{"id":4640,"date":"2010-07-09T09:58:16","date_gmt":"2010-07-09T06:58:16","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/"},"modified":"2010-07-09T09:58:16","modified_gmt":"2010-07-09T06:58:16","slug":"sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/","title":{"rendered":"Sosyalist bir alternatif’in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, ‘din’ yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun"},"content":{"rendered":"

Din ve politika<\/strong><\/p>\n

Ne T\u00fcrkiye’de ne de Ortado\u011fu’da din ve politikan\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi yeni bir olgu de\u011fildir. Hatta \u0130slam’a da \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. Almanya yap\u0131lan son genel se\u00e7imlere kat\u0131lan partilerden birisi H\u0131ristiyan Demokrat Parti’dir. Bavyera eyaletinde ise, Protestan Almanya’n\u0131n geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Katolik k\u00f6kenli bir parti mevcuttur. ABD’de H\u0131ristiyan sa\u011f politikalar b\u00fcy\u00fck partiler \u00fczerinde etkindir, hatta radikal ‘ter\u00f6rist’ H\u0131ristiyan gruplar k\u00fcrtaj kliniklerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler ve bu hizmeti kullananlara \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan sald\u0131r\u0131larda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dine sar\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn politikalar sa\u011fc\u0131 da de\u011fildir. Orta ve G\u00fcney Amerika’da radikal Katolik din adamlar\u0131 insan ve i\u015f\u00e7i haklar\u0131, demokrasi i\u00e7in \u00f6l\u00fcmleri pahas\u0131na m\u00fccadele etti.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla din ve politika aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlamak istiyorsak bu hareketlerin sergiledikleri \u00e7eli\u015fkilerin k\u00f6kenine inmemiz gerekiyor.
<\/strong><\/p>\n

Din nedir?<\/strong><\/p>\n

Marks, din ve dinin etkilerini ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131s\u0131nda; “\u0130nsan\u0131 yaratan din de\u011fil; dini yaratan insand\u0131r” der. Hegel’in Hukuk Felsefesinin Ele\u015ftirisi adl\u0131 yap\u0131t\u0131na ise \u015fu sat\u0131rlar\u0131 ekler:<\/p>\n

“Dinsel ac\u0131, ayn\u0131 zamanda hem ger\u00e7ek ac\u0131n\u0131n bir anlat\u0131m\u0131, hem de ger\u00e7ek ac\u0131ya kar\u015f\u0131 bir ba\u015fkald\u0131r\u0131d\u0131r. Din, bask\u0131 alt\u0131ndaki yarat\u0131\u011f\u0131n i\u00e7 ge\u00e7irmesi, kalpsiz d\u00fcnyan\u0131n kalbi ve ruhsuz d\u00fcnyan\u0131n ruhudur. Halk\u0131n afyonudur.”<\/p>\n

Dinin, hem verili toplumsal d\u00fczeni savunmak, hem de insanlar\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 ifade etmek \u015feklinde tezah\u00fcr eden ikili bir karakteri oldu\u011fu i\u00e7in Marks \u015funu \u00f6neriyor: “Tarihe yard\u0131mc\u0131 olan felsefe” (yani sosyalizm), silah\u0131n\u0131 “kutsal olmayan yabanc\u0131la\u015fma” \u00fczerine \u00e7evirmeye konsantre olmal\u0131d\u0131r. Marks \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n

“B\u00f6ylece g\u00f6\u011f\u00fcn ele\u015ftirilmesi yerin ele\u015ftirilmesine, dinin ele\u015ftirilmesi hukukun ele\u015ftirilmesine, din bilimin ele\u015ftirilmesi de siyasetin ele\u015ftirilmesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur.”<\/p>\n

Din mu\u011flak ve esnek olmak zorundad\u0131r. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc toplumu bir arada tutan bir ideoloji olarak i\u015flev g\u00f6remez. Ancak bu mu\u011flakl\u0131k bazen devrimci hareketlerin kendilerini ifade ederken dini fikirler kullanmas\u0131 anlam\u0131na da gelebiliyor. \u0130ngiliz burjuva devrimi s\u0131ras\u0131nda her iki taraf da \u0130ncil’i ta\u015f\u0131yordu. Kral\u0131n vurgu ya\u011ft\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmler, y\u00f6neticilere itaati vurguluyordu. Devrimciler ise yoksullar\u0131 metheden b\u00f6l\u00fcmlerden al\u0131nt\u0131lar yaparlard\u0131: “Zay\u0131f olanlar kutsanm\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n varisi oland\u0131r.”<\/p>\n

Kuran da mu\u011flak ifadelerle doludur. Bir yandan m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 savunan ve k\u00f6lecili\u011fi ho\u015f g\u00f6ren, di\u011fer taraftan da \u0130slam i\u00e7in m\u00fccadele etmek istemeyen zengin Araplar\u0131 ele\u015ftiren b\u00f6l\u00fcmleri vard\u0131r. “Kula kulluk etmeyiniz” yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 isyan bayra\u011f\u0131 haline getirenler i\u00e7in, Peygamber Muhammed’in “Cihad\u0131n en \u00fcst\u00fcn\u00fc, zalim y\u00f6netici kar\u015f\u0131s\u0131nda hak s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemektir” gibi s\u00f6zleri (hadis), ya da Kuran’daki “\u0130nsanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 k\u0131smay\u0131n” (42\/183), “Zulmedenlere meyletmeyin. Sonra size ate\u015f dokunur” (11\/15) “Size ne oluyor ki Allah yolunda sava\u015fm\u0131yorsunuz ve ‘Rabbimiz bizi halk\u0131 zalim olan \u015fu \u00fclkeden \u00e7\u0131kar ve bize kat\u0131ndan bir sahip ve bir yard\u0131mc\u0131 g\u00f6nder!’ diye dua eden o mustazaf (aciz ve zay\u0131f b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f) erkekler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar u\u011frunda sava\u015fm\u0131yorsunuz” (4\/75) gibi ayetler, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle “bu d\u00fcnya” ile ilgili ve otoriteyi sorgulamak i\u00e7in her zaman kaynak olabilecek ifadelerdir. Pir Sultan ba\u015fkald\u0131r\u0131rken “\u015eimdi bizim aram\u0131za\/ yola boynun veren gelsin\/ \u015feriat\u0131 tarikat\u0131\/ hakikati bilen gelsin” diyordu. Son halife olan Ali ve Ebu Zer, “Evinde ekmek olmad\u0131\u011f\u0131 halde k\u0131n\u0131ndan s\u0131yr\u0131lm\u0131\u015f k\u0131l\u0131c\u0131yla ba\u015fkald\u0131rmayan adama \u015fa\u015far\u0131m” diyerek m\u00fccadele etmi\u015flerdi.<\/p>\n

Rusya’da 1905 Devrimi’ni ba\u015flatan i\u015f\u00e7iler \u00c7ar\u0131n saray\u0131na ellerinde ikonalarla (kutsal ki\u015filerin resimleri) Ortodoks rahiplerin liderli\u011finde y\u00fcr\u00fcd\u00fc.
<\/strong><\/p>\n

Sosyalistler ve din<\/strong><\/p>\n

Memnuniyetsizlik ve isyan, dini yollarla ifade edildi\u011fi zaman sosyalistler geli\u015fmelere taraf olman\u0131n bir yolunu bulmak zorundalar. Lenin, \u00f6zellikle de y\u00fckselen m\u00fccadele d\u00f6nemlerinde dini il\u00fczyonlar\u0131n ikincilli\u011fi konusunda \u00e7ok netti:<\/p>\n

“\u2026Tanr\u0131ya inanan, H\u0131ristiyan olmaya devam eden i\u015f\u00e7iler ve mistisizmi savunan ayd\u0131nlar (ay\u0131p ediyorlar) tutarl\u0131 de\u011filler ama onlar\u0131 Sovyetlerden ve hatta Partiden ihra\u00e7 etmeyece\u011fiz, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek m\u00fccadele ve tabandaki faaliyetlerin canl\u0131l\u0131k g\u00f6steren b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 do\u011frunun Marksizm’de oldu\u011funa ikna edece\u011fine ve canl\u0131 olmayan b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 da bir kenara itece\u011fine kesin kanaat getirmi\u015f durumday\u0131z.”<\/p>\n

Sosyalistlerin din hakk\u0131nda ilk \u00f6\u011frendikleri \u015fey, bunun bir il\u00fczyon oldu\u011fudur. \u0130kincisi ise, bu il\u00fczyondan dolay\u0131 dinin ezilenleri rahatlatt\u0131\u011f\u0131 ve bazen de \u00f6fke ve ac\u0131lar\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi isyan\u0131n, dini fikirlerle bezenmi\u015f olabilece\u011fidir. Bu dini fikirlerle de soyut propaganda yoluyla m\u00fccadele etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Alternatifin olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda din yol g\u00f6sterici olabilir.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7ilerin m\u00fccadele s\u00fcrecinin prati\u011finde ba\u015fka fikirlerin \u00f6rg\u00fctlenmede daha tutarl\u0131 bir ara\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6rmeleri gerekir. Lenin’in bu konuda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6z\u00fc bundan ibarettir.<\/p>\n

Lenin’in Papaz Gapon ile \u00e7ay i\u00e7mesi ve onun s\u00f6ylediklerini dinlemesinin nedeni de budur. Gapon, 1905 ayaklanmas\u0131nda kitlelere liderlik etmi\u015fti ve Lenin, Gapon’un Rus kitlelerinin hissiyat\u0131n\u0131 iyi anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015fti. Lenin, Gapon ile yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar \u00fczerine Bol\u015feviklerin Tar\u0131m Program\u0131’nda de\u011fi\u015fiklikler bile \u00f6nerdi. Lenin, Gapon’un rahiplik d\u0131\u015f\u0131nda polislik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordu ama her iki meslek de kitlelerin ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iyi bilmeyi gerektiriyor.<\/p>\n

Bu s\u00f6ylediklerimiz, Cenova K\u00fcresel Direni\u015f g\u00f6sterilerinde baz\u0131 papaz ve rahibelerle kendimizi ayn\u0131 safta buldu\u011fumuzda \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131na geliyor. Tabii ki ba\u015fka rahipler m\u00fccadele edenlerin aforoz edilmesi gerekti\u011fini tart\u0131\u015f\u0131yorlar. Dine alerjik tepkimeler verme l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Dinin \u00e7eli\u015fkilerini ve ikili rol\u00fcn\u00fc anlamak zorunday\u0131z.
<\/strong><\/p>\n

\u0130slam<\/strong><\/p>\n

\u0130slamc\u0131l\u0131k yani politik bir hareket olarak \u0130slam 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n modern bir olgusudur. Bu konuda \u00f6nc\u00fcl olan baz\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler, 19. Y\u00fczy\u0131lda eserler vermeye ba\u015flam\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen ilk ger\u00e7ek kitle hareketi bir y\u00fczy\u0131l sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu durum, \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye ba\u011fl\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. M\u0131s\u0131r’da M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler, burjuva ulusalc\u0131 Wafd Partisinin \u0130ngiliz emperyalizmiyle uzla\u015fmas\u0131 ve 1920’lerdeki i\u015f\u00e7i m\u00fccadelelerini satmas\u0131 \u00fczerine 1930-40’larda geli\u015fti.<\/p>\n

Laik ve \u00f6zellikle sol anti emperyalist hareketlerin ya ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131 ya da hareketi satmas\u0131 \u0130slamc\u0131 hareketlerin geli\u015fmesine zemin haz\u0131rlad\u0131. \u00d6rne\u011fin Hamas, Filistin Kurtulu\u015f \u00d6rg\u00fct\u00fc’ne kar\u015f\u0131 \u0130srail devleti taraf\u0131ndan finanse edildi. Ancak FK\u00d6’n\u00fcn \u0130srail ile uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktadan itibaren Hamas anti-\u0130srail militanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir \u00e7ekim g\u00fcc\u00fc haline geldi.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, Cezayir’de sol 1988 sonras\u0131 geli\u015fen ekmek fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleye sahip \u00e7\u0131kmad\u0131. Cezayir solu laik ve ilerici d\u00fczenin savunulabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Ekmek zamm\u0131na kar\u015f\u0131 hareketin liderli\u011fini \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla b\u00fcy\u00fcyen \u0130slamc\u0131lara terk ettiler.<\/p>\n

\u0130ran’daki sol ise ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir hata yapt\u0131. Humeyni’yi “ilerici” olarak adland\u0131r\u0131p \u015eah kar\u015f\u0131t\u0131 harekete liderlik etmesine izin verdi. Humeyni ise \u0130ran Devrimi’ni ger\u00e7ekle\u015ftiren i\u015f\u00e7ilerin yaratt\u0131\u011f\u0131 konseylerin (\u015eura) s\u0131n\u0131f kompozisyonunu sistematik olarak mu\u011flakla\u015ft\u0131rd\u0131, bu \u015fekilde zay\u0131flatt\u0131ktan sonra da sistematik bir \u015fekilde solu kesti.<\/p>\n

Bu deneyimler \u0130sl\u00e2mc\u0131 hareketlerin, solun ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine geli\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak \u0130sl\u00e2mi hareket, anti-emperyalist m\u00fccadeleleri ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131racak bir politikaya sahip de\u011fildir. M\u0131s\u0131r’da M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler kitlelerin \u00f6zlemine yan\u0131t veremedi ve M\u0131s\u0131r’\u0131n \u0130ngiltere’den ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayan Nas\u0131r’\u0131n laik subay hareketi oldu. Nas\u0131r’\u0131n ve onun devamc\u0131lar\u0131n\u0131n daha sonra emperyalizm ile uzla\u015fmas\u0131, \u0130srail ile antla\u015fmalar imzalamas\u0131 \u0130slamc\u0131 harekete yeni bir ivme katt\u0131 ve laik ba\u015fkan Sedat bir suikast sonucu \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Cezayir’de \u0130sl\u00e2mc\u0131 \u00f6rg\u00fct F\u0130S, 1988 \u0130ntifadas\u0131’na liderlik edebildi ancak belediye se\u00e7imlerini kazand\u0131ktan sonra da temizlik i\u015f\u00e7ilerinin grevini k\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Chris Harman, ‘Peygamber ve \u0130\u015f\u00e7i S\u0131n\u0131f\u0131’ kitab\u0131nda \u0130slamc\u0131 hareketin s\u0131n\u0131f temelini \u015fu \u015fekilde ortaya koyuyor:<\/p>\n

(i) Eski s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fcler: B\u00fcy\u00fck toprak sahipleri ve k\u00f6kl\u00fc zenginler (ii) Yeni s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fcler: \u00c7ok uluslu \u015firketler kul\u00fcb\u00fcnden d\u0131\u015flanan kapitalistler (iii) Yoksullar, \u00f6zellikle de kent yoksullar\u0131, (iv) Harman’\u0131n yeni orta s\u0131n\u0131f diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, \u00e7o\u011funlukla \u00fcniversite d\u00fczeyinde e\u011fitim alm\u0131\u015f ama insanca bir ya\u015fam standard\u0131na ula\u015fabilecek bir i\u015fe sahip olamayan, kendi ya\u015famlar\u0131n\u0131n ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkenin geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan s\u0131k\u0131nt\u0131 duyanlar.<\/p>\n

\u0130slamc\u0131 hareket, bu kesimlere geriye de\u011fil ileriye do\u011fru bir yol g\u00f6steriyor. \u0130slam’\u0131n Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131’na referanslar yap\u0131lsa da \u0130slamc\u0131 hareket, modern d\u00fcnyan\u0131n bir hareketi.<\/p>\n

\u0130slamc\u0131 hareket bu kesimlere dini bir ulusalc\u0131l\u0131k, kimlik gururu, istedikleri gibi bir ya\u015fama kavu\u015famaman\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131na bir yan\u0131t sunuyor. Baz\u0131 ko\u015fullarda ayn\u0131 kesimler fa\u015fist hareketin de toplumsal taban\u0131n\u0131 olu\u015fturabiliyor. Ancak bu \u0130slamc\u0131 hareketin fa\u015fist oldu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Arjantin’de Peronizm de ayn\u0131 toplumsal tabana sahip olmas\u0131na ra\u011fmen i\u015f\u00e7iler fa\u015fist rejimlerde m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131 ve haklara sahip oldular.<\/p>\n

Fa\u015fizm, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 hareketini y\u0131kmak ve s\u0131n\u0131f\u0131 atomize etmek \u00fczere hizmetlerini kapitalizme sunarken \u0130slamc\u0131 hareket emperyalizme ve etkilerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele i\u00e7in kendini ezilenlere sunuyor.<\/p>\n

\u0130slamc\u0131lar bazen sola kar\u015f\u0131 \u015fiddet kullan\u0131yor, bazen de \u0130ran’da oldu\u011fu gibi katliama gidiyorlar. Ancak sosyalistlerin “bunlar hepimizi keser” demesi sadece pasiflik yarat\u0131r. Katil olan sadece \u0130slamc\u0131 h\u00fck\u00fcmetler de\u011fildir. \u00dcnl\u00fc Alman devrimci Rosa L\u00fcksemburg’u \u00f6ld\u00fcren h\u00fck\u00fcmet sosyal demokratlar\u0131n kontrol\u00fcndeydi. (Burada tabii ki \u0130slamc\u0131lar\u0131n sosyal demokrat oldu\u011funu tart\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yoruz.)<\/p>\n

\u0130slamc\u0131lar\u0131n emperyalizme muhalefeti kendilerini k\u00fclt\u00fcrel anti-emperyalizm ile s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 nedeniyle zaafa u\u011fruyor. Ancak bu da sadece \u0130slamc\u0131 harekette g\u00f6r\u00fclen bir zay\u0131fl\u0131k de\u011fil. McDonalds’a kar\u015f\u0131 kampanya yapman\u0131n \u00e7ok iyi nedenleri oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmaz. \u015eirket i\u015f\u00e7ileri ac\u0131mas\u0131zca s\u00f6m\u00fcr\u00fcyor, satt\u0131\u011f\u0131 yiyeceklerin besin de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fck, \u00fcr\u00fcnleri \u00e7evreye zarar veriyor, vs. McDonalds’\u0131n Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu vurgusu ise kampanyay\u0131, etkisini ve de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Vietnam sava\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 in\u015fa edilen ve sava\u015f\u0131 durduran hareket de Amerikan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u0130sl\u00e2mc\u0131 hareketin i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkiler onu iki ayr\u0131 alanda b\u00f6l\u00fcnmeye a\u00e7\u0131k hale getiriyor. B\u00f6l\u00fcnmenin bir alan\u0131- bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, reformist m\u00fccadele takti\u011fi ile \u015fiddete ba\u015fvuran y\u00f6ntem aras\u0131nda \u00e7iziliyor. \u0130kinci alan ise hedefin dini b\u00fct\u00fcn olmayanlar m\u0131, devlet mi oldu\u011fu konusundaki tercih nedeniyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu iki b\u00f6l\u00fcnme hatt\u0131 e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc ilerlemiyor. \u0130sl\u00e2mc\u0131 hareket bu \u00e7eli\u015fkilere ra\u011fmen b\u00fcy\u00fcyorsa bunun g\u00f6sterdi\u011fi tek \u015fey daha tutarl\u0131 bir alternatifin yoklu\u011fudur.<\/p>\n

Harman, sosyalistlerin \u0130slamc\u0131lara kar\u015f\u0131 almas\u0131 gereken tutumu \u015fu \u015fekilde \u00f6zetliyor:<\/p>\n

“Sosyalistler k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00fctopyac\u0131lar\u0131 ba\u015f d\u00fc\u015fman olarak de\u011ferlendiremezler. Onlar uluslararas\u0131 kapitalist sistemden, milyarlarca insan\u0131n k\u00f6r bir birikime tabi tutulmas\u0131ndan, t\u00fcm k\u0131talar\u0131n bankalar taraf\u0131ndan ya\u011fmalanmas\u0131ndan veya ‘yeni d\u00fcnya d\u00fczeni’nin ilan\u0131ndan bu yana korkun\u00e7 sava\u015flara yol a\u00e7an makinele\u015fmeden sorumlu de\u011fillerdir…”<\/p>\n

M\u0131s\u0131r, Cezayir, T\u00fcrkiye gibi \u00fclkelerdeki yoksulluk, eziyet, tutuklama, insan haklar\u0131 ihlalleri, \u0130slamc\u0131lar yar\u0131n ortadan kalksa bile, varolmaya devam edecektir.<\/p>\n

Bu nedenlerle sosyalistler \u0130slamc\u0131lara kar\u015f\u0131 devleti destekleyemezler. Laik de\u011ferlerin tehdit edilmesi nedeniyle devleti destekleyenler, \u0130slamc\u0131lar\u0131n solu “toplumun en yoksul kesimlerine kar\u015f\u0131 ‘ezenlerin’ ‘dinsiz’ ve ‘laik’ komplosunun bir par\u00e7as\u0131” olarak tan\u0131mlamalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. Bu anlay\u0131\u015fta olanlar, halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 i\u00e7in hi\u00e7 bir \u015fey yapmayan rejimleri “ilerici” diye \u00f6verek \u0130slamc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini sa\u011flayan Cezayir ve M\u0131s\u0131r solunun yapt\u0131\u011f\u0131 hatalar\u0131 tekrarlarlar. Onlar devletin laik de\u011ferlere verdi\u011fi deste\u011fin ge\u00e7ici oldu\u011funu da unuturlar. Yeri geldi\u011finde \u015feriat\u0131n \u00f6zellikle halka a\u011f\u0131r cezalar verebilecek k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 uygulamak i\u00e7in \u0130slamc\u0131 liderlerle i\u015fbirli\u011fi yapar, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da bask\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edilmesi gerekti\u011fine inanan radikallerin kuyusunu kazarlar.<\/p>\n

Sosyalistler, demokrasinin en kararl\u0131 ve tutarl\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 olmak zorundad\u0131rlar. Bazen bu m\u00fccadelede kendimizi \u0130slamc\u0131larla ayn\u0131 saflarda bulabiliriz. K\u0131l\u0131k k\u0131yafet \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya da se\u00e7im yasaklar\u0131 bunlardan birisidir. Bazen de \u0130slamc\u0131 hareketin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131r\u0131z. Ancak hi\u00e7bir zaman devletin yan\u0131nda \u0130slamc\u0131lara kar\u015f\u0131 yer almamal\u0131y\u0131z.
T\u00fcrkiye’de \u0130slamc\u0131l\u0131k<\/p>\n

S\u0131k s\u0131k \u015feriat\u00e7\u0131lar\u0131n bizi karanl\u0131k \u00e7a\u011fa geri g\u00f6t\u00fcrmek istedikleri sav\u0131n\u0131 duyuyoruz. T\u00fcrkiye tarihi bu sav\u0131 desteklemek \u00fczere s\u00fcrekli yeniden yaz\u0131l\u0131yor. Ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ya\u015fanan \u00fc\u00e7 olay \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n gerici bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011funa dair kan\u0131t olarak kullan\u0131l\u0131r.
<\/strong><\/p>\n

31 Mart Olaylar\u0131<\/strong><\/p>\n

Yeni takvimle 13 Nisan’da ba\u015flayan olaylar ilk kez parlamenter demokrasi getiren 1908 Tanzimat\u0131’n\u0131 yok etmek isteyen bir kar\u015f\u0131 devrim giri\u015fimiydi. 1908 Devrimi T\u00fcrk, Yunan ve Ermeni halklar\u0131n\u0131n kitlesel deste\u011fine sahipti. Kar\u015f\u0131 devrim, devrimde kaybeden gruplar\u0131n deste\u011fiyle tezgahlanm\u0131\u015ft\u0131. Bu gruplar, 1908 Devrimi’yle tasfiye edilen sad\u0131k ordu subaylar\u0131 ve sarayla g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar\u0131 olanlard\u0131. Darbe giri\u015fimi s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 askerlerin \u015feriat\u0131n geri getirilmesi lehinde sloganlar att\u0131klar\u0131 do\u011frudur. Ancak J\u00f6n T\u00fcrkler \u015feriat mahkemelerini kapatmam\u0131\u015flard\u0131 ve 1916’ya kadar da kapatmayacaklard\u0131. Darbe giri\u015fiminin as\u0131l nedeni mutlak monar\u015fi sistemini geri getirmekti.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131 devrim, ordunun \u00e7o\u011funlu\u011funun devrime sad\u0131k kalmas\u0131 \u00fczerine ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frat\u0131ld\u0131. Darbe giri\u015fimi s\u0131ras\u0131nda parlamento \u0130stanbul’dan ka\u00e7t\u0131. Darbe ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fray\u0131nca darbeyi destekleyenler ka\u00e7mak zorunda kald\u0131. \u0130stanbul liman\u0131ndan \u00e7\u0131kan her gemi “Mutlakiyet\u00e7i Pa\u015falar, varl\u0131kl\u0131 kesimler, zengin Rum ve Ermeniler” ile t\u0131ka basa doluydu. H\u0131ristiyan kesimler taraf\u0131ndan desteklenmi\u015f bu darbe giri\u015fimi “\u0130slamc\u0131” olabilir mi!
<\/strong><\/p>\n

\u015eeyh Sait Ayaklanmas\u0131<\/strong><\/p>\n

\u015eeyh Sait Ayaklanmas\u0131’n\u0131n hilafet ve \u015feriat\u0131 geri getirmek isteyen bir irtica hareketi oldu\u011fu s\u00f6ylenir. Ayaklanma o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki bast\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ordunun yar\u0131s\u0131 harekete ge\u00e7irildi. \u0130stiklal Mahkemeleri isyan\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve \u015eeyh Sait dahil 660 ki\u015fi \u00f6l\u00fcme mahkum edildi. 15 bin 200 ki\u015fi de \u00e7at\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n

\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Ba\u015fkan\u0131 Mazhar M\u00fcfit Bey, \u015eeyh Sait’i \u00f6l\u00fcme mahkum eden karar\u0131 okurken \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

“Kiminiz hasis \u015fahsi menfaatlerinize bir z\u00fcmreyi alet, kiminiz ecnebi k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131 ve siyasi h\u0131rslar\u0131n\u0131 rehber ederek, hepiniz bir noktaya yani ‘m\u00fcstakil K\u00fcrdistan’ te\u015fkiline do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcn\u00fcz”.<\/p>\n

H\u00fck\u00fcmet de ba\u015fka bir \u015fey iddia etmiyordu. Fethi Bey (Okyar) Meclis’te \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

“Olay padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131, Hilafeti ve Abd\u00fclmecid’in o\u011fullar\u0131ndan birinin saltanat\u0131n\u0131 sa\u011flamak gibi gerici propaganda alt\u0131nda K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck’t\u00fcr. Genel durum budur.”
<\/strong><\/p>\n

Menemen Olay\u0131<\/strong><\/p>\n

Aral\u0131k 1930’da \u0130zmir Menemen’de meydana gelen olaylar “irtica”ya bir \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilir.<\/p>\n

Mustafa Kemal 1930’da Fethi Okyar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Serbest Cumhuriyet F\u0131rkas\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda resmi bir muhalefet partisi kurulmas\u0131na izin verdi. B\u00f6ylece tek partili rejime demokratik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm verilecek ve muhalefetin kendini ifade etmesi i\u00e7in g\u00fcvenli bir kanal sa\u011flanacakt\u0131. Ancak Fethi Bey her Anadolu’ya gitti\u011finde halk\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullardan \u015fikayet eden kitlesel g\u00f6sterileriyle kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. \u0130zmir’e gitti\u011finde de grevler ya\u015fand\u0131. \u0130nsanlar g\u00f6stermelik de\u011fil, ger\u00e7ek demokrasi istiyorlard\u0131. Ancak h\u00fck\u00fcmet bu demokrasi deneyinin fazla ileri gitti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek Serbest Cumhuriyet F\u0131kras\u0131’n\u0131 17 Kas\u0131m 1930’da kapatt\u0131. Bir ay sonra ise Menemen’de Nak\u015fibendi Dervi\u015f Mehmet, Cuma namaz\u0131ndan sonra meydana y\u00fcr\u00fcyerek \u015feriat ve hilafetin geri getirilmesini istedi. “Modern T\u00fcrkiye” kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Feroz Ahmad geli\u015fen olaylar\u0131 s\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n

“Yerel halk taraf\u0131ndan nefret edilen jandarmada yedek subay olan Fehmi Kubilay ortal\u0131\u011f\u0131 sakinle\u015ftirmek \u00fczere g\u00f6revlendirildi. Ancak Dervi\u015f Mehmet taraf\u0131ndan ba\u015f\u0131 kesildi. Kafas\u0131 bir de\u011fne\u011fe ge\u00e7irilerek kasaba sokaklar\u0131nda dola\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.”<\/p>\n

Ancak bu olay\u0131 tek parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne geri d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, grev ve g\u00f6sterilerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir ortamda de\u011ferlendirirsek i\u015fin rengi bir hayli de\u011fi\u015fiyor. Dervi\u015f Mehmet ve be\u015f ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc olaylardan sonra 31 ki\u015fi \u0130stiklal Mahkemesi taraf\u0131ndan \u00f6l\u00fcme mahkum edildi. \u0130dam edilenler aras\u0131nda Musevi bir esnaf bile vard\u0131! Di\u011ferlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ise Balkanlardan yeni gelmi\u015f g\u00f6\u00e7menlerdi. Mustafa Kemal ve Kemalist yazarlardan Yakup Kadri (Karaosmano\u011flu), “Menemen halk\u0131n\u0131n ya pasif izleyici” (Kadri) ya da “gericilerin vah\u015fetini alk\u0131\u015flayan ve te\u015fvik eden” (Mustafa Kemal) oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Bu fanatik bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n i\u015fi de\u011fildi, irtica olay\u0131na da hi\u00e7 benzemiyor.<\/p>\n

Tarihte \u00f6ne \u00e7\u0131kart\u0131lan bu \u00fc\u00e7 olay irtican\u0131n, bizi Orta\u00e7a\u011fa geri g\u00f6t\u00fcrmek isteyen mutlak gerici bir g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu konusunda bir \u015fablon bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Burada \u00fc\u00e7 olay s\u00f6z konusu: Mutlakiyet\u00e7i bir kar\u015f\u0131 devrim, bir K\u00fcrt isyan\u0131 ve bask\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir ortamda halkla g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri aras\u0131nda bir \u00e7at\u0131\u015fma. Her olayda da dini bir ifade s\u00f6z konusu.
Antikapitalist; Say\u0131 19; Ekim 2002<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Din ve politika Ne T\u00fcrkiye’de ne de Ortado\u011fu’da din ve politikan\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi yeni bir olgu de\u011fildir. Hatta \u0130slam’a da \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. Almanya yap\u0131lan son genel se\u00e7imlere kat\u0131lan partilerden birisi H\u0131ristiyan Demokrat Parti’dir. Bavyera eyaletinde ise, Protestan Almanya’n\u0131n geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Katolik k\u00f6kenli bir parti mevcuttur. ABD’de H\u0131ristiyan sa\u011f politikalar b\u00fcy\u00fck partiler \u00fczerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4640","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-din"},"yoast_head":"\nSosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Din ve politika Ne T\u00fcrkiye’de ne de Ortado\u011fu’da din ve politikan\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi yeni bir olgu de\u011fildir. Hatta \u0130slam’a da \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. Almanya yap\u0131lan son genel se\u00e7imlere kat\u0131lan partilerden birisi H\u0131ristiyan Demokrat Parti’dir. Bavyera eyaletinde ise, Protestan Almanya’n\u0131n geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Katolik k\u00f6kenli bir parti mevcuttur. ABD’de H\u0131ristiyan sa\u011f politikalar b\u00fcy\u00fck partiler \u00fczerinde […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-07-09T06:58:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Sosyalist bir alternatif’in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, ‘din’ yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun\",\"datePublished\":\"2010-07-09T06:58:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\"},\"wordCount\":3037,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg\",\"articleSection\":[\"Din\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\",\"name\":\"Sosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg\",\"datePublished\":\"2010-07-09T06:58:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sosyalist bir alternatif’in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, ‘din’ yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Sosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun","og_description":"Din ve politika Ne T\u00fcrkiye’de ne de Ortado\u011fu’da din ve politikan\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mesi yeni bir olgu de\u011fildir. Hatta \u0130slam’a da \u00f6zg\u00fc de\u011fildir. Almanya yap\u0131lan son genel se\u00e7imlere kat\u0131lan partilerden birisi H\u0131ristiyan Demokrat Parti’dir. Bavyera eyaletinde ise, Protestan Almanya’n\u0131n geri kalan\u0131ndan farkl\u0131 olarak, Katolik k\u00f6kenli bir parti mevcuttur. ABD’de H\u0131ristiyan sa\u011f politikalar b\u00fcy\u00fck partiler \u00fczerinde […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-07-09T06:58:16+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Sosyalist bir alternatif’in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, ‘din’ yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun","datePublished":"2010-07-09T06:58:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/"},"wordCount":3037,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg","articleSection":["Din"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/","name":"Sosyalist bir alternatif'in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, 'din' yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg","datePublished":"2010-07-09T06:58:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#primaryimage","url":"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg","contentUrl":"http:\/\/deizm.files.wordpress.com\/2009\/01\/din.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/07\/09\/sosyalist-bir-alternatifin-olmadigi-yerde-din-yol-gosterici-olabilir-cem-uzun\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sosyalist bir alternatif’in olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, ‘din’ yol g\u00f6sterici olabilir | Cem Uzun"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4640"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4640\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}