\u0131kmal\u0131 ve onun yerine kendi devletini koymal\u0131d\u0131r. Ancak, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n devleti yerine bir i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 devleti kurulmas\u0131ylad\u0131r ki* i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 iktidara gelebilir, devrim ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir.<\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta bu, sadece, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerini i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn almas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilir, \u00ee\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 devriminin ere\u011fi bu mudur? Yani i\u015f\u00e7ileri, daha \u00f6nce uyruklar\u0131 olduklar\u0131 s\u0131n\u0131f \u00fczerinde egemen k\u0131lmak m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Hay\u0131r. Proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, toplumu, s\u0131n\u0131flara b\u00f6len ko\u015fullara son vererek, s\u0131n\u0131f egemenli\u011fini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kald\u0131rma s\u00fcrecinde sadece gerekli ilk ad\u0131md\u0131r. Sosyalizmin amac\u0131, bir s\u0131n\u0131f\u0131n egemenli\u011fi yerine bir ba\u015fka s\u0131n\u0131f\u0131n egemenli\u011fini koymak de\u011fil, b\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131flar\u0131n b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Sosyalizmin amac\u0131, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcye son veren s\u0131n\u0131fs\u0131z bir toplum kurmakt\u0131r. Manifesto’daki s\u00f6zlerle: “S\u0131n\u0131flar\u0131yla ve s\u0131n\u0131f kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131yla birlikte eski burjuva toplumun yerini, ki\u015finin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fiminin, herkesin \u00f6zg\u00fcr geli\u015fiminin ko\u015fulu oldu\u011fu bir birlik alacakt\u0131r.”<\/p>\n
Marx, her zaman ve her yerde, \u015fu noktay\u0131 belirtmi\u015ftir: eski s\u0131n\u0131fl\u0131 toplumdan yeni s\u0131n\u0131fs\u0131z d\u00fczene ge\u00e7i\u015fi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, proletarya ba\u015faracakt\u0131r. Marx, sosyalizmi kurmada, proletaryaya etkin unsur g\u00f6z\u00fcyle bakm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o, yani n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011fu, kapitalizmin \u00e7eli\u015fkilerinden en \u00e7ok \u0131st\u0131rap \u00e7ekendir, \u00e7\u00fcnk\u00fc durumunu d\u00fczeltebilmesi i\u00e7in de ba\u015fka \u00e7\u0131kar yolu yoktur.<\/p>\n
\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 korkun\u00e7 ko\u015fullar, i\u015f\u00e7ileri, biraraya gelmeye, \u00f6rg\u00fctlenmeye ve \u00e7\u0131karlar\u0131 u\u011fruna m\u00fccadele etmek i\u00e7in sendikalar kurmaya zorlad\u0131. Gene de sendikalar\u0131n kurulmas\u0131 \u00f6yle hemen bir gecede olup bitmedi. S\u0131n\u0131f olarak \u00e7\u0131kar birli\u011fi duygusunun geli\u015fmesi, uzun zaman ald\u0131; bu noktaya gelinceye kadar da ulus \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rg\u00fctler kurulmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131.<\/p>\n
Sanayi devrimi ve fabrika sistemi ile kapitalizmin b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fmesi, sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131n dev ad\u0131mlarla ilerlemesini sa\u011flad\u0131. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131n\u0131n nedeni, sanayi devrimi ile birlikte i\u015f\u00e7ilerin kentlerde yo\u011funla\u015fmas\u0131, ulusal \u00f6l\u00e7\u00fcde bir \u00f6r-‘ g\u00fctlenme i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi olan ta\u015f\u0131ma, ula\u015ft\u0131rma ve haberle\u015fme alanlar\u0131ndaki ilerlemeleri ve bir i\u015f\u00e7i hareketini gerekli k\u0131lan ko\u015fullar\u0131 birlikte getirmesidir. B\u00f6ylece, is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi, s\u0131n\u0131f\u0131, s\u0131n\u0131f duygusunu ve i\u015fbirli\u011fi ile haberle\u015fmenin fizik\u00ee ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yaratan kapitalist geli\u015fme ile birlikte b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00d6yleyse proletarya, kapitalizmle do\u011fuyor ve onunla birlikte geli\u015fiyor. Nihayet, kapitalizm, i\u015flemez hale geldi\u011fi, \u00e7\u00f6zemedi\u011fi \u00e7eli\u015fkiler i\u00e7ine yuvarland\u0131\u011f\u0131, “toplumun bu burjuvazinin egemenli\u011fi alt\u0131nda art\u0131k ya\u015famayaz, bir ba\u015fka deyi\u015fle onun varl\u0131\u011f\u0131 toplumla art\u0131k ba\u011fda\u015famaz” duruma geldi\u011fi anda, k\u0131sacas\u0131, kapitalizm mezara girmeye haz\u0131r oldu\u011fu zaman, onu g\u00f6mecek olan proletaryad\u0131r.<\/p>\n
Marx, ba\u015fkalar\u0131na, neyin yap\u0131lmas\u0131n\u0131, ni\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131 anlatmakla yetinen bir koltuk devrimcisi de\u011fildi. Hay\u0131r, o, felsefesini ya\u015fayan bir insand\u0131. Felsefesi yaln\u0131z d\u00fcnyan\u0131n bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 olmay\u0131p, d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmenin bir arac\u0131 da oldu\u011fu i\u00e7in, i\u00e7ten bir devrimci olarak m\u00fccadelenin d\u0131\u015f\u0131nda kalmay\u0131p, onun sava\u015fkan bir par\u00e7as\u0131 olmak zorundayd\u0131. \u00d6yle de oldu.<\/p>\n
Proletaryan\u0131n, kapitalizmin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 arac\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131 ile, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan ay\u0131rabildi\u011fi b\u00fct\u00fcn zaman\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ekonomik ve politik m\u00fccadelesi i\u00e7in e\u011fitilmesine ve \u00f6rg\u00fctlenmesine verdi. 28 Eyl\u00fcl 1864’te Londra’da kurulan Uluslararas\u0131 i\u015f\u00e7iler Derne\u011finin (Birincisi Enternasyonalin) en faal ve etkili \u00fcyesiydi. Kurulu\u015fundan iki ay sonra Marx, Al-man arkada\u015f\u0131 Dr. Kugelmann’a \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Dernek, daha do\u011frusu Komite \u00f6nemlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Londra \u0130s\u00e7i Sendikalar\u0131n\u0131n ba\u015fkanlar\u0131 Komitededir. … Paris is\u00e7i liderleri de birli\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r.”<\/p>\n
\u00ee\u015f\u00e7i sendikalar\u0131, o zamanlar bir\u00e7ok insana, bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi, i\u015f\u00e7inin g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131 azar azar iyile\u015ftirecek \u00f6rg\u00fctlerden ibaret gibi g\u00f6r\u00fcnen sendikalar Marx ve Engels i\u00e7in daha derin bir anlam ta\u015f\u0131yordu: “\u00ee\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, bir s\u0131n\u0131f olarak sendikalar yoluyla kurdu\u011fu \u00f6rg\u00fct … proletaryan\u0131n ger\u00e7ek s\u0131n\u0131f \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr ve sermaye ile g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelesini bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile verdi\u011fi gibi, bunlar\u0131n i\u00e7inde kendi kendini e\u011fitir. …”<\/p>\n
Kendisini ne i\u00e7in e\u011fitir? Daha y\u00fcksek \u00fccret, daha az \u00e7al\u0131\u015fma saati, daha iyi \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 i\u00e7in mi? Evet ku\u015fkusuz. Ama daha \u00f6nemlisi, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetin kald\u0131r\u0131larak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tam kurtulu\u015fu amac\u0131 ile m\u00fccadele i\u00e7in de.<\/p>\n
\u0131> Marx, bu noktay\u0131, 1865 Haziran\u0131nda, Enternasyonalin Genel Konseyinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada \u00f6zellikle belirtmi\u015ftir. Sendikalar\u0131n m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrmeleri halinde, “kurtulu\u015flar\u0131ndan umut kesilen sefiller s\u00fcr\u00fcs\u00fc ile ayn\u0131 d\u00fczeye d\u00fc\u015fece\u011fini” g\u00f6sterdikten sonra, bunu da a\u015fan ama\u00e7lar\u0131 olmas\u0131 zorunlulu\u011funu \u015fu s\u00f6zleri ile a\u00e7\u0131klamaya devam etmi\u015ftir: “Ayn\u0131 zamanda ve \u00fccret sisteminin birlikte getirdi\u011fi genel k\u00f6lelikten tamamen ayr\u0131 olarak, is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131, bu g\u00fcnl\u00fck m\u00fccadelenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00fcnde b\u00fcy\u00fctmemelidir. Sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furan nedenlere kar\u015f\u0131 de\u011fil, sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ettiklerini, a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru hareketi geciktirmemekle birlikte bunun y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmediklerini, yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ila\u00e7lar kulland\u0131klar\u0131n\u0131, ama hastal\u0131\u011f\u0131 tedavi etmediklerini hat\u0131rdan \u00e7\u0131karmamal\u0131d\u0131rlar. Bu nedenle, sermayenin bitip t\u00fckenmez sald\u0131r\u0131lar\u0131 ile piyasa de\u011fi\u015fikliklerinden do\u011fan bu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz gerilla sava\u015flar\u0131na kendilerini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn kapt\u0131rmamalar\u0131 gerekir. Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki sistemin, kendilerini ezen b\u00fct\u00fcn sefaletlerle birlikte, toplumun ekonomik yap\u0131s\u0131n\u0131n yeniden kurulmas\u0131 i\u00e7in gerekli madd\u00ee ko\u015fullar ile toplumsal bi\u00e7imleri de meydana getirdi\u011fini anlamal\u0131d\u0131rlar. Tutucular\u0131n parolas\u0131 olan, ‘\u00c2dil bir i\u015fg\u00fcn\u00fc i\u00e7in \u00e2dil bir \u00fccret’ yerine bayraklar\u0131na \u015fu devrimci parolay\u0131 yazmal\u0131d\u0131rlar: ‘\u00dccret sisteminin kald\u0131r\u0131lmas\u0131!’.”<\/p>\n
Marx, su temel \u00f6\u011fretisini daima ve her yerde tekrarla-m\u0131\u015ft\u0131r: toplumun ekonomik, politik ve toplumsal yap\u0131s\u0131nda temelden bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 tek \u00e7\u0131kar yoldur, ve bu, ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yapaca\u011f\u0131 bir devrimle ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n
Bu genellikle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, devrime o kadar inanan Marx’m, her yerde ve her zaman devrim istedi\u011fi anlam\u0131na gelir mi? Asla. Marx, geli\u015fig\u00fczel devrime kar\u015f\u0131yd\u0131. Marx, Enternasyonalde, ilke olarak devrim isteyenlere, devrim yapm\u0131\u015f olmak i\u00e7in devrim yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyenlere \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Marx’\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00f6z\u00fc, devrimin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in tam zaman\u0131nda yap\u0131lmas\u0131d\u0131r; ekonomik geli\u015fim, de\u011fi\u015fmek i\u00e7in olgunla\u015fmadan, toplum, de\u011fi\u015ftirilemez.<\/p>\n
Sosyalizme d\u00f6n\u00fc\u015fmenin temeli, kapitalist toplum i\u00e7inde bulunan ve onun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc haz\u0131rlayan derin \u00e7eli\u015fkilerde ya-tar; \u00fcretimin toplumsalla\u015fmas\u0131 ile eski > d\u00fczenin rahminde yeni d\u00fczenin tohumlar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda yatar; de\u011fi\u015fikli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in gerekli devrimci eylemi y\u00fcr\u00fcten i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131f bilinci ile \u00f6rg\u00fctlenme derecesinin art\u0131\u015f\u0131nda ya-tar.<\/p>\n
Marx, kapitalist sistemi, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim tarihinin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ne kal\u0131c\u0131 ne de de\u011fi\u015ftirilemez bir sistemdir. Tersine, kapitalizm, esas olarak ge\u00e7ici bir toplumsal sistemdir ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer toplum bi\u00e7imleri gibi bir \u00f6nceki sistemden do\u011fmu\u015f ve geli\u015fmi\u015ftir; zaman\u0131 gelince \u00e7\u00f6kecek ve yerini ba\u015fka bir sistem alacakt\u0131r. Marx’a g\u00f6re hi\u00e7 bir toplum dura\u011fan de\u011fildir, hepsi de devaml\u0131 bir ak\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fme i\u00e7indedir. Ona g\u00f6re yap\u0131lacak i\u015f, kapitalist toplumda de\u011fi\u015fmeyi meydana getiren \u015feyi bulmak, kapitalizmin ”hareket yasas\u0131n\u0131” ke\u015ffetmektir. Kapitalizmi a\u00e7\u0131klamak \u00e7abas\u0131 ile ise giri\u015fmi\u015f ve bunu, \u00f6teki iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 gibi, kapitalizmi mazur g\u00f6sterme \u00e7abas\u0131 ile de\u011fil, gelecekte daha iyi bir toplum yaratacak g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in bir eylem k\u0131lavuzunun, ana \u00e7izgilerini ortaya koymakla sonu\u00e7land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sosyalistler, Marx’\u0131n \u00e7izdi\u011fi kapitalist toplum tablosunun sa\u011flam ve marksist olmayan iktisat\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7izdiklerinden ger\u00e7e\u011fe daha yak\u0131n oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndad\u0131rlar. Bu konuda Harvard \u00dcniversitesinden Profes\u00f6r Leontief, kendisi marksist olmamakla birlikte, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, Amerikan iktisat Derne\u011fi \u00fcyelerine \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: “K\u00e2r\u0131n, \u00fccretin, kapitalist giri\u015fimlerin asl\u0131nda neler olduklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek isteyen bir kimsenin Kapital’in \u00fc\u00e7 cildinden ilk elden edinece\u011fi bilgi, Amerikan Say\u0131m ve \u0130statistik dergisinin birbirini izleyen on say\u0131s\u0131nda ya da \u00e7a\u011fda\u015f ekonomik kurumlar \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00fczine ders kitab\u0131nda bulaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131 bilgiden daha ger\u00e7ek\u00e7i ve daha uygun olacakt\u0131r…”<\/p>\n
Ayn\u0131 makalesinde Profes\u00f6r Leontief, Marx’m yapt\u0131\u011f\u0131 ve o zamandan beri ger\u00e7ekle\u015fen bir \u00e7ok tahmin i\u00e7in \u015fu \u00f6v\u00fcc\u00fc S\u00f6zleri s\u00f6yl\u00fcyor: “olanlar ger\u00e7ekten etkileyicidir; gittik\u00e7e artan servet yo\u011funla\u015fmas\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck ve orta giri\u015fimlerin h\u0131zla tasfiyesi, rekabetin gitgide s\u0131n\u0131rlan\u0131\u015f\u0131, sabit sermayenin durmadan artan bir \u00f6nem kazanmas\u0131 ile birlikte, devaml\u0131 teknik geli\u015fme ve nihayet birbirini izleyen ve geni\u015fleyen ekonomik \u00e7evrimler \u2013 modern iktisat teorisinin b\u00fct\u00fcn inceliklerine kar\u015f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na pek bir \u015fey \u00e7\u0131karamayaca\u011f\u0131 a\u015f\u0131lamaz bir tahminler dizisi.”<\/p>\n
\u015euras\u0131 da ilgin\u00e7tir ki, Harvardl\u0131 Profes\u00f6r\u00fcn iktisat\u00e7\u0131 meslekta\u015flar\u0131na Karl Marx’tan \u00f6\u011frenebilecekleri pek \u00e7ok \u015fey bulundu\u011funu s\u00f6ylemeyi gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u0131ralarda, ba\u015fka bir se\u00e7kin bilim adam\u0131, tarih alan\u0131nda, meslekta\u015flar\u0131na benzer tavsiyelerde bulunuyordu. American Historical Review’m 1935 Ekim say\u0131s\u0131nda, Amerika’n\u0131n en se\u00e7kin tarih\u00e7ilerinden birisi olan m\u00fcteveffa Charles Beard \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: Marx’i sadece bir devrimci ya da ate\u015fli bir partizan olarak g\u00f6rmek e\u011filiminde olanlara, onun bundan daha \u00f6te bir ki\u015fi oldu\u011funu hat\u0131rlatmak yerinde olabilir. Bir Alman \u00fcniversitesinde felsefe doktoru olmu\u015f, bilim adam\u0131 \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131yan bir insand\u0131. Yunan ve Latin k\u00fclt\u00fcr\u00fc ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 idi. Anadili Almancadan ba\u015fka, Yunanca, Latince, Frans\u0131zca, \u0130ngilizce, \u0130talyanca ve Rus\u00e7a okurdu. \u00c7a\u011fda\u015f tarih ve ekonomi bilimleri alan\u0131nda yazd\u0131klar\u0131, geni\u015f \u00e7evrelerce okunmu\u015ftur. Bu nedenle, Marx’m ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015flerinden ne kadar ho\u015flanmazsak ho\u015flanmayal\u0131m, geni\u015f ve derin bilgisini, korkusuz ve insanl\u0131\u011fa adanm\u0131\u015f hayat\u0131n\u0131 yads\u0131yamay\u0131z. Tarih yazan herhangi bir kimsenin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, tarihi yaln\u0131z yorumlamakla kalmam\u0131\u015f, tarihin yap\u0131lmas\u0131na yard\u0131m etmi\u015ftir. Herhalde bildi\u011fi bir \u015fey vard\u0131.”<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n hemen hemen her \u00fclkesinde toplumsal ve ekonomik adaleti ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketi, onun bildi\u011fi bir \u015fey oldu\u011funu hissetmektedir.<\/p>\n
Kurtulu\u015f ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelelerini onun \u00f6\u011fretilerine dayand\u0131ran Asya ve Afrika’n\u0131n s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131, onun bildi\u011fi bir \u015fey oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindedir.<\/p>\n
K\u00e2r pe\u015finde ko\u015fan anar\u015fik \u00fcretim yerine kullan\u0131m amac\u0131yla planl\u0131 \u00fcretimi koyma \u00e7abas\u0131nda olan Do\u011fu Avrupa \u00fclkeleri, onun bildi\u011fi bir \u015fey oldu\u011funa inanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sallanan iktidar koltuklar\u0131nda kalabilmek i\u00e7in umutsuzca \u00e7\u0131rp\u0131nan kapitalist \u00fclkelerin mutlu az\u0131nl\u0131\u011f\u0131, onun bir bildi\u011fi olmas\u0131 korkusuyla titremektedirler.<\/p>\n
Sosyalizmin s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131n\u0131 sona erdirece\u011fini ve insan\u0131n ekonomiyi bilin\u00e7li olarak herkesin refah\u0131na y\u00f6neltebilece\u011fini uygulama ile g\u00f6steren ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn alt\u0131da-birini kaplayan bir \u00fclkenin halk\u0131, onun bir bildi\u011fi oldu\u011fundan emindir..<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM DE\u011e\u0130\u015eMEY\u0130 SAVUNANLAR 13. \u00dcTOPYACI SOSYAL\u0130STLERSosyalizm, kapitalizmin tersine, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131nda \u00f6zel m\u00fclkiyetin yerine ortak m\u00fclkiyetin, k\u00e2r i\u00e7in anar\u015fik \u00fcretimin yerine kullan\u0131m i\u00e7in planl\u0131 \u00fcretimin bulundu\u011fu bir sistemdir. Sosyalizm fikri, yeni de\u011fildir. Kapitalist sistem, sanayi devriminin ba\u015flamas\u0131 ve fabrika sisteminin geli\u015fmesi ile daha yeni g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman, verimsizli\u011fi, israf\u0131, ‘ ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 olu\u015fu ve adaletsizli\u011fi, d\u00fc\u015f\u00fcnen […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4627","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-sosyalizmin-alfabesi-leo-huberman"},"yoast_head":"\n