{"id":4675,"date":"2010-08-19T10:49:50","date_gmt":"2010-08-19T07:49:50","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/"},"modified":"2010-08-19T10:49:50","modified_gmt":"2010-08-19T07:49:50","slug":"spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/","title":{"rendered":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker"},"content":{"rendered":"

Psikanalist Jacques Lacan Seminer’inin IV No’lu kitab\u0131nda “a\u015fk\u0131n y\u00fcce an\u0131ndan” bahsetmi\u015fti (le moment sublime de l’amour). Bu y\u00fcce an “a\u015fk\u0131n iade edildi\u011fi” and\u0131r… Sevgi her zaman kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131yla bekleyen bir duygu olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr burada… Bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k beklentisi –ve \u00e7ok basitle\u015ftirirsek, birini seviyorsam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun da beni sevmesini isterim… Ve sevgi iade edildi\u011finde “d\u00fcnyalar benim olur”…<\/p>\n

Oysa psikanalizin en ilerlemi\u015f kavray\u0131\u015f\u0131 bile b\u00f6yle bir “kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k” momentinde duruveriyor. Ba\u015fka bir deyi\u015fle a\u015fka dair binlerce y\u0131ll\u0131k sohbetin \u00f6tesine pek ge\u00e7emiyor: a\u015fk sevilenle bir b\u00fct\u00fcnle\u015fme arzusudur diyordu Platon diyaloglar\u0131… Tek ger\u00e7ek sevginin tensel de\u011fil tinsel, d\u00fcnyevi de\u011fil tanr\u0131sal olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu Aziz Agustinos… Ve bu temalara, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131zdaki –ne kadar kald\u0131ysa geriye– idealler a\u00e7\u0131s\u0131ndan halen tan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131z yeterince…<\/p>\n

Spinoza bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k ilkesini yine duygular ve tutkular \u00fcst\u00fcne tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n merkezine al\u0131yor gibi… Ama bamba\u015fka bir bi\u00e7imde ve duygular\u0131 (\u00fcstelik en tehlikeli g\u00f6r\u00fcnen a\u015fk duygusunu bile) tan\u0131mlamaktan asla \u00e7ekinmeyerek… E3: \u00d6nerme. 40, Sonu\u00e7 1’de ortaya ilk ba\u015fta herkese pek tuhaf gelecek bir \u00f6nerme at\u0131yor: “Sevdi\u011fi birinin kendisinden nefret ediyor oldu\u011funu kavrayan bir kimse nefret ile sevgi aras\u0131nda beynamaz kal\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir nefretin hedefi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fman\u0131ndan nefret etmeye y\u00f6nlendirilmi\u015ftir; ancak varsay\u0131m\u0131m\u0131z icab\u0131, onu yine de seviyordur. Dolay\u0131s\u0131yla bu ki\u015fi sevgiyle nefret aras\u0131nda gidip gelecektir… G\u00f6stermek istedi\u011fimiz de zaten buydu…”Spinoza’n\u0131n Etika’s\u0131na herhangi bir noktas\u0131ndan ba\u015flamak m\u00fcmk\u00fcn –\u00e7\u00fcnk\u00fc her \u00f6nerme defalarca \u00f6teki \u00f6nermelere, varsay\u0131mlara ve tan\u0131mlara g\u00f6nderip duruyor… Ama yukar\u0131da and\u0131\u011f\u0131m\u0131z ruhsal dalgalanman\u0131n (fluctuatio animi) yaratt\u0131\u011f\u0131 bir belirsizlik var –ve bu i\u015fin i\u00e7inden kolay kolay \u00e7\u0131k\u0131lamaz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor… Ancak varsayal\u0131m ki Spinoza’n\u0131n eserinin i\u00e7inde “melodramatik” bir vaziyetin de tahlili var –ve bu tahlil bize hem a\u015fk\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc, hem de malodram\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayabilir…<\/p>\n

Biraz daha dikkatli okudu\u011fumuzda, Spinoza’n\u0131n daha da ilgin\u00e7 bir \u00f6nermesiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcmde: “E\u011fer biri ba\u015fka biri taraf\u0131ndan sevildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse ve b\u00f6yle bir sevgi i\u00e7in ona hi\u00e7bir neden sunmu\u015f oldu\u011funa inanm\u0131yorsa, onu zorunlu olarak sevecektir…” (E3, \u00d6nerme 41) Bu ger\u00e7ekten tuhaf bir \u00f6nermedir ve sevgiyi tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bundan hi\u00e7bir \u015fey anlayamazs\u0131n\u0131z. Bu \u00f6nermeyi bir \u00f6ncekiyle birlikte okumak gerekir \u00f6nce: “E\u011fer biri, ba\u015fka birinin kendisinden nefret etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa ve ona bunun i\u00e7in herhangi bir neden sunmam\u0131\u015f oldu\u011funa inan\u0131yorsa, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ondan zorunlu olarak nefret edecektir…” (E3, \u00d6nerme 40). Bu noktada g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131m\u0131zdan bir \u015feyleri yeniden hissetmemiz –sevgi ve nefret duygular\u0131m\u0131zla ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131zdan bir \u015feyleri belli belirsiz de olsa hat\u0131rlamam\u0131z gerekiyor: Birinin benden nefret etti\u011fini kavr\u0131yorum; oysa ona bu nefrete neden olacak herhangi bir \u015fey yapt\u0131\u011f\u0131ma inanm\u0131yorum –ona hi\u00e7bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmedim, zarar vermedim, nefretinin nedeni olacak hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131m ona (b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum)… Peki bu d\u00fc\u015f\u00fcnceden ondan “zorunlu olarak” (ne demek bu?) nefret etmeme nas\u0131l ge\u00e7iyoruz? \u0130lk soru bu…<\/p>\n

Ya da, birinin beni sevdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, ama bunun i\u00e7in ona herhangi bir neden sunmu\u015f oldu\u011fuma inanm\u0131yorum… Ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onu “zorunlu olarak” seviyorum… Bu da ne demek?<\/p>\n

D\u00fcnk\u00fc derste Ersan’\u0131n hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 gibi felsefe bir “\u00f6rg\u00fcd\u00fcr”… ve Spinoza felsefesini sonsuz bir incelik d\u00fczeyinde \u00f6rebilmi\u015f bir filozoftu… Hemen hissediyoruz ki Spinoza’n\u0131n sisteminde “\u00f6zg\u00fcr irade” denen ve \u00f6zellikle Protestan teologlar\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir fikre hi\u00e7bir yer olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu \u00f6nermeleri yaln\u0131zca bir “zorunluluk” fikri \u00e7er\u00e7evesinde kabul edebiliriz. Ba\u015fka bir deyi\u015fle Spinoza asla birisi benden nefret ediyor, o halde ben de ondan nefret etmeye ba\u015fl\u0131yorum, biri beni seviyor, o halde ben de onu sevmeye ba\u015fl\u0131yorum demiyor. B\u00fct\u00fcn s\u00f6yledi\u011fi, birinin benden nefret etti\u011fine inand\u0131\u011f\u0131mda bende zaten uyanm\u0131\u015f olan kederin nedenini kendimde bulamazsam benden nefret etti\u011fini sand\u0131\u011f\u0131m ki\u015fide bulaca\u011f\u0131md\u0131r… Ayn\u0131 \u015fekilde, beni sevdi\u011fine inand\u0131\u011f\u0131m birinin bende uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hazz\u0131n nedenini kendimde bulamazsam (zengin de\u011filim, ona bir iyili\u011fim dokunmad\u0131, g\u00fczel, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 filan bile de\u011filim, vesaire…) onda bulaca\u011f\u0131m demektir bu…<\/p>\n

B\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f Spinoza’n\u0131n daha \u00f6nceden yapt\u0131\u011f\u0131 ama \u015fimdi art\u0131k dinamizm kazanan Sevgi ve Nefret tan\u0131mlar\u0131n\u0131 kavramaya yakla\u015f\u0131yoruz: Spinoza’ya g\u00f6re b\u00fct\u00fcn duygular \u00fc\u00e7 temel duyguya indirgenebilirler ve onlar\u0131n kombinasyonlar\u0131ndan ibarettirler… Varolma ve eyleme g\u00fcc\u00fcm (arzu), bu g\u00fcc\u00fcn art\u0131\u015f\u0131 (sevin\u00e7) ve azal\u0131\u015f\u0131 (keder). Bu son derecede bedensel bir durumdur \u00e7\u00fcnk\u00fc Spinoza duygulan\u0131\u015flar\u0131n hem bedeni hem de ruhu ifade ettiklerine inan\u0131yordu. Ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer duygular bu temel duygulardan t\u00fcretilebilirler: b\u00f6ylece sevgi “d\u0131\u015f bir nedenin fikri e\u015fli\u011finde ya\u015fanan sevin\u00e7”, nefret ise “d\u0131\u015f bir nedenin fikri e\u015fli\u011finde ya\u015fanan keder” oluyor. Bu, yukar\u0131daki tuhaf \u00f6nermelerin anlam\u0131n\u0131 kavramam\u0131z\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r: e\u011fer birinin beni sevdi\u011fine inan\u0131rsam ve kendimde bunun i\u00e7in bir neden bulam\u0131yorsam, onun sevgisine inanmam\u0131n bende uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sevincin nedenini kendimde de\u011fil ba\u015fka bir yerde, yani onda bulabilece\u011fim anlam\u0131na gelir bu. Sevgisinin nedenini kendimde buldu\u011fumda ise (gencim, g\u00fczelim, ona \u00e7ok iyilikler yapt\u0131m), kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onu “zoraki” sevmem, sevsem sevsem dolayl\u0131 olarak severim: ya onun sevgisini de ekleyerek kendime duydu\u011fum \u00f6z-sevgiyi artt\u0131r\u0131r\u0131m (onun sevgisiyle kendimi severim) ya da, yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 anlama gelmek \u00fczere, onu severim, ama ancak kendimi sevmeme destek oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde…<\/p>\n

Bu durum nefret duygusunda daha rahat anla\u015f\u0131l\u0131r –burada durum \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ve belirsiz olsa da: benden nefret ediyor, bu bende keder uyand\u0131r\u0131r, ama bu kederimin nedenini kendimde bulmaya genellikle pek yatk\u0131n de\u011filim, yoksa hemen kendimden nefret etmeye ba\u015flamam gerekir… Ama bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir kederdir ve varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme g\u00fcd\u00fcm\u00fcze, yani di\u011fer temel duygu olan arzumuza terstir. Dolay\u0131s\u0131yla biz sevgiyi iade etmekten \u00e7ok nefreti iade etmeye \u00e7ok daha yatk\u0131n\u0131zd\u0131r. Birileri bizden nefret ediyor diye kolay kolay kendimizden nefret etmeye giri\u015fmeyiz…<\/p>\n

Ve unutmayal\u0131m ki Spinoza duygular (affectii) meselesini daha alg\u0131lar ve bedensel etkile\u015fimler d\u00fczleminde ku\u015fatmakla i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (Etika’n\u0131n 2. kitab\u0131)… Bu –bizi \u00e7ok ilgilendiriyor– bir “imajlar” \u00f6\u011fretisidir: kendi v\u00fccudumu ancak ba\u015fka cisimler taraf\u0131ndan etkilendi\u011finde anlamaya ba\u015flar\u0131m. Ba\u015fka bir deyi\u015fle bende beni etkileyen cisimlerin, ok\u015fad\u0131\u011f\u0131m sa\u00e7lar\u0131n ya da k\u00f6pe\u011fin, okudu\u011fum bir \u015fiirin ya da \u0131s\u0131tan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n, tatl\u0131 bir meltemin, ya da bir f\u0131rt\u0131nan\u0131n, bir k\u00f6pe\u011fin beni \u0131s\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131n bende saklanan “imaj\u0131” yoluyla. Bunlar etkilenme fikirleridirler Spinoza’ya g\u00f6re ve sebeplerin bilgisini vermezler… Is\u0131r\u0131lm\u0131\u015fsam ve ba\u015fka \u00f6zelliklerini tan\u0131m\u0131yorsam, k\u00f6pe\u011fin imaj\u0131 bende havlay\u0131p sald\u0131ran, \u0131s\u0131ran bir varl\u0131\u011f\u0131n imaj\u0131 olarak kal\u0131r… Ta ki tatl\u0131 bir k\u00f6pe\u011fi bir g\u00fcn ok\u015fayay\u0131m… B\u00f6ylece sigaray\u0131 ancak kanser olunca b\u0131rak\u0131r\u0131m, ancak yumurta kap\u0131ya dayand\u0131\u011f\u0131nda olumlu ya da olumsuz bir karar veririm vesaire…<\/p>\n

Ve her \u015feyden \u00f6nce kendi v\u00fccuduma dair olu\u015fturmu\u015f oldu\u011fum imajlar\u0131n ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar silsilesi s\u00f6z konusudur: bir sinek ezildi\u011finde bir k\u00f6pek ezildi\u011finden daha az ac\u0131 duyar\u0131m; \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u00f6pe\u011fin imaj\u0131 benim kendi v\u00fccuduma dair sahip oldu\u011fum imaja bir sine\u011finkinden daha yak\u0131nd\u0131r –daha benzerdir (s\u0131cak kanl\u0131, memeli, anal\u0131k eden, \u015fefkatli, ars\u0131z, vesaire…) Bu y\u00fczden bir k\u00f6pe\u011fin \u00e7ekti\u011fi eziyetin (onun kederinin) imaj\u0131 benim kendi v\u00fccudumun eziyet \u00e7ekti\u011fi bir hayali imajla bir sine\u011finkine oranla daha fazla “uzla\u015f\u0131r”… Bir insan\u0131nki ise elbette daha da fazla…<\/p>\n

B\u00f6ylece insan zihniyle v\u00fccudunun ortak mimarisini kavrayabiliyoruz: d\u0131\u015f cisimlerin bedenimiz \u00fczerindeki etkisi (affectiones), yani bedensel kar\u0131\u015f\u0131mlar; bunlar\u0131n bizde korunmas\u0131 (imajlar ve haf\u0131za); bunlar\u0131n bizim eyleme g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc artt\u0131r\u0131p azaltmalar\u0131 (sevin\u00e7ler ve kederler), ve b\u00fct\u00fcn bunlara dair olu\u015fturdu\u011fumuz fikirler (idea)… (hat\u0131rlatay\u0131m, b\u00f6yle bir konuda film yap\u0131yorsan\u0131z \u00e7ekece\u011finiz \u015feyler bizde zaten bulunan imajlar de\u011fil, “idealar”, yani fikirler –yani fikirlerin imajlar\u0131– olabilir ancak)…<\/p>\n

B\u00f6ylece sevgi bir inan\u00e7t\u0131r. \u0130nan\u00e7 d\u0131\u015f bir nesnenin fikrini gerektirir ve i\u00e7erir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, en ilkel duygular olan sevin\u00e7 ile kederi d\u0131\u015f bir nesnenin etkisiyle ya\u015far\u0131m, ama bu nesneye dair bir fikrim olmad\u0131\u011f\u0131nda yine de ya\u015fayabilirim. Ama insanl\u0131k durumu bunu illa ki bir d\u0131\u015f nesneye atfetmeye yatk\u0131nd\u0131r. G\u00fcc\u00fcm\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fumu hissetti\u011fimde \u00e7o\u011fu zaman derim ki “bunun nedeni ben olamam, mutlaka ilahi bir kudret…” Bu, hat\u0131rlarsan\u0131z Nietzsche’nin de 19. y\u00fczy\u0131lda dinin k\u00f6kenine dair temel a\u00e7\u0131klamas\u0131d\u0131r…<\/p>\n

Peki a\u015fk\u0131 cinsellik banyosuna soktu\u011fumuzda, yani bedensel tutkular nezdinde ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne olur? Spinoza bu konuda \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r: der ki “sevgi a\u015f\u0131r\u0131 olabilir”. Bu ne demek? Basit\u00e7e \u015fu: her sevgi \u00f6ncelikle bir bedenler kar\u0131\u015f\u0131m\u0131, etki-tepki vaziyetidir. Ama bu etki-tepki ve kar\u0131\u015f\u0131m bireyin v\u00fccudunun b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc de etkileyebilir, yaln\u0131zca bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da… Mesela keder de bedenseldir… Ama bedenin t\u00fcm\u00fcn\u00fc etkiledi\u011finde Spinoza buna “\u00f6l\u00fcm” der; zihnin b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc etkilerse de “melankoli”… ki bu da \u00f6l\u00fcme yakla\u015fma tarzlar\u0131ndan biridir… Ama tutkular \u00e7o\u011fu zaman v\u00fccudun belli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 etkilerler… G\u00f6z\u00fc, kula\u011f\u0131, cinsel organlar\u0131 vesaire… Tad duyular\u0131m\u0131z\u0131 ihtiva eden par\u00e7alar\u0131 etkilediklerinde bu tutkulara “lezzet” diyoruz; cinsel organlar\u0131m\u0131z\u0131 etkilediklerinde ise “fiziki a\u015fk” ya da “erotizm”… Bunlar v\u00fccudun t\u00fcm\u00fcne yay\u0131lmayan, k\u0131smi etkilerdir… Organizmam\u0131z\u0131n belli bir yeriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kal\u0131rlar ve g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 oraya yat\u0131r\u0131l\u0131r… Bu durum pekala ba\u015fka ba\u015fka etkilenmelere yat\u0131r\u0131lacak g\u00fc\u00e7lerimizin tek bir yerde odaklanm\u0131\u015f olmaktan dolay\u0131 engellendi\u011fi anlam\u0131na gelebilir. Spinoza i\u00e7in bir tutkunun, bir duygunun –sevgi gibi olumlu da olsa– “a\u015f\u0131r\u0131” olabilece\u011fi manas\u0131na gelir bu…<\/p>\n

Spinoza Amor’dan, yani sevgiden bahsediyordu –cinsellikten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak; t\u0131pk\u0131 sevin\u00e7 ile kahkahan\u0131n ayn\u0131 \u015fey olmad\u0131klar\u0131 gibi, sevgi de cinsellikten ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilece\u011fi bir boyuta yerle\u015ftirilmek zorunda… Bu bir Platonizmi asla gerektirmiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc Platonik A\u015fk denen \u015fey bir “b\u00fct\u00fcnle\u015fme” mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131yordu ve Spinoza’n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledi\u011fi gibi, sevginin yaln\u0131zca bir sonucuydu, nedeni de\u011fil…<\/p>\n

Spinoza sevginin ki\u015fileraras\u0131 do\u011fas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a fark\u0131ndayd\u0131… Zaten onu tan\u0131mlamaya giri\u015fmek c\u00fcretini de bu y\u00fczden g\u00f6stermi\u015fti. Ba\u015fka bir deyi\u015fle sevginizi hi\u00e7 de\u011filse sevdi\u011finiz, ama esas\u0131nda kendiniz i\u00e7in “tan\u0131mlamak” zorundas\u0131n\u0131z… \u00c7\u00fcnk\u00fc bu tek ki\u015filik bir duygu de\u011fil, “d\u0131\u015f bir nedenin imaj\u0131 e\u015fli\u011finde” ya\u015fanan bir duygudur ve b\u00fct\u00fcn insan toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131nda yer al\u0131r. Bu y\u00fczden sevgiyi ayn\u0131 zamanda bir keder tipinin beliri\u015finden ay\u0131rdetmek gerekiyor ‘k\u0131skan\u00e7l\u0131k’ ya da ‘sevginin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n verilmemi\u015f olmas\u0131ndan do\u011fan keder (fluctuatio animi)’ Spinoza bu t\u00fcr duygular\u0131n engellenemez oldu\u011funun fark\u0131nda oldu\u011funu en ba\u015ftan belli eder: duygular\u0131m\u0131z ve tutkular\u0131m\u0131z \u00fczerinde asla irade sahibi de\u011filiz. Yani isteyerek sevip, isteyerek nefret edemeyiz. Ama mesela bilebiliriz ki nefret bizim bir ac\u0131m\u0131zd\u0131r; ve bu nefretin nedenini kavrarsak nefret duygusu otomatik olarak kaybolur. Ama unutmayal\u0131m ki nefret bizim bir kederimizdir. Sevgi ise d\u0131\u015f bir neden dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sevin\u00e7tir. O halde nefreti ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z imajlar\u0131 pekala varolu\u015f g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc y\u00fckselten sevgiye ba\u011flama \u015fans\u0131m\u0131z vard\u0131r (zordur ama vard\u0131r)… B\u00f6ylece sevgi bir ’emek’ ve ‘\u00f6zen’ olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Neden bir emek peki?<\/strong><\/p>\n

\u0130lk bak\u0131\u015fta a\u015fk diye ola\u011fan bir kli\u015fe vard\u0131r ve Walter Benjamin bunun kar\u015f\u0131s\u0131na “son bak\u0131\u015fta a\u015fk” mefhumuyla \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yani bir a\u015f\u0131k olma eme\u011finin i\u015fledi\u011fi bir alan\u0131n tan\u0131mlanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u0130lk bak\u0131\u015fta a\u015fk Spinoza’ya, benim yorumlayabildi\u011fim kadar\u0131yla, bir “\u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m” olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Beni kederlendiren bir durumdan beni kurtaran\u0131 severim. Ya da sevdi\u011fim ki\u015fiyi hep yan\u0131mda, orada tutmak, varetmek isterim. Ya da, yine ve esas olarak, sevdi\u011fim bir varl\u0131kla birarada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm her \u015feyi sevmeye meylederim. Nefret etti\u011fim biriyle ba\u011fda\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m her \u015feyden de nefret etmeye meyilliyim. Her \u015fey, b\u00fct\u00fcn bu duygular\u0131n d\u00fczlendi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla ‘\u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n’ kurulabilece\u011fi hayali bir plana, d\u00fczleme i\u015faret etmektedir: Spinoza buna “y\u00fcks\u00fcz duygular” diye terc\u00fcme edebilece\u011fimiz “ger\u00e7ek anlam\u0131yla duygu olmayan durumlar” diyor –bunlardan birisi “hayranl\u0131k” (admiratio), z\u0131dd\u0131 ise “horg\u00f6rme” (contemptus)… Bunlar “emeksiz” beliren duygular ve b\u00fct\u00fcn di\u011fer duygulara bir zemin haz\u0131rl\u0131yorlar. Hayranl\u0131k ya da merak belki “ilk bak\u0131\u015fta a\u015fk” dedi\u011fimiz \u015feyden pek farkl\u0131 bir \u015fey de\u011fil: herhangi bir \u015fey var hayalinizde ama bunu herhangi ba\u015fka bir kavramla biraraya getiremiyorsunuz ve zihniniz duruveriyor; d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorsunuz — orada her \u015fey yepyeni ve hi\u00e7bir \u015feye ba\u011flayam\u0131yorsunuz; ta ki ba\u015fka \u015feyler sizi ba\u015fka ba\u015fka \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorlayana dek… Horg\u00f6rme ise bu durumun z\u0131dd\u0131. Bir \u015fey sizi o kadar az ilgilendiriyor ki, en az ilgilendi\u011finiz \u00f6teki \u015feyler kadar de\u011feri oldu\u011funu asla d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorsunuz? B\u00fct\u00fcn sorun sevginin, sevgiye kar\u015f\u0131l\u0131k verme eme\u011finin, ilk veya son bak\u0131\u015fta a\u015fk\u0131n zemininde bu t\u00fcr bir alg\u0131n\u0131n zorunlu olarak bulundu\u011fudur.<\/p>\n

Sinemaya ba\u015fvurdu\u011funda Deleuze, Spinozac\u0131 gerek\u00e7elerle bu “admiratio” duygusunu tahlil eder: “ba\u015fka bir d\u00fcnyan\u0131n zarafeti” \u0130lk bak\u0131\u015fta a\u015fk diye alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, asl\u0131nda sevgi de\u011fil bir merakt\u0131r –sonradan sevgiye d\u00f6n\u00fc\u015febilir ama anla\u015f\u0131labilece\u011fi gibi epeyce k\u0131r\u0131lgand\u0131r (ve bunu hissetmek i\u00e7in Proust okuman\u0131z gerekir). Biz genellikle hafiften sarsak, sanki ba\u015fka bir d\u00fcnyadan inmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen, \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle bir beceriksizlikle hareket etti\u011fine \u015fahit oldu\u011fumuz, ama hen\u00fcz bir ‘ac\u0131ma’ duygusuyla bakamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z varl\u0131klara dikkat ederiz. Hayranl\u0131k bir tap\u0131nma de\u011fil, daha \u00e7ok bir ‘dikkat celbidir’. Hissederiz ki karada y\u00fcr\u00fcyemeyen o yenge\u00e7, k\u0131y\u0131da \u00e7\u0131rp\u0131nan bir bal\u0131k kendi d\u00fcnyas\u0131nda, suda m\u00fcthi\u015f bir zerafetle y\u00fczmekteydi. Her a\u015fk\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 b\u00f6yle bir ‘ba\u015fka d\u00fcnyan\u0131n zerafeti’ alg\u0131s\u0131d\u0131r… Bunu en iyi kad\u0131nlar anl\u0131yorlar ve bir t\u00fcr ‘\u015fefkat’ duygusu geli\u015ftiriyorlar. \u015eefkat bir duygu ya da tutku de\u011fildir, bir ilgi, bir admiratio’dur. Olmad\u0131\u011f\u0131nda bu duruma horg\u00f6r\u00fc, ya da basitce ve n\u00f6tr bir dille “ilgisizlik” diyoruz…<\/p>\n

Anlamam\u0131z gerek \u015fey, bu “n\u00f6tr” d\u00fczlemin bir duygu ya da tutku i\u00e7ermemekle birlikte, alg\u0131sal temas olu\u015fturdu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde son derecede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tutkular potansiyeli ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131d\u0131r. En basitinden “imajlar\u0131n” olu\u015ftu\u011fu alg\u0131sal d\u00fczlemdir bu. Ve galiba sinema a\u015fk\u0131 bu durumla kar\u0131\u015ft\u0131rma gafletine pek erkenden d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir sanatt\u0131r. Erken d\u00f6nem ‘hareket-imaj’ filmlerinde hep bir bak\u0131\u015fta a\u015f\u0131k olunur ve a\u015fk\u0131n bu oldu\u011fu zannedilir… Ya da ayn\u0131 d\u00fczlem \u00fczerinde k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131n, \u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkilerin temelleri at\u0131l\u0131verir. A\u015fk\u0131 art\u0131k pek ciddiye almayan, onu hemen bir ailevi d\u00fczene, ‘\u00f6zg\u00fcr a\u015fk’ san\u0131lan bir savurganl\u0131\u011fa, giderek bir ideolojiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7ok elveri\u015fli bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz. Spinoza, \u00fc\u00e7y\u00fcz y\u0131ldan daha uzun bir s\u00fcre \u00f6nce, cinsel a\u015fk\u0131 hangi anlamda ciddiye alabilece\u011fimizi bence Freud’dan bile daha kesin bir \u015fekilde ortaya koymu\u015ftu oysa: v\u00fccudun ve zihnin ba\u015fka etkile\u015fimlerine ket vurmayan, a\u015f\u0131r\u0131ya varmayan bir \u015fefkat ili\u015fkisi… \u015eefkati anal\u0131\u011fa, burjuva aile de\u011ferlerine y\u00fckleyip yokeden bir d\u00f6nem Spinoza felsefesini unutturdu. \u015eimdi yeniden aramaya bu y\u00fczden ba\u015fl\u0131yoruz…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Psikanalist Jacques Lacan Seminer’inin IV No’lu kitab\u0131nda “a\u015fk\u0131n y\u00fcce an\u0131ndan” bahsetmi\u015fti (le moment sublime de l’amour). Bu y\u00fcce an “a\u015fk\u0131n iade edildi\u011fi” and\u0131r… Sevgi her zaman kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131yla bekleyen bir duygu olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr burada… Bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k beklentisi –ve \u00e7ok basitle\u015ftirirsek, birini seviyorsam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun da beni sevmesini isterim… Ve sevgi iade edildi\u011finde “d\u00fcnyalar benim olur”… […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":{"0":"post-4675","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","6":"category-spinosizm"},"yoast_head":"\nSpinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Psikanalist Jacques Lacan Seminer’inin IV No’lu kitab\u0131nda “a\u015fk\u0131n y\u00fcce an\u0131ndan” bahsetmi\u015fti (le moment sublime de l’amour). Bu y\u00fcce an “a\u015fk\u0131n iade edildi\u011fi” and\u0131r… Sevgi her zaman kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131yla bekleyen bir duygu olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr burada… Bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k beklentisi –ve \u00e7ok basitle\u015ftirirsek, birini seviyorsam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun da beni sevmesini isterim… Ve sevgi iade edildi\u011finde “d\u00fcnyalar benim olur”… […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-08-19T07:49:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker\",\"datePublished\":\"2010-08-19T07:49:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\"},\"wordCount\":2919,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg\",\"articleSection\":[\"Spinosizm\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\",\"name\":\"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg\",\"datePublished\":\"2010-08-19T07:49:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker","og_description":"Psikanalist Jacques Lacan Seminer’inin IV No’lu kitab\u0131nda “a\u015fk\u0131n y\u00fcce an\u0131ndan” bahsetmi\u015fti (le moment sublime de l’amour). Bu y\u00fcce an “a\u015fk\u0131n iade edildi\u011fi” and\u0131r… Sevgi her zaman kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131yla bekleyen bir duygu olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr burada… Bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k beklentisi –ve \u00e7ok basitle\u015ftirirsek, birini seviyorsam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun da beni sevmesini isterim… Ve sevgi iade edildi\u011finde “d\u00fcnyalar benim olur”… […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-08-19T07:49:50+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"15 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker","datePublished":"2010-08-19T07:49:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/"},"wordCount":2919,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg","articleSection":["Spinosizm"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/","name":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg","datePublished":"2010-08-19T07:49:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.wutsamada.com\/alma\/modern\/spinoza.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/08\/19\/spinoza-ve-askin-diyalektigi-ulus-baker\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Spinoza ve A\u015fk\u0131n Diyalekti\u011fi | Ulus Baker"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4675"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4675\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}