{"id":4690,"date":"2010-09-06T11:22:38","date_gmt":"2010-09-06T08:22:38","guid":{"rendered":"http:\/\/localhost\/wordpress\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/"},"modified":"2010-09-06T11:22:38","modified_gmt":"2010-09-06T08:22:38","slug":"aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/","title":{"rendered":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant"},"content":{"rendered":"

Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r. Bu ergin olmay\u0131\u015f durumu ise, insan\u0131n kendi akl\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funa ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n kullanamay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu ergin olmay\u0131\u015fa insan kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; bunun nedenini de akl\u0131n kendisinde de\u011fil, fakat akl\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011fu ve yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kullanmak kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6steremeyen insanda aramal\u0131d\u0131r<\/p>\n

Sapare Aude! Akl\u0131n\u0131 kendin kullanmak cesaretini g\u00f6ster! S\u00f6z\u00fc \u015fimdi Ayd\u0131nlanman\u0131n parolas\u0131 olmaktad\u0131r. Do\u011fa, insanlar\u0131 yabanc\u0131 bir y\u00f6nlendirilmeye ba\u011fl\u0131 kalmaktan \u00e7oktan kurtarm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n (naturaliter maiorennes) , tembellik ve korkakl\u0131k nedeniyledir ki, insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00fct\u00fcn ya\u015famlar\u0131 boyunca kendi r\u0131zalar\u0131yla erginle\u015fmemi\u015f olarak kal\u0131rlar, ve ayn\u0131 nedenlerledir ki bu insanlar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u00f6zetici ya da y\u00f6netici olarak gelmek ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in de \u00e7ok kolay olmaktad\u0131r. Ergin olmama durumu \u00e7ok rahatt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n

Benim yerime d\u00fc\u015f\u00fcnen bir kitab\u0131m, vicdan\u0131m\u0131n yerini tutan bir din adam\u0131m, perhizim ile ilgilenerek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in karar veren bir doktorum oldu mu, zahmete katlanmama hi\u00e7 gerek kalmaz art\u0131k.<\/p>\n

Para harcayabildi\u011f\u00eem s\u00fcrece d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcnmemem de pek o kadar \u00f6nemli de\u011fildir; bu s\u0131k\u0131c\u0131 ve yorucu i\u015ften ba\u015fkalar\u0131 beni kurtaracakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n

Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n denetim ve y\u00f6netim i\u015flerini l\u00fctfen \u00fczerlerine alm\u0131\u015f bulunan g\u00f6zeticiler [vasiler, \u00e7.] insanlar\u0131n \u00e7o\u011funun, bu arada b\u00fct\u00fcn latif cinsin ergin olmaya do\u011fru bir ad\u0131m atmay\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve hatta tehlikeli bulmalar\u0131 i\u00e7in , gerekeni yapmaktan geri kalmazlar.<\/p>\n

\u00d6nlerine katt\u0131klar\u0131 hayvanlar\u0131n\u0131 \u00f6nce sersemle\u015ftirip aptalla\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra, bu sessiz yarat\u0131klar\u0131n kapat\u0131ld\u0131klar\u0131 yerden d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 kesinlikle yasaklarlar; sonra da onlara, kendi kendilerine y\u00fcr\u00fcmeye kalk\u0131\u015f\u0131rlarsa ba\u015flar\u0131na ne gibi tehlikelerin gelece\u011fini bir bir g\u00f6sterirler.<\/p>\n

Oysa onlar\u0131n kendi ba\u015flar\u0131na hareket etmelerinden do\u011fabilecek b\u00f6yle bir tehlike ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck say\u0131lmaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir ka\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fc\u015ften sonra bunu g\u00f6ze alanlar sonunda y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011freneceklerdir, ne var ki bu t\u00fcrden bir \u00f6rnek insan\u0131 \u00fcrk\u00fct\u00fcverir ve bundan b\u00f6yle de yeni denemelere kalk\u0131\u015fmaktan al\u0131koyar. Demek oluyor ki her birey i\u00e7in nerdeyse ikinci bir do\u011fa yerine ge\u00e7en ve temel bir yap\u0131 olu\u015fturan bu ergin olmay\u0131\u015ftan kurtulmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

Hatta insan bu duruma seve seve katlanm\u0131\u015f ve onu sevmi\u015ftir bile; i\u015fte bu y\u00fczden o, kendi akl\u0131n\u0131 kullanma bak\u0131m\u0131ndan ger\u00e7ekten de yetersizdir; \u00e7\u00fcnk\u00fc onun b\u00f6yle bir deneyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesine asla izin verilmemi\u015ftir, o akl\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 denemeye hi\u00e7 bir zaman b\u0131rak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Dogmalar ve kurallar, insan\u0131n do\u011fal yetilerinin akla uygun kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ya da daha do\u011fru bir deyi\u015fle k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n bu mekanik ara\u00e7lar\u0131, erginle\u015fme ve olgunla\u015fma i\u00e7in s\u00fcrekli bir ayakba\u011f\u0131 olurlar.<\/p>\n

Biri \u00e7\u0131k\u0131p y\u00fcr\u00fcmeyi k\u00f6stekleyen bu zincirleri atsa da, en dar hendekten bile hemen \u00f6yle pek kolayca atlayamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc o hen\u00fcz kendisine g\u00fcven duyarak bacaklar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce hareket ettirmeye daha al\u0131\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bundan dolay\u0131 da ruhlar\u0131n\u0131, zihinsel yanlar\u0131n\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na i\u015fleyip kullanarak ergin olmay\u0131\u015ftan kurtulan ve g\u00fcvenle y\u00fcr\u00fcyebilen, pek az ki\u015fi vard\u0131r. Oysa buna kar\u015f\u0131l\u0131k, kitlenin kendi kendisini ayd\u0131nlatmas\u0131 daha \u00e7ok olanak ta\u015f\u0131r; hatta ona \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, yani \u00f6zg\u00fcr olma hakk\u0131 tan\u0131n\u0131rsa bu durumun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemez de.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde, kamuda -vasiler aras\u0131nda bile- ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnebilen bir ka\u00e7 ki\u015fi her zaman bulunacakt\u0131r; bunlar \u00f6nce kendi boyunduruklar\u0131n\u0131 atacaklar, sonra da’ insan\u0131n kendindekini ak\u0131ll\u0131c\u00e2 de\u011ferlendirmesi yan\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnmenin ki\u015fi i\u00e7in bir \u00f6dev oldu\u011fu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evrelerine yayacaklard\u0131r. Ama eskiden kitleyi boyunduruk alt\u0131na sokan ve kendileri de ayd\u0131nlanmaya \u00f6yle pek lay\u0131k olmayan ve hak kazanmayan g\u00f6zeticilerden bir ka\u00e7\u0131 \u015fimdi \u00e7\u0131k\u0131p da kitleyi boyunduruktan kurtulmalar\u0131 i\u00e7in k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131rlarsa, \u00f6teki g\u00f6zeticiler bunlar\u0131 ‘boyunduruk alt\u0131nda kalmaya zorlarlar; \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 yerle\u015ftirmenin i\u015fte b\u00f6yle zararlar\u0131 vard\u0131r, ve bu \u00f6nyarg\u0131lar kendilerini yayanlardan sonunda \u00f6\u00e7lerini al\u0131rlar. Bundan dolay\u0131: kamu ancak yava\u015f yava\u015f ayd\u0131nlanmaya varabilir.<\/p>\n

Ger\u00e7i devrimler ile bir ‘bask\u0131 rejimi, ki\u015fisel bir despotizm, bir zorbal\u0131k y\u00f6netimi y\u0131k\u0131labilir; ancak yaln\u0131z bunlarla, d\u00fc\u015f\u00fcncelerde ger\u00e7ek bir d\u00fczelme, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinde ciddi bir iyile\u015fme elde edilemez; tersine, bu kez yeni \u00f6nyarg\u0131lar, t\u0131pk\u0131 eskileri gibi, d\u00fc\u015f\u00fcncesiz y\u0131\u011f\u0131na, kitleye yeni birer gem, yeni birer yular olurlar: Oysa ayd\u0131nlanma i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten ba\u015fka bir \u015fey gerekmez; ve bunun i\u00e7in gerekli olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin en zarars\u0131z olan\u0131d\u0131r: Akl\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle ve her bak\u0131mdan \u00e7ekinmeden kitlenin \u00f6n\u00fcnde apa\u00e7\u0131k olarak kullanmak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc.<\/p>\n

Ne var ki her yandan \u00abd\u00fc\u015f\u00fcnmeyin! akl\u0131n\u0131z\u0131 kullanmay\u0131n! \u00bb diye ba\u011f\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fitiyorum. Subay, \u00abD\u00fc\u015f\u00fcnme, e\u011fitimini yap! \u00bb, maliyeci \u00abd\u00fc\u015f\u00fcnme, vergini \u00f6de! \u00bb, din adam\u0131 \u00abd\u00fc\u015f\u00fcnme, inan! \u00bb diyorlar. (\u015eu d\u00fcnyada yaln\u0131z bir ki\u015fi var ki o da, \u00abistedi\u011finiz kadar ve istedi\u011finiz \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, ama itaat edin! \u00bb diyor) .3 Her yerde \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 var.<\/p>\n

Peki hangi t\u00fcrde bir s\u0131n\u0131rlama ayd\u0131nlanmaya kar\u015f\u0131d\u0131r, hangisi de\u011fildir, ve hangi bi\u00e7imde bir s\u0131n\u0131rlama tersine \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe yararl\u0131d\u0131r? Yan\u0131t vereyim: kendi akl\u0131n\u0131n kitle \u00f6n\u00fcnde, kamuoyu \u00f6n\u00fcnde ve hizmetinde serbest\u00e7e ve a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131 her zaman \u00f6zg\u00fcrce olmal\u0131d\u0131r; ve yaln\u0131zca bu tutum insanlara \u0131\u015f\u0131k ve ayd\u0131nlanma getirebilir; buna kar\u015f\u0131l\u0131k akl\u0131n \u00f6zel olarak kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 [der Privatgebrauch], genellikle \u00e7ok dikkatlice ve dar bir alanda kalacak bir bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmi\u015ftir ve bu da Ayd\u0131nlanma i\u00e7in bir engel say\u0131lmaz.<\/p>\n

Kendi akl\u0131n\u0131 kamu hizmetinde kullanmaktan [der \u00f6ffentliche Gebrauch], bir kimsenin, \u00f6rne\u011fin bir bilginin bilgisini ya da d\u00fc\u015f\u00fcncesini yani akl\u0131n\u0131, onu izleyenlere, okuyanlara yararl\u0131 olacak bir bi\u00e7imde sunmas\u0131n\u0131 anl\u0131yorum.<\/p>\n

Akl\u0131n \u00f6zel olarak kullan\u0131lmas\u0131ndan da ki\u015finin, kendi i\u015fi ve memuriyeti \u00e7er\u00e7evesinde, kendisine emanet edilen topluma ili\u015fkin bir hizmeti ya da belirli bir g\u00f6revi yerine getirmesi diye anl\u0131yorum. \u0130mdi kamunun \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 etkileyen baz\u0131 i\u015flerde, yapay bir ortak anla\u015fma gere\u011fince ve h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kamu ama\u00e7lar\u0131na uygun bi\u00e7imde ve ‘hi\u00e7 de\u011filse onu ortadan kald\u0131rmayacak \u015fekilde, kanunun baz\u0131 \u00fcyelerince kullan\u0131labilecek baz\u0131 belirli i\u015flemlere, belirli mekanizmalara gereksinme duyulur.<\/p>\n

Bu gibi durumlarda akl\u0131 kullanma tart\u0131\u015fmas\u0131na ku\u015fkusuz izin verilmez, itaat etme kesin emirdir. Fakat kendisini makinenin bir par\u00e7as\u0131 sayan herhangi bir insan, yine kendisini bir toplulu\u011fun \u00fcyesi, hatta, evrensel uygar bir toplumun \u00fcyesi olarak tan\u0131tmas\u0131 durumunda, \u00f6rne\u011fin bir bilgin s\u0131fat\u0131yla, kendi d\u00fc\u015f\u00fcnme yetisine dayanarak yaz\u0131lar\u0131yla kamuya y\u00f6nelir; her hal ve durumda akl\u0131n\u0131 kullan\u0131r, ama, zaman\u0131nda edilgin olarak da olsa g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 durumlar\u0131 ve i\u015fleri de zarara u\u011fratmadan yapar bunu. \u00dcstlerinden ald\u0131\u011f\u0131 bir emir \u00fczerinde, onun yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da yarars\u0131zl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak ak\u0131l y\u00fcr\u00fcten bir subay\u0131n tutumu tehlikeli ve zararl\u0131d\u0131r, onun \u00f6devi yaln\u0131zca itaat etmektir.<\/p>\n

Fakat e\u011fer bu konuda do\u011fru olmak gerekiyorsa, bir bilgin olara;k onun askerlik hizmetinin yanl\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerindeki ele\u015ftiri ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve bunlar\u0131 kamu \u00f6n\u00fcne yarg\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6t\u00fcrmek istemesi yasaklanamaz. Yine bunun gibi yurtta\u015f, kendisine d\u00fc\u015fen vergiyi \u00f6deyemezlik edemez; hatta bu gibi vergilere ili\u015fkin yap\u0131lan ac\u0131mas\u0131z ele\u015ftiriden ve \u00f6dememeye y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar, bu uymamalar\u0131n genelle\u015febilece\u011fi gerek\u00e7esiyle cezaland\u0131r\u0131labilir. Bununla birlikte bir bilgin olarak ayn\u0131 vatanda\u015f. kamu \u00f6n\u00fcnde vergilerin uygunsuzlu\u011fu ve adaletsizli\u011fi \u00fczerindeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi zaman asla yurtta\u015fl\u0131k y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine kar\u015f\u0131 gelmi\u015f say\u0131lmaz.<\/p>\n

Yine ayn\u0131 \u015fekilde bir papaz da hizmetinde bulundu\u011fu kilisenin \u00f6\u011fretileri ile uygunluk ve uyum i\u00e7inde i\u015fi gere\u011fi kilisenin inan\u00e7lar\u0131n\u0131 cemaatine ve halk\u0131na \u00f6\u011fretmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Fakat bir din bilgini olarak .o, bu inan\u00e7lar\u0131 pek\u00e2la ele\u015ftirebilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve daha fazlas\u0131na sahiptir: b\u00fcy\u00fck bir itina ve dikkatle \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcp-bi\u00e7ilmi\u015f ve tart\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncelerini, \u00e7ok iyi bir bi\u00e7imde y\u00f6nlendirilmi\u015f e\u011filimlerini kamuya iletmek sorumlulu\u011funa sahiptir; bunlar, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en dinsel \u00f6\u011fretilerin yanl\u0131\u015f y\u00f6nleri \u00fczerinde alabilece\u011fi gibi, dinin ve kilise i\u015flerinin d\u00fczeltilmesine ili\u015fkin de ola;bilir; ve bunu yaparken de vicdan\u0131n\u0131 rahats\u0131z edecek hi\u00e7 bir \u015fey s\u00f6z konusu olamaz.<\/p>\n

Kilisenin sad\u0131k bir hizmetk\u00e2r\u0131 olarak g\u00f6rev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun bir bi\u00e7imde vaaz verirken o, kendi ki\u015fisel kan\u0131lar\u0131na g\u00f6re bunu yapmak \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011fildir; ama, kendisinin y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu \u015fekilde ve ba\u015fka bir otorite ad\u0131na dinsel telkinde bulunmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

O \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyecektir: Kilisemiz bunlar\u0131 ya da \u015funlar\u0131 \u00f6\u011fretir; i\u015fte kulland\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlar da bunlard\u0131r. Cemaati yani dinsel toplulu\u011fu i\u00e7in kendisinin bile tam bir inan\u00e7la ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 din- sel kurallar\u0131n pratik yaranlar\u0131n\u0131 ve avantajlar\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken o, bunlar i\u00e7inde sakl\u0131 bir hakikatin bulunmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve i\u00e7sel dine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan hi\u00e7 bir \u015feyin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek durumunda kal\u0131r. (Bu gibi dinsel \u00f6\u011fretilerde, her durum ve olayda dinin \u00f6z\u00fcne hi\u00e7 bir \u015fey kar\u015f\u0131 gelmemi\u015ftir, gelemez) .<\/p>\n

Papaz e\u011fer, bunlardan hi\u00e7 birini \u00f6\u011fretilerde bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursa, i\u015fte o zaman resmi g\u00f6revlerini vicdan\u0131 rahat olarak y\u00fcr\u00fctemeyecek ve g\u00f6revinden ayr\u0131lmas\u0131 gerekecektir. Sonu\u00e7 olarak din adam\u0131n\u0131n cemaatinin \u00f6n\u00fcnde bir e\u011fitimci imi\u015f gibi akl\u0131 kullanmas\u0131 yaln\u0131zca akl\u0131n \u00f6zel kullan\u0131m\u0131 olmaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada cemaat ne kadar b\u00fcy\u00fck ve kalabal\u0131k olursa olsun bir aile toplant\u0131s\u0131 s\u00f6z konusudur ve papaz olarak o ki\u015fi \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir ve olmamal\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc o kendisine d\u0131\u015fardan y\u00fcklenen bir g\u00f6rev ile ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Buna. kar\u015f\u0131n, alan\u0131n\u0131n bir bilgini olarak din adam\u0131 yaz\u0131lar\u0131yla halka hitap ederken, d\u00fcnyaya seslenirken, yani rahip olarak akl\u0131n\u0131 kamu hizmetinde kullan\u0131rken, akl\u0131n herkes i\u00e7in kullan\u0131m\u0131n\u0131n ve kendi ad\u0131na konu\u015fman\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yararlan\u0131r.<\/p>\n

Zira halk\u0131n ruhani yani tinsel i\u015fleriyle ilgileneceklerin kendilerinin de ergin olmamalar\u0131 gerekti\u011fini sanm\u00e2k yak\u0131\u015f\u0131k almayan ve sa\u00e7mal\u0131klar\u0131 s\u00fcrekli k\u0131lan bir sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r. Fakat bir kilise meclisinde ya da Presbiteryen kiliselerindeki kutsal y\u00f6netim kurulunda (Hollanda’l\u0131lar\u0131n b\u00f6yle s\u00f6yledi\u011fi gibi) g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, ruhbanlar s\u0131n\u0131f\u0131 de\u011fi\u015fmez kesin bir dinsel \u00f6\u011fretiler manzumesini, hem kendi \u00fcyelerinin her biri \u00fczerinde, hem de onlar\u0131n arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla halk \u00fczerinde, her zaman i\u00e7in de\u011fi\u015fmeyen bir koruyuculu\u011fu g\u00fcvenle s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131yla, bir yemine dayanarak ortaya koymak hakk\u0131n\u0131 kendilerinde bulmamal\u0131 m\u0131d\u0131rlar? Hemen yan\u0131t vereyim bu kesinlikle olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

S\u00f6yle ki, insan soyunun gelecekteki her yeni ayd\u0131nlanmas\u0131na engel olacak ‘b\u00f6yle bir anla\u015fma kesin olarak bir hi\u00e7tir, mutlak olarak bo\u015f ve gelecekten yoksundur; kald\u0131 ki b\u00f6yle bir s\u00f6zle\u015fme, en \u00fcst\u00fcn bir yetke ya da parlamentolar veya en g\u00f6steri\u015fli ve g\u00f6rkemli bar\u0131\u015f antla\u015fmalar\u0131 taraf\u0131ndan onanm\u0131\u015f olsa bide.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7 bir \u00e7a\u011f bir, yemine dayanarak kendisinden sonra gelen d\u00f6nemlerin, hem de pek \u00f6nemli konularda, bilgilerini geni\u015fletmemesi ve yan\u0131lg\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmemesi ya da ayd\u0131nlanmada ileri gitmemesi i\u00e7in herhangi bir anla\u015fmaya y\u00f6nelemez. B\u00f6yle bir \u015fey insan do\u011fas\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flenmi\u015f bir k\u0131y\u0131m olur; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bu durum, insan do\u011fas\u0131n\u0131n k\u00f6ktenci amac\u0131 ve belirlenim ilkelerinden biri olan ilerlemeye ayk\u0131r\u0131d\u0131r, ve bundan dolay\u0131 daha sonraki ku\u015faklar da bu gibi anla\u015fmalar\u0131 yetkisiz ve su\u00e7lu bularak bir kenara b\u0131rakmakta tamamiyle hakl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

\u015eimdi acaba ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir \u00e7a\u011fda m\u0131 ya\u015f\u0131yoruz? sorusu sorulunca, yan\u0131t \u015f\u00f6yle olacakt\u0131r: Hay\u0131r, ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir \u00e7a\u011fda de\u011fil, fakat ayd\u0131nlanmaya giden bir d\u00f6nemde,’bir ayd\u0131nlanma d\u00f6neminde ya\u015f\u0131yoruz. \u015fimdiki zamanlarda oldu\u011fu gibi, insanl\u0131\u011f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak, ba\u015fkas\u0131n\u0131n rehberli\u011fi olmaks\u0131z\u0131n, dinsel konularda kendi akl\u0131n\u0131 iyi bir bi\u00e7imde ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde kullanmas\u0131 durumunda olmas\u0131 ya da bu duruma getirilebilmesi i\u00e7in katedilecek daha \u00e7ok yolumuz var.<\/p>\n

Fakat bu y\u00f6nde \u00f6zg\u00fcrce \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in \u015fimdi onlar\u0131n yolunun temizlenip ayd\u0131nlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin farkl\u0131 g\u00f6stergelere sahibiz; b\u00f6ylece evrensel ayd\u0131nlanmaya . giden yoldaki engeller, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulundu\u011fu bu ergin olmay\u0131\u015f durumundan kurtulu\u015fu ile ilgili g\u00fc\u00e7l\u00fckler yava\u015f yava\u015f da olsa giderek azalmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu bak\u0131mdan \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z bir ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131d\u0131r ya da Friedrich’in y\u00fczy\u0131l\u0131d\u0131r. Bir prens din konular\u0131nda, halk\u0131na herhangi bir emir vermemeyi ya da y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck y\u00fcklememeyi kendi g\u00f6revi bak\u0131m\u0131ndan bir k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck ya da bir gerilik olarak g\u00f6rmez ve halk\u0131n\u0131 t\u00fcm bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe do\u011fru y\u00f6neltirse, hatta bu prens ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc gibi kibirli bir s\u0131fat\u0131 kabul ederek bir zay\u0131fl\u0131k da g\u00f6sterse, o ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir kimsedir. i\u015fte b\u00f6yle bir kimse \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131nca ve kendisine bor\u00e7lu olacak daha sonra gelenlerce; insanl\u0131\u011f\u0131 ergin olmay\u0131\u015ftan ilk kez kurtaran, h\u00fck\u00fcmeti ilgilendirdi\u011fi oranda ve b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 vicdanlar\u0131 ile ilgili t\u00fcm konularda ak\u0131llar\u0131n\u0131 kullanmada \u00f6zg\u00fcr b\u0131rakan bir insan olarak onurland\u0131r\u0131lmay\u0131 hak eder.<\/p>\n

Onun y\u00f6netimi alt\u0131nda kilise ileri gelenleri kendi resmi g\u00f6revlerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konularda \u00f6nyarg\u0131l\u0131 davranmaks\u0131z\u0131n ve faz- la ayak diretip kar\u015f\u0131 koymaks\u0131z\u0131n bir bilim adam\u0131 gibi kendi g\u00fc\u00e7leri ve olanaklar\u0131 elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zg\u00fcr bir bi\u00e7imde ve halka a\u00e7\u0131k olarak kendi kan\u0131lar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve kararlar\u0131n\u0131 d\u00fcnyan\u0131n yarg\u0131s\u0131na, oyuna ve onay\u0131na sunabilirler, hatta bu tutum yer yer, \u015furda burda ortodoks \u00f6\u011fretiden sapmalar\u0131 da beraberinde getirse bile; i\u015fte bix durum herhangi resmi bir g\u00f6revle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f di\u011fer kimselere de uygulan\u0131r.<\/p>\n

Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ruhu d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru da bir a\u00e7\u0131lma ve yay\u0131lma g\u00f6sterir, \u00f6yle: ki kendi i\u015flevini yanl\u0131\u015f anlayan, g\u00f6revini k\u00f6t\u00fcye kullanan ve rol\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131yla oyna- yamayan h\u00fck\u00fcmetlerce empoze edilen d\u0131\u015f engellemelerle bile sata\u015fmak zorunda kal\u0131r. Bu gibi h\u00fck\u00fcmetler, en az\u0131n.dan ulusun birli\u011fini ve halk\u0131n uyumunu tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmeksizin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn b\u00f6yle bir ortamda. nas\u0131l varolabildi\u011fini g\u00f6steren parlak birer \u00f6rnektirler. Art\u0131k insanlar kendi r\u0131zalar\u0131yla yollar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden barbarizmin, bir ‘t\u00fcr b\u00fcy\u00fckl\u00fck kompleksinin yava\u015f yava\u015f kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015facaklar ve bu da benimsenmi\u015f, yapma ve uydurma birtak\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fclerin insanlar\u0131 bunlar\u0131n i\u00e7inde tutmas\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla birlikte ger\u00e7ekle\u015fecektir.<\/p>\n

Burada ayd\u0131nlanman\u0131n yani insan\u0131n kendi kabahati sonucunda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu olgun olmay\u0131\u015f ya da kendi sorumlulu\u011fu sonucu d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ergin olmay\u0131\u015f durumundan kurtulu\u015funun od\u00e2k noktas\u0131 olarak din konular\u0131n\u0131 belirlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilimler ve, sanatlarla ilgili olarak y\u00f6neticilerimizin bu konular \u00fczerinde s\u00f6z sahibi olma ve koruyuculuk yapma rol\u00fc oynamalar\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmez; ikinci olarak din bak\u0131m\u0131ndan ergin olmay\u0131\u015f her \u015feyden daha \u00e7ok tehlikeli, zararl\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Fakat bilimlerde ve sanatlarda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe \u00f6ncelik. tan\u0131yan bir devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imi daha ileri bir yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterir ve kendi yasas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bile vatanda\u015flar\u0131n\u0131n kendi ak\u0131llar\u0131n\u0131 serbest\u00e7e ve herkese a\u00e7\u0131k olarak kullanmas\u0131na izin vermesinde hi\u00e7 bir tehlikenin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir, herkesin \u00f6n\u00fcnde daha iyi bir yasan\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini al\u0131r; bu durum y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki yasan\u0131n do\u011fru, i\u00e7ten ve a\u00e7\u0131k bir ele\u015ftirisini getirse bile; \u00f6n\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcre uygun \u00e7ak parlak bir \u00f6rnek vard\u0131r, hi\u00e7 bir y\u00f6netici bizim kendisini onurland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu kimseyi \u015fimdiye de\u011fin a\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. [B\u00fcy\u00fck Friedrich, \u00e7.] Ama kendisi ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, hayaletlerden korkmayan bir y\u00f6netici elinde iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve kalabal\u0131k bir orduyu toplumun g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayabilme i\u00e7in bulundursa da, devletin cesaret edemedi\u011fi \u015fu s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemek y\u00fcreklili\u011fini kendinde bulabilir: \u201c\u0130stedi\u011finiz ,kadar ve istedi\u011finiz konular \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, ama itaat edin!<\/p>\n

Bu durum ise insansal konularla ilgili olmas\u0131 nedeniyle kar\u015f\u0131m\u0131za tuhaf ve umulmad\u0131k bir durum olarak , \u00e7\u0131kar, t\u0131pk\u0131 her\u015feyin hemen hemen paradoksal oldu\u011funu geni\u015f anlamda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda buna benzer bir sonuca varmam\u0131z gibi bir \u015feydir bu. Y\u00fcksek d\u00fczeye ula\u015fm\u0131\u015f bir toplum \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr ku\u015fkusuz halk\u0131n zihinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yan\u0131nda bir \u00f6nceli\u011fi vard\u0131r ve onun \u00f6n\u00fcne a\u015famayaca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar koyar: Buna kar\u015f\u0131n toplum \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn daha a\u015fa\u011f\u0131 bir d\u00fczeyde olmas\u0131 demek, onun zihin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in yeteri kadar yer sa\u011flamas\u0131 demektir.<\/p>\n

Do\u011fa bir defal\u0131\u011f\u0131na. sert kabu\u011fu alt\u0131ndaki tohumu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015fturmu\u015f, b\u00fct\u00fcn yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131 ile onu kollam\u0131\u015f, yani \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nelik bir e\u011filim ve hizmet sonunda giderek halk\u0131n zihniyetine, onda yerle\u015fmi\u015f bulunan inan\u00e7lara tepki g\u00f6stermi\u015f ve yava\u015f yava\u015f \u00f6zg\u00fcr eyleyebilme a\u015famas\u0131na, gelmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu durum yani \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnme ve eyleme, y\u00f6netimlerin yani h\u00fck\u00fcmetlerin ilkelerini de etkileyecek ve kendilerine g\u00f6re insan\u0131 kullanarak onu s\u00f6m\u00fcrebilecekleri ya da ondan yararlanabilecekleri d\u00fc\u015f\u00fcncesi, makinadan fazla bir \u015fey olan insan\u0131n’ insansal onuruna uygun davranma d\u00fc\u015f\u00fcncesine d\u00f6n\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

Felsefe Yaz\u0131lar\u0131 \u201cAyd\u0131nlanma Nedir\u201d(1784) Immanuel Kant- T\u00fcrk\u00e7esi: Nejat Bozkurt Felsefe Yaz\u0131lar\u0131-1983<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r. Bu ergin olmay\u0131\u015f durumu ise, insan\u0131n kendi akl\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funa ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n kullanamay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu ergin olmay\u0131\u015fa insan kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; bunun nedenini de akl\u0131n kendisinde de\u011fil, fakat akl\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011fu ve yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kullanmak kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6steremeyen insanda aramal\u0131d\u0131r Sapare […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-4690","post","type-post","status-publish","format-standard","category-immanuel-kant"],"yoast_head":"\nAyd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant - narteks.net<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r. Bu ergin olmay\u0131\u015f durumu ise, insan\u0131n kendi akl\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funa ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n kullanamay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu ergin olmay\u0131\u015fa insan kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; bunun nedenini de akl\u0131n kendisinde de\u011fil, fakat akl\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011fu ve yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kullanmak kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6steremeyen insanda aramal\u0131d\u0131r Sapare […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"narteks.net\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-09-06T08:22:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@narteks\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tar\u0131k\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tar\u0131k\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\"},\"headline\":\"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant\",\"datePublished\":\"2010-09-06T08:22:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\"},\"wordCount\":3284,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1\",\"articleSection\":[\"Immanuel KANT\"],\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\",\"name\":\"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant - narteks.net\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1\",\"datePublished\":\"2010-09-06T08:22:38+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1\",\"contentUrl\":\"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Anasayfa\",\"item\":\"https:\/\/narteks.net\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#website\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"name\":\"narteks.net\",\"description\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\"},\"alternateName\":\"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#organization\",\"name\":\"narteks.net\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png\",\"width\":300,\"height\":90,\"caption\":\"narteks.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/x.com\/narteks\",\"https:\/\/instagram.com\/narteksnet\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca\",\"name\":\"Tar\u0131k\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tar\u0131k\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/narteks.net\"],\"url\":\"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant - narteks.net","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant","og_description":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r. Bu ergin olmay\u0131\u015f durumu ise, insan\u0131n kendi akl\u0131n\u0131 bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funa ba\u015fvurmaks\u0131z\u0131n kullanamay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu ergin olmay\u0131\u015fa insan kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; bunun nedenini de akl\u0131n kendisinde de\u011fil, fakat akl\u0131n\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n k\u0131lavuzlu\u011fu ve yard\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kullanmak kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6steremeyen insanda aramal\u0131d\u0131r Sapare […]","og_url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/","og_site_name":"narteks.net","article_published_time":"2010-09-06T08:22:38+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1","type":"","width":"","height":""}],"author":"Tar\u0131k","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@narteks","twitter_site":"@narteks","twitter_misc":{"Yazan:":"Tar\u0131k","Tahmini okuma s\u00fcresi":"16 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/"},"author":{"name":"Tar\u0131k","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca"},"headline":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant","datePublished":"2010-09-06T08:22:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/"},"wordCount":3284,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1","articleSection":["Immanuel KANT"],"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/","url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/","name":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant - narteks.net","isPartOf":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1","datePublished":"2010-09-06T08:22:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#primaryimage","url":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1","contentUrl":"http:\/\/t3.gstatic.com\/images?q=tbn:DaRboGHiYZ1XeM:http:\/\/img100.imageshack.us\/img100\/1984\/kantgi8.gif&t=1"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/2010\/09\/06\/aydinlanma-insanin-kendi-sucu-ile-dusmus-oldugu-bir-ergin-olmama-durumundan-kurtulmasidir-ikant\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Anasayfa","item":"https:\/\/narteks.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ayd\u0131nlanma, insan\u0131n kendi su\u00e7u ile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bir ergin olmama durumundan kurtulmas\u0131d\u0131r | I.Kant"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/narteks.net\/#website","url":"https:\/\/narteks.net\/","name":"narteks.net","description":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","publisher":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization"},"alternateName":"K\u00fclt\u00fcr Sanat Edebiyat Felsefe","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/narteks.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/narteks.net\/#organization","name":"narteks.net","url":"https:\/\/narteks.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","contentUrl":"https:\/\/narteks.net\/wp-content\/uploads\/narteks.png","width":300,"height":90,"caption":"narteks.net"},"image":{"@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/narteks","https:\/\/instagram.com\/narteksnet"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/61f37d9834294b72d31d274e7ed79bca","name":"Tar\u0131k","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/narteks.net\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/50865afb55632c4ae467e0af0930f6510aa2297d8014be502a55b14f3b7550cf?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tar\u0131k"},"sameAs":["http:\/\/narteks.net"],"url":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/author\/narbak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4690\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/narteks.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}