![](\"http:\/\/img120.imageshack.us\/img120\/8624\/sosyalizminalfabesibr3.jpg\")
D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM | SOSYALiZM |15. SOSYAL\u0130ST PLANLI EKONOM\u0130<\/p>\nD\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM | SOSYALiZM |15. SOSYAL\u0130ST PLANLI EKONOM\u0130<\/p>\n
\u015eimdi sosyalizmin tahliline gelmi\u015f bulunuyoruz. \u015eunu ba\u015flang\u0131\u00e7ta a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmek gerekir ki, sosyalizme inananlar, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetin kamu m\u00fclkiyetine ge\u00e7mesi ile insan\u0131n t\u00fcm sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenece\u011fini iddia etmiyorlar. Sosyalizm, ne \u015feytanlar\u0131 mele\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek, ne de cenneti yery\u00fcz\u00fcne indirecektir. \u0130ddia edilen \u015feyler, sosyalizmin, kapitalizmin belliba\u015fl\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerine \u00e7are bulaca\u011f\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc, sefaleti, g\u00fcvensizli\u011fi, sava\u015f\u0131 ortadan kald\u0131raca\u011f\u0131 ve insanlar i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck bir refah ve mutlulu\u011fun kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sosyalizm kapitalizmin y\u0131rt\u0131klar\u0131n\u0131n yamanarak d\u00fczeltilmesi de\u011fildir. Sosyalizm, devrimci bir de\u011fi\u015fme, toplumun b\u00fcsb\u00fct\u00fcn farkl\u0131 bir \u00e7izgide yeniden kurulmas\u0131 demektir. Bireysel k\u00e2r i\u00e7in bireysel caba yerine, kolektif yarar i\u00e7in kolektif \u00e7aba olacakt\u0131r. Kuma\u015f, para kazanmak i\u00e7in de\u011fil, insanlara giysi sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lacakt\u0131r; b\u00fct\u00fcn \u00f6teki mallar da \u00f6yle. \u0130nsan\u0131n insan \u00fczerindeki g\u00fcc\u00fc azalacak, insan\u0131n do\u011fa \u00fczerindeki g\u00fcc\u00fc artacakt\u0131r. Bolluk yarat\u0131na g\u00fcc\u00fc, k\u00e2r yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle k\u0131s\u0131laca\u011f\u0131 yerde, herkese bol mal sa\u011flamak i\u00e7in son s\u0131n\u0131r\u0131na kadar kullan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Kullan\u0131m i\u00e7in yap\u0131lacak planl\u0131 \u00fcretimin, herkese, her zaman i\u015f sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi ile insanlar\u0131n i\u00e7indeki ekonomik depresyon, i\u015fsizlik, yoksulluk ve g\u00fcvensizlik duygusu kaybolacak, bunun yerini be\u015fikten mezara kadar ekonomik g\u00fcvenlik duygusu alacakt\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015far\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, servetin miktar\u0131 ile de\u011fil de insanlarla giri\u015fti\u011fimiz i\u015fbirli\u011finin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman, alt\u0131n\u0131n egemenli\u011finin yerini alt\u0131n y\u00f6netim alacakt\u0131r.<\/p>\n
K\u00e2r pe\u015finde ko\u015fanlar\u0131n, mal “fazla”s\u0131n\u0131 satabilecek ve sermaye “fazla”s\u0131n\u0131 yat\u0131rabilecek d\u0131\u015f pazar avc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fan emperyalist sava\u015flar son bulacakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k ne mal ne de sermaye “fazla”s\u0131 olacak, ne de g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u00e2r h\u0131rs\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f sermayeciler.\u00dcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00f6zel ellerde olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplum, art\u0131k, i\u015fverenler ve i\u015f\u00e7iler diye s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmeyecektir. Bir insan bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrecek durumda olmayacak, B’nin eme\u011finden A k\u00e2r sa\u011flayamayacakt\u0131r. K\u0131sacas\u0131, sosyalizmin \u00f6z\u00fc gere\u011fi, \u00fclke bir avu\u00e7 insan\u0131n mal\u0131 olmaktan ve bunlar taraf\u0131ndan kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in k\u00f6t\u00fc y\u00f6netilmekten kurtulacak, b\u00fct\u00fcn halk\u0131n mal\u0131 olacak ve halk yarar\u0131na, halk taraf\u0131ndan y\u00f6netilecektir.<\/p>\n
\u015eimdiye kadar sosyalizmin \u00f6z\u00fcn\u00fcn ancak bir yan\u0131n\u0131, \u00fclkenin “halk\u0131n mal\u0131” olu\u015funu, yani \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamunun m\u00fclkiyetinde bulunmas\u0131n\u0131 ele ald\u0131k. \u015eimdi tan\u0131m\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131na gelmi\u015f oluyoruz \u2013 “halk yarar\u0131na, halk taraf\u0131ndan y\u00f6netilme” k\u0131sm\u0131na. Bu nas\u0131l ba\u015far\u0131lacakt\u0131r?<\/p>\n
Bu sorunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131, merkez\u00ee planlamad\u0131r. \u00dcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamu m\u00fclkiyetinde olmas\u0131, sosyalizmin nas\u0131l bir temel \u00f6zelli\u011fi ise, merkez\u00ee planlama da \u00f6yledir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn ulus i\u00e7in merkez\u00ee planlaman\u0131n g\u00fc\u00e7 bir i\u015f oldu\u011fu besbellidir. Bu, o denli g\u00fc\u00e7 bir i\u015ftir ki, kapitalist \u00fclkelerdeki pek \u00e7ok kimse \u2013\u00f6zellikle \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ellerinde bulunduranlar ve bu nedenle de kapitalizmi m\u00fcmk\u00fcn olan d\u00fczenlerin en iyisi sayanlar\u2013 bu merkez\u00ee planlaman\u0131n y\u00fcr\u00fcyemeyece\u011finden emindirler. \u00d6rne\u011fin Ulusal \u0130mal\u00e2t\u00e7\u0131lar Derne\u011fi bu nokta \u00fczerinde, tekrar tekrar durur. Birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce yap\u0131lan “Amerikan Sanayi Platformundaki bu konu ile ilgili apa\u00e7\u0131k ve dolays\u0131z t\u00fcmcelerden birisi \u015f\u00f6yledir: “Bir avu\u00e7 insan, b\u00fct\u00fcn halk\u0131n faaliyetlerini ba\u015far\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde planlamak, y\u00f6netmek ve h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in gerekli bilgiye, g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcc\u00fcne ve kavray\u0131\u015fa sahip olamaz.”<\/p>\n
Bu iddia, e\u011fer do\u011fru ise, sosyalizm bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyalist ekonomi, planl\u0131 ekonomi olmak zorundad\u0131r, ve e\u011fer planlama olanaks\u0131z ise sosyalizm de olanaks\u0131z demektir.<\/p>\n
Merkez\u00ee planlama m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? 1928 y\u0131l\u0131nda \u00f6yle bir \u015fey oldu ki, planlama sorunu, bir tahmin i\u015fi olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131 ve aya\u011f\u0131 yerde bir konu halini ald\u0131. 1928 y\u0131l\u0131nda Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi ilk Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan\u0131 yapt\u0131. Bu tamamlan\u0131nca \u0130kinci Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan, onun ard\u0131ndan da \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Be\u015f Y\u0131ll\u0131k Plan yap\u0131ld\u0131 ve uyguland\u0131. Ve bu b\u00f6ylece s\u00fcr\u00fcp gidecek. (Ve bu SSCB sosyalist bir \u00fclke oldu\u011fu s\u00fcrece sonsuza dek s\u00fcr\u00fcp gidecek, \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi sosyalist bir devletin mutlaka bir plan\u0131 olmas\u0131 gerekir.)<\/p>\n
Art\u0131k, bir ulus i\u00e7in merkez\u00ee bir planlaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemize gerek kalmad\u0131. \u015eimdi bunu biliyoruz. Sovyetler Birli\u011fi bunu denedi. Oluyor. M\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Bir kimse, Sovyet ya\u015fam\u0131n\u0131n \u015fu ya da bu \u00f6zelli\u011fi \u00fczerinde ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn, Sovyetler Birli\u011fi’nin ister hayran\u0131 olsun isterse d\u00fc\u015fman\u0131, sunu kabul etmek zorundad\u0131r ki \u2013\u00e7\u00fcnk\u00fc en amans\u0131z d\u00fc\u015fmanlar\u0131 bile bunu kabul ediyor\u2013, bu \u00fclke planl\u0131 bir ekonomiye sahiptir. Bu nedenle, sosyalist bir \u00fclkede planl\u0131 ekonominin nas\u0131l i\u015flendi\u011fini anlamak i\u00e7in, SSCB modelini incelememiz gerekir.<\/p>\n
Bir plan neyi kapsar? Sen, ben ya da herhangi bir kimse plan yapacaksak, onun iki k\u0131sm\u0131 oldu\u011funu bilmemiz gerekir: ne i\u00e7in ve nas\u0131l, yani ama\u00e7 ve y\u00f6ntem k\u0131s\u0131mlar\u0131. Ama\u00e7 plan\u0131m\u0131z\u0131n bir k\u0131sm\u0131, ona ula\u015fma yolu \u00f6teki k\u0131sm\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu, sosyalist planlama i\u00e7in de b\u00f6yledir. Onun da bir amac\u0131 ve bir y\u00f6ntemi vard\u0131r. M\u00fcteveffa Sidney ve Beatrice Webb (Sovyet Kom\u00fcnizmi: Yeni Bir Uygarl\u0131k m\u0131? ad\u0131m ta\u015f\u0131yan incelemeleri otuz y\u0131l kadar \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015f olmakla birlikte toplumsal bilimlerde bilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ilk g\u00f6rkemli an\u0131tlar\u0131ndan birisi gibi h\u00e2l\u00e2 ayakta durmaktad\u0131r), sosyalist planlaman\u0131n amac\u0131 ile kapitalist \u00fclkelerde ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan hedef aras\u0131ndaki temel ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yorlar: “Kapitalist bir toplumda, en b\u00fcy\u00fck te\u015febb\u00fcslerin bile amac\u0131, sahiplerine ya da ortaklar\u0131na madd\u00ee k\u00e2r ve kazan\u00e7 sa\u011flamakt\u0131r. … SSCB’nde, proletarya diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile y\u00f6netilen bu \u00fclkede, planlanacak ama\u00e7 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn ba\u015fkad\u0131r. K\u00e2r sa\u011flayacak ne mal sahibi vard\u0131r, ne de ortak. Madd\u00ee k\u00e2r ve kazan\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcncesi diye bir \u015fey yoktur. Hedef al\u0131nan tek ama\u00e7, uzun vadede, b\u00fct\u00fcn toplumun azam\u00ee refah\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fidir.”<\/p>\n
Sosyalist ekonomide planlaman\u0131n amac\u0131 i\u00e7in bu s\u00f6zler yeter. Genel amac\u0131n k\u00e2r de\u011fil, halk\u0131n gereksinmeleri oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini yukarda g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyoruz. Burada as\u0131l konumuz, ne i\u00e7in de\u011fil nas\u0131l sorunu, yani ama\u00e7 de\u011fil, bu amaca ula\u015fman\u0131n y\u00f6ntemi olacakt\u0131r. Bilmek istedi\u011fimiz \u015fey, istenilen hedefe ula\u015fmak i\u00e7in hangi politikalar\u0131n uygulanmas\u0131 gerekti\u011fidir.<\/p>\n
Gereksinmeler s\u0131n\u0131rs\u0131z, ama bu gereksinmeleri kar\u015f\u0131layabilecek \u00fcretken kaynaklar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in benimsene\u00e7ek politikalar, Sovyet planc\u0131lar\u0131n\u0131n ne yapmak istediklerine de\u011fil, nelerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dayanmal\u0131d\u0131r. Bu olanak da, ancak, \u00fclkenin \u00fcretken kaynaklar\u0131n\u0131n tam ve do\u011fru bir tablosunun elde edilmesi ile saptanabilir.<\/p>\n
Bu, Devlet Planlama Komisyonunun (Gosplan) isidir.<\/p>\n
Bu komisyonun ilk g\u00f6revi, SSCB’ndeki her \u015fey konusunda kimin, neyi, nerede, ve nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmakt\u0131r. \u00dclkenin do\u011fal kaynaklar\u0131 nedir? Elde ne kadar i\u015f\u00e7i vard\u0131r? Ka\u00e7 fabrika, maden oca\u011f\u0131, i\u015f yeri, \u00e7iftlik vard\u0131r ve bunlar nerelerdedir? Ge\u00e7en y\u0131l ne \u00fcretmi\u015flerdir? Ek malzeme, ve is\u00e7i verilirse, ne \u00fcretebilirler? Daha fazla demiryoluna ve limana gerek var m\u0131d\u0131r? Bunlar nerelerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r? Eldeki olanaklar nelerdir? Nelere gereksinme vard\u0131r?<\/p>\n
Da\u011flar kadar olgular, rakamlar, istatistikler.<\/p>\n
SSCB’nin geni\u015f topraklar\u0131 \u00fczerindeki her kurumdan, her fabrikadan, \u00e7iftlikten, imal\u00e2thaneden, madenden, hastaneden, okuldan, ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcs\u00fcnden, sendikadan, kooperatiften, tiyatro toplulu\u011fundan bu u\u00e7suz bucaks\u0131z alan\u0131n en u\u00e7 k\u00f6selerinden \u015fu sorulara kar\u015f\u0131l\u0131klar gelir: Ge\u00e7en y\u0131l ne yapt\u0131n\u0131z? Bu y\u0131l ne yap\u0131yorsunuz? \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l ne yapmay\u0131 umuyorsunuz? Ne gibi yard\u0131ma ihtiyac\u0131n\u0131z var? Siz ne yard\u0131mda bulunabilirsiniz? Ve y\u00fczlerce ba\u015fka soru.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu bilgiler Gosplan’\u0131n b\u00fcrolar\u0131na akar ve orada uzmanlarca toplan\u0131r, d\u00fczene sokulur, yo\u011frulur. “Halen Sovyetler Birli\u011fi’nde, Gosplan’\u0131n b\u00fct\u00fcn personeli iki bin kadar istatistik uzman\u0131 ile \u00e7e\u015fitli bilim dallar\u0131ndaki teknisyenlerden olu\u015fmu\u015ftur. Bir bu kadar da b\u00fcro g\u00f6revlisi memur vard\u0131r. Bu haliyle Gosplan, d\u00fcnyada hi\u00e7 ku\u015fkusuz en iyi donat\u0131lm\u0131\u015f ve en geni\u015f daim\u00ee istatistik ara\u015ft\u0131rma merkezidir.”<\/p>\n
Bu uzmanlar, toplanan bilgilerin ay\u0131klanma, d\u00fczenlenme ve denetlenme i\u015fini bitirince, Mevcut Durumun bir tablosunu elde ederler. Ama, bu, g\u00f6revin ancak bir k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u015eimdi de d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Durum Ne Olabilir sorusuna y\u00f6neltirler. Bu noktada, planlamac\u0131lar\u0131n, h\u00fck\u00fcmetin ba\u015flar\u0131yla biraraya gelmeleri gerekir. “Devlet Planlama Komisyonunun vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar ile haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 projelerin, h\u00fck\u00fcmetin onay\u0131ndan ge\u00e7mesi gerekir. Planlama i\u015flevi, \u00f6nderlik i\u015flevinden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, ve \u00f6nderlik planlamaya ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fildir.”<\/p>\n
Planlama, elbetteki, planla uygulanacak politik kararlar\u0131n zorunlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. Politika, h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan saptan\u0131r, planc\u0131lar\u0131n g\u00f6revi ise, toplad\u0131klar\u0131 bilgilere ve verilere dayanarak, bu politikay\u0131 en etkin bi\u00e7imde uygulayacak yolu bulmakt\u0131r. Gosplan ile y\u00f6neticiler aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fmalar sonucu, ilk Plan Tasla\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n
Bu, sadece ilk taslakt\u0131r. Hen\u00fcz plan de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sosyalist planl\u0131 ekonomide, Beyin Kurulunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 plan, kendi ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Bunun, b\u00fct\u00fcn halka sunulmas\u0131 gerekir. Bu, ikinci ad\u0131md\u0131r. “G\u00f6r\u00fc\u015flerini ve yorumlar\u0131n\u0131 bildirmeleri i\u00e7in, A\u011f\u0131r Sanayi, Hafif Sanayi, Ticaret, Ula\u015ft\u0131rma, D\u0131\u015f Ticaret ve bunun gibi Halk Komiserlikleri ve ulusal ekonomi ile ili\u015fkili merkez\u00ee organlara, ‘kontrol rakamlar\u0131’ sunulur. Her merkez\u00ee yetke kendisine ait plan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6l\u00fcmlerini yetke bak\u0131m\u0131ndan bir alt organa g\u00f6nderir ve b\u00f6ylece plan\u0131n ilgili b\u00f6l\u00fcmleri tek bir fabrikaya ya da \u00e7iftli\u011fe kadar inmi\u015f olur. Her a\u015famada, ‘kontrol rakamlar\u0131’, \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir incelemeden ge\u00e7er. Plan, Devlet Planlama Komisyonundan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fun son dura\u011f\u0131 olan fabrika ya da kolektif \u00e7iftli\u011fe ula\u015f\u0131nca b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fcler inceleme ve plan konusunda tart\u0131\u015fmaya kat\u0131l\u0131r, \u00f6neri ve tavsiyelerde bulunurlar. Bundan sonra, ‘kontrol rakamlar\u0131’, ayn\u0131 yoldan ge\u00e7erek, de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ya da eklenmi\u015f bi\u00e7imi ile Devlet Planlama Komisyonuna d\u00f6ner.”<\/p>\n
Fabrikada i\u015f\u00e7iler, \u00e7iftlikte k\u00f6yl\u00fcler, plan\u0131n iyi yanlar\u0131<\/p>\n
ve kusurlar\u0131 konusunda d\u00fc\u015f\u00fcncelerini s\u00f6ylerler. Bu durum,<\/p>\n
Sovyet halk\u0131n\u0131n hakl\u0131 olarak gurur duydu\u011fu bir durumdur. \u00c7o\u011fu zaman bu i\u015f\u00e7iler ve k\u00f6yl\u00fcler, kendi \u00e7al\u0131\u015fma yerlerine ait rakamlar\u0131 kabul etmezler. Kendilerinden beklenen \u00fcretimi art\u0131rabileceklerini g\u00f6stermek i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman, kendi rakamlar\u0131n\u0131 kapsayan bir kar\u015f\u0131-plan sunarlar. Her yerde milyonlarca vatanda\u015f\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu ge\u00e7ici plan tart\u0131\u015fmalar\u0131na ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine, Sovyet halk\u0131, ger\u00e7ek bir demokrasi g\u00f6z\u00fcyle bakar. Yap\u0131lacak i\u015fin, eri\u015filecek hedefin plan\u0131, tepeden inme de\u011fildir. Bunda i\u015f\u00e7ilerin ve k\u00f6yl\u00fclerin de s\u00f6z hakk\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Bunun sonucu ne olur? Usta bir g\u00f6zlemci bu soruya su kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veriyor: “Nereye giderseniz gidiniz, hi\u00e7 de\u011filse SSCB’nin benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm yerlerinde, \u015funu gururla s\u00f6yleyen i\u015f\u00e7ilere raslars\u0131mz: ‘Bu bizim fabrikam\u0131z, bu bizim hastanemiz, bu bizim dinlenme evimiz\/ B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6zkonusu olan \u015feylerin birey olarak m\u00fclkiyetinin kendilerine ait oldu\u011funu kastetmiyorlar, ama hepsi de, onlar\u0131n yarar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmakta ve \u00fcretmektedir. Ve onlar, bunu bildikleri gibi, bunlar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131nda kendilerinin de bir sorumluluklar\u0131 oldu\u011funu biliyorlar.\u201c<\/p>\n
Plan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama, gelen rakamlar\u0131n son olarak incelenmesidir. Gosplan ile h\u00fck\u00fcmet yetkilileri, tavsiyeler ile d\u00fczeltmeleri incelerler, gerekli de\u011fi\u015fiklikleri yaparlar ve plan art\u0131k haz\u0131rd\u0131r. Son bi\u00e7imi ile tekrar \u00fclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki i\u015f\u00e7ilerle k\u00f6yl\u00fclere g\u00f6nderilir ve t\u00fcm ulus, b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc, g\u00f6revin tamamlanmas\u0131na y\u00f6neltir. Kolektif yarar i\u00e7in kolektif eylem bir ger\u00e7ek haline gelir.<\/p>\n
Sosyalizmde, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n kamu m\u00fclkiyeti ve merkez\u00ee planlama yolu ile insanlar, kendi kaderlerini ellerinde bulundururlar; insan ekonomik g\u00fc\u00e7lerin efendisidir. \u00dcretim ile t\u00fcketim, \u015fu sorular\u0131 soran bir plana dayan\u0131r: Elimizde neyimiz var? Nelere gereksinmemiz var? Gereksinmelerimizi kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in elimizdekiler ile neler yapabiliriz? B\u00f6yle bir plan ile, \u00e7al\u0131\u015fmak isteyen herkese yararl\u0131 bir i\u015f sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn olur ve i\u015f bulma hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131n\u0131n 118. maddesi \u015f\u00f6yle der: “SSCB yurtta\u015flar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131na sahiptirler, yani \u00e7ak\u0131\u015fma ve yapt\u0131klar\u0131 i\u015fin nicelik ve niteli\u011fine g\u00f6re uygun bir \u00fccret alma hakk\u0131 her vatanda\u015f i\u00e7in g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u201c<\/p>\n
“\u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131, ulusal ekonominin sosyalist \u00f6rg\u00fctlenmesi ile, Sovyet toplumunun \u00fcretken g\u00fc\u00e7lerinin devaml\u0131 b\u00fcy\u00fcmesiyle, ekonomik bunal\u0131m olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015ftalanmas\u0131yla ve i\u015fsizli\u011fe son verilmesiyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u201c<\/p>\n
1929 ekonomik bunal\u0131m\u0131na, \u00e7o\u011fu zaman, bir d\u00fcnya ekonomik bunal\u0131m\u0131 denir. Oysa \u00f6yle de\u011fildir. \u00dcretimin felce u\u011framas\u0131 ve onunla birlikte gelen i\u015fsizlik ve halk kitlelerinin sefaleti, d\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131k gibi yay\u0131ld\u0131 ama bir \u00fclke hari\u00e7. Bu bunal\u0131m Sovyetler Birli\u011fi’nin s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7arpt\u0131 ve geri d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n
Sovyet halk\u0131 sosyalist planl\u0131 ekonominin \u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc setlerin ar. kas\u0131nda g\u00fcvenlik i\u00e7indeydi.<\/p>\n
Merkez\u00ee planlama, sosyalizmin belirgin bir \u00f6zelli\u011fidir. Planlaman\u0131n nas\u0131l i\u015fledi\u011fini anlamak i\u00e7in zorunlu olarak SSCB modelini inceledik, \u00e7\u00fcnk\u00fc SSCB, \u015fu anda d\u00fcnyada tek sosyalist \u00fclkedir.*<\/p>\n
Ancak, ba\u015fka bir \u00fclkede sosyalizmin, Sovyetler Birli\u011fi’ndekinin ayn\u0131s\u0131 olrhas\u0131 zorunlulu\u011fu gibi bir yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmemeliyiz. Olmayabilir de. \u00d6rne\u011fin sosyalist bir Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde, a\u011f\u0131r sanayiin h\u0131zla kurulmas\u0131 gibi bir zorunlulukla kar\u015f\u0131la\u015fmayaca\u011f\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc, bu kolda, d\u00fcnyada en b\u00fcy\u00fck ve en iyi sanayi zaten bizde var. Bizim ilk g\u00f6revimiz, Sovyetler Birli\u011fi’nin tersine t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n \u00fcretimine a\u011f\u0131rl\u0131k vermek olacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00d6teki \u00fclkeler i\u00e7in de ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. Do\u011fal kaynaklar farkl\u0131, iklim farkl\u0131, halk\u0131n sevdi\u011fi ve sevmedi\u011fi \u015feyler farkl\u0131, sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyleri farkl\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve siyasal haklar anlay\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131, tarih ve gelenekler farkl\u0131d\u0131r. Sovyetler Birli\u011fi’ni kendi gereksinmelerine en iyi uyan bir sosyalizmi geli\u015ftirmeye y\u00f6nelten \u00f6zel ko\u015fullar, ba\u015fka \u00fclkelerde ayn\u0131 olmayabilir. Yani bunlar\u0131n, sosyalizmi uygulama bi\u00e7imi ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olabilir.<\/p>\n
Ancak, ana\u00e7izgiler, sosyalizmi benimseyen b\u00fct\u00fcn \u00fclke ler i\u00e7in ayn\u0131 olacakt\u0131r. Hepsinde de \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 kamu m\u00fclkiyetinde olacak ve merkez\u00ee bir planlama bulunacakt\u0131r.<\/p>\n
* Bu sat\u0131rlar\u0131n 1949 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu okura an\u0131msatal\u0131m. \u2013Ed. <\/p>\n
16. SOSYAL\u0130ZM \u00dcZER\u0130NE SORULAR<\/p>\n
EKONOM\u0130K S\u0130STEM\u0130M\u0130Z KAP\u0130TAL\u0130STLER OLMAKSIZIN \u0130\u015eLEYEB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/p>\n
Bu sorudaki kapitalistler s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiriniz, tarihin her d\u00f6neminde sorulmu\u015f beylik bir soruyu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. D\u00f6rt y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce Avrupa’da soru \u015f\u00f6yleydi: ekonomik sistemimiz feodal beyler olmaks\u0131z\u0131n i\u015fleyebilir mi? Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce Amerika’da soru \u015f\u00f6yleydi: ekonomik sistemimiz k\u00f6le sahipleri olmaks\u0131z\u0131n isleyebilir mi?<\/p>\n
Toplum, feodal beyler ve k\u00f6le sahipleri olmaks\u0131z\u0131n da pek\u00e2l\u00e2 ya\u015fayabilece\u011fini nas\u0131l g\u00f6rd\u00fcyse, kapitalistler olmadan da yasayabilece\u011fini g\u00f6recektir.<\/p>\n
Kapitalistler ile, bunlar\u0131n sermaye olarak sahip olduklar\u0131 \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda bir ayr\u0131m yapmak gerekir. Toplum, hi\u00e7 kuskusuz, bu \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131, yani toprak, madenler, hammaddeler, makineler ve fabrikalar olmadan edemez. Bunlar gereklidirler. Robert Blatchford, Merrie England adl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f yap\u0131t\u0131nda bu ayr\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yle belirtir:<\/p>\n
‘Sermaye olmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek, t\u0131rpan olmaks\u0131z\u0131n \u00e7ay\u0131r bi\u00e7emeyece\u011fimizi s\u00f6ylemek kadar do\u011frudur. Oysa, kapitalist olmadan \u00e7al\u0131\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemek, b\u00fct\u00fcn t\u0131rpanlar tek bir adama ait olmadan \u00e7ay\u0131r bi\u00e7emeyece\u011fimizi s\u00f6ylemek kadar sa\u00e7mad\u0131r. Bundan da \u00f6te, b\u00fct\u00fcn t\u0131rpanlar tek bir ki\u015fiye ait olmadan ve bu adam, \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7te-birini, t\u0131rpanlar\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 verdi\u011fi i\u00e7in almadan, \u00e7ay\u0131r bi\u00e7emeyece\u011fimizi s\u00f6ylemek kadar sa\u00e7mad\u0131r.”<\/p>\n
Kapitalist, zorunlu y\u00f6netim i\u015flevini y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc, gelirini haketti\u011fi s\u00fcrece toplum i\u00e7in gerekli bir kimseydi, oysa \u015fimdi tutulmu\u015f y\u00f6neticiler i\u015fi y\u00fcr\u00fct\u00fcrken kendisi sadece hisse senetlerine ve tahvillere sahip oldu\u011fu i\u00e7in Ve haketmedi\u011fi bir gelir sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli de\u011fildir.<\/p>\n
Bir zamanlar yararl\u0131 olan m\u00fclkiyet, art\u0131k asalakt\u0131r. Ekonomik sistemimizin, asalaklar olmadan i\u015fleyebilece\u011fini \u2013 hatta \u00f6ncekinden daha da iyi i\u015fleyece\u011fini\u2013 kim yads\u0131yabilir?<\/p>\n
\u0130\u015fin asl\u0131 aran\u0131rsa, bug\u00fcn biz, toplumun, kapitalistler olmadan i\u015fleyebilece\u011fi noktaya de\u011fil, i\u015flemek zorunda oldu\u011fu noktaya gelmi\u015f bulunuyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131na sahip olmalar\u0131 nedeniyle ellerinde bulundurduklar\u0131 g\u00fc\u00e7, i\u015fsizli\u011fe, g\u00fcvensizli\u011fe ve sava\u015fa yola\u00e7acak bi\u00e7imde kullan\u0131l\u0131yor,<\/p>\n
\u0130NSANLAR K\u201aR TE\u015eV\u0130K\u0130 OLMADAN DA \u00c7ALI\u015eIRLAR MI?
\u0131> Bu soruya verilecek en iyi kar\u015f\u0131l\u0131k, kapitalist toplumda, bug\u00fcn bile pek \u00e7ok kimsenin k\u00e2r te\u015fviki olmadan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bir \u00e7elik fabrikas\u0131nda, bir dokuma fabrikas\u0131nda ya da bir k\u00f6m\u00fcr madeninde \u00e7al\u0131\u015fan bir i\u015f\u00e7iye, eme\u011fine kar\u015f\u0131l\u0131k ne kadar k\u00e2r elde etti\u011fini sorunuz. Size \u00e7ok yerinde olarak b\u00f6yle bir k\u00e2r elde etmedi\u011fini s\u00f6yleyecektir. Bu k\u00e2rlar, fabrika ya da maden oca\u011f\u0131 sahibine gitmektedir. \u00d6yleyse i\u015f\u00e7i ni\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor?<\/p>\n
i\u015f\u00e7iyi te\u015fvik eden, “k\u00e2r. de\u011filse nedir? Kapitalist toplumda insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olduklar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.. \u00c7al\u0131\u015fmazlarsa kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyuramazlar. Bu, bu kadar basittir. Bunlar, k\u00e2r elde etmek i\u00e7in de\u011fil kendileri ile ailelerini doyurmak, giydirmek ve bar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in gerekli \u00fccret i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
Sosyalizmde de ayn\u0131 zorunluluk olacakt\u0131r, insanlar ya\u015fayabilmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n
Sosyalizmde, kapitalizmin sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 ek te\u015fvikler de vard\u0131r, i\u015f\u00e7ilerden, kimin u\u011fruna \u00fcretimi art\u0131rma cabs\u0131na giri\u015fmeleri istenecek? Sosyalizmde daha fazla ve cfetha iyi \u00e7al\u0131\u015fma iste\u011fi, hakl\u0131 bir temele, yani bundan b\u00fctito toplumun yararland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esine dayan\u0131r. Kapitalizmde b\u00f6yle de\u011fildir. Orada fazla \u00e7aban\u0131n sonucu, kamu yarar\u0131 de\u011fil, \u00f6zel k\u00e2rd\u0131r. Bunlardan ilkinin bir anlam\u0131 vard\u0131r, ikincisinin yoktur. \u0130\u015f\u00e7iyi, birisi elinden geldi\u011fince \u00e7ok vermeye; \u00f6tekisi ise elinden geldi\u011fince az vermeye \u00f6zendirir. Birisi, insan\u0131n manev\u00ee isteklerini doyuran ve onu heyecanland\u0131ran bir ama\u00e7t\u0131r; \u00f6tekisi ise, yaln\u0131zca basit kafal\u0131lar\u0131 ayartan bir erektir.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131 \u015fu itiraz \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcr: k\u00e2r te\u015fvikinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zaten bir hayal oldu\u011fu ortalama i\u015f\u00e7i i\u00e7in bu do\u011fru olabilir, ama, k\u00e2r te\u015fvikinin ger\u00e7ek oldu\u011fu deha, mucit ya da kapitalist giri\u015fimciler i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Bilim adamlar\u0131n\u0131 ve mucitleri, denemelerini ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gece g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmaya iten \u015feyin zenginlik hayali oldu\u011fu do\u011fru mudur? Bu sav\u0131 destekleyen pek az kan\u0131t vard\u0131r. \u00d6te yandan, yarat\u0131c\u0131 dehalar\u0131n, bulu\u015flar\u0131ndan duyduklar\u0131 b\u00fcy\u00fck haz ya da yarat\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin tam ve serbest\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131ndan do\u011fan mutluluk d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00f6d\u00fcl pe\u015finde olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren pek \u00e7ok kan\u0131t vard\u0131r.<\/p>\n
\u015eu isimlere bak\u0131n\u0131z: Remington, Underwood, Corona, Sholes. Bunlardan ilk \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc, ba\u015far\u0131l\u0131 daktilo yap\u0131mc\u0131s\u0131 olarak hemen tan\u0131rs\u0131n\u0131z. Ya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, Bay Christopher Sholes de kimdi? O da daktiloyu icat eden zat! Acaba onun beyninden do\u011fmu\u015f olan yarat\u0131k, Remington’a, Underwood’a veya Corona’ya getirdi\u011fi serveti ona da kazand\u0131rm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r? Ne gezer. O, bulu\u015fu \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131, Remington’a 12.000 dolara satm\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n
\u00d6yleyse, Sholes’\u0131 te\u015fvik eden k\u00e2r m\u0131yd\u0131? Onun hayat\u0131m yazan yazara g\u00f6re de\u011fil: “Paray\u0131 pek az d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, asl\u0131n\u0131 ararsan\u0131z, s\u0131k\u0131nt\u0131 verici bir \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in, para kazanmak istemedi\u011fini s\u00f6ylerdi. Bu nedenle i\u015f konular\u0131na pek ald\u0131rmazd\u0131.”<\/p>\n
Sholes, yarat\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kendilerini b\u00fcsb\u00fct\u00fcn verdikleri i\u00e7in “paray\u0131 pek az d\u00fc\u015f\u00fcnen” binlerce bilim adam\u0131 ve mucitten sadece birisidir. Bu, elbette, k\u00e2r\u0131n tek te\u015fvik unsuru oldu\u011fu baz\u0131 kimselerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmezr.<\/p>\n
Alt\u0131na tapan toplumda, bu da beklenir. Ancak, b\u00f6yle bir toplumda bile, insanl\u0131\u011fa hizmetin tek te\u015fvik unsuru oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck isimlerin listesi, dehalar\u0131n k\u00e2r te\u015fviki olmaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayacak kadar uzundur.<\/p>\n
Eskiden bu konuda bir ku\u015fku olsa bile bug\u00fcn olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bilim adamlar\u0131n\u0131n kendi hesaplar\u0131na \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 g\u00fcnler \u00e7oktan geride kald\u0131. Bilim d\u00fcnyas\u0131ndaki yetenekli ki\u015filer, art\u0131k belirli \u00fccretle laboratuvarlarda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck \u015firketler taraf\u0131ndan kiralanmaktad\u0131r. G\u00fcvenlik, d\u00fc\u015fte g\u00f6r\u00fclebilecek cinsten bir laboratuvar, kendini i\u015fe vermekten gelen tatmin \u2013 bunlar, bilim adam\u0131n\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerdir, ve \u00e7o\u011fu zaman da bunlara kavu\u015furlar, ama k\u00e2ra de\u011fil.<\/p>\n
Diyelim ki, yeni bir s\u00fcre\u00e7 buldular. Bu bulu\u015fun getirdi\u011fi k\u00e2r onlara m\u0131 gider? Hay\u0131r. Ek prestij, terfi ve daha \u00e7ok \u00fccret elde edebilirler ama k\u00e2r de\u011fil.<\/p>\n
Sosyalist bir toplum, bilim adamlar\u0131n\u0131 ve mucitleri nas\u0131l te\u015fvik edece\u011fini ve onurland\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 bilir. Onlara, hem paraca \u00f6d\u00fcl, hem de l\u00e2y\u0131k olduklar\u0131 sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flar. Ayr\u0131ca onlara, her \u015feyden fazda de\u011fer verdikleri bir \u015feyi verir: yarat\u0131c\u0131 faaliyetlerini en geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00fcr\u00fctme olana\u011f\u0131n\u0131.<\/p>\n
K\u00e2r, \u00e7ok eskiden kapitalist giri\u015fimci i\u00e7in ger\u00e7ekten te\u015fvik ediciydi, ama bu ki\u015fi art\u0131k sanayi alan\u0131ndan \u00e7ekilmi\u015ftir. Rekabet\u00e7i sanayiin tekelci sanayie d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile, bu duruma daha uygun olan yeni bir tip y\u00f6netici, onun yerini al-m\u0131\u015ft\u0131r. Eski tip giri\u015fimcinin \u00f6zellikleri olan at\u0131lganl\u0131k, cesaret ve sald\u0131rganl\u0131k, bug\u00fcn\u00fcn tekelci sanayiinde aranmamaktad\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u015firketler risk alt\u0131na girmeyi asgariye indirmi\u015flerdir, i\u015fleri mekanik ve planl\u0131d\u0131r. Kararlar\u0131, art\u0131k, sezgiye de\u011fil, istatistik! ara\u015ft\u0131rmalara dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u015firketler, art\u0131k d\u00fcn\u00fcn mal sahibi-giri\u015fimcileri taraf\u0131ndan y\u00f6netilmiyor. Bunlar\u0131n sahipleri y\u00f6netime hi\u00e7 kar\u0131\u015fmazlar; bunlar\u0131, k\u00e2r i\u00e7in de\u011fil, maa\u015fla \u00e7al\u0131\u015fan \u00fccretli kimseler y\u00f6netir. Bunlar\u0131n maa\u015flar\u0131 \u00e7ok ya da az olabilir. Bundan ba\u015fka ikramiye de alabilirler. Ba\u015fka \u00f6d\u00fcller de olabi”\u00eeir:”\u00f6vg\u00fc,”sayg\u0131nl\u0131k, kudret, i\u015fi iyi yapma zevki. Ama Amerikan i\u015f hayat\u0131n\u0131 y\u00f6neten insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in k\u00e2r te\u015fviki \u00e7ok-\u0131tan ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Peki, insanlar k\u00e2r d\u00fcrt\u00fcs\u00fcnden ba\u015fka \u015feyler i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015fabilirler mi? Bunu tahmin etmeye gerek yok, biz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz<\/p>\n
SOSYAL\u0130ST TOPLUMDA HERKES AYNI \u00dcCRET\u0130 M\u0130 ALIR?
Hay\u0131r, herkes ayn\u0131 \u00fccreti almaz. Usta i\u015f\u00e7i, usta olmayan i\u015f\u00e7iden, ve y\u00f6netici de, i\u015f\u00e7iden daha fazla al\u0131r. B\u00fcy\u00fck m\u00fczisyen, ortalama bir m\u00fczisyenden daha fazla al\u0131r. 400 kile bu\u011fday \u00fcreten bir \u00e7ift\u00e7i, 300 kile \u00fcretenden daha fazla; sekiz ton maden \u00e7\u0131kartan bir madenci, alt\u0131 ton \u00e7\u0131kartandan daha fazla para al\u0131r ve bu \u00f6rnekler b\u00f6yle s\u00fcrer gider, insanlara, yapt\u0131klar\u0131 i\u015fin nicelik ve niteli\u011fine g\u00f6re para \u00f6denir.<\/p>\n
Sosyalist toplumda en y\u00fcksek \u00fccreti alan kimse bile, bunu, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla haketti\u011fi s\u00fcrece al\u0131r. Bunu, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131n alarak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eme\u011finin s\u0131rt\u0131ndan, kazan\u0131lmam\u0131\u015f paraya \u00e7eviremez. Zaten \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131n almas\u0131 olana\u011f\u0131 yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalist toplumda, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 halka aittir, sat\u0131l\u0131k de\u011fildir. Daha \u00e7ok ya da daha iyi \u00e7al\u0131\u015farak daha y\u00fcksek \u00fccret almas\u0131, onun ba\u015fkalar\u0131ndan daha iyi ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flar, ama hi\u00e7 kimseyi s\u00f6m\u00fcrmesine elvermez.<\/p>\n
Sosyalist toplumda \u00fccret e\u015fitsizli\u011fi olmakla birlikte f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi vard\u0131r. Usta i\u015f\u00e7i daha y\u00fcksek \u00fccret al\u0131r, ama h\u00fcneri olmayan i\u015f\u00e7inin \u00f6n\u00fcnde de usta olabilmesi i\u00e7in gerekli e\u011fitim ve uygulama olanaklar\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Her ne kadar m\u00fchendisler, y\u00f6neticiler, yazarlar, sanat\u00e7\u0131lar daha \u00e7ok kazan\u0131rlarsa da, herkese, yetenekleri ile orant\u0131l\u0131 \u00fccretsiz e\u011fitim sa\u011flan\u0131r; herkese bu mesleklere giri\u015f kap\u0131lar\u0131 ard\u0131na kadar a\u00e7\u0131k tutulur. Sosyalist toplumda “herkese” demek s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn tam anlam\u0131yla herkese demektir, yoksa, sadece \u00fccretleri \u00f6deyebilene, ya da tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 kusursuz olana, ya da zenci veya yahudi olmayana demek de\u011fildir. <\/p>\n
SOSYAL\u0130ZM \u0130LE KOM\u00dcN\u0130ZM ARASINDAK\u0130 FARK NED\u0130R?
Sosyalizm ite kom\u00fcnizm, her ikisi de, kullan\u0131m i\u00e7in \u00fcretim yapan sistemler olmas\u0131 ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin kamuya ait bulunmas\u0131 ve merkez\u00ee planlamaya dayanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan benzer sistemlerdir. Sosyalizm, do\u011frudan do\u011fruya kapitalizmden do\u011fup geli\u015fir, yeni toplumun ilk bi\u00e7imidir. Kom\u00fcnizm \u00e7laha ileri bir geli\u015fme ya da sosyalizmin “daha y\u00fcksek bir a\u015famas\u0131d\u0131r”.<\/p>\n
Herkesten yetene\u011fine g\u00f6re, herkese yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f kadar (sosyalizm). Herkesten yetene\u011fine g\u00f6re, herkese gereksinmesi kadar (kom\u00fcnizm).
\u0130\u015fe g\u00f6re, yani yap\u0131lan i\u015fin nitelik ve niceli\u011fine g\u00f6re, sosyalist da\u011f\u0131t\u0131m ilkesi, hemen uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve pratik bir ilkedir. \u00d6te yandan, gereksinmeye g\u00f6re kom\u00fcnist da\u011f\u0131t\u0131m ilkesi, hemen uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir ilke de\u011fil, son bir hedeftir.<\/p>\n
Besbellidir ki, bu a\u015famadan \u00f6nce \u00fcretimin \u00e7ok y\u00fcksek bir d\u00fczeye eri\u015fmesi gerekir; herkesin gereksinmesinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in her \u015feyin \u00e7ok bol olmas\u0131 zorunludur. Ayr\u0131ca, insanlar\u0131n i\u015fe kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131nda bir de\u011fi\u015fiklik olmas\u0131 gere kir; zorunlu olduklar\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yerine, \u00e7al\u0131\u015fma, hem topluma kar\u015f\u0131 bir sorumluluk duygusunu kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131ndan, hem de kendi hayatlar\u0131nda bir bo\u015flu\u011fu doldurdu\u011fundan, insanlar arzu ettikleri i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n
Sosyalizm, bollu\u011fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve halk\u0131n zihn\u00ee ve manev\u00ee g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in \u00fcretici g\u00fc\u00e7leri geli\u015ftirme s\u00fcrecindeki ilk ad\u0131md\u0131r. Yani sosyalizm, kapitalizmden kom\u00fcnizme ge\u00e7i\u015fte zorunlu bir a\u015famad\u0131r.<\/p>\n
Sosyalizm ile kom\u00fcnizm aras\u0131ndaki ayr\u0131mdan, yery\u00fcz\u00fcnde sosyalist diye adland\u0131r\u0131lan partilerin sosyalizmi savunduklar\u0131, kom\u00fcnist partilerin ise kom\u00fcnizmi savunduklar\u0131 sonucu \u00e7\u0131kart\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Durum bu de\u011fildir. Kapitalizmin yerine ancak sosyalizm ge\u00e7ece\u011fi i\u00e7in, kom\u00fcnist partiler de t\u0131pk\u0131 sosyalist partiler gibi sosyalizmin kurulmas\u0131n\u0131 hedef olarak alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Bu durumda, sosyalist ve kom\u00fcnist partiler aras\u0131nda bir fark yok mu demektir? Hay\u0131r, arada bir fark vard\u0131r.<\/p>\n
Kom\u00fcnistler, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile m\u00fcttefiklerinin, durumu elverir elvermez, devletin yap\u0131s\u0131nda’temelli bir de\u011fi\u015fiklik yapmas\u0131 gere\u011fine inan\u0131rlar; kapitalistlerin bir s\u0131n\u0131f olarak (birey olarak de\u011fil) varl\u0131\u011f\u0131na son verme ve en sonunda s\u0131n\u0131fs\u0131z bir topluma ula\u015fma s\u00fcrecinde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 \u00fczerinde kapitalist diktat\u00f6rl\u00fck yerine, kapitalist s\u0131n\u0131f \u00fczerinde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kurmal\u0131d\u0131rlar. Sosyalizm, sadece, eski kapitalist h\u00fck\u00fcmet mekanizmas\u0131n\u0131 devralmak ve bunu kullanmakla kurulamaz. \u0130\u015f\u00e7iler, eski devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 par\u00e7alamak ve kendi yeni devlet ayg\u0131tlar\u0131n\u0131 kurmal\u0131d\u0131rlar, \u00ee\u015f\u00e7i devleti, eski egemen s\u0131n\u0131fa, bir kar\u015f\u0131-devrimi \u00f6rg\u00fctleme f\u0131rsat\u0131 vermez. Kapitalist direnmenin do\u011fdu\u011fu yerlerde, bunu ezmek i\u00e7in, silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sosyalistler ise devletin niteli\u011finde temel bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmadan kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7ilebilece\u011fine inanmaktad\u0131rlar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fte olmalar\u0131n\u0131n nedeni, kapitalist devleti esas olarak, kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir kuru-mu olarak de\u011fil de, daha \u00e7ok onu ele ge\u00e7iren s\u0131n\u0131f\u0131n kendi yarar\u0131na kullanabilece\u011fi yetkin bir mekanizma olarak kabul etmeleridir. Bu durumda, iktidardaki i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n eski kapitalist devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131 y\u0131kmas\u0131na ve kendisininkini kurmas\u0131na gerek yoktur. Sosyalizme do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, kapitalist devletin demokratik \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde ad\u0131m ad\u0131m ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n
Her iki partinin de, Sovyetler Birli\u011fi’ne kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131, (Jo\u011frudan do\u011fruya bu soruna yakla\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ileri gelmektedir. Genel bir deyi\u015fle, kom\u00fcnist partiler Sovyetler Birli\u011fi’ni \u00f6vmekte, sosyalist partiler de\u011fi\u015fik \u00f6l\u00e7\u00fclerde onu yermektedir. Kom\u00fcnistler i\u00e7in Sovyetler Birli\u011fi, sosyalizm d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ek sosyalistlerin \u00f6vg\u00fcs\u00fcne hak kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyalistler i\u00e7inse, Sovyetler Birli\u011fi sosyalizmi hi\u00e7 kuramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u2013hi\u00e7 de\u011filse onlar\u0131n hayal ettikleri sosyalizmi kuramad\u0131klar\u0131 i\u00e7in\u2013 sadece yergiye l\u00e2y\u0131kt\u0131r. <\/p>\n
SOSYAL\u0130ZM, HALKIN \u00d6ZEL M\u00dcLK\u0130YET\u0130N\u0130 EL\u0130NDEN ALMAK MI DEMEKT\u0130R?
Sosyalistler, halk\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetini elinden almak \u015f\u00f6yle dursun, daha \u00e7ok insan\u0131n eskisinden daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyeti olmas\u0131n\u0131 isterler.<\/p>\n
iki \u00e7e\u015fit \u00f6zel m\u00fclkiyet vard\u0131r. Niteli\u011fi gere\u011fi ki\u015fisel olan m\u00fclkiyet vard\u0131r: ki\u015fisel tatmin i\u00e7in kullan\u0131lan t\u00fcketim mallar\u0131. Bir de, ki\u015fisel nitelikte olmayan \u00f6zel m\u00fclkiyet t\u00fcr\u00fc vard\u0131r: \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 m\u00fclkiyeti. Bu t\u00fcr m\u00fclkiyet ki\u015fisel tatmin i\u00e7in de\u011fil t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n \u00fcretimi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Sosyalizm, birinci \u00e7e\u015fit \u00f6zel m\u00fclkiyeti, diyelim ki, giydi\u011finiz elbiseleri elinizden almak de\u011fildir, ikinci t\u00fcr \u00f6zel m\u00fclkiyeti, yani elbiseyi yapan fabrikay\u0131 almak demektir. Az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n elindeki \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetini kald\u0131rarak, t\u00fcketim ara\u00e7lar\u0131nda \u00e7o\u011funluk i\u00e7in daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyeti sa\u011flar. Sosyalizmde, i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015f olup da kapitalistin k\u00e2r\u0131 bi\u00e7iminde ellerinden al\u0131nan servet, daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyet, yani daha \u00e7ok elbise, daha \u00e7ok mobilya, daha fazla yiyecek i\u00e7ecek, daha fazla sinema bileti sat\u0131n alabilmeleri i\u00e7in gene i\u015f\u00e7ilerin olur.<\/p>\n
Kullan\u0131m ve e\u011flence i\u00e7in daha fazla \u00f6zel m\u00fclkiyet vard\u0131r, ama ezme ve s\u00f6m\u00fcrme i\u00e7in \u00f6zel m\u00fclkiyet yoktur, \u00eeste sosyalizm budur. <\/p>\n
SOSYAL\u0130STLER SINIF SAVA\u015eI \u00d6\u011e\u00dcTLEMEZLER M\u0130?
Toplum, \u00e7\u0131karlar\u0131 kar\u015f\u0131t olan s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 zorunludur. Kapitalizm, yap\u0131s\u0131 gere\u011fi bu b\u00f6l\u00fcnmeyi yarat\u0131r. Toplum d\u00fc\u015fman s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmedi\u011fi\u00a0 anda, s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131 da sona ermek zorundad\u0131r. Sosyalizm, \u00f6z\u00fc gere\u011fi s\u0131n\u0131fs\u0131z bir toplum yarat\u0131r.<\/p>\n
Sosyalistler s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131 “\u00f6\u011f\u00fctlemezler”, zaten var olan s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarlar. Zorunlu olarak s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir toplumun, b\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcnmenin olanaks\u0131z hale gelece\u011fi bir topluma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi i\u015finde, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Kapitalizmde bir hayal olan ve ancak sosyalizmde ger\u00e7ekle\u015febilecek olan evrensel karde\u015fli\u011fin kurulmas\u0131 i\u00e7in diretirler.<\/p>\n
Sosyalistlerin \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi \u015fey, h\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n akidesidir, insanl\u0131\u011f\u0131n karde\u015fli\u011fidir. Sosyalistlerin \u00f6\u011fretileri i\u00e7in Encyclopedia Britannica’nm da s\u00f6yledi\u011fi budur: “Sosyalist ahl\u00e2k, h\u0131ristiyan ahl\u00e2k\u0131n ayn\u0131s\u0131 olmasa bile, ona \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r.”<\/p>\n
AMER\u0130KA B\u0130RLE\u015e\u0130K DEVLETLER\u0130 HALKI, SOVYETLER B\u0130RL\u0130\u011e\u0130 HALKINDAN DAHA \u0130Y\u0130 DURUMDA DE\u011e\u0130L M\u0130D\u0130R? BU, KAP\u0130TAL\u0130ZM\u0130N, SOSYAL\u0130ZMDEN DAHA \u0130Y\u0130 OLDU\u011eUNU KANITLAMAZ MI?
Birle\u015fik Devletler’de kapitalizm 150 y\u0131ll\u0131k, Sovyetler Birli\u011fi’nde sosyalizm sadece 50 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fe sahiptir. Bunun i\u00e7in, ikisi aras\u0131nda bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak, yeti\u015fkin bir insan ile hen\u00fcz y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flayan bir \u00e7ocu\u011fun kuvveti aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak gibidir.<\/p>\n
\u00dcstelik, Sovyetler Birli\u011fi, do\u011fu\u015fu s\u0131ras\u0131nda, sava\u015f ve k\u0131t-l\u0131\u011f\u0131n peri\u015fan etti\u011fi geri bir sanayi \u00fclkesiydi. Tam geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada, ikinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda bir kere daha yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131ld\u0131. Sosyalizm ile kapitalizmin birbirlerine g\u00f6re \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri, d\u00fcnyan\u0131n en zengin kapitalist \u00fclkesi olan, sanayide en ileri ve \u00fcstelik sava\u015f\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131ndan en az zarar g\u00f6ren bir \u00fclkeyi \u00f6rnek alarak kan\u0131tlanamaz.<\/p>\n
Daha \u00e2dil bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 kapitalizmi ile Sovyetler Birli\u011fi sosyalizmi aras\u0131nda yap\u0131lacak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma olur. Bunda, tarafs\u0131z her g\u00f6zlemci, sosyalizmin her bak\u0131mdan \u00e7ok \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu kabul eder.<\/p>\n
Bunun gibi, gene \u00e2dil bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, kapitalist Birle\u015fik Devletler ile sosyalist Birle\u015fik Devletler aras\u0131nda yap\u0131lacak bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma olabilir.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir tikesinde madd\u00ee ko\u015fullar, sosyalizm i\u00e7in bu derece olgun de\u011fildir. Kapitalizmin g\u00fcvensizli\u011finden, yoksulluktan ve sava\u015ftan, sosyalizmin g\u00fcvenlili\u011fine, bollu\u011fa ve bar\u0131\u015fa ge\u00e7i\u015f, hi\u00e7 bir yerde buradaki kadar h\u0131zl\u0131 ve asgar\u00ee kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve huzursuzlukla olamaz. Sosyalizm yolunda olan \u00f6teki \u00fclkeler, sanayi kurulu\u015flar\u0131, bilimsel ve teknik bilgiyi elde etmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klar yapmak zorunda olduklar\u0131 halde, bizde b\u00fct\u00fcn bunlar haz\u0131r durumdad\u0131r. Ba\u015fka \u00fclkelerde, Sovyetler Birli\u011fi’nde oldu\u011fu gibi, bolluk yaratacak \u00fcretim d\u00fczeyine ula\u015fmak i\u00e7in halk\u0131n fedak\u00e2rl\u0131k yapmas\u0131 gerekir, oysa Amerika’da \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler haz\u0131r durumdad\u0131r, tek yap\u0131lacak \u015fey, bunlar\u0131 kurtarmakt\u0131r, \u00ee\u015fte bunu, kapitalizm de\u011fil, ancak sosyalizm yapabilir.<\/p>\n
SOSYAL\u0130ZM, ANT\u0130-AMER\u0130KAN DE\u011e\u0130L M\u0130D\u0130R?
Sosyalizmin, anti-Amerikan olmas\u0131 i\u00e7in, ama\u00e7lar\u0131n\u0131n Amerikan halk\u0131n\u0131n ruhu ve gelenekleriyle uyum i\u00e7inde olmamas\u0131 gerekir. Durum b\u00f6yle midir? Sosyalizmin ama\u00e7lar\u0131 olan sosyal adalet, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi, ekonomik g\u00fcven ve bar\u0131\u015ftan daha Amerikan ne olabilir? B\u00fct\u00fcn bunlar, Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirisi ile Anayasada yer alan Amerikan ilkelerinin ta kendisidir. Gene b\u00fct\u00fcn bunlar en b\u00fcy\u00fck devlet adamlar\u0131m\u0131z\u0131n yaymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 idealler de\u011fil midir?<\/p>\n
Karl Marx’m sosyalizmi bir bilimdir. B\u00fct\u00fcn \u00f6teki bilimler gibi evrenseldir ve Amerika da dahil, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn her k\u00f6\u015fesindeki milyonlarca insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini do\u011frudan do\u011fruya ya da dolayl\u0131 olarak etkilemi\u015ftir. Bir fikrin Amerikan ya da anti-Amerikan olmas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, o fikrin nereden geldi\u011fi de\u011fil, Amerika’ya uygulanabilir olup olmamas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
“\u0130NSAN TAB\u0130ATINI DE\u011e\u0130\u015eT\u0130REMEYECE\u011e\u0130M\u0130ZE G\u00d6RE” SOSYAL\u0130ZM OLANAKSIZ B\u0130R \u015eEY DE\u011e\u0130L M\u0130D\u0130R?
“\u0130nsan tabiat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremezsiniz” sav\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrenler, insan\u0131n, kapitalist toplumda, belirli bir bi\u00e7imde davranmas\u0131na bakarak, bunu, insano\u011flunun tabiat\u0131 diye kabul et-me ve ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc davranmas\u0131na olanak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayma hatas\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Bunlara g\u00f6re kapitalist toplumda insan, “hep bana” diyen bir tabiattad\u0131r, onu harekete getiren \u015fey, bencil bir h\u0131rs ile iyi ya da k\u00f6t\u00fc her yola ba\u015fvurarak, \u00f6ne ge\u00e7me d\u00fcrt\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Bundan da \u015fu sonucu \u00e7\u0131kart\u0131yorlar: bu, b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in “do\u011fal” bir .davran\u0131\u015ft\u0131r ve \u00f6zel kazan\u00e7 i\u00e7in rekabet\u00e7i m\u00fccadele d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir \u015feye dayanarak bir toplum kurmak olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki, antropologlar, bunun sa\u00e7ma oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar ve bug\u00fcn varolan ba\u015fka toplumlarda insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n kapitalist toplumlardakine hi\u00e7 benzemedi\u011fini belirterek bu s\u00f6zlerini kan\u0131tl\u0131yorlar. Ve bunlara kat\u0131lan tarih\u00e7iler de, gene bu sav\u0131n sa\u00e7ma oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar ve k\u00f6leli\u011fe ve feodalizme dayanan toplumlarda ya\u015fayan insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, kapitalist toplumdakine hi\u00e7 benzemedi\u011fini belirterek, bu s\u00f6zlerini kan\u0131tl\u0131yorlar.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn insanlarda, hayatta kalabilme ve t\u00fcr\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn do\u011fu\u015ftan varoldu\u011fu belki de ger\u00e7ektir. Beslenme, giyinme, bar\u0131nma ve cinsel a\u015fk gereksinmeleri, temel gereksinmelerdir. Bu kadar\u0131 “insan tabiat\u0131” diye kabul edilebilir. Ancak, bu isteklerini tatmin etmek i\u00e7in se\u00e7tikleri yolun, kapitalist toplumda al\u0131\u015f\u0131lagelen yol olmas\u0131 gerekmez. Bu, daha \u00e7ok, i\u00e7inde do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri k\u00fclt\u00fcre ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer bir insan\u0131n temel gereksinmeleri, bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 yere sermekle kar\u015f\u0131lanabiliyorsa, insanlar\u0131n birbirlerini yere sereceklerini varsayabiliriz; yok e\u011fer, insan\u0131n temel gereksinmeleri i\u015fbirli\u011fi ile daha iyi kar\u015f\u0131lanabiliyorsa, insanlar\u0131n i\u015fbirli\u011fi yapacaklar\u0131m varsayabiliriz.<\/p>\n
\u00eensanm bencilli\u011fi, daha \u00e7ok ve daha iyi yiyecek, giyecek, bar\u0131nak ve g\u00fcvenlik iste\u011finde ifadesini bulur. Bu gereksinmelerin, kapitalizmde, sosyalizmdeki kadar kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenirse, gerekli de\u011fi\u015fikli\u011fi yapar. <\/p>\n
17. \u00d6ZG\u00dcRL\u00dcK
Amerikal\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, devlet m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n istediklerini yapmak, diledikleri \u015feyi s\u00f6ylemek hakk\u0131d\u0131r. Hele, h\u00fck\u00fcmet ile h\u00fck\u00fcmeti y\u00f6netenleri ele\u015ftirme haklar\u0131ndan dolay\u0131, b\u00fcy\u00fck gurur duyarlar.<\/p>\n
Amerikal\u0131lar\u0131n hakl\u0131 olarak gurur duyduklar\u0131 bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, \u0130nsan Haklar\u0131 Bildirisi ile Anayasan\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki on maddede say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcvenlik alt\u0131na al\u0131nan haklar \u015funlard\u0131r: konu\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, keyf\u00ee tutuklanmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, b\u00fct\u00fcn ceza kovu\u015fturmalar\u0131nda j\u00fcrinin bulundu\u011fu bir mahkemede yarg\u0131lanmadan mahk\u00fbm edilmeme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc.<\/p>\n
Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6nemi konusunda ne s\u00f6ylense azd\u0131r. Bunlar \u00e7ok de\u011ferli \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerdir, \u00ee\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n daha iyi ko^ sullar i\u00e7in verdi\u011fi m\u00fccadelede, bunlar, ba\u015fl\u0131ca silah olmu\u015ftur. B\u00fcy\u00fck Amerika’n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Bunlar, Birle\u015fik Devletler’i, di\u011fer \u00fclkelerden g\u00f6\u00e7 edeceklerin \u00e7ekim alan\u0131 haline getirerek ulusun in\u015fas\u0131na yard\u0131m etmi\u015flerdir. Karde\u015fi Josef’ten yeni buldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ven \u015fu mektubu ald\u0131ktan sonra Misel art\u0131k eski yurdunda kalabilir miydi? “Misel, buras\u0131 g\u00f6rkemli bir \u00fclke. \u0130stedi\u011fin her \u015feyi yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc var. \u0130stedi\u011fin \u015feyi okur, istedi\u011fini yazar, akl\u0131na gelen her \u015feyi konu\u015fabilirsin; bunun i\u00e7in kimse seni tutuklamaz.”<\/p>\n
Amerikal\u0131lar, hi\u00e7 ku\u015fkusuz, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin tad\u0131n\u0131, \u00f6teki bir\u00e7ok \u00fclke halklar\u0131ndan daha fazla \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak Anayasa ile bize verilen haklar\u0131n ger\u00e7ek hayat\u0131m\u0131zda daima var oldu\u011funu sanmak budalal\u0131k olur. Kitaplardaki \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, ger\u00e7ek hayat\u0131m\u0131zda her zaman bizim olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in, Senato Amerikan Aleyhtar\u0131 Faaliyetler Komitesi, yurtta\u015flar\u0131, \u00eensan Haklar\u0131 Bildirisine hi\u00e7 ald\u0131rmaks\u0131z\u0131n su\u00e7lamakta ve kovu\u015fturmaktad\u0131r. Devlet memurlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n, Amerika’n\u0131n geleneksel anlay\u0131\u015f\u0131ndan uzak, yeni bir sadakat emriyle, ayaklar alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Federal Ara\u015ft\u0131rma B\u00fcrosu (FBI), milyonlarca Amerikal\u0131n\u0131n inan\u00e7 ve eylemleri hakk\u0131nda bitip t\u00fckenmez gizli dosyalar d\u00fczenleyen siyas\u00ee bir polis dairesine d\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. FBI, giri\u015fti\u011fi ara\u015ft\u0131rmalarda, yeni-“sadakat” anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesi dahilinde, \u00f6rnekte g\u00f6r\u00fclen yorumlarda bulunmay\u0131 g\u00f6revi saymaktad\u0131r. 1948 tarihli bir FBI raporunda \u015fu yorum yer alabilmi\u015ftir: “Zenci hizmet\u00e7isinin \u00f6n kap\u0131dan eve girmesine izin verecek nitelikte bir insand\u0131r.\u201c<\/p>\n
Olaylar, bizim, y\u00fcceltti\u011fimiz \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin tantanayla il\u00e2n edilmeleri ile bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmelerinin bir ve ayn\u0131 \u015feyler oldu\u011fu konusunda benimsedi\u011fimiz inanc\u0131n hi\u00e7 de yerinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Durup dinlenmeden bunlara olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 il\u00e2n etsek de, dua okur gibi her g\u00fcn tekrarlasak da, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler gene de ger\u00e7ekle\u015femez.<\/p>\n
\u00dcstelik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerimiz, devletin do\u011frudan zorlamas\u0131 olmadan da, etkin bir bi\u00e7imde k\u0131s\u0131tlanabilir ya da yok edilebilir. Bunun \u00f6rnekleri pek \u00e7oktur: g\u00fcneyde zenciler, beyazlarla e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131na sahip de\u011fildir, ve \u00fclkenin her yerinde, \u015fu ya da bu bi\u00e7imde farkl\u0131 muamele g\u00f6r\u00fcrler. Yahudiler, kolejlere, otellere, i\u015fe, e\u015fit ko\u015fullarla giremezler. Sahne yazarlar\u0131, Anayasan\u0131n kendilerine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fisel inan\u00e7lar\u0131n\u0131, kanaatlerini a\u00e7\u0131klamamak haklar\u0131nda direndikleri i\u00e7in ekmeklerinden edildiler. Yorumcular, fazla “liberal\u201c g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri i\u00e7in i\u015flerinden oldular.<\/p>\n
\u0130stedi\u011fimizi s\u00f6ylemek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00f6v\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcvence alt\u0131nda m\u0131d\u0131r? Politik ve ekonomik kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere, ger\u00e7ekten ho\u015fg\u00f6r\u00fc ile bakabiliyor muyuz? Ola\u011fan zamanlarda liberaller ile radikalleri hapisanelere kapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011frudur. Ya b\u00fcy\u00fck gerilim zamanlar\u0131nda neler oluyor? \u00ee\u015fin, g\u00fcc\u00fcn ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n hemen her zaman yumu\u015fak ba\u015fl\u0131lara, “sa\u011flam ve g\u00fcvenilir” ki\u015filere nasip oldu\u011fu do\u011fru de\u011fil midir? \u00d6rne\u011fin e\u011fitim alan\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. \u00dcniversitelerimizdeki akademik \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle \u00f6v\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Birle\u015fik Devletler’deki y\u00fczlerce \u00fcniversitede binlerce profes\u00f6r vard\u0131r. Genellikle \u2013tabi\u00ee ola\u011fan zamanlarda\u2013 bunlar\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini \u00f6\u011fretme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Ama bunlar\u0131n, her \u015feyden \u00f6nce, \u00fcniversite y\u00f6neticileri ile hemen ayn\u0131 \u00e7izgide d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in se\u00e7ildikleri do\u011fru de\u011fil midir? Akademik y\u00f6nden yeterli ka\u00e7 sosyalist, fak\u00fcltelere ekonomi profes\u00f6r\u00fc olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n
Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, soylu ve tantanal\u0131 bir s\u00f6zd\u00fcr ve Amerikal\u0131lar\u0131n kulaklar\u0131na pek ho\u015f gelir. Bunun, kamuya her \u015feyi rahat\u00e7a s\u00f6ylemek hakk\u0131 oldu\u011funu san\u0131r\u0131z. Bir zamanlar belki \u00f6yleydi, ama art\u0131k de\u011fil. Chicago \u00dcniversitesi eski rekt\u00f6r\u00fc Dr. Robert Hut chins y\u00f6netimindeki Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Komisyonu, 1947 tarihli raporunda \u015f\u00f6yle diyordu: “H\u00fck\u00fcmete kars\u0131 korunmu\u015f olmak, art\u0131k s\u00f6yleyecek \u015feyi olan bir insan\u0131n, bunu s\u00f6ylemek f\u0131rsat\u0131n\u0131 ve olana\u011f\u0131n\u0131 bulmas\u0131na yetmemektedir. Bas\u0131n\u0131n sahipleri ile y\u00f6neticileri, kimin, neyi, nas\u0131l s\u00f6yleyece\u011fini, hangi d\u00fc\u015f\u00fcncelerin halka ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 kararlast\u0131r\u0131yorlar.”<\/p>\n
Biz, Amerika’da, t\u00fcm \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorununun, “h\u00fck\u00fcmete kars\u0131 korunmaya” ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu, s\u00f6yleyece\u011fimiz ya da ya-paca\u011f\u0131m\u0131z \u015feyler \u00fczerine yasalarla konulan zorunluluklar\u0131n ya da denetimin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131yla sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilece\u011fini san\u0131r\u0131z. Ama, Komisyon raporunun da g\u00f6sterdi\u011fi gibi, k\u0131s\u0131tlaman\u0131n bulunmay\u0131\u015f\u0131, tek ba\u015f\u0131na yetmiyor; “s\u00f6yleyecek \u015feyi olan bir insan\u0131n, bunu s\u00f6ylemek f\u0131rsat\u0131 ve olana\u011f\u0131n\u0131 bulmas\u0131” yetmiyor.<\/p>\n
Sosyalistler, bunun, t\u00fcm sorunun candamar\u0131 oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar. Zor ve bask\u0131n\u0131n bulunmay\u0131\u015f\u0131, sosyalistler i\u00e7in, hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u00e7ok de\u011ferli olmakla birlikte, kendili\u011finden \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flayam\u0131yor. Size bir \u015feyi yapmay\u0131 yasaklayan bir yasan\u0131n bulunmay\u0131\u015f\u0131, sizin onu yapabilecek durumda oldu\u011funuz anlam\u0131na gelmez. En yak\u0131n havaalan\u0131na giderek, New Orleans’a, Hollywood’a veya New York’a gidecek bir u\u00e7a\u011fa binmek hakk\u0131n\u0131z olabilir ama, e\u011fer cebinizde bilet alacak paran\u0131z yoksa, asl\u0131nda bunu yapmak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz yok demektir. Kullanamad\u0131ktan sonra, hakkinizin bulunmas\u0131 neye yarar?<\/p>\n
\u00d6yleyse \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, zor ve bask\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131ndan \u00e7ok daha fazla bir \u015fey demektir. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, insanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in derin anlam ve \u00f6nemi olan olumlu bir yan\u0131 vard\u0131r. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, hayat\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ya\u015famak demektir; yeterli beslenme, giyinme ve bar\u0131nma konusunda, bedenin gereklerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ekonomik olanak, ayr\u0131ca akl\u0131n faaliyet alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek, ki\u015fili\u011fi geli\u015ftirmek ve ki\u015fili\u011fimizi ortaya koymak i\u00e7in etkin f\u0131rsat ve olanaklara sahip olmak demektir.<\/p>\n
Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131, isteklerini daima tatmin etme ve zihn\u00ee yetilerini geli\u015ftirme olana\u011f\u0131na sahip olmu\u015f kimseleri \u015fa\u015f\u0131rtabilir. Bunlar i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, sadece haklar\u0131na m\u00fcdahale edilmemesi ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Oysa insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck haklarla de\u011fil, ekmek, tatil ve dinlenme, g\u00fcvenlikle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Bu daha geni\u015f anlay\u0131\u015f\u0131n ge\u00e7erli\u011fini saptamak i\u00e7in birka\u00e7 soru sormak yeterlidir, \u00ee\u015fsiz ve a\u00e7 bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr? Kitap ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131 kendisine kapanm\u0131\u015f okuma yazma bilmeyen cahil bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr? Y\u0131l\u0131n 52 haftas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda olan, dinlenme, tatil, gezmek i\u00e7in birka\u00e7 g\u00fcn\u00fc biraraya getiremeyen bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr? Gece g\u00fcnd\u00fcz, iki yakas\u0131n\u0131 biraraya getirme tasas\u0131nda olan bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr? Her an i\u015fini kaybetme korkusu i\u00e7inde olan bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr? Yetenekli ama yeteneklerini geli\u015ftirecek \u00f6\u011frenim olanaklar\u0131ndan yoksun bir insan \u00f6zg\u00fcr m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
Bolluk, g\u00fcvenlik ve gezip tozma anlam\u0131ndaki bu geni\u015f \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn tad\u0131n\u0131, sadece zenginler \u00e7\u0131kartabilir. Yoksullar \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir. Ayr\u0131ca yukarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, kapitalizmde, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini de kazanamazlar. Corliss Lamont’un yerinde bir deyi\u015fiyle sosyalizm i\u00e7in m\u00fccadele, “\u00f6zg\u00fcrl\u00fckten pay alma” m\u00fccadelesidir.<\/p>\n
\u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe giden yol, a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir: \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyeti yerine kolektif m\u00fclkiyeti koymak, kapitalizmin yerine sosyalizmi kurmak. \u00c7o\u011funlu\u011fun ger\u00e7ek \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bu yoldad\u0131r. John Strachey bunu \u015f\u00f6yle ifade ediyor: “Kapitalistleri m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmek olan ilk ad\u0131m, kapitalizmde bir \u00e7\u0131rp\u0131da o g\u00fcne kadar varolmu\u015f ya da varolabileceklerin hepsinden daha fazla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yarat\u0131r; tabi\u00ee kapitalistler hari\u00e7. Hayatlar\u0131, ge\u00e7im ara\u00e7lar\u0131m ellerinde tutan k\u00fc\u00e7\u00fck bir s\u0131n\u0131f\u0131n l\u00fctuf ve merhametine ba\u011fl\u0131 kald\u0131k\u00e7a, ne anayasa, ne insan haklar\u0131, ne cumhuriyet, ne anayasal monar\u015fi, insanlar\u0131 \u00f6zg\u00fcr k\u0131labilir. \u0130ngiliz ve Amerikan i\u015f\u00e7ilerinin sadece bir k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131na sahip olduklar\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, ancak sosyalist bir toplumda bi\u00e7im ve \u00f6z kazanabilir. Sosyalist bir toplumda i\u015f\u00e7iler, yaln\u0131z teorik haklara de\u011fil, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kullanmada g\u00fcnl\u00fck pratik f\u0131rsatlara da kavu\u015furlar. Sadece \u00e7al\u0131\u015fmazlar, yasamaya da zaman bulurlar. Sosyalizmde \u00e7al\u0131\u015fma, \u00f6zg\u00fcr ve iyi bir hayat\u0131n arac\u0131 olur. Kapitalizmde ise i\u015f\u00e7inin hayat\u0131, kendisinden en fazla i\u015fi koparmak i\u00e7in, gerekli bir ara\u00e7 olarak korunur.”<\/p>\n
Sosyalizm, halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ko\u015fuludur, ama kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131 da keyfini s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yoksun k\u0131lar. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in, kapitalistlerin, sosyalizm ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u011fda\u015famaz \u015feyler oldu\u011fu konusundaki \u00f6fkeli \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fu soruyla kar\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131z: kimin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc? Sosyalizmin, onlar\u0131n al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 cinsten \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle ba\u011fda\u015famayaca\u011f\u0131 do\u011frudur. Sosyalizm, bunlar\u0131n kendi refahlar\u0131n\u0131, genel refah\u0131n \u00fczerine koyma \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine son verir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrme \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine de son verir. \u00c7al\u0131\u015fmadan ya\u015fama \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine de.<\/p>\n
Ama b\u00fct\u00fcn geriye kalanlar\u0131m\u0131z i\u00e7in sosyalizm, daha az de\u011fil, daha fazla ve etkin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demektir. Kapitalistlerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini yitirecekleri konusunda fazla tasalanmak yerine, az\u0131c\u0131k \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri olanlar\u0131n daha fazla \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe, ancak, gere\u011finden \u00e7ok \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olanlar zarar\u0131na kavu\u015fabilece\u011fini unutmayal\u0131m. Abraham Lincoln’\u00fcn s\u00f6zleriyle:<\/p>\n
“Hepimiz \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yana oldu\u011fumuzu il\u00e2n ediyoruz; ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131yoruz, ama ayn\u0131 \u015feyi kastetmiyoruz. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, can\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi \u015feyi yapmak, eme\u011finin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc diledi\u011fi gibi kullanmakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 s\u00f6zc\u00fck, baz\u0131 insanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131na istediklerini yapmalar\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n emeklerinin \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc diledikleri gibi kullanmalar\u0131 anlam\u0131na gelebilir. Burada, sadece farkl\u0131 de\u011fil, uyu\u015fmaz iki \u015feye ayn\u0131 ad verilmekte, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck denilmektedir. Bunun sonucu, bu \u015feylerin herbirine, iki ayr\u0131 taraf, iki farkl\u0131 ve ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lamaz ad vermekte, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve zul\u00fcm demektedirler.<\/p>\n
“\u00c7oban, koyunu bo\u011fazlamak \u00fczere olan kurdu kovalar; koyun, kurtar\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7obana te\u015fekk\u00fcr eder; oysa kurt, ayn\u0131 hareketinden dolay\u0131 \u00e7oban\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn y\u0131k\u0131c\u0131s\u0131 di-ye lanetler. … A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, koyun ile kurt, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tan\u0131m\u0131 \u00fczerinde anla\u015fam\u0131yorlar.”<\/p>\n
\u0130\u015fte t\u0131pk\u0131 bunun gibi, sosyalistlerle kapitalistler, serbestlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u00f6zc\u00fckleri \u00fczerinde anla\u015famazlar. Sosyalistler i\u00e7in, ulusun b\u00fct\u00fcn \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n halk\u0131n mal\u0131 olmas\u0131 ve bunlar\u0131n merkez\u00ee bir plana g\u00f6re y\u00f6netilmesi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck demektir, oysa \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn anlam\u0131 kapitalistler i\u00e7in tam tersidir. Bunlar\u0131n hangisi do\u011frudur? Sosyalist g\u00f6r\u00fc\u015fa\u00e7\u0131s\u0131, hi\u00e7 de\u011filse, tutarl\u0131 olmak gibi bir erdeme sahiptir. E\u011fer siyasal demokrasiden yana isek \u2013ki bunu dilimizden hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fcyoruz\u2013 ayn\u0131 nedenle ekonomik demokrasiden de yana olmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n
Kapitalistler art\u0131k siyasal demokrasiye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak cesaretini g\u00f6steremiyorlar. Ama, ekonomik demokrasiye, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 bir darbe oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Gene ayn\u0131 soruyu sormal\u0131y\u0131z: kimin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc? Bunlar, hayat\u0131n nimetlerini payla\u015fmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bireylerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile mi ilgileniyorlar, yoksa kendi ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 durumlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in sadece \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc m\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, hayat\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ya\u015famak demektir; yeterli beslenme, giyinme ve bar\u0131nma konusunda bedenin gereklerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ekonomik olanak, ayr\u0131ca akl\u0131n faaliyet alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmek, ki\u015fili\u011fi geli\u015ftirmek ve ki\u015fili\u011fimizi ortaya koymak i\u00e7in etkin f\u0131rsatlara sahip olmak demektir. Besbellidir ki, bu anlamda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, en b\u00fcy\u00fck bollu\u011fa kavu\u015fulunca m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n
Toplum s\u0131n\u0131flara b\u00f6l\u00fcnmesi, insan\u0131n insan\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n yararlanmas\u0131n\u0131n tarih\u00ee gerek\u00e7esi insan \u00fcretkenli\u011finin d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyi, art\u0131k ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u015eimdi insanl\u0131k tarihinde ilk kez, i\u015fsizli\u011fi yoketmek, toplumsal g\u00fcvenli\u011fi ve huzuru eksiksiz sa\u011flamak, k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131na herkesin girebilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak, dinlenmek, e\u011flenmek, \u00e7al\u0131\u015fmak ve yarat\u0131c\u0131 eylemlere zaman ay\u0131rmak i\u00e7in s\u0131n\u0131flar\u0131 kald\u0131rmak, yery\u00fcz\u00fcnden s\u00f6m\u00fcr\u00fcy\u00fc silmek, insan ya\u015fam\u0131n\u0131n niteli\u011fini zenginle\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu kolay olmayacakt\u0131r, \u00e7abuk olmayacakt\u0131r, ama bu sosyalizmle ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n
\u00eensanm y\u00fczy\u0131llar boyu s\u00fcren, insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu hayalinin ger\u00e7ekle\u015fmesinin e\u015fi\u011findeyiz; yaln\u0131zca bir avu\u00e7 insan i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm insanlar i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck. <\/p>\n
18. \u0130KT\u0130DAR YOLU
Marksistler, toplumu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in devrimin zorunlu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindedirler. Kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7i\u015fin, herhangi bir anda de\u011fil, ancak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7in ko\u015fullar\u0131n olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman olabilece\u011fi inanc\u0131ndad\u0131rlar, iktidar\u0131n, bir az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesinden yana de\u011fildirler; devrim, ancak, nisp\u00ee bir toplumsal kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k an\u0131nda, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6nderli\u011fi etkisiz hale geldi\u011fi ve iktidar\u0131n ele ge\u00e7irilmesinde halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n destekledi\u011fi zaman ba\u015far\u0131l\u0131 olabilir.<\/p>\n
Devrim, ayaklanma ya da ba\u015fkald\u0131rma ile, h\u00fck\u00fcmet kadrolar\u0131n\u0131n egemen s\u0131n\u0131f\u0131n birinin \u00fcyelerinin elinden \u00f6tekine ge\u00e7mesini sa\u011flayan bir n\u00f6bet de\u011fi\u015ftirme de\u011fildir. Marksistler i\u00e7in “devrim” teriminin daha derin bir anlam\u0131 vard\u0131r. Devrim, ekonomik ve siyasal iktidar\u0131n, bir s\u0131n\u0131ftan di\u011fer bir s\u0131n\u0131fa ge\u00e7mesi demektir. Marx’m \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc devrim t\u00fcr\u00fc, sosyalist devrim, iktidar\u0131n kapitalist s\u0131n\u0131ftan, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131na ge\u00e7mesi anlam\u0131na gelir, \u00ee\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 ile. kapitalistler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de\u011fi\u015ftirerek, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n egemen s\u0131n\u0131f olmas\u0131 demektir; \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 yoluyla, kapitalizmin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 demektir.<\/p>\n
Siyasal iktidar\u0131n i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi, devrimin ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. \u0130kinci ad\u0131m, toplumsal d\u00fczene yeni bir bi\u00e7im vermek ve kapitalist s\u0131n\u0131f\u0131n de\u011fi\u015fmeye kar\u015f\u0131 direncini ezmektir.<\/p>\n
Marksistler, bu noktada, tarihten edinilen deneylere dayanarak, devrimlerin kuvvet ve \u015fiddetle birlikte y\u00fcr\u00fcd\u00fcklerini hat\u0131rlatt\u0131klar\u0131 i\u00e7in halk aras\u0131nda, onlar\u0131n “kuvvet ve \u015fiddet” yanl\u0131s\u0131 olduklar\u0131 kan\u0131s\u0131 yayg\u0131nd\u0131r. Bu, do\u011fru de\u011fildir. Marksistler, \u015fiddet kullan\u0131lmas\u0131ndan yana de\u011fildirler; zaten akl\u0131 ba\u015f\u0131nda kimse \u015fiddetten yana olamaz. Marksistler, toplumu, kapitalizmden sosyalizme, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 ve demokratik y\u00f6ntemlerle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi herkesten fazla isterler. Ancak, gerekli de\u011fi\u015fiklik i\u00e7in, is\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun iste\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirme giri\u015fiminin, eski d\u00fczenin s\u00fcr\u00fcp gitmesini arzu eden egemen s\u0131n\u0131f\u0131n direnciyle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131rlar. Ayr\u0131ca, bir kez iktidara gelen i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kuvvet ve \u015fiddete ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n, m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmi\u015f kapitalistlerin ve bunlar\u0131n \u00f6teki \u00fclkelerdeki m\u00fcttefiklerinin, kuvvet ve \u015fiddet kullanan bir kar\u015f\u0131-devrimle kendi iktidar\u0131n\u0131 devirmesini \u00f6nlemenin bir arac\u0131 olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda diretirler.<\/p>\n
Marksistler, kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7i\u015fi, “despotluktan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe” d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olarak kabul ederler. Bunu, zorunlu ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bunun tehlikelerinin pek\u00e2l\u00e2 fark\u0131ndad\u0131rlar. Kan akabilece\u011finin, can kayb\u0131 olabilece\u011finin fark\u0131ndad\u0131rlar. Ama bunun bir ba\u015fka se\u00e7ene\u011fi var m\u0131 diye sorarlar. Sosyalist devrime e\u015flik edebilecek can kayb\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan se\u00e7enek, \u0131st\u0131rap olmamas\u0131, kan d\u00f6k\u00fclmemesi, \u015fiddet olmamas\u0131, can kayb\u0131 olmamas\u0131 m\u0131d\u0131r? Hi\u00e7 de de\u011fil. \u00d6teki se\u00e7enek, kapitalist sava\u015flarda daha b\u00fcy\u00fck \u0131st\u0131rap, daha fazla kan d\u00f6k\u00fclmesi, daha fazla \u015fiddet, daha fazla can kayb\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Tarih kitaplar\u0131, Frans\u0131z Devrimi s\u0131ras\u0131nda \u00f6len binlerce insan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc deh\u015fetle anlatmaktad\u0131r. Bu, ger\u00e7ekten trajik bir \u00f6yk\u00fcd\u00fcr. Ama bir de bu devrimde kaybedilen insan say\u0131s\u0131n\u0131 \u201317.000 kadar tahmin ediliyor\u2013 son d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n tek bir muharebesinde \u00f6len insan say\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z. 17.000 insan\u0131n hayat\u0131na malolan Frans\u0131z Devriminin \u015fiddeti ile-, asker ve sivil 22.060.000 \u00f6l\u00fc, 34.400.000 yaral\u0131 say\u0131s\u0131 ile \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n \u015fiddet ve deh\u015fetini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n\u0131z! D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda sosyalizmi kurmak ve onunla birlikte bar\u0131\u015fa kavu\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda se\u00e7ilecek yol, kapitalizmi, getirece\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sava\u015flarla birlikte oldu\u011fu gibi yerinde b\u0131rakmakt\u0131r.<\/p>\n
Yepyeni bir hayat tarz\u0131n\u0131n kurulmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek, gelecek kapitalist sava\u015f hengamesinde belki de t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n yokolup gitmesidir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce Karl Marx ile Friedrich Engels Kom\u00fcnist Manifestomda, d\u00fcnya i\u015f\u00e7ilerine, insan soyunun tarihsel geli\u015fiminde bir sonraki ad\u0131m olan kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7i\u015fin ni\u00e7in gerekti\u011fini ve bunu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftireceklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131. Bu devrim bilimcileri o b\u00fcy\u00fck yap\u0131tlar\u0131n\u0131 yay\u0131nlamadan birka\u00e7 hafta \u00f6nce, 12 Ocak 1848’de, bir b\u00fcy\u00fck Amerikal\u0131, Temsilciler Meclisinde, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini aynen yans\u0131tan baz\u0131 \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyordu, \u00ee\u015fte Abraham Lincoln’\u00fcn, halk\u0131n devrim yapma hakk\u0131 \u00fczerinde s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler: “D\u00fcnyan\u0131n her yerinde halk\u0131n, e\u011fer istiyorlarsa ve g\u00fc\u00e7leri yetiyorsa, ayaklanma, mevcut h\u00fck\u00fcmeti devirme ve kendi isteklerine daha iyi uyan bir yenisini kurma hakk\u0131 vard\u0131r. Bu en de\u011ferli ve en kutsal hakt\u0131r — bir hak ki, d\u00fcnyay\u0131 kurtar\u0131p \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirece\u011fine umudumuz ve inanc\u0131m\u0131z vard\u0131r. Bu hak, mevcut devletin .b\u00fct\u00fcn halk\u0131n\u0131n kullanmaya karar verece\u011fi durumlarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. … B\u00f6yle bir halk\u0131n \u00e7o\u011funlukta olan bir kesimi, aras\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f ya da kendisiyle yanyana duran bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bu harekete kar\u015f\u0131 koydu\u011fu i\u00e7in devirerek, devrim yapabilir. Bizim devrimimizde, Torylerin durumu, i\u015fte tam bu az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n durumu gibiydi. Devrimlerin bir niteli\u011fi de, eski yollar ya da eski yasalar do\u011frultusunda gitmek de\u011fil, her ikisini de par\u00e7alay\u0131p yenilerini yapmakt\u0131r.” <\/p>\n
19. SOSYAL\u0130ZM\u0130N HAYATIMIZDAK\u0130 ETK\u0130S\u0130 NE OLACAKTIR?
Sosyalizm, yetkinlik getirmeyecektir. Bir cennet yaratmayacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sorunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7\u00f6zmeyecektir. G\u00fcnahk\u00e2rlar\u0131n evliya oluvermesi, cennetin yery\u00fcz\u00fcne inivermesi, t\u00fcm sorunlara bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunuvermesi, \u00fctopyac\u0131 sosyalistlerde oldu\u011fu gibi, sadece sun\u00ee olarak yarat\u0131lm\u0131\u015f hayal\u00ee toplum sistemlerinde olur. Marksist sosyalistlerin b\u00f6yle hayalleri yoktur. Sosyalizmin, sadece, insanl\u0131\u011f\u0131n belirli geli\u015fme a\u015famas\u0131ndaki belirli sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyece\u011fini bilirler. Bundan daha fazlas\u0131n\u0131 iddia etmezler. Ama bu kadar\u0131n\u0131n bile hayat d\u00fczenimizi geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde iyile\u015ftirece\u011fine inan\u0131rlar. Ortakla\u015fa sahip olunan \u00fcretici g\u00fc\u00e7lerin bilin\u00e7li ve planl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirilmesiyle sosyalist toplum, kapitalist d\u00fczende ula\u015f\u0131labilece\u011finden \u00e7ok daha y\u00fcksek d\u00fczeyde bir \u00fcretime ula\u015facakt\u0131r. Sosyalizm, kapitalist verimsizli\u011fi ve israf\u0131 ortadan kald\u0131racakt\u0131r; \u00f6zellikle gereksiz depresyonlardaki at\u0131l insan, makine ve para israf\u0131n\u0131. Uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f\u0131n kurulmas\u0131 yoluyla, kapitalist sava\u015flardaki daha da pahal\u0131ya malolan insan ve malzeme israf\u0131n\u0131 da ortadan kald\u0131r\u0131r. Teknik geli\u015fmeyi h\u0131zland\u0131r\u0131r ve k\u00e2r sa\u011flamay\u0131 ilk ve en \u00f6nemli ama\u00e7 sayan kapitalizmin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 engellerden arman sosyalist bilim, ileriye do\u011fru b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar atar. \u00dcretimdeki art\u0131\u015f, mal miktar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011faltt\u0131k\u00e7a, herkesin ya\u015fam d\u00fczeyinde bir y\u00fckselme olur. Ya\u015fama tarz\u0131ndaki bu toptan de\u011fi\u015fiklik, bu hayat\u0131 ya\u015fayan insanlarda da bir de\u011fi\u015fme yarat\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta insan, sosyalist topluma, kapitalist d\u00fczende al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fu hayat ve \u00e7al\u0131\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da birlikte getirir. Kapitalizmin rekabet\u00e7i havas\u0131nda kat\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, sosyalizmin i\u015fbirli\u011fi ruhuna kolayca al\u0131\u015famaz. Kapitalist sistemin bencil d\u00fczeni benli\u011finde yer etti\u011fi i\u00e7in, sosyalizmin b\u00fct\u00fcn insanlara yard\u0131m ilkesini hemen benimseyemez. Kapitalizmden sosyalizme ge\u00e7i\u015fle pek \u00e7ok \u015fey kazanacak olan kimseler bile, bu de\u011fi\u015fikli\u011fe haz\u0131rl\u0131kl\u0131 de\u011fildirler. Hele, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zel m\u00fclkiyetten kamu m\u00fclkiyetine ge\u00e7mesiyle g\u00fc\u00e7lerini ve servetlerini kaybeden eski egemen s\u0131n\u0131f olan kapitalistler i\u00e7in, bu s\u00f6zler \u00e7ok daha fazla do\u011frudur.<\/p>\n
Ama, kullan\u0131m i\u00e7in planl\u0131 \u00fcretime dayanan sosyalist d\u00fczen k\u00f6k sald\u0131k\u00e7a, insanlar\u0131n tutum ve geli\u015fmelerinde de de\u011fi\u015fmeler ba\u015flar. Zihn\u00ee ve ruh\u00ee g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler indeki kapitalist izler yok olur ve bunlar, sosyalizm ruhu i\u00e7inde yeni bir y\u00f6n kazan\u0131rlar. Yeni toplumda do\u011fup b\u00fcy\u00fcyen yeni ku\u015faklar, t\u0131pk\u0131 eski ku\u015fa\u011f\u0131n kapitalist d\u00fczene al\u0131\u015fmas\u0131 gibi, sosyalist yasama tarz\u0131na al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n
Kapitalizmin propagandac\u0131lar\u0131, bizi, sosyalizmin, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin sonu demek oldu\u011funa inand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Oysa ger\u00e7ek, tam tersidir. Sosyalizm, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Sosyalizm, insanl\u0131\u011fa en b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar\u0131 veren k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden kurtulmak demektir; \u00fccretli k\u00f6lelikten, sefaletten, toplumsal e\u015fitsizlikten, g\u00fcvensizlikten, \u0131rk ayr\u0131m\u0131ndan, sava\u015ftan kurtulu\u015f demektir.<\/p>\n
Sosyalizm, uluslararas\u0131 bir harekettir. Program\u0131 d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde ayn\u0131d\u0131r: barbar rekabet sistemi yerine, i\u015fbirli\u011fine dayanan ortak zenginlik i\u00e7in uygar i\u015fbirli\u011fini koymakt\u0131r. Her insan\u0131n refah\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n refah\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi insanlar\u0131n karde\u015fli\u011fine dayanan toplumu kurmakt\u0131r. Sosyalizm, ger\u00e7ekle\u015femeyecek bir d\u00fc\u015f de\u011fildir. Toplumsal evrim s\u00fcrecinde bir ileri ad\u0131md\u0131r. Ve ger\u00e7ekle\u015fme zaman\u0131 gelmi\u015ftir.<\/p>\n
SOL YAYINLARI. Sorumlu Y\u00f6netmen: Muzaffer Erdost. Y\u00f6netim Yeri: Zafer \u00c7ar\u015f\u0131s\u0131, 26, Yeni\u015fehir, Ankara.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
D\u00d6RD\u00dcNC\u00dc B\u00d6L\u00dcM | SOSYALiZM |15. SOSYAL\u0130ST PLANLI EKONOM\u0130 \u015eimdi sosyalizmin tahliline gelmi\u015f bulunuyoruz. \u015eunu ba\u015flang\u0131\u00e7ta a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmek gerekir ki, sosyalizme inananlar, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyetin kamu m\u00fclkiyetine ge\u00e7mesi ile insan\u0131n t\u00fcm sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenece\u011fini iddia etmiyorlar. Sosyalizm, ne \u015feytanlar\u0131 mele\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek, ne de cenneti yery\u00fcz\u00fcne indirecektir. \u0130ddia edilen \u015feyler, sosyalizmin, kapitalizmin belliba\u015fl\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerine \u00e7are bulaca\u011f\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[148],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4628","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-sosyalizmin-alfabesi-leo-huberman"},"yoast_head":"\n